🎖️ Ks. Józef Aszkiełowicz
➡️ Ks. Aszkiełowicz słynie w rejonie solecznickim i na całej Wileńszczyźnie z zaangażowania w inicjatywy integrujące polską społeczność wokół ojczystego języka, kultury i historii, bo jak mawia: „człowiek bez wiary, własnej tożsamości, kultury, znajomości historii narodu jest zagubiony”. Jest współorganizatorem i duchowym opiekunem uroczystości patriotyczno-rocznicowych w Wilnie, Zułowie, Powiewiórce, Mejszagole i Ponarach. Regularnie celebruje msze święte odprawiane w ramach obchodów rocznic związanych z postacią marszałka Józefa Piłsudskiego oraz męczeństwem Polaków z Wileńszczyzny w czasie okupacji niemieckiej i sowieckiej.
➡️ Jest cenionym kaznodzieją i rekolekcjonistą, który w głoszonych naukach wiele miejsca poświęca historii oraz duchowemu i kulturowemu dziedzictwu Wileńszczyzny.
Institute of National Remembrance
The Institute of National Remembrance – Commission for the Prosecution of Crimes against the Polish Nation (Polish: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, abbreviated IPN) is a Polish state research institute in charge of education and archives which also includes two public prosecution service components exercising investigative, prosecution and lustration powers. The IPN was established by the Polish parliament by the Act on the Institute of National Remembrance of 18 December 1998 through reforming and expanding the earlier Main Commission for the Investigation of Crimes against the Polish Nation of 1991, which itself had replaced the General Commission for Research on Fascist Crimes, a body established in 1945 focused on investigating the crimes of the Nazi administration in Poland during World War II. More on Wikipedia
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
I kolejny powód do radości! 👏
Książka naszego kolegi z @ipn_warszawa dr. Tomasza Kroka, została nominowana do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego w kategorii naukowej książki historycznej.
Gratulujemy i mocno trzymamy kciuki! 🤞
Tomasz Krok
@KrokTomasz
Moja książka „Afera teozofów. Siatka wywiadowcza mjr. Andrzeja Czaykowskiego (1949–1951)”, została nominowana do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego @InstPileckiego w kategorii naukowej książki historycznej. Trzymajcie kciuki!
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Wychowała błogosławionego Kościoła katolickiego. – „Otrzymałam dziecko od Boga i oddałam w jego ręce. Myślę, że został wybrany na męczennika” – mówiła Marianna Popiełuszko.
🎖️ W 2006 r. została odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej.
❗️ W pamięci wszystkich zapisała się jako ciepła i bardzo skromna kobieta.
🗓️ Zmarła 19 listopada 2013 r. w Białymstoku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 19 listopada 1909 roku urodziła się Wanda Modlibowska, pierwsza kobieta, która w 1933 r. w Aeroklubie Poznańskim ukończyła kurs pilota szybowca.
⚔ Uczestniczyła w kampanii wrześniowej jako pilot łącznikowy Eskadry Sztabowej. Wzięła udział w Powstaniu Warszawskim.
🟥 W 1945 r. została aresztowana przez NKWD, ale udało jej się zbiec. Ponownie uwięziono ją kilka lat później w Polsce. Po wyjściu na wolność pracowała w Urzędzie Patentowym.
🛩 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/172431,Izabella-Kopczynska-W… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 8⃣4⃣ lata temu w Drohobyczu zginął od niemieckich kul Bruno Schulz.
🟥 W akcji mordowania Żydów, której pretekstem miało było zranienie esesmana Hübnera przez żydowskiego aptekarza, Niemcy bez ostrzeżenia strzelali do przechodniów. Schulz, który zmierzał do Judenratu, by zaopatrzyć się w jedzenie, miał zginąć z rąk SS-Scharfürhera Karla Günthera.
❗Ciało Schulza leżało na ulicy prawie dobę, nie pozwolono go pochować. Istnieje wiele wersji okoliczności pochówku pisarza, ale faktyczne miejsce złożenia zwłok nie jest znane. Funkcję upamiętniającą pełni mosiężna tablica, wmurowana w 2006 r. w miejscu jego śmierci.
❗ Tego dnia, w akcji przeprowadzonej przez Niemców, zamordowanych zostało od 100 do 230 drohobyckich Żydów.
📚 Bruno Schulz był jednym z najciekawszych polskich prozaików XX wieku, rysownikiem i grafikiem, twórcę m. in. „Sklepów cynamonowych” i „Sanatorium pod klepsydrą”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣Obejrzyj uroczysta galę wręczenia nagrody #ipn Semper Fidelis.
📅 19 listopada 2026 roku o godz. 12.00
📺 Transmisja na kanale IPNtv
🔻 🔻 🔻
www.youtube.com/watch?v=y45tbhwwXm8 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️ Nie pozwolono im żyć
➡️ 18 listopada 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie odbyły się „Zaduszki polskie pamięci dzieci – ofiar II wojny”, poświęcone najmłodszym ofiarom wojennego terroru.
➡️ Podczas spotkania przypomniano tragiczne losy dzieci zamordowanych, prześladowanych, wysiedlanych i rozdzielanych z rodzinami. W wydarzeniu uczestniczyli zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Nigdy nie dowiemy się, kim mogliby być, jakie wspaniałe sukcesy mogliby odnosić, bo nie pozwolono im żyć. Niech trwa w nas pamięć o tych najbardziej bezbronnych ofiarach zbrodniczych totalitaryzmów – mówił dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Przedstawiciele #ipn wzięli udział w uroczystościach upamiętniających Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, które odbyły się w Audley End w Wielkiej Brytanii.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/250551,Przedstawiciele-IPN-upam… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎬 Już jest nowy odcinek „Prawie Zachód” z cyklu #kulisyhistorii!
🎥 youtu.be/dQ95oEdn_F4
ℹ️ Początek lat 90. był jednym z najważniejszych okresów przemian we współczesnej historii Polski. Upadek komunizmu, zmiana systemu gospodarczego i otwarcie na Zachód przyniosły nowe możliwości, ale również poważne wyzwania społeczne.
Jak transformacja zmieniła życie Polaków? Dlaczego dla jednych stała się szansą na rozwój, a dla innych oznaczała utratę pracy i dotychczasowego bezpieczeństwa? Szczególnym świadectwem tych przemian były Państwowe Gospodarstwa Rolne, które przez dekady kształtowały życie wielu lokalnych społeczności. Ich likwidacja stała się symbolem przemian polskiej wsi i trudności związanych z przejściem do gospodarki rynkowej.
🎙️ O tym rozmawiają red. @rafal_dudkiewicz345 i dr Michał Przeperski z @MuzHistPolski.
📺 Oglądaj na #ipntv! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 „Ludzie powiedzą, że to nieprawdziwa historia, szmira”
‼️ W wydawanej przez IPN serii „Archiwum Polskich Losów” prezentowane są losy mniej znanych bohaterów II wojny światowej, żołnierzy podziemia antykomunistycznego, działaczy przedsierpniowych środowisk demokratycznych w PRL i „Solidarności” oraz innych organizacji walczących o suwerenność. Dziś, 18 listopada, mija 35 lat od śmierci jednej z najbardziej niezwykłych bohaterek tej serii – Barbary Sadowskiej.
⚠️ W jej życiu jak w soczewce odbija się historia Polski XX wieku. Należała do pierwszego pokolenia, które nie znało niewoli, wychowała się w patriotycznej atmosferze II Rzeczypospolitej, walczyła z dwoma okupantami, stanęła przed komunistycznym „wymiarem sprawiedliwości”, doczekała wolnej Polski. Swoistym symbolem jej losów jest fakt, że osiemnaste urodziny obchodziła 23 sierpnia 1939 r., gdy w Moskwie dwa totalitaryzmy dzieliły Polskę i Europę Środkową.
✍️ „Straszna była tylko bezczynność, działanie zawsze stawało się przygodą” – wspominała pierwsze miesiące w konspiracji. Od 1942 r. należała do Związku Walki Zbrojnej jako kurierka Biura Informacji i Propagandy, a następnie Referatu Wschód Wydziału Wywiadu Ofensywnego Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej. Ta służba zaprowadziła ją na Kresy. Stale przemierzała trasy Warszawa–Brześć i Warszawa–Mińsk. Wpadła w ręce gestapo. Uratowały ją fałszywe dokumenty zakupione przez jej narzeczonego. Kilka miesięcy później ksiądz Tomasz Rostworowski udzielił im ślubu.
📜 „Po wkroczeniu armii bolszewickiej ekspozytury pozostają na miejscu” – ten rozkaz dowództwa Armii Krajowej zdeterminował kolejne lata życia Barbary Sadowskiej. Na wschodzie trwała do sierpnia 1945 r. W przeciwieństwie do większości swoich kolegów nie wyjechała z okupowanej przez sowietów Polski na zawsze. Na rozkaz generała Władysława Andersa podjęła się niebezpiecznej misji ponownego stworzenia ekspozytury polskiego wywiadu.
📃 „Honor i zwykła przyzwoitość nie pozwalają mi na wydawanie moich pracowników na śmierć lub długoletnie więzienie” – oświadczyła w liście do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Śledztwo w jej sprawie prowadził niesławny major Józef Różański. W ubeckim więzieniu przetrwała niemal dekadę. O jej postawie najlepiej świadczą zachowane w zbiorach archiwalnych IPN dokumenty ze śledztwa. Wolność odzyskała dopiero po 9 latach. Dopiero wówczas mogła rozpocząć budowanie wspólnego życia ze swoim mężem, który pięć lat spędził na nieludzkiej ziemi.
➡️ „Losy Barbary Sadowskiej skłaniają do refleksji na tym, jak wiele znaczy odwaga jednostki w obliczu systemu przemocy” – podkreśla autorka biografii Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak.
📷 Na zdjęciu kpt. Barbara Sadowska w czasie służby w szeregach 2. Korpusu Polskiego (fot. z zasobu IPN).
🔎 Więcej o serii Archiwum Polskich Losów:
ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-arch… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 18 listopada 1948 r. w Warszawie rozpoczął się proces polskich aktorów, którzy zagrali w niemieckim filmie propagandowym „Heimkehr". Produkcja była paszkwilem na Polskę i Polaków.
🟥 Zrealizowany w 1941 r. „Heimkehr" (reż. Gustav Ucicky) opowiadał o prześladowaniach mniejszości niemieckiej w przedwojennej Polsce. Zgodnie z niemiecką propagandą Polacy zostali przedstawieni w filmie jako podstępni i brutalni gnębiciele, a Niemcy jako szlachetne, bezbronne ofiary, których uratuje dopiero najazd armii niemieckiej na Polskę w 1939 r. W pracach nad filmem uczestniczył m. in. Heinrich Himmler. Osobiście zatwierdzał wstępne projekty dekoracji.
🎞 W filmie wystąpiło kilkunastu polskich aktorów, którzy zostali zwerbowani przez niemieckiego kolaboranta Igo Syma, dyrektora warszawskich teatrów jawnych. Na przykład aktor Bogusław Samborski prawdopodobnie zdecydował się na przyjęcie dużej roli burmistrza, żeby ochronić swoją żonę, która z pochodzenia była Żydówką. Część z nich spotkała się z represjami jeszcze w trakcie wojny i została skazana na karę infamii przez Polskie Państwo Podziemne, ale jedynie pięcioro z nich stanęło przed sądem po zakończeniu wojny. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na spotkanie „Zaduszki polskie pamięci dzieci – ofiar II wojny”.
📅 18 listopada 2026 roku o godz. 17.00
📍 @PrzystanekH przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie.
🔎Szczegóły
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/250362,Spotkanie-Zaduszki-polsk… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱💪 Bohaterowie spod Tobruku
🗓 8⃣5⃣ lat temu rozpoczęła się ofensywa wojsk brytyjskich pod Tobrukiem, której celem było odblokowanie twierdzy.
🇵🇱 W walkach o Tobruk brała udział polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich. Brygada, licząca prawie 5 tys. żołnierzy, wymieniła zmęczone i przewidziane do ewakuacji oddziały australijskie.
🇵🇱 Polacy nie ograniczali się tylko do obrony, ale przeprowadzali też udane natarcia – w czasie jednego z ataków, w nocy z 9 na 10 grudnia 1941 r., zdobyli silnie bronione przez Niemców wzgórze Medauar.
❗ Dzięki temu możliwe było połączenie się z wojskami brytyjskimi, które odblokowały Tobruk.
🌎 Odwiedź portal #ipn: szlakinadziei.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📖 Legenda „pierwszego ułana II RP”!
➡️ 17 listopada w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie zaprezentowano album „Generał Bolesław Wieniawa-Długoszowski 1881–1942”.
💬 – Z tego albumu, ale także z życiorysu Wieniawy wyłania się postać człowieka, który potrafił żartować właściwie ze wszystkiego, ale służbę Polsce traktował śmiertelnie poważnie – podkreślił doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk.
ℹ️ Podczas spotkania odbyła się również dyskusja z udziałem autorów albumu – dr hab. Izabelli Parowicz i dr. Mariusza Kolmasiaka, którą poprowadził prof. dr hab. Włodzimierz Suleja z IPN.
➡️ W wydarzeniu uczestniczył wnuk generała, dr Gervase Bolesław Vernon. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
W wieku 94 lat zmarł Henryk Jagielski, zasłużony stoczniowiec, jeden z organizatorów strajków w Grudniu 1970 i Sierpniu 1980.
W latach 1950-1981 pracownik Stoczni Gdańskiej. W grudniu 1970 współorganizator strajku w SG, członek Komitetu Strajkowego. Domagał się ukarania winnych strzelania do robotników. Inwigilowany przez SB, szykanowany w pracy. Był na liście pracowników przeznaczonych do zwolnienia. W czerwcu 1976 uczestnik strajku w SG. W latach 1978-1980 współpracownik Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i kolporter pism niezależnych. W sierpniu 1980 współorganizator strajku w SG. Od września 1980 działał w „Solidarności”, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego w SG, członek Prezydium KZ.
13 grudnia 1981 z delegacją stoczniowej „S” przebywał w RFN. Nie wrócił do kraju. Działał w Bremie na rzecz „S” i przeciwko stanowi wojennemu. Współorganizator i uczestnik zjazdu grup roboczych „S” w Düsseldorfie, uczestnik spotkań z przedstawicielami niemieckich związków zawodowych. Organizator pomocy dla osób represjonowanych i ich rodzin w Polsce, współpracownik Biura Koordynacyjnego „S” w Brukseli. 1983-1993 pracownik zakładów Mercedesa w Bremie. Od 1993 był na emeryturze. Mieszkał w Niemczech i Polsce. Członek Stowarzyszenia Solidarni z Kolebki. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008). -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🏆Mamy powód do dumy!
Książka dr. Michała Zarychty, pracownika @ipn_warszawa pt. „Manifestacje w przestrzeni publicznej Warszawy (1918–1939)”, wydana nakładem @WydawnictwoIPN, otrzymała wyróżnienie w konkursie Varsaviana Roku 2025–2026.
Serdecznie gratulujemy! 👏 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na prezentację albumu poświęconego sylwetce Generała Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego
📅 17 listopada 2026 roku o godz. 18.00 w @PrzystanekH (ul. Marszałkowska107 w Warszawie).
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/250146,Prezentacja-albumu-Gener… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 3⃣7⃣ lat temu przystąpiono do demontażu warszawskiego pomnika twórcy sowieckiego aparatu ludobójstwa i terroru – Feliksa Dzierżyńskiego, odsłoniętego 21 lipca 1951 roku na placu Bankowym (przemianowanym na plac Dzierżyńskiego).
❗ Feliks Dzierżyński był polskim szlachcicem, współpracownikiem Lenina i twórcą Wszechrosyjskiej Komisji do walki z Kontrrewolucją, Spekulacją i Sabotażem, zwanej Czeka, odpowiedzialnej za bolszewicki terror w Rosji. W czasie wojny polsko-bolszewickiej czekista wszedł w skład Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski, utworzonego z końcem lipca 1920 w celu przekształcenia kraju nad Wisłą w Republikę Radziecką.
❗ Złośliwi mawiali, że Dzierżyński był największym polskim patriotą, bowiem nikt nie zabił tylu Rosjan, co on.
❗ Przez lata znienawidzony monument był ataków, ale i happeningów. Jedną z osób, która postanowiła wyrazić niezadowolenie z powodu upamiętnienia w stolicy „czerwonego kata”, był licealista Emil Barchański. W 1982 roku, wraz z kolegami, oblał pomnik farbą i obrzucił go koktajlami Mołotowa.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥 Poznaj historię „zamachów” na warszawski pomnik czekisty➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/29143,Z-toporkiem-na-Dzi…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️Celem pochodzących z Polski żołnierzy Brygad Międzynarodowych w Hiszpanii była sowietyzacja Polski.
📣Walczący pod sztandarem z sierpem i młotem obywatele II Rzeczypospolitej stanowili awangardę powstającego na Kremlu planu sowietyzacji całej Europy. W propagandzie reżimu PRL ten rzeczywisty cel działania Brygad Międzynarodowych został wykreślony z oficjalnej pamięci historycznej i zastąpiony mitem walki pod zawłaszczonym przez komunistów hasłem „Za wolność Waszą i Naszą”. W rzeczywistości celem Dąbrowszczaków, oraz pozostałych pochodzących z Polski najemników w wojnie domowej w Hiszpanii, było zaprowadzenie w tym kraju systemu totalitarnego podporządkowanego Moskwie. „Chłopcy! następnego sylwestra spędzimy w Polsce pod rządami Frontu Ludowego! Radosne »hurra« plutonu było odpowiedzią” – wspominał noc sylwestrową 1936 r. Stanisław Bielecki.
ℹ️Na zagrożenie dla niepodległości Polski ze strony Dąbrowszczaków zwracano uwagę w kierowanych do Warszawy raportach polskiej ambasady w Madrycie. Już w 1937 r. podkreślano, że tak zwane „oddziały międzynarodowe” są kierowane „jedynie i wyłącznie przez Partię Komunistyczną i stanowią domenę jej wpływów”. Na łamach cytowanych przez polskich dyplomatów propagandowych gazetek Dąbrowszczacy nazywali rząd Rzeczypospolitej reżimem faszystowskim „zaprzedającym Polskę jej śmiertelnemu wrogowi – Hitlerowi” i wyrażali nadzieję na „zrobienie porządku w Polsce”.
ℹ️Jak mogłyby wyglądać porządki w Polsce pokazuje działalność byłych Dąbrowszczaków po 1944 r., ale także stosowana w propagandzie Dąbrowszczaków dehumanizacja przeciwnika, często zabarwiona rasistowskimi porównaniami, wynikającymi z pochodzenia części żołnierzy armii generała Franco z hiszpańskich kolonii w Afryce:
„Widziałem gdy trupów zbieraliśmy w nocy,
I wroga naszego półzwierza,
Maroka brudnego, już nie miał swej mocy
Aż splunąć musiałem, gdy leżał” – czytamy w wierszu autorstwa żołnierza Olka Nusa, walczącego m. in. w XIII Brygadzie im. Jarosława Dąbrowskiego.
ℹ️Kilka lat później okazało się, że ich udział w czerwonym terrorze w Hiszpanii był bezcenny dla zbudowania w zsowietyzowanej Polsce aparatu bezpieczeństwa. Bohaterem nowego reżimu stał się sowiecki generał Karol Świerczewski, który do Dąbrowszczaków mówił: „Wasza brygada jest pierwszą, a więc kadrową jednostką przyszłej armii zbrojnej Polski Ludowej”. W dłuższej perspektywie to jednak nie Świerczewski, lecz „Hiszpanie” w szeregach wojskowej i cywilnej bezpieki odegrali kluczową rolę w „umacnianiu” systemu komunistycznego w pierwszych latach jego istnienia.
📷Na zdjęciu z Archiwum IPN grupa 12 funkcjonariuszy i pracowników cywilnych Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Szósty od prawej komendant szkoły ppłk Mieczysław Broniatowski z odznaką dąbrowszczaków, która przysługiwała weteranom Batalionu im. gen. Jarosława Dąbrowskiego. ⤵️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W siedzibie #ipn w Warszawie zastępca prezesa Instytutu dr hab. Karol Polejowski spotkał się z ambasador Mongolii Oyundari Navaan-Yunden. Ambasador towarzyszyła Tselmen Zagasbaldan, trzecia sekretarz. W spotkaniu uczestniczyli również dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, dyrektor Biura Badań Historycznych dr Sebastian Pilarski oraz dyrektor Biura Edukacji Narodowej dr Adam Pleskaczyński.
ℹ️ W trakcie spotkania zostały omówione możliwości współpracy w zakresie wspólnych badań naukowych, wymiany archiwalnej oraz działań edukacyjnych. Planowane jest również umieszczenie w Mongolii tablicy poświęconej wsparciu polskiej opozycji, a następnie ekspertów rządowych dla przemian ustrojowych w Mongolii, a w szczególności opracowania nowej konstytucji mongolskiej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/250449,Ambasador-Mongolii-z-wiz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie upamiętniliśmy gen. Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego składając kwiaty jego przy pomniku. W uroczystości uczestniczył m in. zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, doradca prezydenta RP @JanKasprzyk i rodzina generała.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 listopada 2017 roku w Worthing w Wielkiej Brytanii zmarł ppłk Franciszek Kornicki – pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, w tym legendarnego Dywizjonu 303 oraz dowódca Dywizjonów 308 i 317.
🔍 Przeczytaj wspomnienia bohatera: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/43514,Zmagania-Autobiog… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Marszałek nazywał ją Jagódką
🗓 1⃣2⃣ lat temu, w wieku 94 lat, zmarła Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska, młodsza córka Marszałka. Była pilotką, architektem i działaczką polską na emigracji.
⚠️ Już jako 12-latka interesowała się lotnictwem, budując modele samolotów. Swoją przygodę z lataniem rozpoczęła w 1937 roku od kursu szybowcowego, zdobywając kolejno kategorie A, B, C i D. Do wybuchu wojny wylatała na szybowcach 100 godzin. Jej pierwszym sukcesem był 5-godzinny przelot szybowcem Delfin na dystansie 270 km, na trasie z Bezmiechowej do Łukowa.
➡️ Swoją wojenną tułaczkę rozpoczęła w Warszawie, gdzie już 1 września 1939 roku zgłosiła się do pomocy rannym cywilom, a potem przez Wilno, Rygę i Sztokholm udała się do Wielkiej Brytanii. Wielokrotnie starała się o przyjęcie do cywilnej organizacji ATA (Air Transport Auxiliary), ale była odrzucana z uwagi na zbyt młody wiek. Ostatecznie przyjęta do Pomocniczej Lotniczej Służby Kobiet, gdzie rozpoczęła służbę w dniu 15 lipca 1942.
🛩 Pierwszą klasę pilota zdobyła w IFTS (Initial Flying Training School), szkoląc się na lekkich typach samolotów. Po 100 godzinach latania na Magistrach, Hartach i Fairchildach, trafiła do AFTS (Advanced Flying Training School), czyli szkoły pilotażu zaawansowanego.
🛩 14 marca 1943 roku zdobyła 2. klasę pilotów ATA, która dała jej możliwość rozprowadzania samolotów Hurricane i Spitfire, a już 17 września zdobyła 3. klasę i uprawnienia do latania samolotami dwusilnikowymi typu Avro Anson, De Havilland Dragon Rapide i Airspeed Oxford.
🛩 Po ukończeniu kursów szkoleniowych prowadziła „latającą taksówkę” w jednostce 1 Ferry Pool w White Waltham, gdzie rozwoziła pilotów ATA po bazach Królewskich Sił Lotniczych. To ona dostarczała swoje ukochane Spitfire'y polskim jednostkom.
🛩 20 stycznia 1944 roku odeszła ze służby w stopniu second officera (odpowiednik porucznika). Podczas półtorarocznej służby dostarczyła 230 samolotów w 21 typach, m. in. myśliwce, bombowce i samoloty wielozadaniowe. Łącznie wylatała 312 godzin i 35 minut❗
🥇 Przez kadrę lotniczą uznana za „niezwykle obiecującą pilotkę o umiejętnościach powyżej przeciętnej”. Odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami oraz Medalem Lotniczym.
ℹ️ W 1944 roku wyszła za mąż za kpt. Marynarki Wojennej Andrzeja Jaraczewskiego. Do Polski wróciła wraz z mężem po roku 1989. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapisane wierszem słowa jednego z uczestników wojny domowej w Hiszpanii w latach 1936–1939: „I będą pamiętać te dni naszej sławy, czerwone już pola Hiszpanii, i drodzy nam bracia ludowej Warszawy”, nabierają nowego znaczenia.
‼️6 listopada pod pomnikiem „Dąbrowszczaków” na Powązkach Wojskowych odbyły się „uroczystości” poświęcone tzw. „żołnierzom Brygad Międzynarodowych”, z udziałem wiceministra obrony narodowej, wiceszefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przedstawiciela Marszałka Sejmu, z udziałem asysty wojskowej.
ℹ️ Terminem „Dąbrowszczacy” odnosił się do polskich obywateli walczących w hiszpańskiej wojnie domowej w latach 1936–1939 po stronie republikańskiej. Obóz republikański skupiał osoby o różnych poglądach politycznych, m. in. anarchistów, socjalistów, zwolenników obalenia monarchii i ustanowienia rządów republikańskich. Osobną liczną grupę stanowili żołnierze wchodzący w skład tzw. Brygad Międzynarodowych, werbowanych pod nadzorem III Międzynarodówki i służb sowieckich.
ℹ️ Polacy służyli głównie w XIII Brygadzie Międzynarodowej im. Jarosława Dąbrowskiego. Część z nich po II wojnie światowej tworzyła ludowe Wojsko Polskie i komunistyczny aparat bezpieczeństwa. W PRL budowano legendę dąbrowszczaków jako bojowników walki z faszyzmem.
📝 Instytut Pamięci Narodowej wydał opinię, że w świetle tzw. ustawy dekomunizacyjnej: „«Dąbrowszczacy» w czasie wojny domowej w Hiszpanii (1936–1939) walczyli o budowę państwa stalinowskiego. Z ich szeregów wywodzili się aktywiści komunistyczni (m. in. Bolesław Mołojec, Eugeniusz Szyr, Karol Świerczewski) działający na szkodę polskiej niepodległości i demokracji. Żadne argumenty relatywizujące ich działalność (np. że nie wszyscy byli komunistami) nie zmieniają faktu, że jako grupa służyli zbrodniczej ideologii komunistycznej”.
🖊️ Więcej na temat czytaj:
📕 Publikacja zbiorowa: „Dąbrowszczacy i wojna domowa w Hiszpanii. Kontekst międzynarodowy – późniejsze losy – spory o pamięć”.
tiny.pl/fvxkg-8z8
🖊️ Na portalu przystanekhistoria.pl
📝 „Pod «wspólnym sztandarem», czyli 1 maja u «dąbrowszczaków»”.
tiny.pl/9t-4t3j9h -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 Mija 1⃣3⃣0⃣. rocznica urodzin gen. dywizji Bronisława Bolesława Ducha, jednego z wybitnych dowódców Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych.
⚔ Walczył za niepodległą Polskę począwszy od 1914 roku, zasłynął jako dowódca 3. Dywizji Strzelców Karpackich w walkach o Monte Cassino. Po bitwie zwrócił się do żołnierzy słowami:
💬– Okryliście nową wielką chwałą imię Polski w całym świecie, a Waszym sztandarom nadaliście nowy wielki blask żołnierskiej chwały i słusznej dumy. Polska jest Wam za to głęboko wdzięczna.
💪🇵🇱 Melchior Wańkowicz nazwał go „Nieugiętym” ze względu na niezłomność i konsekwencję w służbie żołnierskiej ku wolnej Polsce.
⚔ Dowiedz się więcej o tej niezwykłej postaci➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/230850,Gen-Bronislaw-Duch.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣1⃣0⃣ lat temu w Vevey w Szwajcarii zmarł Henryk Sienkiewicz – pisarz, autor m. in. „Trylogii”, „Quo vadis” i „W pustyni i w puszczy”. Wśród jego dzieł znajdują się też nowele, jak „Janko Muzykant" i „Latarnik", a także reportaże.
🎖 W 1905 r. za „wybitne osiągnięcia w dziedzinie epiki i rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu” otrzymał literacką nagrodę Nobla.
🇵🇱 💬 – Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że żyje. Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać – powiedział o podzielonej przez zaborców Ojczyźnie pierwszy polski noblista, podczas ceremonii wręczania nagród.
📷 Narodowe Archiwum Cyfrowe -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Mieli zniknąć, ale po latach powracają w chwale!
💬 – Przywracamy imiona i nazwiska, twarze, biogramy tym, po których miał nie pozostać żaden ślad – podkreśla w rozmowie z @PRZEkanal @A_Pawelec_ zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Kierowane przez niego @PoszukiwaniaIPN od lat:
🔹 poszukuje ofiar zbrodni totalitarnych reżimów – prześladowanych, bestialsko mordowanych i wrzucanych do dołów śmierci.
🔹 korzysta z doświadczenia archeologów, najnowocześniejszych technologii oraz zdobyczy współczesnej genetyki.
Dzięki temu, po latach prac poszukiwawczo-identyfikacyjnych, rodziny ofiar totalitaryzmów mogą wreszcie odwiedzić groby swych bliskich. Wzruszenie ludzi, którzy „odzyskali” przodków, jest dla nas największą nagrodą.
Za zasługi w przywracaniu Polsce jej bohaterów dr hab. Krzysztof Szwagrzyk odebrał 11 listopada z rąk Prezydenta RP Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski.
🔎 Dowiedz się więcej o naszej pracy: poszukiwania.ipn.gov.plThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎵 Pomysł postawienia pomnika pojawił się w 1876 r. wśród członków Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Jednak ideę tę zaczęto realizować dopiero w 1901 r., kiedy car Mikołaj II wyraził ustną zgodę na utworzenie Komitetu Budowy Pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie, który powstał rok później.
🎵 Po wielu latach dyskusji, publicznych polemik i bojów z carskimi urzędnikami, w 1914 r. przystąpiono do realizacji projektu, przygotowanego przez Wacława Szymanowskiego (rzeźba) i Franciszka Mączyńskiego (opracowanie architektoniczne), ale prace przerwano po wybuchu I wojny światowej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powrócono do koncepcji budowy monumentu. Pomnik Fryderyka Chopina został odsłonięty w warszawskich Łazienkach 14 listopada 1926 r.
🎵 Kampanię wrześniową pomnik przetrwał w stanie nienaruszonym. Jednak w związku z wyborem Belwederu na warszawską rezydencję generalnego gubernatora Hansa Franka, sąsiadujące z nim Łazienki zostały przez władze niemieckie zamknięte, co odcięło warszawiakom dostęp do pomnika.
‼️ W kwietniu 1940 r. Hans Frank wydał odezwę wzywającą do zbiórki metali na potrzeby zbrojeniowe armii niemieckiej. Jedną z pierwszych ofiar odezwy był właśnie pomnik Chopina. Nim władze miejskie zdołały zareagować, Hans Frank wydał polecenie zniszczenia pomnika, twierdząc, że jest brzydki i psuje wygląd Łazienek.
💥 31 maja 1940 r., szesnastotonowa, odlana z brązu rzeźba, została wysadzona, a następnie pocięta na mniejsze kawałki i koleją wywieziona do hut III Rzeszy.
🎵 Ostatecznie, 11 maja 1958 r., pomnik Fryderyka Chopina ponownie stanął w warszawskich Łazienkach.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣0⃣6⃣ lat temu, 14 listopada 1920 roku, Józef Piłsudski odebrał buławę marszałkowską z rąk jednego z najmłodszych kawalerów orderu Virtuti Militari, kaprala Jana Żywka.
🥇 Stopień Marszałka Polski (swój drugi i ostatni stopień wojskowy – pierwszym był brygadier Legionów Polskich) Piłsudski otrzymał 19 marca 1920 roku, w dniu swoich imienin.
❗️ Piłsudski nie nadał stopnia marszałka samemu sobie. Uchwała dotycząca najwyższego stopnia w polskim wojsku została przyjęta 26 lutego 1920 r. przez Ogólną Komisję Weryfikacyjną, powołaną przez Sejm w celu przeprowadzenia weryfikacji całego korpusu oficerskiego armii. Jak uzasadniano, decyzję podjęto „w dowód czci i hołdu dla Wodza Naczelnego". I w tym celu Komisja musiała „zwrócić się do Niego z prośbą o przyjęcie Najwyższej Godności Wojskowej, stopnia Pierwszego Marszałka Polski.”
➡️ Rozkaz normujący awans podpisał minister spraw wojskowych generał-porucznik Józef Leśniowski. Nie obyło się jednak bez problemów. Komisja przedstawiła projekt w Sejmie, jednak ten – zdominowany przez niechętnych Piłsudskiemu posłów z konwentu seniorów – nie zgodził się na awans. W tej sytuacji członkowie Komisji spotkali się 19 marca 1920 r. z Naczelnikiem w Belwederze, aby poinformować go, że ta uchwaliła prośbę, by przyjął stopień wojskowy Pierwszego Marszałka Polski. I rzeczywiście – w dniu swoich imienin Józef Piłsudski dekretem stopień przyjął i zatwierdził.
📻 – Wódz naczelny w krótkich słowach podziękował, po czym Minister Spraw Wojskowych wzniósł okrzyk na cześć pierwszego Marszałka Polski, który obecni z zapałem powtórzyli – informowała Polska Agencja Telegraficzna.
❗️ Niezwykle uroczyste wręczenie buławy, projektu prof. Mieczysława Kotarbińskiego z Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, nastąpiło 14 listopada 1920 r. na Placu Zamkowym w Warszawie. Po Mszy świętej, odprawionej pod przewodnictwem biskupa polowego Stanisława Galla, buławę poświęcił prymas Aleksander Kakowski. Uroczystą laudację wygłosił najstarszy generał Wojska Polskiego Karol Trzaska Durski. Uroczystość zakończyła defilada wojskowa na Krakowskim Przedmieściu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Wybrała Polskę
🗓 1⃣0⃣6⃣ lat temu we wsi Płosie pod Moskwą urodziła się Lidia Lwow-Eberle ps. Lala. Jej rodzice byli Rosjanami, a Polska stała się dla nich drugą ojczyzną. Z pierwszej musieli uciekać przed rewolucją komunistyczną.
🇵🇱 Dorastała w polskim środowisku na Kresach Wschodnich, z którym od początku się identyfikowała i dobrze się w nim czuła. Szkołę powszechną ukończyła u Nazaretanek, egzaminy do gimnazjum w Nowogródku zdała w 1930 roku, wstąpiła wówczas do Związku Harcerstwa Polskiego, w swojej drużynie pełniła zadania zastępowej.
🎓 W 1939 roku rozpoczęła studia prawnicze na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Do 1943 pracowała jako nauczycielka w szkołach białoruskich, gdzie uczyła języka rosyjskiego.
🟥 Latem 1943 roku wstąpiła do oddziału partyzanckiego Armii Krajowej dowodzonego przez ppor. Antoniego Burzyńskiego ps. Kmicic. Oddział, który kilka dni wcześniej celebrował wraz z Polakami Święto Żołnierza, w sierpniu rozbiła partyzantka sowiecka. Osiemdziesięciu kolegów rozstrzelano w pobliskim lesie.
❗️ W trakcie przesłuchania mjr NKWD Jonas Wildżunas zaproponował jej przejście do oddziału sowieckiego. Dziewczyna odmówiła i niedługo później udało jej się dołączyć do V Brygady Wileńskiej AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.
⚔️ Jako sanitariuszka brała udział w wielu bitwach z Niemcami, a później ze zgrupowaniami partyzantki sowieckiej. W jednym ze starć, kiedy przez otwarty teren biegła z amunicją dla ostrzeliwującego się „Łupaszki”, została ranna w rękę. Za postawę w walce, lojalność i oddanie była kilkukrotnie awansowana – w styczniu 1944 roku otrzymała pierwszy awans na st. strzelca, a we wrześniu 1945 roku do rangi podporucznika.
💕 Wojenne losy połączyły Lidię i Zygmunta w zażyłym uczuciu. Z Szendzielarzem spędziła osiem najtrudniejszych lat. 30 czerwca 1948 funkcjonariusze MBP aresztowali „Łupaszkę”. Legendarny partyzant i postrach komunistów od miesięcy ukrywał się wraz z narzeczoną na Podhalu, m. in. w Zakopanem, Jordanowie i Chabówce. W zasadzkę UB wpadli oboje, przebywając w Osielcu koło Makowa Podhalańskiego.
🟥 W październiku 1950 roku rozpoczął się ich proces. Na ławie oskarżonych zasiadło łącznie sześć osób. Proces miał charakter pokazowy i był transmitowany przez radio. Na mocy wyroku, wydanego już w dniu 2 listopada 1950 r., wszyscy mężczyźni zostali skazani na wielokrotne kary śmierci, a kobiety, w tym Lidia, otrzymały kary dożywotniego więzienia.
❗️ W listopadzie 1956 roku, na mocy tzw. amnestii, wyszła z więzienia. Miała wówczas 36 lat i zaczynała nowe życie. Wkrótce później rozpoczęła studia archeologiczne w Warszawie. Na uczelni poznała swego przyszłego męża, z którym w 1961 roku wzięła ślub. Kilka lat później urodziła im się córka, Justyna. Po studiach Lidia pracowała w oddziale archeologicznym Komisji Badań Dawnej Warszawy, a następnie w Muzeum Warszawy.
🎖 W 2006 roku została odznaczona przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymała także awans oficerski do stopnia pułkownika Wojska Polskiego.
🏴 Zmarła w styczniu 2021 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W @posklondon w Londynie trwa debata historyczna „Początki Polski »ludowej« – na drodze do nowego zniewolenia” z udziałem zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego oraz dyrektora BBH IPN dr. Sebastiana Pilarskiego.
ℹ️ Wydarzeniu towarzyszyła prezentacja wystawy „3x TAK, 3x NIE. Początki Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”, opracowana przez dyrektor Biblioteki POSK dr Dobrosławę Platt. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Wszystkie ofiary niemieckich zbrodni zasługują na rzetelne upamiętnienie i należny szacunek!
❗ Podejmując na łamach „Die Zeit” temat upamiętnienia ofiar na terenie niemieckich obozów w Treblince, autorka artykułu, Agnieszka Wierzcholska, popełnia zasadniczy błąd: nie dokonuje należytego rozróżnienia pomiędzy obozem pracy przymusowej Treblinka I a obozem zagłady Treblinka II.
➡ Jednocześnie używa określenia „von Kreuzen geradezu übersät” („wręcz usłane krzyżami”), sugerując dominację symboliki chrześcijańskiej na terenie Treblinki, a tym samym pogardzając pamięcią o nieżydowskich ofiarach niemieckiego terroru w Treblince.
ℹ Treblinka I i Treblinka II były odrębnymi niemieckimi obozami, pełniącymi różne funkcje i mającymi odmienną historię ❗
➡ Treblinka II była ośrodkiem zagłady, w którym do listopada 1943 r. Niemcy zamordowali setki tysięcy Żydów. Natomiast w obozie pracy Treblinka I początkowo więziono Polaków, a następnie również Żydów oraz Romów i Sinti. Przeszło przez niego ok. 20 tysięcy więźniów, z czego ok. 10 tysięcy poniosło śmierć wskutek wyniszczenia, egzekucji i innych zbrodni niemieckich.
🟥 Wśród ofiar byli między innymi więźniowie Pawiaka, dla których było to ostatnie zetknięcie z niemieckim terrorem. Obóz zlikwidowano pod koniec lipca 1944 roku. Nie jest także prawdą, że w obozie Treblinka I więziono wyłącznie mężczyzn wyznania chrześcijańskiego – szczególnie dramatycznym przykładem zbrodni dokonywanych na polskich kobietach jest los Hani Zaleskiej, która w chwili śmierci miała zaledwie 14 lat. Jej również jest dedykowany jeden z krzyży na mogile zbiorowej na terenie obozu pracy.
❓ Dlaczego to rozróżnienie jest tak ważne? Ponieważ bez niego łatwo stworzyć fałszywy obraz historii, topografii miejsc pamięci i sposobu upamiętniania poszczególnych grup ofiar.
‼ Szczególnie kontrowersyjna jest teza autorki, że na terenie Treblinki dominują symbole chrześcijańskie. Takie stwierdzenie jest co najmniej daleko idącym uproszczeniem, a w odniesieniu do całego kompleksu memorialnego – twierdzeniem nieuprawnionym.
🟥 Mauzoleum upamiętniające żydowskie ofiary zajmuje powierzchnię ponad dwóch hektarów. Nie można pomijać jego istnienia i znaczenia, oceniając charakter całego miejsca pamięci. Na przybywających do Treblinki szczególne wrażenie robi długa lista okupowanych przez Niemców państw Europy i miast, których mieszkańcy byli mordowani w Treblince.
➡ Opisywane krzyże imienne znajdują się na terenie Treblinki I i są dedykowane konkretnym, zidentyfikowanym ofiarom. Nie oznacza to jednak, że pod każdym z nich znajdują się szczątki osoby, której nazwisko widnieje na krzyżu. Mamy bowiem do czynienia z mogiłami zbiorowymi, w których szczątki zamordowanych zostały przemieszane. Przy tym liczba blisko 300 krzyży nie zamyka bilansu chrześcijańskich ofiar tego obozu.
➡ Jeżeli opisujemy historię Treblinki, nie możemy zacierać różnic pomiędzy Treblinką I i Treblinką II. Jeżeli oceniamy charakter miejsca pamięci, musimy uwzględniać całą jego przestrzeń, a nie wybierać tylko te elementy, które pasują do z góry przyjętej tezy.
❗ Pamięć o ofiarach niemieckich zbrodni nie może być przedmiotem rywalizacji, hierarchizowania ani selektywnego upamiętniania. Cierpienie nie ma narodowości ani wyznania, a godność ofiar nie powinna zależeć od tego, do jakiej społeczności należały. Każda z nich zasługuje na pamięć, szacunek i należne miejsce w historii.
📰 Więcej o obozach w Treblince:
ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/100584,Oboz-zaglady-w-Trebli… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Obejrzyj rozmowę „Przez ścianę”. O miłości, która narodziła się na Rakowieckiej. Leszek Zduń dla „Historia toczy się dziś”
🔻 🔻 🔻 www.youtube.com/watch?v=tR1WUYzp4ec -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 O przełomowych momentach w dziejach Polski – zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski na kanale PASMO➡️ www.youtube.com/watch?v=GnuxPH59gck&t=2s
@jedrzejbakalarzThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📻 „Przekazuję Wam moją historię” – wysłuchaj świadectwa Eugeniusza Niedzielskiego, żołnierza 1 Polskiej Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka.
🔻 🔻 🔻
opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/wspomnienia/53361,Niedzielski… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy do posłuchania najnowszego odcinka audycji „Przystanek Historia” pt. „Pamięć o weteranach”.
⚠️ Gościem odcinka jest Adam Siwek, dyrektor @BUWiM_IPN
🔻 🔻 🔻
przystanekhistoria.pl/pa2/audiovideo/audio/przystanek-his… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🥇 Nobel za „Chłopów”❗
🗓 13 listopada 1924 roku Akademia Szwedzka w Sztokholmie postanowiła nagrodzić Władysława Reymonta za wybitną powieść „Chłopi”, przedstawiającą życie polskiej wsi przełomu XIX i XX wieku.
🇵🇱 Laureat Nobla tak opisywał uczucia związane z otrzymaniem nagrody:
💬 „Oszołomiony jestem tą niespodzianką. I w takich okolicznościach przyszła, że wygląda na gorzką ironię życia. Bo na cóż mi to wszystko? Chory jestem, miałem świeżo zapalenie płuc […]. Odszedłem wewnętrznie od świata i spraw jego. Marzyłem jeno o ciszy i możności spokojnego pracowania, jak o największym szczęściu. Naraz otwierają się wielkie drzwi rozgłosu”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie odbyła się gala Nagrody BohaterONy 2026 im. Powstańców Warszawskich.
➡️ Nagroda BohaterONy im. Powstańców Warszawskich przyznawana jest osobom i instytucjom, które w wyjątkowy sposób przyczyniają się do popularyzowania historii Polski z lat 1918–1989 oraz do rozwijania edukacji historycznej i patriotycznej. Jej celem jest także uhonorowanie współczesnych form patriotyzmu i postaw opartych na wartościach, którymi kierowali się uczestnicy Powstania Warszawskiego.
⚠️ #ipn reprezentował dyrektor Biura Prezesa dr Marek Jedynak, który wręczył Jarosławowi Wróblewskiemu z @MuzeumWykletych nagrodę Złotego BohaterONa Publiczności w kategorii dziennikarz.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Nagrodę Specjalną BohaterON 2026 – za ponad trzy dekady zaangażowania w dokumentowanie ludobójstwa wołyńskiego, odnajdywanie miejsc pochówku jego ofiar oraz upamiętnianie zamordowanych Polaków – otrzymał dr Leon Popek z Instytutu Pamięci Narodowej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Nagrodę Specjalną BohaterON 2026 – za ponad trzy dekady zaangażowania w dokumentowanie ludobójstwa wołyńskiego, odnajdywanie miejsc pochówku jego ofiar oraz upamiętnianie zamordowanych Polaków – otrzymał dr Leon Popek z Instytutu Pamięci Narodowej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Bronił Twierdzy Modlin do końca❗
🗓 Wobec kończących się zapasów amunicji i żywności oraz w trosce o los rannych, 29 września 1939 roku, gen. Wiktor Thommée podpisał honorową kapitulację. Zakończyła się trwająca dwa tygodnie obrona Twierdzy Modlin, która kolejny raz była jednym z ostatnich punktów polskiego oporu.
➡ Położona u zbiegu Wisły i Narwi, o trzydzieści kilka kilometrów na północny zachód od Warszawy, Twierdza Modlin jest jedną z największych i najlepiej zachowanych w Polsce, a przy tym zabytkiem najwyższej klasy. Składa się z cytadeli położonej na prawym brzegu Narwi, umocnionych przedmości oraz dwóch pierścieni fortów.
➡ Budowę twierdzy rozpoczęto z rozkazu Napoleona I w latach 1807-1812. Wielokrotnie rozbudowywana i unowocześniana, zawiera w sobie elementy fortyfikacji francuskiej, rosyjskiej i polskiej. Czterokrotnie – w latach 1813, 1831,1915, 1939 – broniona. Obsadzały ją wojska Księstwa Warszawskiego, Królestwa Polskiego, Rzeczypospolitej, francuskie, saskie, wirtemberskie, rosyjskie, niemieckie.
➡ Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Modlin szybko stał się ważnym umocnieniem. Odegrał istotną rolę już w czasie wojny z bolszewikami. W kampanii obronnej 1939 roku stacjonował tu sztab Armii Modlin. Niemcy podeszli pod twierdzę 10 września. Obroną kierował generał Wiktor Thommée, który objął dowództwo Obozu Warownego „Modlin”.
➡ Twierdza skapitulowała po dwóch tygodniach oblężenia z lądu i powietrza przez przeważające siły niemieckie, gdy wobec poddania Warszawy dalsza obrona była bezcelowa. Podobnie jak w latach 1813 i 1831 był Modlin jednym z ostatnich punktów polskiego oporu.
ℹ Generał Thommée został aresztowany przez Niemców. Do końca wojny przetrzymywany w obozach jenieckich. Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 r., przebywał we Francji i Włoszech. Do kraju wrócił w listopadzie 1947 r. i od razu zgłosił się do służby wojskowej, nie został jednak przyjęty. Przez pewien czas pracował jako dozorca. Mieszkał w Toruniu, Bydgoszczy i Gdyni.
🏴 Dziś mija 6⃣4⃣. rocznica śmierci bohatera. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Dziękujemy, że byliście z nami w tym wyjątkowym dniu
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
11 listopada wspólnie świętowaliśmy Niepodległość! 🇵🇱
🎥 Zobaczcie, jak było! Dziękujemy, że byliście z nami! ❤️
#przystanekniepodległa #11listopada #centralnyprzystanekhistoria #ipnThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
📚Jak uczyć o ofiarach stanu wojennego?
Zapraszamy nauczycieli i edukatorów na seminarium „Ofiary stanu wojennego 1981–1983”. W programie m.in. biografie Emila Barchańskiego i bł. ks. Jerzego Popiełuszki.
📅12 grudnia, 10.00–16.00
🔎warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/250071,Ofiary-stanu-w… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie
@ipnrzeszow
#wydawnictwoipn zaprasza na stoisko podczas Świątecznych Targów Książki w Rzeszowie. Czekamy na Was na poziomie 0 na stoisku 31. Bogata oferta wydawnicza, pięknie wydane albumy, najnowsze komiksy o historii, gry edukacyjne. Wszystko w promocyjnych cenach➡️tiny.pl/j4h0q20st
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Krakowskie uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości miały podniosły charakter, ale również pełen zadumy, bez tradycyjnego pochodu oraz prezentacji różnych formacji wojskowych, ze względu na tragiczne wydarzenia i trwającą żałobę w naszym mieście.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził prace na terenie dawnej siedziby Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaskim. W okresie 1944-1956 dochodziło tam do zbrodni komunistycznych i tajnych pochówków ofiar.
W trakcie tegorocznych prac przeprowadzonych w dniach 2 – 9 listopada, na przebadanym terenie nie natrafiono na ślady ukrytych pochówków. Działania są kontynuacją poszukiwań prowadzonych przez Zespół w czerwcu 2023 r. oraz badań białostockiej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z lat 2015 -2017.
Wśród poszukiwanych osób są między innymi Eugeniusz Korzeniewski ps. Ryg oraz Marianna Ryczkowska, związani z oddziałem kpt. Władysława Łukasiuka ps. Młot. Zginęli podczas obławy Grupy Operacyjnej Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w miejscowości Oleksin, a ich ciała funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa przewieźli do Bielska Podlaskiego. Tak samo funkcjonariusze komunistycznego państwa postąpili po śmierci Czesława Pieleckiego ps. Jaskółka (występującego również pod nazwiskiem Pilecki), który zginął 8 czerwca 1950 r.
W latach 1944–1956 w siedzibie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaskim represjonowano osoby aresztowane przez bezpiekę. Tam w 1949 r., w wyniku brutalnych przesłuchań śmierć poniósł między innymi Paweł Olszewski ps. Rataj, żołnierz podziemia niepodległościowego, członek Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.
Wieloosobowe Stanowisko ds. Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Białymstoku -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy do udziału w XIX edycji Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku w zakresie historii najnowszej.
⚠️ Prace konkursowe należy nadsyłać w terminie do 24 listopada 2026 r.
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249291,XIX-edycja-Konkursu-im-W… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Kapłan archidiecezji warszawskiej, doktor teologii, pierwszy naczelny kapelan Duszpasterstwa Więziennego RP.
⚠️ Po wprowadzeniu stanu wojennego został kapelanem internowanych i uwięzionych w Zakładzie Karnym Warszawa-Białołęka. Kolportował wydawnictwa podziemne, a także udzielał wsparcia więzionym. Pomagał również w przekazywaniu wiadomości i lekarstw wśród internowanych. W latach 1982-1989 działał w składzie tajnej Rady Edukacji Narodowej, powstałej z inicjatywy NSZZ „Solidarność”.
🗓️ Ksiądz Jan Sikorski kończy dziś 9⃣1⃣ lat.
🎖️ W 2023 r. #ipn uhonorował kapłana nagrodą #kustoszpamięciNarodowej.
🔍 Czytaj więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎧 Posłuchaj nagrania na portalu opowiedziane.ipn.gov.pl 🔻🔻🔻 opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/swiadkowie/49160,Sikorski-Jan…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 12 listopada 2022 roku z Anglii do Polski zostały sprowadzone szczątki trzech Prezydentów RP na uchodźstwie: Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisława Ostrowskiego. Uroczyście pochowano je w podziemiach Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.
🇵🇱 W jej murach otwarto też Izbę Pamięci Prezydentów RP na Uchodźstwie, za której przygotowanie odpowiadał #ipn we współpracy z @FundacjaPPnW.
🔍 Czytaj więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/173697,Uroczystosci-pogrzebowe-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Odegrał w dziejach Polski niezwykle istotną rolę. Jego prymasowska posługa w całości przypadła na okres komunistycznej dyktatury, naznaczonej bezwzględną walką z religią i wolnościowymi aspiracjami Polaków.
🗓️ 12 listopada 1948 roku – po śmierci kardynała Augusta Hlonda – nowym metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski został biskup lubelski Stefan Wyszyński.
💬 Jak mawiał: „Trzeba ratować Naród i w Narodzie Kościół. Nie da się uratować Narodu w oderwaniu od Kościoła, gdyż Naród musi mieć potężne argumenty obrony. Skąd je wziąć? Nie da się też uratować Kościoła bez pomocy Narodu, gdyż Kościół działa w Narodzie”.
✝️ Prymas przeprowadził polski Kościół przez trudny okres komunizmu, przyczyniając się do wzrostu jego społecznego autorytetu oraz wytworzenia postaw opozycyjnych wobec reżimu komunistycznego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅2⃣2⃣ lata temu zmarł gen. Stanisław Skalski – as polskiego lotnictwa.
🇵🇱 Był najskuteczniejszym polskim pilotem, nie tylko w czasie wojny obronnej, ale i w czasie całej II wojny światowej, a zarazem pierwszym asem lotniczym wśród aliantów. Już 1 września 1939 roku, patrolując niebo nad Toruniem , brał udział w zestrzeleniu niemieckiego samolotu Henschel Hs 126, a dzień później samodzielnie zestrzelił dwa Dorniery Do 17. Podczas kolejnych dni zdobył tytuł Asa lotnictwa, strącając trzy kolejne samoloty nieprzyjaciela, w tym Junkersa Ju 87.
🛩 Walczył w Bitwie o Anglię, latał nad okupowaną Europą oraz Afryką Północną. Choć nie był dowódcą Polskiego Zespołu Myśliwskiego, jednostkę nazywano „cyrkiem Skalskiego”.
🟥 4 czerwca 1948 roku został aresztowany przez bezpiekę pod zarzutem szpiegostwa. Trafił w ręce tych samych sadystów, którzy wcześniej katowali m. in. rotmistrza Witolda Pileckiego. Zmaltretowany Skalski został skazany w tzw. procesie kiblowym na karę śmierci. Wyrok zatwierdził sędzia mjr Mieczysław Widaj. Po otrzymaniu wiadomości o karze śmierci dla syna, ojciec pilota zmarł na zawał serca.
❗ Przez rok Skalski czekał na egzekucję, nieświadomy, że ostatecznie – na prośbę jego matki, skierowaną do prezydenta Bieruta – wyrok zamieniono na dożywocie. Dopiero w 1956 roku objęty amnestią mógł wyjść na wolność.
🛩 Poznaj tę niezwykłą postać: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/215736,W-Anglii-byl-bohatere… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwają obchody Narodowego Święta Niepodległości.
🔥⚔️ Na Placu Piłsudskiego w Warszawie nastąpiła uroczysta odprawa wart przed Grobem Nieznanego Żołnierza.
🇵🇱 W obchodach biorą udział zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwają obchody Narodowego Święta Niepodległości.
🎖️ Zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk „w uznaniu wybitnych zasług w działalności na rzecz upowszechniania prawdy historycznej,
za szczególne osiągnięcia w poszukiwaniu i identyfikacji szczątków ofiar systemów totalitarnych XX wieku,
za ogromny wkład w przywracanie pamięci bohaterom walk o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej” został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
📷 Grzegorz Jakubowski KPRP
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Pan profesor Szwagrzyk mówi wciąż, konsekwentnie – wspólnie ze swoimi wspaniałymi współpracownikami z Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej – że Polska zawsze wróci po swoich! – podkreślił Prezydent RP @NawrockiKn, akcentując zaangażowanie, z jakim od lat pracuje prof. Krzysztof Szwagrzyk.
@PoszukiwaniaIPN -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwają obchody Narodowego Święta Niepodległości.
🇵🇱✝️ Uroczystości rozpoczęła Msza św. w intencji Ojczyzny sprawowana w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.
➡️ Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski.
📷 Dariusz Skrzyniarz (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Reprezentowali różne poglądy polityczne, ale potrafili zjednoczyć się wokół jednego, nadrzędnego celu: niepodległości❗️
✅ Józef Piłsudski
✅ Roman Dmowski
✅ Ignacy Jan Paderewski
✅ Wincenty Witos
✅ Wojciech Korfanty
✅ Ignacy Daszyński
📲 Pobierz wystawę #ipn: mojaniepodlegla.pl/mn/wystawy/4087,Ojcowie-Niepodleglosci…
#ojcowieniepodległości -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Cieszmy się Niepodległą❗
🇵🇱 Była zniewolona 1️⃣2️⃣3️⃣ lata. To pięć pokoleń, a każde z nich miało swój wkład w to, co stało się w listopadzie 1918 roku.
⚔️Legioniści Jana Henryka Dąbrowskiego, podchorążowie roku 1830, powstańcy styczniowi, bojowcy PPS z 1905...
✒️🎨⚗️ Ale również poeci i pisarze, malarze, naukowcy, nauczyciele, księża i przemysłowcy. Wszyscy ci, którzy upominali się o Polskę, a później mogli stanąć na jej czele.
👥 Piłsudski, Dmowski, Paderewski, Witos, Daszyński, Korfanty – różne mieli wyobrażenia o Polsce, ale zgodni byli co do tego, że najpierw muszą ją wspólnie zdobyć. I zdobyli❗️ -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🇵🇱 Zapraszamy Was do Centralnego Przystanku Historia, by wspólnie cieszyć się Niepodległą!
📅 11 listopada | godz. 10:00–14:00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
🔎 tiny.pl/42n_tth15This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W przeddzień Narodowego Święta Niepodległości do Archiwum Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach trafiły pamiątki po Władysławie Franasiu – najmłodszym żołnierzu Józefa Piłsudskiego. W uroczystości przekazania zbiorów rodzinnych wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
🎖 Spotkanie w Kielcach był także okazją do wręczenia Medali Reipublicae Memoriae Meritum. Medale RMM przyznawane są osobom działającym na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego z lat 1917–1990 oraz wspierającym Instytut Pamięci Narodowej w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej.
🇵🇱 Dowiedz się więcej o Władysławie Franasiu, poznaj odznaczonych ➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/250182,Pamiatki-po-najmlodszym-…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – W przeddzień naszego największego święta pragnę zwrócić uwagę, że jutro wszyscy będą mówić o Ojcach Niepodległości – o Józefie Piłsudskim, Romanie Dmowskim, Wincentym Witosie, Wojciechu Korfantym, Ignacym Daszyńskim, o Ignacym Paderewskim. Musimy także pamiętać, że za tymi Ojcami szli ludzie. Szli żołnierze, dzięki którym przywódcy mogli urzeczywistnić to wielkie dzieło, jakim stała się wolna i niepodległa Polska. Dziś dziękujemy więc za wszystkich tych, którzy byli Ojcami Niepodległości w regionach – Ojcami lokalnych społeczności i niewielkich miejscowości. Dziękujemy za Władysława Franasia i za innych współtwórców naszej wolności – powiedział dr Mateusz Szpytma, kierując słowa do zebranych.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
To już jutro, zapraszamy! 🇵🇱
🇵🇱 Świętujmy razem Niepodległość!
11 listopada zapraszamy do Centralnego Przystanku Historia IPN! W programie: film, wystawa „Ojcowie Niepodległości”, spotkanie z rekonstruktorami i warsztaty.
📚 30% rabatu na publikacje IPN + listopadowy „Biuletyn IPN” gratis!
📍 Warszawa, ul. Marszałkowska 107
🕙 10:00–14:00
Do zobaczenia!
🔎 tiny.pl/42n_tth15 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Adiutant „Łupaszki", żołnierz Armii Krajowej, jeden z najbardziej poczytnych polskich historyków.
🗓️ 1⃣1⃣7⃣ lat temu urodził się Paweł Jasienica, właśc. Leon Lech Beynar.
🎖️ W 2007 roku został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Odrodzenia Polski.
🎗️ W tym samym roku uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🇵🇱 Świętujmy razem Narodowe Święto Niepodległości!
📅 11 listopada | 10.00–14.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN, ul. Marszałkowska 107 w Warszawie.
🎬 Projekcja filmu
📜 Wystawa „Ojcowie Niepodległości”
🎖️ Spotkanie z rekonstruktorami
🧩 Warsztaty edukacyjne
📚 Dodatkowo 30% rabatu na publikacje IPN i gratisowy „Biuletyn IPN”!
Do zobaczenia! 🇵🇱 -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🇵🇱 Już dziś o godz. 17:00 w Centralnym Przystanku Historia kolejne spotkanie z cyklu #obliczahistorii!
Ojcowie Niepodległości – Piłsudski, Dmowski, Paderewski i Daszyński. Cztery postacie, różne wizje i drogi do wolnej Polski.
🎙 O roli Romana Dmowskiego i początkach Narodowej Demokracji opowie prof. Krzysztof Kosiński.
🎤 Rozmowę poprowadzi red. @RafalDudkiewic1.
📍 ul. Marszałkowska 107, Warszawa
▶️ Nie możesz być z nami? Oglądaj na żywo na #ipntv:
youtube.com/live/L5cg9vRjPLk -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️10 listopada 1918 roku Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski powrócili do Warszawy z niemieckiego więzienia w Magdeburgu.
⚠️Trafili do niego w lipcu 1917 r. po tzw. kryzysie przysięgowym, czyli odmowie złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec Wilhelmowi II. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 10 listopada 1950 roku w Łodzi został aresztowany gen. August Emil Fieldorf.
🟥 Zatrzymania dokonali funkcjonariusze MBP, po tym jak „Nil” ujawnił swoją tożsamość, dobrowolnie zgłaszając się w Rejonowej Komendzie Uzupełnień.
❗️Komuniści namawiali generała do współpracy, ale ten kategorycznie odmówił.
💬 – Pani mąż to człowiek ze stali, nie okazuje ani skruchy, ani żalu. Szkoda, że on nie jest po naszej stronie, my potrzebujemy takich ludzi – mówił żonie generała wyznaczony z urzędu obrońca Jerzy Mering.
🔍 Poznaj bohatera: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/215937,August-Emil-Fieldorf-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📜„Żegnaj, żono i córko, wasz Janek” – od powstań śląskich po konspirację ZWZ: historia Jana Hupy (1892–1942).
🎧 Posłuchaj podcastu: open.spotify.com/episode/3hKS1DcrlNL1dGSuYHS0IQ
🔍 Przeczytaj historię: archiwumpamieci.pl/okruchy/wykuc-niepodleglosc-sluzba-jan… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Na Westerplatte podjęto szczątki polskiego żołnierza. Mogą należeć do legionisty Mieczysława Krzaka
➡ 9 listopada 2026 r. podjęto szczątki polskiego żołnierza odkryte na Westerplatte. Oględziny przeprowadziła prokurator Iwona Matczak z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Gdańsku, która nadzoruje czynności procesowe. Szczątki podjęto z udziałem biegłej. Na miejscu sporządzono dokumentację fotograficzną i zabezpieczono materiał do badań genetycznych.
Na szczątki natrafili 5 listopada archeolodzy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku podczas nadzoru nad pracami ziemnymi w rejonie placówki „Fort”. Szczątki znajdowały się około 2,5 metra poniżej obecnego poziomu gruntu, w pobliżu schronu, który we wrześniu 1939 r. był jednym ze stanowisk obronnych Wojskowej Składnicy Tranzytowej.
➡ Przy szczątkach odnaleziono m. in. polski bagnet wz. 1929 z pochwą, guziki wojskowe, buty saperskie oraz inne elementy umundurowania i wyposażenia. Wśród znalezisk była również osłona wylotu lufy karabinu (antyzapiaszczacz) z wybitym numerem i oznaczeniami Wojska Polskiego.
➡ Wyniki kwerendy historycznej, miejsce odkrycia i charakter odnalezionych przedmiotów wskazują, że szczątki mogą należeć do legionisty Mieczysława Krzaka.
➡ Mieczysław Krzak urodził się 29 stycznia 1915 r. we wsi Boiska. Służył w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Na Westerplatte przybył 5 kwietnia 1939 r. i służył przy obsłudze moździerzy. Po niemieckim nalocie 2 września 1939 r. został skierowany do jednego z punktów obrony w rejonie placówki „Fort”. Według relacji towarzyszy broni poległ w tym rejonie. Po zakończeniu walk uznano go za zaginionego.
➡ Po zakończeniu czynności procesowych szczątki zostaną przekazane do badań specjalistycznych. Hipotezę zweryfikują badania DNA z wykorzystaniem materiału porównawczego od krewnych. W przypadku potwierdzenia tożsamości żołnierza rodzinie zostanie przekazana nota identyfikacyjna, a szczątki zostaną uroczyście pochowane.
❗ Apel o kontakt z rodziną
➡ Instytut Pamięci Narodowej prosi osoby, które mają informacje o rodzinie Mieczysława Krzaka lub mogą pomóc w ustaleniu jego żyjących krewnych, o kontakt z Oddziałem IPN w Gdańsku.
➡ Prace poszukiwawcze na Westerplatte są kontynuowane. IPN poinformuje o kolejnych ustaleniach po zakończeniu niezbędnych czynności i uzyskaniu wyników badań. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 8⃣7⃣ lat temu, 9 listopada 1939 r., Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski nadał Warszawie order Virtuti Militari.
🎖 >>W uznaniu bohaterskiego, wytrwałego męstwa dowiedzionego przez ludność stołecznego miasta Warszawy w obronie przeciw najazdowi niemieckiemu, w zgodzie z uchwałą Rady Ministrów R. P. z dnia 9 X 1939 r. (…) nadaję Krzyż Srebrny Orderu Wojennego „Virtuti Militari” V klasy miastu stołecznemu Warszawie<<
🧜 Do herbu stolicy dodano Order Wojenny Virtuti Militari na wstążce orderowej z liśćmi laurowymi ze wstęgą oraz łacińską dewizą „Semper invicta”, co oznacza „zawsze niezwyciężona”.
❗ Jedynie trzy miasta dostąpiły honoru odznaczenia orderem Virtuti Militari. Obok stolicy – Lwów za bohaterskie zmagania o polskość miasta oraz francuskie Verdun, które przeszło do historii jako pole krwawej batalii podczas I wojny światowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
W Wierzchosławicach odbyły się Zaduszki Witosowe – doroczne uroczystości poświęcone pamięci Wincentego Witosa, trzykrotnego premiera II RP i przywódcy ruchu ludowego, oraz jego bliskiego współpracownika Stanisława Mierzwy.
W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
Fot. Żaneta Wierzgacz (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 7 listopada 1989 roku oficjalną działalność rozpoczął Społeczny Komitet Pamięci Górników KWK „Wujek” w Katowicach poległych 16 grudnia 1981 roku.
🎗️ W 2011 roku Komitet został uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 61 lat temu urodził się Tomasz Merta, historyk myśli politycznej, publicysta, w latach 2005–2010 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków.
🏴 Zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu prezydenckiego w Smoleńsku.
🎗️ W 2013 roku Tomasz Merta został uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
🗓️ Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 7 listopada 1867 roku urodziła się Maria Skłodowska-Curie, autorka pionierskich prac z fizyki i chemii jądrowej, jedyna dotąd kobieta uhonorowana przez Szwedzką Akademię Nauk dwiema Nagrodami Nobla.
#gigancinaukipl
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/z-milosci-do-matki/165353,Maria-Sklodowska-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 7 listopada 1889 roku urodził się Stanisław Swianiewicz, ekonomista, prof. Uniwersytetu Wileńskiego; więzień sowiecki, cofnięty z transportu oficerów skierowanych do Katynia; autor głośnej książki „W cieniu Katynia” uważanej za jeden z najważniejszych dokumentów na temat zbrodni katyńskiej.
#katyń -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🐻 Kim był Wojtek❓
🐻 II wojna światowa była dramatyczną i ciemną kartą w historii świata. Ale i wówczas zdarzały się jaśniejsze momenty. Jednym z nich jest historia niedźwiedzia Wojtka, który – trochę przypadkiem – trafił do polskiego wojska i został... żołnierzem.
🐻 Po napaści Niemiec na ZSRS Józef Stalin zgodził się na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 roku na utworzenie polskiej armii złożonej z żołnierzy wypuszczonych z niewoli sowieckiej dzięki amnestii. W 1942 roku nowo utworzone wojsko, do którego mogli wstąpić deportowani Polacy, wraz z ludnością cywilną, zostało ewakuowane do Iranu. Tam kilku polskich żołnierzy kupiło od przygodnie spotkanego perskiego chłopca za dwie konserwy, tabliczkę czekolady i garść monet... niedźwiedzia. Został on oficjalnie przyjęty do 2 Korpusu Polskiego i dosłużył się nawet stopnia kaprala❗️
🐻 Uwielbiał bawić się z żołnierzami i jeździć wojskowymi ciężarówkami. Wraz z polską armią przeszedł cały szlak bojowy: z Iranu przez Palestynę i Egipt, aż do Włoch, gdzie wziął udział w bitwie o Monte Cassino. Od tamtej pory symbolem 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii – jednostki, do której należał Wojtek – stał się niedźwiedź niosący w łapach pocisk artyleryjski. Odznaka taka pojawiła się na samochodach wojskowych, proporczykach i mundurach żołnierzy.
🐻 Po zakończeniu działań wojennych, niedźwiedź wraz z wieloma polskimi żołnierzami został przetransportowany do Szkocji. Trafił do edynburskiego ogrodu zoologicznego, gdzie nie był szczęśliwy. Lata życia wśród ludzi nie pozwalały mu na przystosowanie się do życia wśród innych niedźwiedzi. W szkockim ZOO żył do 1963 roku.
🧸1⃣1⃣ lat temu w Edynburgu odsłonięto pomnik niedźwiedzia Wojtka. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 4⃣5⃣ lat temu z Polski ewakuowany został wraz z rodziną Ryszard Kukliński alias Jack Strong, oficer Sztabu Generalnego LWP, który przekazał CIA informacje o przygotowaniach do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce oraz plany tej operacji, a także inne tajemnice Układu Warszawskiego.
🟥 W 1984 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie skazał Kuklińskiego zaocznie za „dezercję i zdradę” na karę śmierci.
🔎 Dowiedz się więcej➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/217436,Plk-Ryszard-Kuklinski… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🍀 Na Wawelu uczciliśmy trzydziestolecie wmurowania tablicy Wincentego Witosa w kryptach katedralnych.
⛪️ W Katedrze Wawelskiej sprawowana była Msza św., uczestnicy obchodów złożyli też kwiaty w miejscu upamiętnienia.
💐 W uroczystości wziął udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
📷 Aleksandra Marczyńska (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Na Westerplatte odkryto szczątki kolejnego żołnierza Wojska Polskiego
📢 W dniu 5 listopada 2026 roku podczas nadzoru archeologicznego nad pracami ziemnymi przy placówce „Fort” na Westerplatte archeolodzy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku ujawnili ludzkie szczątki oraz przedmioty mogące należeć do poległego polskiego obrońcy Westerplatte - legionisty Mieczysława Krzaka.
➡️ Na terenie Westerplatte prace archeologiczne prowadzone są od 2016 r. W toku prac z udziałem prokuratora IPN w okresie wrzesień – listopad 2019 r. ekshumowano szczątki 9 polskich żołnierzy. 5 listopada 2026 r. ujawniono szkielet, który znajdował się na głębokości około 2,5 m od współczesnego poziomu gruntu, w odległości około 0,5 m od północnej ściany żelbetowego schronu wzniesionego w 1911 r. We wrześniu 1939 r. schron ten, obsadzony przez polskich żołnierzy, stanowił jedno z istotnych stanowisk obronnych Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.
➡️ Przy szczątkach znaleziono polski bagnet wz. 1929 wraz z pochwą oraz pozostałościami skórzanej żabki służącej do zawieszania bagnetu na pasie wojskowym. Ujawniono także dwa polskie guziki wojskowe, używane przez szeregowych żołnierzy Wojska Polskiego w latach 20. XX wieku.
➡️ Zarówno lokalizacja odkrycia, jak i charakter znalezionych przedmiotów, wskazują, że po wieloletnich poszukiwaniach możliwe jest zlokalizowanie miejsca pochówku legionisty Mieczysława Krzaka, który najprawdopodobniej zginął w nocy 2 września 1939 r. w okolicy placówki „Fort”.
➡️ Obecna identyfikacja ma charakter hipotezy. Jej potwierdzenie lub wykluczenie będzie możliwe wyłącznie po przeprowadzeniu badań genetycznych. Mieczysław Krzak był żołnierzem 4. Pułku Piechoty Legionów, a na Westerplatte służył m. in. przy obsłudze moździerzy oraz w placówce „Fort”. Po zakończeniu walk uznano go za zaginionego, a miejsce jego pochówku pozostawało nieznane.
➡️ Dalsze prace na miejscu odkrycia są prowadzone pod nadzorem prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku.
➡️ Osoby posiadające informacje o rodzinie Mieczysława Krzaka lub mogące pomóc w ustaleniu jego krewnych proszone są o kontakt z Oddziałem IPN w Gdańsku.
➡️ Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, polegającej na dokonaniu przez żołnierzy oddziałów niemieckich, w pierwszych dniach września 1939 roku, zabójstw żołnierzy Wojska Polskiego na terenie Wojskowej Składnicy Tranzytowej Westerplatte.
➡️ Przeprowadzone w tej sprawie czynności procesowe doprowadziły dotąd do identyfikacji siedmiu żołnierzy, których szczątki odkryto w 2019 w czasie prac archeologicznych prowadzonych na terenie Westerplatte przez pracowników Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a następnie ekshumowano w śledztwie i poddano porównawczym badaniom genetycznym. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
85 lat temu niemieckie władze rozpoczęły budowę obozu zagłady w Bełżcu. Po Auschwitz i Treblince był to trzeci największy ośrodek zagłady pod względem liczby ofiar. Szczegóły w @DzienniPolski, w tekście dr. Romana Gieronia z krakowskiego oddziału #ipn. dziennikpolski24.pl/krakowski-oddzial-ipn-przypomina-hist…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❓ Co wiemy o ewakuacji płk Kuklińskiego przez CIA?
📺 Obejrzyj rozmowę na kanale YouTube IPNtv. Gościem programu jest dr Paweł Skubisz z Biura Badań Historycznych. Rozmowę prowadzi red. Krzysztof Świątek.
🔻🔻🔻
www.youtube.com/watch?v=MN7QVzallAM -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Podróż konduktu żałobnego trwała cztery doby. Jego trasa wiodła z Krakowa do rodzinnych Wierzchosławic, a więc liczyła ok. 90 km.
🗓️ 6 XI 1945 roku. odbył się pogrzeb Wincentego Witosa, trzykrotnego premiera RP, lidera ruchu ludowego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 IPN bada możliwości narzędzi edukacyjnych opartych na SI w edukacji Polonii
➡️ W czwartek 5 listopada 2026 r. IPN zorganizowało spotkanie robocze z ponspolonia.ai, polską organizacją edukacji Polonii w celu zbadania możliwości dwustronnej współpracy w dziedzinie edukacji i działań informacyjnych.
➡️ W spotkaniu uczestniczył Zastępca Prezesa #ipn, dr hab. Karol Polejowski, wraz z zespołem roboczym złożonym z przedstawicieli Biura Nowych Technologii, Biura Edukacji Narodowej, Biura Badań Historycznych oraz Biura Współpracy Międzynarodowej IPN.
➡️ Delegacja organizacji ponspolonia.ai, na czele z prof. Margaret Niznikiewicz, dr. Gene’em Sokołowskim i dr Małgorzatą Styś, zaprezentowała swoją działalność edukacyjną oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji w tworzeniu materiałów promujących historię, język i kulturę polską wśród międzynarodowej publiczności.
➡️ Dyskusje skupiły się na poszukiwaniu wspólnej płaszczyzny przyszłej współpracy w zakresie tworzenia materiałów edukacyjnych dotyczących polskiej historii, kultury i języka. Organizacja ponspolonia.ai zaprezentowała swoje portfolio oraz opisała realizowane projekty, z których wiele jest wzbogacanych dzięki wykorzystaniu technologii SI.
➡️ Spotkanie zakończyło się wspólną deklaracją dotyczącą przyszłych projektów. Spotkanie zostało zorganizowane przez Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 6 listopada 1939 roku okupanci aresztowali 183 krakowskich naukowców, zaproszonych do Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie na wykład poświęcony niemieckiemu stosunkowi do nauki.
💬 – Tutejszy uniwersytet rozpoczął rok akademicki bez wcześniejszego uzyskania zgody władz niemieckich. Jest to wyraz złej woli. W związku z tym, wszyscy zostaną wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Kto odważy się na opór wobec wykonania mojego rozkazu, zostanie zastrzelony – powiedział podczas spotkania SS-Sturmbannführer Brunon Müller.
➡️ Zaraz po tych słowach krakowskich uczonych siłą wyprowadzono z gmachu uniwersytetu, po czym wywieziono do więzienia przy ul. Montelupich. Ostatecznie deportowano ich do KL Sachsenhausen.
➡ Brutalny atak na polskich intelektualistów wywołał oburzenie na całym świecie. Wtedy, w pierwszych miesiącach okupacji, miało to jeszcze znaczenie. Niemcy uwolnili 101 uwięzionych, którzy mieli powyżej 40 lat. Wielu uczonych, wycieńczonych warunkami obozowymi, wkrótce zmarło. Pobyt w obozie przypłaciło życiem 13 profesorów, m. in: prof. Stanisław Estreicher oraz wybitni historycy literatury: Ignacy Chrzanowski i Stefan Kołaczkowski.
💬 – Nie da się opisać, ile mieliśmy zawracania głowy z krakowskimi profesorami. Gdybyśmy sprawę załatwili na miejscu, miałaby ona całkiem inny przebieg. Proszę więc usilnie, by nie kierowali już nikogo więcej do obozów koncentracyjnych w Rzeszy, lecz podejmować likwidację na miejscu lub wyznaczać zgodną z przepisami karę – podsumował całą akcję Hans Frank, generalny gubernator okupowanych ziem polskich. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W 23. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim zaprezentowaliśmy wystawę „Skrzydła wolności. Amerykańscy lotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920” . Projekt „Skrzydła wolności” poświęcony jest fenomenowi 7 Eskadry Myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki – elitarnej jednostki lotniczej, w której szeregach w latach 1919–1920 walczyło kilkunastu amerykańskich ochotników.
➡️ Wystawie towarzyszył pokaz filmu „Trzy śmierci Meriana Coopera”. Głównym celem inicjatywy jest przybliżenie historii pilotów służących w Eskadrze Myśliwskiej, ze szczególnym uwzględnieniem postaci Meriana C. Coopera – znakomitego pilota i późniejszego słynnego reżysera z Hollywood.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎹Tak brzmi polskość❗
🇵🇱 Działacz społeczny, mąż stanu, orędownik sprawy polskiej w dobie I wojny światowej, wybitny pianista.
🗓 1⃣6⃣6⃣ lat temu urodził się Ignacy Jan Paderewski.
🎼 Przebywając w USA, zorganizował ponad 300 spotkań połączonych z koncertami, na których zachęcał do udzielenia pomocy walczącym o wolność Polakom. Jako premier i minister spraw zagranicznych podpisał w imieniu odrodzonej Polski Traktat Wersalski.
🏴 Jeden z Ojców Niepodległej zmarł 29 czerwca 1941 r. w Nowym Jorku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Poznaj tę niezwykłą postać, pobierz wystawę przygotowaną przez #ipn: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/138…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
87 lat temu w Collegium Novum UJ Niemcy aresztowali ponad 180 krakowskich profesorów, wykładowców, pracowników administracyjnych i studentów. Polaków osadzono w niemieckich obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen i Dachau.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie po raz kolejny przyznaliśmy nagrody „Ambasador Polskiej Historii”. W uroczystości uczestniczyli zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
ℹ️ Nagroda „Ambasador Polskiej Historii” to honorowe wyróżnienie, ustanowione przez Instytut Pamięci Narodowej. Otrzymują je osoby oraz instytucje spoza Polski, które w sposób szczególny zasłużone są dla upamiętniania polskiej historii i poprzez swoją działalność wspierają Instytut w realizacji jego ustawowej misji w obszarach edukacyjnym i naukowym.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✍ Akt 5 listopada – przełom w czasie wielkiej wojny
⚠️ Po ponad wieku kończyła się zmowa mocarstw zaborczych, a sprawa polska stawała się – przynajmniej w deklaracjach – jednym z celów wojny. Choć władcy Niemiec i Austro-Węgier, wydając manifest, liczyli na skłonienie Polaków do walki z Imperium Rosyjskim, dzięki temu aktowi do sprawy naszej niepodległości musiała się odnieść większość uczestników I wojny światowej.
⁉️ Akt 5 listopada dawał Polakom nadzieję na własny byt państwowy.
✍ „O wojnę powszechną za wolność ludów – prosimy Cię Panie” – Mickiewiczowska modlitwa doskonale ukazuje sytuację, w jakiej znalazła się Polska pod koniec XVIII wieku. Już w okresie wojen napoleońskich Polacy przekonali się, że tylko europejski konflikt z udziałem mocarstw rozbiorowych może stworzyć warunki, w których realne będzie odrodzenie Polski.
➡ Mimo zrywów narodowych niekorzystny „kontekst międzynarodowy” trwał (nie licząc niewykorzystanego przesilenia w okresie wojny krymskiej) sto lat. Szansę na odrodzenie Polski dała dopiero I wojna światowa, w której stanęły naprzeciw siebie państwa zaborcze: Niemcy i Austria (od 1867 Austro-Węgry) przeciwko Rosji, a jej sojusznikami były Francja i Wielka Brytania.
➡ Chociaż mocarstwa rozbiorowe nie liczyły się z polskimi aspiracjami państwowymi, to świadomość nadchodzących działań wojennych na terytorium polskim wymuszała związane z tym deklaracje. Pierwszym takim sygnałem była wyrażona na początku wojny zgoda Wiednia na sformowanie przez Józefa Piłsudskiego oddziałów, które podejmą walkę z carską Rosją.
➡ W 1916 r. zdecydowano się na zorganizowanie konferencji w Pszczynie, podczas której omówiono możliwe rozwiązania sprawy polskiej. Efektem była specjalna odezwa do Polaków, którą – w imieniu cesarzy – podpisać mieli generalni gubernatorzy okupowanych stref: Hans von Beseler (Niemcy) i Karl Kuk (Austro-Węgry).
🗓 Akt 5 listopada nie określał granic państwa, nie było też mowy o powołaniu rządu polskiego. Dokument miał głównie znaczenie propagandowe, jednak po raz pierwszy włączał sprawę Polski do listy celów, o które toczyła się wojna. Dla wielu Polaków było to przełomowe wydarzenie, które wskazywało że Polacy mogą odzyskać swoje upragnione państwo.
❓ Jak na akt 5 listopada zareagował car Rosji?
❓ Jak dekret wpłynął na losy Legionów Polskich?
📰 Dowiedz się ➡ Jarosław Tęsiorowsk –i Akt 5 listopada – przełom w czasie wielkiej wojny: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/37092,Akt-5-listopada-przelom-w…📰 -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🕊️ Jak wiele może znaczyć jeden ludzki gest? Poznaj historię rodziny Wiktorii i Józefa Ulmów dzięki immersyjnej wystawie IPN „Świadectwo poMOCY”!
🎧 Poruszająca opowieść z perspektywy najmłodszej córki Ulmów – Basi, przedstawiona w technologii VR.
📍 Centralny Przystanek Historia IPN, Warszawa
📝 Zapisy: swiadectwopomocy.pl
🎟️ Wstęp bezpłatny!
📣Ważne informacje:
Wystawa przeznaczona jest dla uczniów powyżej 13. roku życia. Korzystanie z okularów VR wymaga pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
✍️Treść zgody dostępna jest na stronie: tiny.pl/h837_zhs7
#ŚwiadectwoPoMOCY #ipn #rodzinaulmówThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📣Już 10 listopada, o godz. 17.00 w Centralnym Przystanku Historia spotkanie z cyklu „Oblicza historii”❗️
🔷Tematem będzie Roman Dmowski i jego rola w odzyskaniu przez Polskę niepodległości.
❓Jaką rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości odegrał każdy z nich, a co wyróżniało Romana Dmowskiego?
❓Dlaczego Dmowski, mimo swoich niewątpliwych zasług, budzi dziś tak skrajne emocje?
❓Jak powstała Narodowa Demokracja i jakie cele stawiała sobie na początku swojej działalności?
❓Czym różniła się wizja Polski Dmowskiego od koncepcji niepodległościowej Józefa Piłsudskiego?
🎙️ Na pytania red. @RafalDudkiewic1 odpowie prof. Krzysztof Kosiński.
📅 10 listopada (wtorek), godz. 17:00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107 w Warszawie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🛩️ W 23. Bazie Lotnictwa Taktycznego odbył się wernisaż wystawy „Skrzydła wolności. Amerykańscy lotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920”.
🇵🇱 W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Walka Polaków o niepodległość, tuż po pierwszej wojnie światowej, znalazła się w centrum zainteresowania całego świata, w tym również oficerów armii amerykańskiej. Amerykanie, którzy przystąpili do wojny w 1917 roku, przechylili szalę zwycięstwa na froncie zachodnim. Oficerowie z tego kraju zjawili się też w odbudowującej się Polsce, aby wejść w szeregi Wojska Polskiego – powiedział podczas otwarcia wystawy zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✒ 𝒟𝓊𝓈𝒾𝑜ł𝑒𝓀
Szedł po świecie Bajdała,
Co go wiosna zagrzała -
Oprócz siebie - wiódł szkapę, oprócz szkapy - wołu,
Tyleż tędy, co wszędy, szedł z nimi pospołu.
Zachciało się Bajdale,
Przespać upał w upale,
Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod lasem,
Czy dogodna dla karku - spróbował obcasem.
Poległ cielska tobołem
Między szkapą a wołem,
Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął
I ziewnął wniebogłosy i splunął i zasnął.
Nie wiadomo dziś wcale,
Co się śniło Bajdale?
Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność przestworza,
Wylazł z rowu Dusiołek, jak półbabek z łoża.
Pysk miał z żabia ślimaczy -
(Że też taki żyć raczy!) -
A zad tyli, co kwoka, kiedy znosi jajo.
Milcz gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają!
Ogon miał ci z rzemyka,
Podogonie zaś z łyka.
Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie -
Póty dusił i dusił, aż coś warkło w chłopie!
Warkło, trzasło, spotniało!
Coć się stało, Bajdało?
Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy -
Słuchajta, wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy!
Sterał we śnie Bajdała
Pół duszy i pół ciała,
Lecz po prawdzie niedługo ze zmorą marudził -
Wyparskał ją nozdrzami, zmarszczył się i zbudził.
Rzekł Bajdała do szkapy:
Czemu zwieszasz swe chrapy?
Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,
Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić!
Rzekł Bajdała do wołu:
Czemuś skąpił mozołu?
Trzebać było rogami Dusiołka postronić,
Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!
Rzekł Bajdała do Boga:
O, rety - olaboga!
Nie dość ci, żeś potworzył mnie, szkapę i wołka,
Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka?
______________________________________________
📅8⃣9⃣ lat temu zmarł Bolesław Leśmian, poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki. Główny przedstawiciel polskiego symbolizmu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇮🇹 Z okazji obchodzonego we Włoszech Dnia Jedności Narodowej i Sił Zbrojnych, delegacja #ipn na czele z Adamem Siwkiem, dyrektorem @BUWiM_IPN, złożyła kwiaty na Cmentarzu Żołnierzy Włoskich w Warszawie.
⚠️ Na założonym w 1926 r. cmentarzu spoczywa 868 włoskich żołnierzy, którzy zmarli w niewoli podczas I wojny światowej. Nekropolia upamiętnia również ponad 1400 Włochów, którzy stracili życie podczas II wojny światowej, w tym ofiary niemieckich obozów jenieckich i koncentracyjnych.
ℹ️ Ich szczątki zostały przeniesione do Warszawy w latach powojennych, czyniąc cmentarz trwałym miejscem pamięci o ludzkich tragediach obu wojen światowych.
🗓️ 4 listopada przypada rocznica zawieszenia broni zawartego w 1918 r. między Włochami a Austro-Węgrami, które zakończyło walki na froncie włoskim podczas I wojny światowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Videofact – International Documentary Press
❗️Organizacja stworzona przez Mariana Faryniarza. Od ponad czterdziestu lat dokumentuje życie Polonii i emigracji niepodległościowej w Stanach Zjednoczonych. Jej archiwum obejmuje około pięciu tysięcy godzin nagrań, w tym relacje świadków historii, spotkania z działaczami opozycji i uroczystości polonijne. Kopie całego zbioru udostępniono #ipn.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Edward Reid
❗️Amerykański popularyzator historii Polski, twórca portalu polishtruth.com. W anglojęzycznych publikacjach i mediach społecznościowych przedstawia m. in. doświadczenia Polaków podczas II wojny światowej, dzieje Polskiego Państwa Podziemnego i zbrodnie reżimów totalitarnych. Dociera do Polonii oraz zagranicznych odbiorców, którzy dzięki jego pracy poznają polską perspektywę historyczną.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Maria Radożycka
❗️Od 25 lat przybliża historię Polski odbiorcom we Włoszech. Szczególne miejsce w jej pracy zajmują losy żołnierzy 2. Korpusu Polskiego. Laureatka publikuje książki i artykuły, wygłasza wykłady w języku włoskim, zbiera relacje świadków historii oraz pamiątki po polskich żołnierzach w regionie Ankony.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Prof. Thomas Wegener Friis
❗️Duński historyk zajmujący się m. in. dziejami wywiadu i kontrwywiadu w okresie zimnej wojny. Wspólnie z #ipn od 2011 r. organizuje międzynarodowe konferencje „Need to Know”. Jego działalność służy rozwijaniu współpracy naukowej i upowszechnianiu osiągnięć polskich badaczy za granicą.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Buenos Aires
❗️Ważny ośrodek polskiej kultury i nauki w Ameryce Południowej. Placówka gromadzi książki, fotografie i dokumenty dotyczące losów polskiej emigracji, organizuje wystawy, prowadzi nauczanie języka polskiego oraz wydaje publikacje naukowe. Od lat współpracuje z #ipn przy przedsięwzięciach archiwalnych, wystawienniczych i edukacyjnych.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie poznaliśmy laureatów nagrody #ambasadorpolskiejhistorii. W tegorocznej edycji wyróżniono osoby, które prowadzą działalność w Argentynie, Danii, Włoszech i USA.
ℹ️ W uroczystej gali wzięli udział zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
🏆 Nagroda honoruje osoby, organizacje i instytucje, które z potrzeby serca i w duchu społecznego zaangażowania badają, upamiętniają i popularyzują najnowszą historię Polski oraz losy Polaków poza granicami naszego kraju.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️– Trzeba mieć wybitne zasługi dla polskiej historii, aby otrzymać to niezwykłe wyróżnienie. Ale ten zaszczytny tytuł to również zobowiązanie do dalszej pracy. Jako Ambasadorzy Polskiej Historii jesteście też jej kustoszami, tymi którzy są powołani do tego, aby o nią dbać – mówił do nagrodzonych zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
🇵🇱 Jak podkreślił, w polskiej historii i w poznawaniu Polaków jest coś fascynującego: to nasze umiłowanie wolności. – „Polacy mają najwspanialszą tradycję niezgody na zniewolenie” – mówił w grudniu 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, prezydent USA Ronald Reagan – przypomniał zastępca prezesa Instytutu.
#ambasadorpolskiejhistorii -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
📜Poznaj Stefana Zbrożynę (1892–1971)!
Zapraszamy uczniów szkół podstawowych z Mazowsza do konkursu historycznego: test wiedzy i przygotowanie scenariusza spaceru śladami bohatera w jednym z czterech miast.
🏆Nagrody czekają!
📅Zgłoszenia do 11 XII
🔎 warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/249834,Konkurs-histor… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 XIX edycja Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku w zakresie historii najnowszej
Instytut Pamięci Narodowej oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk ogłaszają dziewiętnastą edycję Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku w zakresie historii najnowszej.
ℹ️ Do udziału w konkursie zapraszamy autorów niepublikowanych prac poświęconych historii Polski i Polaków w XX wieku, obronionych w okresie od 1 października 2025 do 31 października 2026 r.
👉 Konkurs ogłoszony jest w dwóch kategoriach:
🎓 prac magisterskich
🎓 prac doktorskich
🗓 Prace można nadsyłać do 24 listopada 2026 r. na adres e-mail: debiut@ipn.gov.pl
Ogłoszenie wyników nastąpi w terminie do 1 lutego 2027 r.
📰 Dowiedz się więcej i poznaj regulamin Konkursu: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249291,XIX-edycja-Konkursu-im-W…This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 O żadną łaskę prosił nie będę❗
📅 7⃣8⃣ lat temu przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie rozpoczął się proces sześciu działaczy PPS-WRN.
🟥 Proces przywódców PPS-WRN zorganizowany przez władze komunistyczne w 1948 r. był częścią szerszego planu podjętego w ramach przymusowego jednoczenia ruchu robotniczego w Polsce, jak również kolejnym ostrzeżeniem dla przeciwników systemu.
ℹ Na ławie oskarżonych zasiedli m. in.:
➡️ Kazimierz Pużak, więzień carski, wieloletni członek władz PPS, poseł na Sejm (1919–1935); podczas II wojny światowej jeden z przywódców PPS-WRN; od 1944 r. do 1945 r. przewodniczący Rady Jedności Narodowej; aresztowany w marcu 1945 r. przez NKWD i sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
➡️ Tadeusz Szturm de Sztrem - z PPS związany od 1912 r., członek POW, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, ekonomista, statystyk, współorganizator Instytutu Gospodarstwa Społecznego, współzałożyciel PPS-WRN
➡️ Józef Dzięgielewski - członek POW, w PPS od 1917 r., uczestnik wojny polsko-sowieckiej w 1920 r., poseł na Sejm w latach 1922-1930, we wrześniu 1939 r. współorganizator Robotniczych Brygad Obrony Warszawy, kierownik Wydz. Wojskowego PPS-WRN
➡️ Ludwik Cohn - adwokat, w PPS od 1918 r.
🗓️ 19 listopada 1948 r. sąd ogłosił wyroki w kolejnym pokazowym procesie. Oskarżonym wymierzono kary do 10 lat więzienia, zarzucając im planowanie obalenia ustroju siłą. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💔🇵🇱
O mamo, otrzyj oczy
Z uśmiechem do mnie mów,
Ta krew, co z piersi broczy —
Ta krew — to za nasz Lwów!...
Ja biłem się tak samo
Jak starsi — mamo, chwal!...
Tylko mi Ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal!...
Z prawdziwym karabinem
U pierwszych stałem czat...
O, nie płacz nad twym synem,
Co za Ojczyznę padł!...
Z krwawą na kurtce plamą
Odchodzę dumny w dal...
Tylko mi Ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal...
Mamo, czy jesteś ze mną?
Nie słyszę Twoich słów —
W oczach mi trochę ciemno...
Obroniliśmy Lwów!
Zostaniesz biedna sama...
Baczność! Za Lwów! Cel! Pal!
Tylko mi Ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal!...
📅 9⃣5⃣ lat temu w Warszawie zmarł Artur Oppman, pseudonim Or-Ot, publicysta i poeta Młodej Polski, varsavianista, pułkownik Wojska Polskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
70 lat temu na Węgrzech rozpoczęła się druga interwencja wojsk sowieckich. Czołgi wjechały do Budapesztu. W wyniku akcji Sowietów zginęło ok. 3 tys. Węgrów, a ok. 230 zostało skazanych na śmierć i straconych, w tym przywódca węgierskiego powstania Imre Nagy.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W Warszawie zainaugurowaliśmy X edycję projektu edukacyjnego „Łączka i inne miejsca poszukiwań”.
🇵🇱 Ogólnopolska inicjatywa #ipn gromadzi co roku grupy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych wraz z opiekunami.
🇵🇱 W tym roku szkolnym projekt realizowany będzie w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Poznaniu i Warszawie. Zgłosiły się łącznie 53 zespoły – 312 uczestników.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Kiedy rozpoczynaliśmy ten projekt, był on bardzo skromny. Zgłosiło się wówczas 14 zespołów, liczących łącznie 84 uczestników. Dzisiaj – podczas dziesiątej już edycji – zgłosiły się do nas 53 zespoły, które liczą ponad 300 uczestników! To zupełnie inna skala. To oznacza, że pomysł, który zaproponowaliśmy przed laty – na szczęście dla nas, ale także dla was – ma taką formułę, która zachęca, która daje satysfakcję. To formuła, która działa – mówił podczas otwarcia dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa IPN oraz kierujący Biurem Poszukiwań i Identyfikacji IPN.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Niemiecka okupacja ziem polskich w latach 1939–1945 od początku miała zbrodniczy charakter. W pierwszych miesiącach II wojny światowej regionem szczególnie dotkniętym terrorem okupanta było Pomorze Gdańskie.
❗️Historyk Jochen Böhler podaje, że tylko w 1939 roku zamordowano tu ok. 30 000 osób – prawie dwa razy więcej niż łącznie w Kraju Warty, Generalnym Gubernatorstwie, prowincji śląskiej i rejencji ciechanowskiej.
☠️ Jednym z głównych miejsc kaźni na Pomorzu były lasy piaśnickie koło Wejherowa. Mordowano tu przedstawicieli szeroko rozumianej polskiej „warstwy przywódczej”, ale też Czechów i Niemców przywiezionych z terenów Rzeszy oraz pacjentów szpitali psychiatrycznych.
🗓️ 3 listopada 1939 r. w lasach piaśnickich koło Wejherowa Niemcy zamordowali co najmniej 82 Polaków. Był to jeden z wielu epizodów krwawej zbrodni pomorskiej.
⚠️ W masowej egzekucji z 3 listopada 1939 r. rozstrzelano m. in. pracowników sądu i magistratu w Gdyni. Wśród ofiar znaleźli się także: nauczyciele, notariusze, kolejarze, aptekarze, kowale, technicy i listonosze. Jeszcze krwawsza była zbiorowa egzekucja z 11 listopada tego roku, kiedy to Niemcy zamordowali w Piaśnicy ponad 300 osób.
🔍 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/231314,Rocznica-egzekucji-w-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Poświęcił życie dla wolności i przyjaźni❗
📅 1⃣0⃣6⃣ lat temu w kresowym Drohobyczu urodził się Maciej Aleksy Dawidowski, ps. „Alek”, instruktor harcerski, żołnierz Szarych Szeregów, jeden z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”.
🏀🌊 Uwielbiał sport - grał w koszykówkę, biegał i pływał. Maturę uzyskał w słynnym Państwowym Gimnazjum im. Stefana Batorego przy ul. Myśliwieckiej 6 w Warszawie. W 1933 r. dołączył do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Bolesława Chrobrego.
ℹ W czasie niemieckiej okupacji Dawidowski działał aktywnie w Grupach Szturmowych, uczęszczał także na Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty organizowany przez Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej.
💪🪐 Zasłynął zerwaniem z pomnika Kopernika w Warszawie zawieszonej przez okupanta płyty z napisem głoszącym, że astronom był Niemcem. 11 lutego 1942 r. wspiął się na cokół monumentu, by sprawdzić, w jaki sposób przytwierdzona jest płyta. Okazało się, że nakrętki śrub mocujących dają się bez trudu usunąć. „Alek” podjął decyzję o natychmiastowej akcji, zdjął tablicę i schował w zaspie śnieżnej na ulicy obok. Parę dni później wraz z kolegami przewiózł ją na Żoliborz i ukrył na terenie jednego z ogrodów. Za zdjęcie niemieckiej tablicy Dawidowski otrzymał od Komendanta Głównego „Wawra” Aleksandra Kamińskiego honorowy pseudonim „Kopernicki”. Jednocześnie został ukarany za przeprowadzenie akcji bez zgody dowództwa.
ℹ W odwecie Niemcy zdemontowali pomnik Jana Kilińskiego, który ukryli w Muzeum Narodowym. Dawidowski jednak zdekonspirował kryjówkę, pisząc na murze muzeum „Ludu W-wy jam tu. Kiliński Jan”.
🏴 Został ciężko ranny, odbijając swojego przyjaciela z rąk Niemców podczas Akcji pod Arsenałem.
🇵🇱 Szare Szeregi z powodzeniem przeprowadziły dziesięciominutowe uderzenie. Jednak cztery dni później, w wyniku obrażeń zadanych w czasie śledztwa, zmarł odbity przez kolegów Janek Bytnar „Rudy”. Tego samego dnia, 30 marca 1943 r, na wieczną wartę odszedł Aleksy Dawidowski „Alek” raniony w czasie akcji - nie dożył 23. urodzin.
🎖 Generał Stefan Rowecki „Grot” pośmiertnie odznaczył „Alka” Krzyżem Orderu Virtuti Militari i Orderem Odrodzenia Polski. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
To jeden z symboli powojennego podziemia niepodległościowego w ówczesnym woj. krakowskim. Jan Dubaniowski „Salwa” – o nim przeczytasz w 11. odcinku z cyklu Małopolscy Bohaterowie Powojennego Podziemia. krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱✝️ Ponad 600 tys. wiernych na pogrzebie księdza Jerzego❗
🗓 Była sobota, 3 listopada 1984 roku, chłodny, mglisty dzień. Od wczesnego rana w kierunku kościoła pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu ciągnęły tłumy. Dziesiątki, setki tysięcy ludzi z całej Polski. Również oficjalne delegacje, dyplomaci państw zachodnich. Wszędzie widać było flagi i transparenty, na których widniało, pisane charakterystycznym krojem, zakazane przez komunistów słowo „Solidarność”. Przed kościołem wystawiona była, przykryta sztandarem „Solidarności”, trumna z ciałem księdza Jerzego.
❗ Kilkanaście dni wcześniej kapłan został porwany i bestialsko zamordowany przez funkcjonariuszy MSW. Dla komunistów głoszone przez ks. Jerzego kazania były wyzwaniem.
📖„Ta śmierć, ta męczeńska ofiara, stały się zwycięstwem >>Solidarności<<, a pogrzeb przerodził się w wielką manifestację Polaków, którzy z całego kraju przybyli, aby przy trumnie ks. Popiełuszki utwierdzić się w wierze w najwyższe ideały narodowe” – zanotowała w dzienniku Józefa Radzymińska, pisarka.
⛪️🪦 Ksiądz Popiełuszko został pochowany przy kościele pw. św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 2 listopada 1879 roku, urodził się Walery Sławek, jeden z najważniejszych reprezentantów tzw. pokolenia niepokornych i Polski niepodległej.
⚠️ Według jego najbliższych współpracowników, w karierze politycznej cechowały go bezinteresowność, skromność, odrzucenie sławy i pieniądza. Gdy proszono go po śmierci Marszałka Piłsudskiego o objęcie władzy w kraju, miał powiedzieć: „Prawo ma nami rządzić”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ Najwierniejszy z wiernych: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/231308,Najwierniejszy-z-wier…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇬🇧🤝🇵🇱 „Opowiedz mi swoją historię...”
...Tymi słowami zaczynała pierwsze spotkanie z nowo poznanym człowiekiem. ❤ Jako wolontariuszka w służbie pomocniczej została przydzielona do polskiej sekcji Special Operations Executive (SOE) w czasie II wojny światowej. Opiekowała się polskimi Cichociemnymi, zanim wyruszyli na niebezpieczne misje w głąb okupowanego terytorium. Sue Ryder – wyjątkowa kobieta, która poświęciła życie działalności charytatywnej.
➡ Uważała, że każdy bohater wojenny i każda ofiara wojny zasługuje na pomnik - żywy pomnik. Po wojnie zorganizowała pomoc dla ofiar wojny i innych potrzebujących w Europie, Azji i Afryce.
➡ Fundacja Sue Ryder, którą do końca życia kierowała, stała się żywym pomnikiem ofiar drugiej wojny światowej, w tym jej polskich przyjaciół. Wybudowała 80 domów charytatywnych, z których 30 znajduje się w Polsce. Do 1978 roku zorganizowała wiele ośrodków rehabilitacyjnych w Wielkiej Brytanii dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych.
🎖 W 1957 odznaczona Orderem Imperium Brytyjskiego, a w 1976 Orderem św. Michała i św. Jerzego. W 1978 otrzymała tytuł para Anglii, przyjmując za swoją siedzibę Warszawę.
🗓 Sue Ryder zmarła 2 listopada 2000 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Jakie było miejsce bezpieki w systemie komunistycznym? Zapis spotkania z cyklu „Resort zbrodni. Urząd i Służba Bezpieczeństwa w PRL” już dostępny na kanale #ipntv. youtu.be/m17wwC_1wcA?list=PLIKV6PAgW1ik
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Jaki był Józef Mackiewicz i dlaczego do dziś budzi tak wiele kontrowersji❓ Które wydarzenia z życia pisarza najbardziej wpłynęły na jego reputację❓ Dlaczego jego twórczość była zakazana w PRL❓
🎙️O tym wszystkim w rozmowie red. @RafalDudkiewic1 z prof. Włodzimierzem Boleckim.
➡️ Tylko na kanale IPNtv: www.youtube.com/watch?v=4wgMqelGI5MThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🇵🇱 W kwaterze Powstańców Styczniowych 1863 roku na Powązkach Wojskowych zapłonęły znicze ufundowane przez @ipn_warszawa.
Włączyliśmy się w inicjatywę Towarzystwa Ochrony Pamięci Powstańców Styczniowych 1863. #pamiętamy -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 2 listopada 1985 r. w olsztyńskim szpitalu zmarł 19-letni Marcin Antonowicz, student Uniwersytetu Gdańskiego, który dwa tygodnie wcześniej został zatrzymany przez funkcjonariuszy ZOMO. W trakcie przewozu milicyjną ciężarówką dotkliwie go pobito, a następnie… wyrzucono z samochodu.
🟥 Antonowicz był wyróżniającym się studentem, laureatem Ogólnopolskiej Olimpiady Chemicznej. Wieczorem 19 października 1985 r. w Olsztynie, wraz z dwoma kolegami, został zatrzymany przez patrol milicyjny. Właśnie mijał rok od zabójstwa księdza Jerzego Popiełuszki... Całą trójkę wsadzono do milicyjnego stara, ale po wylegitymowaniu koledzy Marcina zostali puszczeni wolno. Wtedy zaczął się dramat Antonowicza. Kilkanaście minut później znaleziono go nieprzytomnego na ulicy, z silnie krwawiącą raną głowy.
🟥 Pogotowie zawiozło pobitego studenta do szpitala w czasie, gdy w izbie przyjęć dyżur pełniła jego matka. Początkowo nie zorientowała się, że przyjmuje własnego syna. Zauważyła charakterystyczny wykonany przez siebie sweter, dopiero potem rozpoznała jego twarz❗
🟥 W wyniku odniesionych obrażeń 19-latek zmarł, nie odzyskawszy przytomności. Komunistyczne władze rozgłaszały, że jego obrażenia i spowodowana nimi śmierć nastąpiły wskutek ucieczki rzekomo pijanego Antonowicza z jadącego radiowozu.
W takie tłumaczenia mało kto wierzył. Odprawiony cztery dni później w Olsztynie pogrzeb Marcina zgromadził 15 tysięcy osób i stał się polityczną demonstracją, oskarżeniem władz o morderstwo.
🎖 W 2007 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Marcina Antonowicza Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 2 listopada 1921 roku urodziła się Wanda Półtawska, doktor nauk medycznych, specjalistka w dziedzinie psychiatrii, profesor Papieskiej Akademii Teologicznej, harcerka, działaczka pro-life.
🎖 Dama Orderu Orła Białego, uhonorowana Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi. Odznaczona nagrodą IPN #kustoszpamięciNarodowej.
🟥 Podczas II wojny światowej łączniczka w polskiej konspiracji, aresztowana i więziona w niemieckim obozie Ravensbrück. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 2 listopada 1925 roku pod kolumnadą Pałacu Saskiego w Warszawie spoczął bezimienny bohater walk o Lwów, którego szczątki ekshumowano wcześniej z Cmentarza Orląt.
🎗️ Grób Nieznanego Żołnierza to miejsce szczególne, symbolizuje bowiem ofiarę wszystkich pokoleń rodaków, złożoną na ołtarzu Ojczyzny. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇬🇧 W Cambridge na Newmarket Road Cemetery upamiętniliśmy 25 zasłużonych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, zmarłych w okresie powojennym na emigracji w Wielkiej Brytanii.
🎗️ Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Polacy należą do szczególnego grona narodów europejskich, które groby swoich rodaków mają rozsiane po całym świecie. Wyróżnia nas jednak to, że polskie groby nie są pamiątką podbojów i ekspansji. Polska nigdy nie prowadziła wojen zaborczych, nie podbijała nowych terytoriów zamorskich, nie tworzyła kolonii. Polskie groby na wszystkich kontynentach są pamiątką dramatycznych losów Polaków w XIX i XX wieku. Są świadectwem walki o niepodległość, prowadzonej niekiedy tysiące kilometrów od Polski lub gehenny cywilnej ludności wygnanej z ziemi ojczystej – powiedział dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 💔 W oczach mi trochę ciemno, obroniliśmy Lwów❗️
🗓 108 lat temu Ukraińcy podjęli próbę opanowania Lwowa – miasta zamieszkałego w większości przez Polaków. Rozpoczęły się krwawe walki. Za broń chwyciły polskie organizacje wojskowe, pod wspólną komendą Czesława Mączyńskiego. Do obrony miasta spontanicznie przyłączyli się polscy mieszkańcy Lwowa, w tym młodzież szkolna – Orlęta Lwowskie.
⚔️ Odradzająca się Polska musiała siłą wyrąbywać swoje granice. 1 listopada wojska ukraińskie opanowały wschodnią część zaboru austriackiego, aż po Przemyśl. W obronie Lwowa stanęli jego mieszkańcy, wśród nich ci najmłodsi. Wielu zginęło za swoje ukochane miasto. Wśród nich Jurek Bitschan. 20 listopada pisał do ojca:
✍️ – Kochany Tatusiu! Idę dzisiaj zameldować się do wojska. Obowiązkiem moim jest iść, gdy mam dość sił, bo brakuje ciągle ludzi dla wyswobodzenia Lwowa. Jerzy.
💔 Czternastoletni Jerzy Bitschan to jeden z najmłodszych obrońców miasta. Poległ 21 listopada 1918 – w dniu wyzwolenia miasta i zakończenia walk. W miejscu śmierci Jurka stanął krzyż. W czasach sowieckiej Ukrainy zniszczony, kilka lat temu postawiony na nowo. Ciało chłopca złożone zostało na Cmentarzu Orląt Lwowskich, części Cmentarza Łyczakowskiego.
💔 W skutek odniesionych ran zmarł także Antoś Petrykiewicz – 13-letni ochotnik, uczeń II klasy miejscowego gimnazjum. „W walce był nieustępliwy”– zapisał jego dowódca, por. Roman Abraham. Bohaterski chłopiec jest najmłodszym w polskich dziejach kawalerem Orderu Virtuti Militari.
💪 Na odsiecz obrońcom miasta przybyły wojska dowodzone przez płk. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. 21 listopada Ukraińcy zostali wyparci ze Lwowa.
🪔 W walkach o miasto poległo blisko 500 Polaków, ok. 200 z nich było uczniami szkół średnich i studentami, a kilkunastu uczniami szkół powszechnych. O tych najmłodszych Artur Oppman (Or Ot) napisał wiersz „Orlątko”:
O mamo, otrzyj oczy,
Z uśmiechem do mnie mów –
Ta krew, co z piersi broczy,
Ta krew – to za nasz Lwów!
Ja biłem się tak samo
Jak starsi – mamo, chwal!
Tylko mi ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal!
Z prawdziwym karabinem
U pierwszych stałem czat
O, nie płacz nad swym synem,
Że za Ojczyznę padł !
Z krwawą na kurtce plamą
Odchodzę dumny w dal
Tylko mi ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal!
Mamo, czy jesteś ze mną ?
Nie słyszę twoich słów
W oczach mi trochę ciemno
Obroniliśmy Lwów!
Zostaniesz biedna samą
Baczność za Lwów! Cel! Pal!
Tylko mi ciebie, mamo,
Tylko mi Polski żal...
🎨 Wojciech Kossak -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Dbamy o groby bohaterów❗
🪔 W okresie, gdy nasze myśli szczególnie biegną ku tym, którzy odeszli, a pamięć o bliskich skłania nas do odwiedzania ich grobów, Instytut Pamięci Narodowej zwraca szczególną uwagę na miejsca spoczynku weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.
🪦 To groby tych, którzy swoim życiem, odwagą i poświęceniem zapisali się w historii Ojczyzny. Byli częścią pokoleń, które walczyły o odzyskanie przez Polskę niepodległości, a następnie stawały w obronie jej najcenniejszego dobra – wolności. Ich losy są świadectwem niezłomności ducha i miłości do Ojczyzny.
❗ Pamięć o tych bohaterach to nie tylko wspomnienie przeszłości, ale także wyraz wdzięczności za ich ofiarę i zobowiązanie do pielęgnowania wartości, o które walczyli. Dlatego troska o ich groby i zachowanie pamięci o ich dokonaniach stanowią ważny element naszej narodowej tożsamości.
➡ Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN zaangażowane jest w kultywowanie pamięci o tych, którzy walczyli i cierpieli za niepodległą i suwerenną Polskę, a po wojnach wrócili do cywilnego życia, choć często na emigracji, z dala od najbliższych i umiłowanej Ojczyzny.
⚠ Aktualnie w ewidencji Grobów Weteranów Walk o Wolność i Niepodległość Polski znajduje się 1️⃣4️⃣2️⃣8️⃣0️⃣ mogił osób zasłużonych w walce o wolność Ojczyzny. Wśród nich 12 166 grobów znajduje się na terenie Polski, natomiast 2 114 – poza granicami kraju.
🌏 Ewidencja obejmuje miejsca spoczynku weteranów rozsiane po całym świecie, m. in. w Argentynie, na Białorusi, Ukrainie i Litwie, a także w Belgii, Francji, Holandii, Włoszech, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Australii oraz Stanach Zjednoczonych.
ℹ Instytut Pamięci Narodowej sfinansował już ponad 1️⃣3️⃣0️⃣0️⃣ remontów grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski, przyczyniając się do zachowania pamięci o bohaterach, którzy poświęcili swoje życie Ojczyźnie.
💬 „Trwałe znaki pamięci, a szczególnie groby poległych polskich żołnierzy i weteranów walk o niepodległość rozsiane po całym świecie – są szczególnym świadectwem dziejów Narodu Polskiego i argumentem, którego nie da się podważyć przy współczesnych próbach relatywizowania historii” – podkreśla w najnowszym „Biuletynie IPN” dyrektor BUWiM Adam Siwek.
🔍 Więcej o naszej misji: ipn.gov.pl/pl/upamietnianie-i-identyfikacje/upamietnianie… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Przywracamy Polsce bohaterów❗
⚠ Państwo polskie pamięta o swych obywatelach – ofiarach zbrodniczych totalitaryzmów i troszczy się o ich groby. Te misję i odpowiedzialność powierzono Instytutowi Pamięci Narodowej.
ℹ W 2026 roku z najwyższymi honorami pochowaliśmy:
➡️ ofiary Zbrodni Katyńskiej. Po 86 latach od śmierci z rąk sowieckich funkcjonariuszy szczątki polskich oficerów zostały złożone 5 marca w Kaplicy Katyńskiej w Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu.
➡️ żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem kpt. Henryka Flamego „Bartka”, podstępnie zamordowanych w 1946 roku w ramach komunistycznej operacji „Lawina”. Pogrzeb ofiar odbył się 7 maja w Kamesznicy pod Żywcem.
➡️ ofiary ludobójstwa na Wołyniu. 30 sierpnia w miejscu dawnej wsi Ostrówki na Ukrainie odbyły się uroczystości pogrzebowe 55 Polaków, mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej, zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów.
➡️ dzieci – nieletnie ofiary niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej w Łodzi, funkcjonującego w latach 1942-1945. Trumny ze szczątkami dzieci złożono 10 września w grobie na cmentarzu pw. św. Wojciecha.
➡️ żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiary reżimu komunistycznego. Uroczystość odbyła się 21 października na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu, w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych.
💬 „Polska upomina się o swoich obywateli, o ofiary, których szczątki spoczywają w różnych miejscach w kraju i na terenie Europy. Państwo upomina się o pojedynczego Polaka – po to, aby każdemu przywrócić imię i nazwisko oraz pochować go w indywidualnym, a nie masowym grobie” – pisze na łamach najnowszego „Biuletynu IPN” zastępca prezesa Instytutu dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
❗ To nasze zobowiązanie – nie spoczniemy w trudzie przywracania Polsce bohaterów. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕯️ „Łączka” – historia przywróconej pamięci 🇵🇱
Przez lata nie istniała w świadomości społecznej, dzisiaj jest panteonem pamięci ofiar mordów sądowych z okresu komunizmu, straconych w mokotowskim więzieniu.
⚠️ Dzięki pracom ekshumacyjnym, kwerendzie archiwalnej oraz badaniom antropologicznym i genetycznym, prowadzonym przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, udało się zidentyfikować szczątki wielu ofiar reżimu komunistycznego.
Dzisiaj wiemy, że powązkowska „Łączka” jest miejscem spoczynku wielu zasłużonych bojowników o wolność i niepodległość Rzeczpospolitej.
🪦 🕯️ Nawiedzając groby bliskich zmarłych nie zapominajmy o tych, którzy swoje życie poświęcili Ojczyźnie, dzięki którym dzisiaj żyjemy w wolnej Polsce.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
W ciągu ostatnich dni pracownicy krakowskiego oddziału #ipn zapalili znicze na grobach ponad 50 żołnierzy podziemia niepodległościowego oraz ofiar reżimów totalitarnych, w tym osób odnalezionych przez nasz pion poszukiwań i identyfikacji.
Zdjęcia: krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/249762,Zapalilismy-znic… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📣 Już jest, nowy odcinek „Wspomnienie o Józefie Mackiewiczu” cyklu „Kulisy historii”.
🔵 Dlaczego Józef Mackiewicz do dziś budzi tak wiele kontrowersji? Jakie wydarzenia z życia pisarza najbardziej wpłynęły na jego reputację? Dlaczego był tak zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu? Dlaczego twórczość Mackiewicza była zakazana w PRL? Jak wyjaśnić stosunkowo niewielką obecność Józefa Mackiewicza w głównym nurcie kultury III RP?
🎙️O tym wszystkim w rozmowie red. Rafała Dudkiewicza z prof. Włodzimierzem Boleckim.
➡️ Tylko na kanale IPNtv: youtu.be/4wgMqelGI5M -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 IPN pod jego kierownictwem stał się jedną z najważniejszych instytucji polskiego życia publicznego.
◼️ Profesor Janusz Kurtyka zginął 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie samolotu prezydenckiego w Smoleńsku, w drodze na uroczystości upamiętniające 70. rocznicę Zbrodni Katyńskiej.
🎗️ Zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma złożył kwiaty i zapalił znicz na grobie profesora Janusza Kurtyki na krakowskim Cmentarzu Rakowickim. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚜️🇵🇱 Harcerstwo to skauting plus niepodległość
🗓 31 października 1888 roku urodził się Andrzej Małkowski – założyciel polskiego harcerstwa. Pierwsze drużyny skautowe na ziemiach polskich powołał we Lwowie 22 maja 1911 roku.
⚜️ Mawiał, że „harcerstwo to skauting plus niepodległość”, by podkreślić różnicę, jaka dzieliła polską młodzież od rówieśników w ojczyźnie Baden-Powella, a także, aby wskazać najważniejszy cel, jaki stawał przed kolejnymi pokoleniami polskich harcerzy – wolność ojczyzny.
➡ Jedną z pierwszych drużyn powołanych we Lwowie w 1911 roku była III Lwowska Drużyna im. Emilii Plater, której drużynową została Olga Drahonowska – przyszła żona Andrzeja Małkowskiego. To ona jako pierwsza używała pozdrowienia „Czuwaj”, to ona ułożyła w oparciu o wiersz Ignacego Kozielewskiego hymn harcerstwa „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy”.
💬 – Był człowiekiem pełnym fantazji i rozmachu, kipiącym życiem i werwą […] Może dlatego właśnie miał tak szalony wpływ na młodzież – mówiła o swoim mężu.
➡ Ciekawostką jest fakt, że o powstaniu harcerstwa w Polsce miał zdecydować też przypadek. W 1909 roku Andrzej Małkowski, jako elew Armii Polskiej (powołana przez Organizację Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”), za dwukrotne spóźnienie na zajęcia otrzymał karę – przetłumaczenie podręcznika twórcy skautingu Roberta Baden-Powella „Scouting for Boys” („Skauting dla chłopców”). To właśnie po tej lekturze Małkowski miał się stać entuzjastą skautingu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎭 W Sokołowskim Ośrodku Kultury odbył się spektakl „Trzy razy On. Rzecz o Wincentym Witosie”, poświęcony jednemu z Ojców polskiej niepodległości.
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Wincenty Witos nie tylko przyczynił się do odzyskania przez Polskę niepodległości, ale też był to człowiek, który bardzo odpowiedzialnie zachowywał się w obliczu kryzysów. Popatrzmy dziś na ten spektakl przez ten pryzmat i westchnijmy o to, aby Polska miała tak mądrych polityków jak Wincenty Witos – zaapelował dr Mateusz Szpytma podczas krótkiego wystąpienia poprzedzającego spektakl.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Ojcowie Niepodległej odeszli w październiku
🗓 31 października to dzień wyjątkowy – data śmierci dwóch Ojców Niepodległej. W roku 1936 zmarł Ignacy Daszyński, natomiast dziewięć lat później – Wincenty Witos.
👤👉 Wincenty Witos był przywódcą ruchu ludowego, liderem PSL „Piast”, trzykrotnym premierem w II RP, jednym z przywódców Centrolewu, więźniem brzeskim. Po wybuchu II wojny światowej, aresztowany przez Niemców, odmówił współpracy z władzami okupacyjnymi.
👤👉 Ignacy Daszyński był działaczem socjalistycznym, współzałożycielem Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska, jednym z przywódców niepodległościowej PPS, premierem powołanego w Lublinie w listopadzie 1918 r. rządu tymczasowego, marszałkiem Sejmu w II RP.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Sięgnij po materiały przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej❗️
➡️ Wincenty Witos: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/162…
➡️ Ignacy Daszyński: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ignacy-daszynski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 90 lat temu zmarł Ignacy Daszyński:
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 Mija 8⃣1⃣. rocznica śmierci Romana Dziemieszkiewicza „Pogody” – żołnierza podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, komendanta Powiatu NSZ Ostrołęka i Powiatu NSZ Ciechanów (Okręg II NSZ Mazowsze Północne), dowódcy akcji na areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krasnosielcu, w trakcie której uwolniono 42 działaczy AK i NSZ.
➡ Roman Dziemieszkiewicz urodził się w 1918 r. jako najstarsze z dzieci Stefanii ze Świerczewskich i Adama Dziemieszkiewicza. Rodzina ojca wywodziła się z powiatu orszańskiego. W 1918 r., ze względu na wydarzenia rewolucji październikowej i antybolszewickie nastawienie ojca – żołnierza Białej Armii – przeprowadzili się do rodzinnej miejscowości matki – Zagroby-Zakrzewo, zaś w 1929 r. zamieszkali w Zambrowie, gdzie ojciec pracował w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty. Wówczas urodziło się młodsze rodzeństwo Romana – siostra Eugenia (ur. 1921 r.) oraz bracia: Mieczysław (ur. 1925 r.) i Jerzy (ur. 1931 r.).
📜 Zgodnie z zeznaniami matki, Stefanii Dziemieszkiewiczowej, złożonymi w trakcie śledztwa w 1950 r., spisanymi przez funkcjonariusza urzędu bezpieczeństwa, Roman „skończył 7 oddz. szk. pow. 3 lata szkoły rzemieślniczej w Ostrołęce i 1½ roku szkoły lotniczej na Okęciu w Warszawie, po którym poszedł w 1937 r. na ochotnika do lotnictwa”.
🔧 W czasie wojny rodzina została wywieziona do Makowa Mazowieckiego. Roman pracował jako mechanik w różnych firmach niemieckich w Ciechanowie, Makowie i w Łomży. Jesienią 1944 r., podczas ewakuacji Makowa, wyjechali do miejscowości Ciemniewo w powiecie ciechanowskim, a od lutego 1945 r. zamieszkali w Ciechanowie przy ul. Płońskiej.
➡ W maju 1945 r. Roman i Mieczysław opuścili Ciechanów. Zgodnie z zeznaniami ich matki zamierzali przenieść się wraz z nią do Wrocławia. Wszelkie plany, rzeczywiste lub nie, przerwała informacja o jego śmierci. Roman Dziemieszkiewicz zginął 30 października 1945 r. Istnieje kilka wersji wydarzeń opisujących jego śmierć, różniących się zarówno datą, jak i okolicznościami samego wydarzenia.
🟥 Zgodnie z najbardziej znaną, został zastrzelony przez żołnierzy sowieckich na dworcu lub w okolicach dworca kolejowego w Ciechanowie, gdy stanął w obronie napastowanej dziewczyny bądź (według innego przekazu) dobytku swojego (buty) lub innych obrabowywanych ludzi.
🟥 Inne wersje mówią, że „Pogoda” poniósł śmierć z rąk żołnierzy sowieckich, którzy zamierzali ukraść mu rower na drodze prowadzącej z Ciechanowa do Płońska (w tym w okolicy miejscowości Sokołówek), bądź że zginął w starciu z grupą żołnierzy Wojska Polskiego w Ciechanowie.
🪦🇵🇱 Grób Romana Dziemieszkiewicza znajduje się na cmentarzu parafialnym przy ul. Płońskiej w Ciechanowie. 18 października 2026 r. w odbyła się uroczystość poświęcenia odnowionego pomnika „Pogody”. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
🚂🇵🇱 W październiku 2021 r. uhonorowano pamięć o por. Romanie Dziemieszkiewiczu, nadając jego imię Dworcowi PKP w Ciechanowie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 30 października 1945 r. zginął Roman Dziemieszkiewicz „Adam”, „Pogoda”, żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego.
🗄️ W zasobie Archiwum IPN znajduje się wyjątkowy dokument związany z tym tragicznym wydarzeniem. Dowiedz się więcej ➡️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Na Powązkach Wojskowych w Warszawie odbyła się uroczystość poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Pomnika Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Od roku możemy wreszcie pracować na Ukrainie. Mamy prawo prowadzić poszukiwania w kilku miejscach i te działania wykonujemy. Będziemy je realizować do końca. Aż misję wypełnimy. Trzeba odnaleźć setki miejsc, wszystkie masowe groby. Szczątki trzeba odkryć, oddzielić od siebie, przebadać, przywrócić imiona, nazwiska każdemu. To jest obowiązek, który wypełniamy my, a w przyszłości będą go wypełniali ci, którzy przyjdą po nas – powiedział podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – To ważna chwila. Kiedy zespół prowadzony przez profesora Krzysztofa Szwagrzyka będzie dokonywał identyfikacji, w to miejsce wszyscy będą mogli przyjść i powiedzieć: Pamiętamy. Nigdy, w imię żadnej politycznej poprawności, nie zapomnimy o tej ofierze, ofierze życia naszych rodaków, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Polakami, że ich życie stało w sprzeczności z obłędną banderowską ideologią – zwrócił się do zebranych doradca @prezydentpl Polskiej Jan Józef Kasprzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Niosła światło w mroku wojny!
➡️ W czasie niemieckiej okupacji Anna Krzyżowska (z domu Kukulska) – wraz z matką Marią – pomagała Irenie Sendlerowej ratować żydowskie dzieci z getta w wojennej Warszawie.
➡️ Jej dom na stołecznej Pradze stał się punktem kontaktowym Rady Pomocy Żydom „Żegota”; ukrywano w nim również broń i prasę konspiracyjną. Wobec zagrożenia denuncjacją matka z córką przeprowadziły się poza Warszawę, nie rezygnując jednak z dzieła pomocy eksterminowanym Żydom.
🎖️ Za odwagę i człowieczeństwo w nieludzkich czasach Anna Krzyżowska, razem z matką, otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata oraz Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
🎗️ Niezwykłego świadka historii i bohaterkę, która w czerwcu br. skończyła 100 lat, odwiedził zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
🟡 Fakty i mity o Berezie Kartuskiej – jaką rolę pełniła w II RP? Kto trafiał za jej mury i czy była świadectwem tendencji totalitarnych?
▶️ Tylko na kanale IPNtv: youtu.be/vkadvqr3lY8
🎙 Odpowiada prof. Krzysztof Kawalec (IPN we Wrocławiu) w rozmowie z red. @k_swiatek -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek zapalił znicz na grobie Romana Drewelusa na cmentarzu w Pomiechówku.
🟥 Roman Drewelus 19 kwietnia 1944 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy niemieckiego aparatu represji pod zarzutem przynależności do polskiego ruchu oporu.
ℹ️ Jego szczątki zostały odnalezione 5 listopada 2020 roku w trakcie prac ekshumacyjnych prowadzonych przez #ipn. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Wacław Bojarski – walczył piórem i czynem 🇵🇱
🗓 1⃣0⃣5⃣ lat temu urodził się Wacław Bojarski – wybitny poeta, prozaik, publicysta i krytyk literacki. Był jednym z twórców i drugim redaktorem naczelnym konspiracyjnego pisma literackiego „Sztuka i Naród”, ukazującego się regularnie podczas niemieckiej okupacji.
📰 Czasopismo było wydawane do 1944 roku. Ideowo było związane z Konfederacją Narodu, organizacją polityczno-społeczną, która w 1943 roku połączyła się z Armią Krajową. W gazecie drukowano utwory literackie: poetyckie i prozatorskie, artykuły publicystyczne, szkice historyczno-literackie i krytycznoliterackie oraz recenzje.
🎗 25 maja 1943 roku Bojarski – wraz z Tadeuszem Gajcym i Zdzisławem Stroińskim – próbował złożyć wieniec z biało-czerwoną szarfą pod pomnikiem Mikołaja Kopernika w Warszawie z okazji 400. rocznicy śmierci wielkiego polskiego astronoma, którego Niemcy „uznali” za… swojego rodaka.
🏴 Niestety brawurowa akcja młodych poetów z Pokolenia Kolumbów zakończyła się fiaskiem. Bojarski został śmiertelnie postrzelony, zmarł 5 czerwca. Gajcy zdołał zbiec, a Stroiński trafił na Pawiak. Obaj zginęli potem w Powstaniu Warszawskim.
✍️ Poezja w czasach zagłady➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/94975,Poezja-w-czasach-z… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎙️ Zachęcamy do wysłuchania audycji Przystanek Historia.
🟥 Odcinek 37:
Wołyń – w poszukiwaniu ofiar
🎙️ Posłuchaj➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/audiovideo/audio/przystanek-his… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇻🇦🇵🇱 W Auli Większej @UniGregoriana rozpoczęła się współorganizowana przez #ipn dwudniowa konferencja naukowa „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze”.
🇵🇱 Bierze w niej udział delegacja Instytutu Pamięci Narodowej pod przewodnictwem zastępcy prezesa dr. hab. Karola Polejowskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Instytut Pamięci Narodowej od początku swego istnienia prowadzi szczegółowe badania na temat martyrologium Kościoła w Polsce, uznając jego heroizm i niezwykle cenną role w kształtowaniu naszej tożsamości, w obronie naszej i Waszej wolności. Wyraża się to w szeregach publikacji naukowych, popularnonaukowych oraz szerokiej działalności edukacyjnej i wystawienniczej Instytutu – powiedział otwierając konferencję zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇻🇦 Trwa drugie dzień konferencji „Obchody milenium chrztu Polski w różnych ośrodkach Polonii na podstawie zbiorów Archiwum Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Jestem przekonany, że było to jedynie pierwsze z wielu spotkań, w ramach inicjatywy, którą powinniśmy kontynuować w kolejnych latach. W naszej współpracy widzę możliwość odnajdywania i konfrontowania różnych punktów widzenia dotyczących historii Kościoła i jego stosunku do totalitaryzmów w XX wieku – powiedział zastępca prezesa #ipn w przemówieniu kończącym konferencję.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Samotnie tropił katyńskich zbrodniarzy
⚠️ Na własną rękę dążył do poznania prawdy o zbrodni katyńskiej. Dotarł do bezpośrednich świadków i wykonawców mordu, dokonanego przez NKWD wiosną 1940 roku. Spisywał i przechowywał ich zeznania. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że... był oficerem KGB.
📆 Oleg Zakirow urodził się 29 października 1952 roku.
➡ W latach 80. dowiedział się, że jego dziadek w czasach stalinowskiego terroru został zamordowany jako wróg państwa. Wtedy Zakirow zainteresował się historią sowieckich prześladowań. Zaczął prowadzić własne śledztwo w sprawie śmierci polskich oficerów.
➡ Jego wyniki przekazywał dziennikarzom ze Smoleńska i z Moskwy, a ci publikowali je w gazetach. Na temat zbrodni powstał nawet dokument telewizyjny. W końcu napisał do przełożonych, że dacze budowane przez KGB stoją w lasku Kozie Góry, czyli dokładnie na grobach Polaków. Wtedy cierpliwość przełożonych się skończyła.
➡ Zakirowowi zamknięto dostęp do archiwum. Zaczęto go podsłuchiwać i szukać na niego „haków”. Wreszcie uznano za chorego psychicznie i wyrzucono z KGB. W 1998 r. z powodu swych badań Zakirow musiał uciekać z rodziną do Polski. Na początku żył w Łodzi w skrajnej biedzie, a na obywatelstwo czekał aż cztery lata.
💬 – Rozmawiałem z katami, z wykonawcami zbrodni katyńskiej. Bez trudu mogłem ich namierzyć i nakłonić do zeznań. Pokazywałem legitymację i mówiłem, że rozmowa ma charakter służbowy. Oni nie mogli tego od razu sprawdzić. Dopiero później, gdy rozeszła się fama, że działam na własną rękę, niektórzy odmawiali. Ale z wieloma z nich rozmawiałem bardzo długo i szczerze. Jak czekista z czekistą – mówił w jednym z wywiadów.
🎗 Oleg Zakirow został wyróżniony przez Instytut Pamięci Narodowej tytułem Kustosza Pamięci Narodowej (2014). -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W @PrzystanekH zorganizowaliśmy konferencję naukową „Rząd Generalnego Gubernatorstwa 1939-1945 – kadry, struktury, działalność”.
💬 – W Niemczech– nawet na uniwersytetach - odbywają się wykłady, w których pojawiają się sugestie, jakoby administracja w Generalnym Gubernatorstwie była niemiecko-polska, a rząd Generalnego Gubernatorstwa nazywa się„rządem krakowskim”. Widzimy, jak ważna jest potrzeba sięgania do źródeł – w tym przypadku do dzienników Hansa Franka. Jak ważne jest badanie niemieckich struktur okupacyjnych na naszych ziemiach. Jeśli my w Polsce nie będziemy tego pilnować, to obudzimy się w przyszłości z takimi fałszerstwami, że Polacy wywołali II wojnę światową, a Żydzi wysyłali swoich współbraci do pociągów kierowanych do obozu zagłady w Treblince – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
📰 Dowiedz się więcej, zobacz program dwudniowej konferencji: ipn.gov.pl/pl/nauka-i-edukacja/badania-historyczne/konfer… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⛷ Filmowy życiorys polskiego „króla nart" 🇵🇱
🥇 Multimedalista mistrzostw Polski w konkurencjach narciarskich, w tym 11-krotny mistrz kraju w skokach narciarskich. Najważniejszy skok w życiu oddał z... okna więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie.
🗓 Stanisław Marusarz – bo o nim mowa – skakać na nartach zaczął mając 10 lat. Osiem lat później był już mistrzem kraju zarówno w skokach, jak i biegu zjazdowym. Ta wszechstronność – wygrywał także zawody w kombinacji klasycznej i alpejskiej – sprawiła, że zaczęto go nazywać "królem nart". Najlepszy w sportowej karierze Marusarza był rok 1938. W fińskim Lahti został wicemistrzem świata w skokach narciarskich. Nad Wisłą spotkało się to z ogromnym uznaniem – wygrał Plebiscyt Przeglądu Sportowego na najlepszego sportowca roku. Wspaniale rozwijającą się karierę przerwał wybuch II wojny światowej.
🔷 Polski "król nart" wstąpił do Związku Walki Zbrojnej i wykorzystując znakomitą kondycję oraz znajomość Tatr został kurierem na trasie Zakopane-Budapeszt. Przeprowadzał ludzi, przenosił materiały konspiracyjne i pieniądze na działalność podziemną.
🔷 Konspiracyjnej działalności Marusarza nie służyła jednak rozpoznawalność, którą cieszył się jako sportowiec. To też stało się przyczyną wpadki w 1940 r. Słowaccy żandarmi szybko zorientowali się w roli jaką pełnił, nie powiodła się też próba ich przekupienia. Gdy zawiadomili Gestapo, polski kurier wiedział, że ma niewiele czasu. Ogłuszył strażnika i zniknął w pobliskim lesie. Po powrocie do Zakopanego wraz z żoną zdecydowali się uciekać do Węgier. Znowu zatrzymała ich słowacka straż graniczna...
🔷 Tym razem Marusarz był już pilnie strzeżony i został szybko przekazany Niemcom. Trafił do owianego złą sławą więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Odmówił kolaboracji, choć otrzymał nawet propozycję szkolenia niemieckich narciarzy. Wkrótce potem skazano go na śmierć. Od tego momentu każdy dzień mógł być ostatnim dla "króla nart".
🔷 Wraz z współwięźniami Marusarz opracował plan ucieczki, którą zaplanowano na 2 lipca 1940 roku. Nogą od taboretu spiskowcy wygięli kraty w oknach i po kolei skakali z wysokości pierwszego piętra, później podejmując próbę pokonania wysokiego muru. Udało się tylko dwóm, w tym Marusarzowi. Pozostałych zastrzelili strażnicy.
🔷 Końca wojny Marusarz doczekał na Węgrzech trenując miejscowych skoczków i zjazdowców oraz projektując skocznie. Po 1945 r. wrócił do sportu i zdobywania medali mistrzostw Polski. Karierę zakończył w 1953 r., w wieku 43 lat.
🔷 Już wówczas młodsi sportowcy nazywali go "Dziadkiem". Był nim jednak tylko w przenośni – dziewięć lat później, podczas otwarcia konkursu Turnieju Czterech Skoczni w Garmisch-Partenkirchen, w garniturze i krawacie skoczył ponad 60 m. W 1989 r. Wielką Krokiew w Zakopanem nazwano im. Stanisława Marusarza „za wzór postaw patriotycznych i sportowych".
🏴 Dramatyczne było niestety nie tylko życie "Dziadka", ale też okoliczności jego śmierci. 29 października 1993 roku na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem miał wygłosić mowę pożegnalną na pogrzebie swojego dowódcy z czasów konspiracji – Wacława Felczaka. Podczas ceremonii zasłabł nie odzyskując już przytomności.
⛷ Poznaj tę niezwykłą postać➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/126047,Stanislaw-Marusar… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 października 1892 roku we Lwowie urodził się Stanisław Ostrowski, prezydent Lwowa (1936–1939), więziony w Związku Sowieckim (1939–1941); w latach 1972–1979 prezydent RP na uchodźstwie.
📰 Dowiedz się więcej: szlakinadziei.ipn.gov.pl/sn/wystawy/postacie/96645,Stanis… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✒ 𝒲ą𝓌ó𝓏 ℳ𝒶ł𝒶𝒸𝒽ℴ𝓌𝓈𝓀𝒾ℯℊℴ
Prowadzi żołnierzy Juliusz Hrabia wąwozem cienistym, prowadzi pod górę. Jest błękitny, amarantowy, a wąs złoty jego. Pod górę prowadzi wśród grabów i kwietniowych ptaków.
Aż tu ciżba Moskali, las w lesie, mrowie. Juliusz Hrabia podnosi oczy, szuka słońca glorii. Pochmurno. Unosi się na strzemieniu, wyciąga szyję, chce wypruć z nieba jeden promień. Raptem czernieją jego akselbanty.
Już nie przypomni sobie łacińskiego zdania.
Teraz, gdzie kończy się wąwóz - szary kamień i Anioł Pański.
________________________________________________
🗓 1⃣0⃣2⃣ lata temu we Lwowie urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇳🇱🤝🇵🇱 Dziękujemy Wam, Polacy❗
🗓 8⃣2⃣ lat temu 1 Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka, po zwycięskich walkach z Niemcami, wkroczyła do Bredy, wyzwalając to holenderskie miasto.
🏘 Breda stanowiła ważny węzeł komunikacyjny w linii niemieckiej obrony. Miasto zajmowały trzy dywizje piechoty – mogło to być nawet 45 tys. żołnierzy z 200 armatami przeciwpancernymi. Naprzeciw nich stanęła zaprawiona w boju polska dywizja pancerna w sile około 15 tys. żołnierzy, z 300 czołgami i około 450 działami artyleryjskimi. Te liczby mogły być dla miasta i jego mieszkańców zwiastunem katastrofy.
⛪️ Breda szczycąca się licznymi zabytkami najwyższej klasy, m. in. Kościołem Głównym Najświętszej Maryi Panny, zostałaby unicestwiona. A ludność cywilna, pozbawiona schronów, pogrzebana pod gruzami swoich domostw.
👤 Gen. Stanisław Maczek, dowódca i przede wszystkim człowiek wysokiej kultury, z wykształcenia filolog i filozof, pragnął ocalić mieszkańców Bredy. Zależało mu także, by nie ucierpiała bezcenna zabytkowa zabudowa miasta.
💬 Do swoich żołnierzy mawiał:
– Bijcie się tak, jak bił się zawsze żołnierz polski w ciągu całej historii. Bijcie się twardo i po rycersku❗️
⚔️ „Czarne Diabły” miały zaatakować bez przygotowania artyleryjskiego. Maczek poprosił również alianckie dowództwo, by odstąpiło od przeprowadzenia bombardowań z powietrza, a swoim żołnierzom polecił, by ograniczyli używanie czołgowych armat. Zamiast „barbarzyńskiej” siły generał miał chytry plan.
💥 Niemcy byli przygotowani na odparcie ataku od zachodu, zgodnie z kierunkiem ofensywy alianckiej. Polacy jednak obeszli Bredę łukiem od północy, wykonali zwrot o 90°, i zaatakowali miasto od wschodu, osiągając efekt pełnego zaskoczenia. W tym samym czasie 3 Brygada Strzelców atakowała od południowego zachodu. Polacy wzięli przeciwnika w kleszcze. Niemcy, obawiając się okrążenia, wycofali się z miasta. 24 godziny później Breda mogła cieszyć się wolnością.
❗️ Radość mieszkańców była ogromna. Wkraczających do miasta Polaków owacyjnie witały tłumy Holendrów.
🇵🇱 Generał Maczek wspominał ten dzień, mówiąc o wielkiej dumie, jaką wówczas odczuwał:
💬 – Byłem dumny z tych biało-czerwonych flag, to podnosiło na duchu. Pierwsze wrażenie było takie, że ja wracam do polskiego miasta, w oknach były biało-czerwone flagi, w oknach były takie nalepki „Dziękujemy wam, Polacy”.
🎖 Burmistrz Bredy wraz z całą społecznością miasta przyznali polskim żołnierzom Srebrny Medal Miasta Bredy i honorowe obywatelstwo, zaś na wniosek mieszkańców gen. Maczkowi nadano honorowe obywatelstwo Holandii. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Pałacu Prezydenckim w Warszawie ogłosiliśmy nazwiska 14 osób, których szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane w ramach działań Instytutu Pamięci Narodowej.
⚠️ W uroczystości wręczenia not identyfikacyjnych wzięli udział przedstawiciele Prezydenta RP oraz zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇻🇦🇵🇱 Na @UniGregoriana delegacja #ipn pod przewodnictwem zastępcy prezesa dr. hab. Karola Polejowskiego spotkała się z kardynałem Pietro Parolinem, sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej.
ℹ️ Była to okazja do przybliżenia struktury i działalności IPN, ze szczególnym uwzględnieniem badań, publikacji i inicjatyw Instytutu dotyczących historii Kościoła oraz relacji państwo–Kościół. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇮🇹 Na @UniGregoriana w Rzymie zaprezentowaliśmy przygotowaną przez #ipn wystawę „Obchody milenium chrztu Polski w różnych ośrodkach Polonii na podstawie zbiorów Archiwum Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie”.
ℹ️ W wydarzeniu bierze udział delegacja Instytutu Pamięci Narodowej pod przewodnictwem zastępcy prezesa dr. hab. Karola Polejowskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Wystawa odnosi się do niezwykle ważnych wydarzeń, jakie Polacy przeżywali w roku 1966 r., gdy Kościół dziękował za 1000-letnią obecność Polski w rodzinie krajów chrześcijańskich. Komunistyczne władze próbowały wówczas minimalizować obchody tej ważnej rocznicy. Polacy znajdujący się wówczas na emigracji przypominali światu, że Polska jest krajem chrześcijańskim przywiązanym do swojej historii, tożsamości i tradycji – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎭 W Nowohuckim Centrum Kultury trwa spektakl „Daszyński”, na który zaprosił @ipn_krakow.
ℹ️ W wydarzeniu bierze udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Polacy mieli jedną wielką politykę – tą polityką była niepodległość! Bohater naszego spotkania, Ignacy Daszyński, całym swoim życiem pokazywał, że słowa, które wypowiedział w roku 1898 – jako 32-latek – to nie tylko słowa. Wykorzystał wszelkie szanse i możliwości, by wprowadzić je w czyn. Tak było choćby wówczas, gdy stanął po stronie socjalistów – ale nie tych, którzy poszli w kierunku komunizmu i widzieli sens w internacjonalizmie, lecz tych, którzy orientowali się na niepodległość właśnie – zaznaczył tuż przed spektaklem zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Polacy mieli jedną wielką politykę – tą polityką była niepodległość! Bohater naszego spotkania, Ignacy Daszyński, całym swoim życiem pokazywał, że słowa, które wypowiedział w roku 1898 – jako 32-latek – to nie tylko słowa. Wykorzystał wszelkie szanse i możliwości, by wprowadzić je w czyn. Tak było choćby wówczas, gdy stanął po stronie socjalistów – ale nie tych, którzy poszli w kierunku komunizmu i widzieli sens w internacjonalizmie, lecz tych, którzy orientowali się na niepodległość właśnie – zaznaczył tuż przed spektaklem zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Od 1990 r. prowadzi badania nad losami ludności polskiej podczas II wojny światowej na Kresach Południowo-Wschodnich.
📖 Współautorka (z ojcem, Władysławem Siemaszką) monografii „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945".
🗓️ 27 października 1947 roku urodziła się Ewa Siemaszko, wraz z ojcem Władysławem uhonorowana przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 1⃣0⃣9⃣ lat temu urodziła się Maria Hiszpańska-Neumann – graficzka i ilustratorka, więźniarka niemieckiego obozu Ravensbrück.
🇵🇱 W czasie niemieckiej okupacji należała do Związku Walki Zbrojnej, zajmowała się kolportażem nielegalnej prasy. Za tę działalność konspiracyjną została aresztowana 19 czerwca 1941 r. i osadzona w więzieniu w Radomiu, a następnie w Pińczowie.
🟥 Ostatecznie, 10 kwietnia 1942 roku, przewieziono ją do KL Ravensbrück. Otrzymała numer 10219. Potem osadzono ją w Neubrandenburgu, podobozie położonym ok. 50 kilometrów od macierzystego lagru. Tu pracowała w fabryce Mechanische Werkstätten GmbH.
✏ W tajemnicy przed strażniczkami rysowała sceny przedstawiające życie w lagrze. Zajęcie to traktowała jako obowiązek i rodzaj posłannictwa. Czuła potrzebę ukazania realiów obozowego piekła. Do rysowania używała papieru pakowego i marginesów gazet przemycanych przez współwięźniarki.
🔍 Poznaj tę niezwykłą postać ➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/193143,Ewa-Wojcicka-Szkice-z… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 @ipn_krakow zaprasza na krakowską premierę spektaklu „Daszyński” w reż. Jakuba Kornackiego, która odbędzie się 27 października 2026 r. w Nowohuckim Centrum Kultury.
🕖 Początek o godz. 19.00.
ℹ️ Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm Rokiem Ignacego Daszyńskiego w związku ze 160. rocznicą urodzin i 90. rocznicą śmierci tego wybitnego polityka.
📰 Dowiedz się więcej: krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/248502,Spektakl-Daszyns… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🇵🇱 Otwieramy się dla Was by wspólnie cieszyć się Niepodległą!
11 listopada 1918 roku, po 123 latach zaborów, Polska odzyskała niepodległość. Było to spełnienie marzeń pokoleń Polaków, którzy mimo przeciwności pielęgnowali język, kulturę i pamięć o wolnej Ojczyźnie. Dziś, czerpiąc z ich odwagi i poświęcenia, możemy wspólnie troszczyć się o nasze narodowe dziedzictwo, umacniać wspólnotę i przekazywać kolejnym pokoleniom wartości, na których opiera się wolna Polska.
Zapraszamy Was do Centralnego Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego na spotkanie z historią. Przenieśmy się wspólnie do czasów walki o niepodległość. To okazja, by spojrzeć na historię z różnych perspektyw i docenić znaczenie wolności, o którą walczyły pokolenia Polaków.
📅 11 listopada | godz. 10.00–14.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
W programie m.in.:
🎬 Projekcja etiudy filmowej „Świadectwo poMOCY”
📜 Wystawa „Ojcowie Niepodległości”
🎖️ Spotkanie z grupą rekonstruktorów – historia w wyjątkowo żywej odsłonie!
🧩 Warsztaty edukacyjne dla miłośników historii w każdym wieku
#przystanekniepodległa #11listopada -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W Pałacu Prezydenckim w Warszawie ogłosiliśmy nazwiska 14 osób, których szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane w ramach działań Instytutu Pamięci Narodowej.
🎗️ W uroczystości wręczenia not identyfikacyjnych wzięli udział przedstawiciele Prezydenta RP oraz zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dziękuję zespołowi poszukiwań tajnych miejsc pochówków, stworzonemu w roku 2012 przez profesora Krzysztofa Szwagrzyka. Wspierałem to dzieło, stojąc na czele Instytutu Pamięci Narodowej. Wiem, jakich starań wymaga ono od historyków i archiwistów, archeologów i genetyków. Dziękuję wszystkim Państwu, których wysiłki i wiedza sprawiają, że Rzeczpospolita wypełnia swą powinność względem zamordowanych, zamęczonych, poległych rodaków – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Kontynuujemy wieloletnie wysiłki zmierzające do odnalezienia wszystkich, którzy tracili swoje życie z miłości do Polski. Tę misję będziemy wypełniać w kolejnych latach, z tej misji nikt nie jest w stanie nas zwolnić. To mogę tutaj – wobec rodzin – obiecać – zapewnił zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249489,Przywrocilismy-imiona-i-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 W czasie okupacji niemieckiej został wcielony do Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa, będąc jednocześnie czynnym uczestnikiem ruchu oporu w Warszawie jako członek wywiadu Armii Krajowej o pseudonimie „Ryszard”.
🟥 25 listopada 1948 r. został zatrzymany w Warszawie przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego pod zarzutem szpiegostwa.
🏴 28 grudnia 1948 r. został przekazany do więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, gdzie przeszedł brutalne śledztwo. Zmarł 3 stycznia 1949 r.
❗️ Pomimo wyraźnych śladów tortur, w protokole sekcji zwłok jako przyczynę zgonu wskazano powieszenie.
🎗️ Szczątki Jana Wierzbickiego zostały odnalezione 8 maja 2025 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w kwaterze „C” na terenie Cmentarza Wojskowego przy ul. Powązkowskiej w Warszawie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 We wrześniu 1939 r. brał udział w wojnie obronnej, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Virtuti Militari oraz awansowany do stopnia podporucznika.
⚔️ Po zakończeniu wojny utworzył we Wrocławiu składającą
się z byłych członków Armii Krajowej grupę podporządkowaną początkowo miejscowemu Ruchowi Oporu Armii Krajowej, a następnie Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość”.
🟥 2 lipca 1946 r. został aresztowany razem z żoną, jej siostrą i matką. 13 grudnia 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał go na karę śmierci.
🏴 Wyrok wykonano 16 kwietnia 1947 r. w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu.
🎗️ Szczątki Eugeniusza Werensa zostały odnalezione 12 kwietnia 2012 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej
na terenie Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Podczas okupacji niemieckiej od 1940 r. działał w konspiracji jako żołnierz placówki Związku Walki Zbrojnej, potem Armii Krajowej.
⚔️ Po wojnie walczył w szeregach Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”, uczestnicząc w wielu akcjach zbrojnych.
🟥 Zatrzymany 25 września 1946 r. w Słopnicach przez żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 8 listopada 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci.
🏴 Franciszek Śmieszek został rozstrzelany 26 listopada 1946 r. w więzieniu przy ul. Montelupich
w Krakowie.
🎗️ Szczątki Franciszka Śmieszka zostały odnalezione 7 lipca 2025 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
⚔️ We wrześniu 1939 r. brał udział w wojnie obronnej. Po zakończeniu wojny został przydzielony do Wojsk Ochrony Pogranicza.
🇵🇱 We wrześniu 1946 r. został żołnierzem Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”.
🟥 Ujawnił się w lutym 1947 r. Cztery miesiące później został aresztowany pod zarzutem nielegalnego posiadania broni.
🏴 11 sierpnia 1947 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie obradujący w trybie postępowania doraźnego skazał go na karę śmierci. Został rozstrzelany 23 sierpnia 1947 r. w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
🎗️ Szczątki Wincentego Sobolewskiego zostały odnalezione 8 lipca 2025 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej
na terenie Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Od 1950 r. należał do konspiracyjnej organizacji o nazwie „Korpus Wojska Polskiego”.
➡️ Organizacja ta składała się z byłych członków Armii Krajowej i działała na terenie Częstochowy, powiatu częstochowskiego, kłobuckiego oraz lublinieckiego. Jej członkowie byli pod nieustanną obserwacją Urzędu Bezpieczeństwa.
🟥 13 listopada 1951 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa
w Katowicach. 29 marca 1952 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał go na karę śmierci.
🏴 Marian Rokosza został rozstrzelany 8 lipca 1952 r. w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej.
🎗️ Szczątki Mariana Rokoszy zostały odnalezione 18 września 2024 roku w trakcie prac prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie cmentarza przy ul. Panewnickiej w Katowicach.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Był żołnierzem Obwodu Armii Krajowej - Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
🏴 Aresztowany 5 marca 1946 roku, już trzy dni później został w trybie doraźnym skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano w więzieniu karno-śledczym w Białymstoku 11 marca 1946 r.
🎗️ Szczątki Ryszarda Pfaffenhausena zostały odnalezione w czerwcu 2018 r.
w trakcie prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w okolicach cmentarza prawosławnego w Białymstoku na posesjach przy ul. Gedymina.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
⚔️ Jako dziewiętnastolatek wstąpił do oddziału partyzanckiego „Wiarusy”. Brał udział w wielu akcjach zbrojnych z funkcjonariuszami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Urzędu Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej oraz likwidacji współpracowników aparatu represji.
🟥 Aresztowany 24 lipca 1949 r. w wyniku prowokacji Urzędu Bezpieczeństwa. 28 listopada 1949 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci. 🏴 Został stracony 12 stycznia 1950 r. w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
🎗️ Szczątki Henryka Machały zostały odnalezione 16 października 2019 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej
na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Był członkiem Pogotowia Akcji Specjalnej 3. Brygady Wileńskiej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.
🟥 Aresztowany 22 kwietnia 1946 roku. Z powodu postrzału w twarz nie mógł mówić podczas śledztwa.
🏴 21 września 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 30 września 1946 r.
🎗️ Szczątki Stefana Kuleszy zostały odnalezione 8 maja 2019 r. w trakcie prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w okolicach cmentarza prawosławnego w Białymstoku na posesji przy ul. Gedymina.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Od czerwca 1945 r. związał się z placówką Delegatury Sił Zbrojnych, następnie
ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”.
➡️ Ujawnił się 4 kwietnia 1947 r. przed Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego w Radzyniu Podlaskim.
🟥 Wkrótce został zatrzymany i w trybie doraźnym skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano
11 października 1947 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie.
🎗️ Szczątki Franciszka Krzymowskiego zostały odnalezione 12 kwietnia 2021 r. podczas prac prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Brał udział w walkach toczonych przeciwko Niemcom przez 10 Brygadę Kawalerii płk. Stanisława Maczka pod Lwowem, gdzie poległ pomiędzy 15 a 17 września.
🎗️ Szczątki Franciszka Kozaka zostały odnalezione w sierpniu 2025 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej we Lwowie – Zboiskach, we współpracy z ukraińskim partnerem.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Brał udział w wojnie obronnej 1939 r. W 1943 r. został zaprzysiężony do Armii Krajowej. Po wojnie nie założył broni, dowodził własnym oddziałem partyzanckim.
🟥 Aresztowany 28 kwietnia 1946 r., został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 21 czerwca 1946 r. przez powieszenie.
🎗️ Szczątki Stanisława Kossakowskiego zostały odnalezione 5 listopada 2025 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie cmentarza Pobitno w Rzeszowie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Był żołnierzem Narodowych Sił Zbrojnych, a następnie Armii Krajowej. Od wiosny 1945 r. – członek poakowskiego oddziału NN „Stefana”/„Stena”, działającego na terenie powiatu radomskiego.
🟥 Stanisław Duda został aresztowany 29 października 1945 r. w Kolonii Rdzuchów przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. 26 lipca 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach skazał go na karę śmierci. 🏴 Wyrok wykonano 31 sierpnia 1946 r.
🎗️ Szczątki Stanisława Dudy zostały odnalezione 12 listopada 2024 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Rzymskokatolickiego przy ul. Limanowskiego w Radomiu.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W Pałacu Prezydenckim w Warszawie ogłaszamy nazwiska 14 osób, których szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane w ramach działań Instytutu Pamięci Narodowej.
❗️ Zidentyfikowany:
🇵🇱 Żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowódca jednego z najdłużej walczących oddziałów podziemia niepodległościowego. Legenda za życia, symbol walki z komunistycznym zniewoleniem.
🎗️ Szczątki Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja” zostały odnalezione w czerwcu 2017 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Wojskowego przy ul. Powązkowskiej
w Warszawie.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zidentyfikowany:
🟥 19 kwietnia 1944 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy niemieckiego aparatu represji pod zarzutem przynależności do polskiego ruchu oporu.
🎗️ Szczątki Romana Drewelusa zostały odnalezione 5 listopada 2020 roku w trakcie prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Fortu III w Pomiechówku.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 27 października 1900 roku urodził się Franciszek Niepokólczycki, w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK, od 1943 r. zastępca komendanta Kierownictwa Dywersji KG AK. Od 1945 r. prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
➡️ W Polskiej Organizacji Wojskowej, w której działał pod pseudonimem „Lipek”, ukończył szkołę wywiadu. Szybko awansował – w wieku raptem kilkunastu lat został komendantem Okręgu POW w Żytomierzu. Zasłynął ucieczką z bolszewickiego aresztu w 1919 r. Równolegle z zaangażowaniem w walkę o niepodległy kraj, eksternistycznie zdał maturę w rosyjskim gimnazjum.
➡️ W II RP piął się po szczeblach kariery wojskowej, by we wrześniu 1939 r. w stopniu majora dowodzić 60. batalionem saperów Armii „Modlin”. 27 września włączył się w budowę konspiracyjnych struktur wojskowych. To on 5 października 1939 r. realizował przygotowania do zamachu na Adolfa Hitlera w Warszawie.
➡️ W 1943 r. został zastępcą komendanta Kedywu AK gen. Augusta „Nila” Fieldorfa. Kiedy w warszawskim getcie wybuchło powstanie, Niepokólczycki z ramienia AK koordynował dostarczanie broni walczącym. W czasie Powstania Warszawskiego był dowódcą saperów oraz szefem produkcji uzbrojenia i materiałów wybuchowych, a po kapitulacji znalazł się w niemieckiej niewoli.
➡️ Oficer nie miał złudzeń co do polityki Stalina względem Polski i ponownie włączył się w pracę konspiracyjną. „Podejmujemy polityczną walkę o jego urzeczywistnienie. Nie naszą jest winą, że podstawowe prawo wolnego obywatela w demokratycznym państwie – prawo zrzeszania się – musimy realizować w postaci tajnej” – mówił.
➡️ W styczniu 1946 r. został Prezesem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Na tym stanowisku doprowadził do rozkwitu organizacji i przygotował Zrzeszenie do ewentualnej legalizacji. Proces ten przerwało jego aresztowanie przez UB jesienią tego samego roku. W 1947 r. stanął przed sądem. W czasie całej rozprawy siedział tak bardzo tyłem do sędziów, jak tylko się dało.
🟥 Z racji tego, że nie poszedł na współpracę z komunistami, został skazany na 3-krotną karę śmierci. Nawet wtedy odmówił zwrócenia się o łaskę do Bolesława Bieruta. Ostatecznie wyszedł na wolność w 1957 r. na fali tzw. odwilży. Choć nie miał problemów np. ze znalezieniem pracy, był inwigilowany do końca życia. Zmarł 11 czerwca 1974 r. Spoczywa na cmentarzu w podwarszawskim Brwinowie -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W Światowy Dzień Dziedzictwa Audiowizualnego UNESCO #archiwumipn zorganiwało konferencję naukową „Od retuszu do deepfake'a. Archiwa (audio)wizualne wobec dezinformacji”.
🇵🇱 Bierze w niej udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– W samym Instytucie Pamięci Narodowej posiadamy ponad czterdzieści milionów zdjęć. Dziesiątki kilometrów taśmy filmowej, na której zostały zapisane najważniejsze wydarzenia z naszej dwudziestowiecznej historii. Trudno sobie wyobrazić, aby ten materiał nie był podstawą do podejmowania badań historycznych, ale też nie był podstawą do refleksji na temat znaczenia tego typu źródeł w naszej codziennej pracy – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 „Bracia, nie wolno nam spocząć ani na chwilę”❗
🇵🇱 Żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowódca jednego z najdłużej walczących oddziałów podziemia niepodległościowego. Legenda za życia, symbol walki z komunistycznym zniewoleniem.
⚔ Po wstąpieniu do oddziału NSZ–NZW ppor. Mariana Kraśniewskiego „Burzy” – jako dowódca patrolu Pogotowia Akcji Specjalnej na teren powiatu Ciechanów – Dziemieszkiewicz prowadził bardzo aktywne działania zbrojne, miał na koncie kilkadziesiąt akcji przeciwko UB, MO i KBW. Za zasługi w walce z reżimem komunistycznym w 1945 r. „Rój” odznaczony został przez dowództwo Krzyżem Walecznych.
💬 „Bracia, nie wolno nam spocząć ani na chwilę. Wszyscy na front do walki z komuną w Polsce. Polacy i Polki, jednoczmy się, żyjmy w zgodzie, nie zdradzajmy tajemnic, które tak często decydują o naszym spokoju, o naszej wolności. […] Pamiętaj! Armia Podziemna żyje i walczy o wolność Narodu Polskiego i walczyć będzie aż do zwycięstwa” – pisał w ulotce z sierpnia 1950 r.
🟥 Zdradzony przez agenturę UB, razem z Bronisławem Gniazdowskim „Mazurem”, poległ 14 kwietnia 1951 r.
__________________________________________________________
💪🇵🇱 Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” został odnaleziony i zidentyfikowany dzięki pracom Instytutu Pamięci Narodowej, o czym informowaliśmy w lipcu bieżącego roku. Dziś o godz. 12.00 w Pałacu Prezydenckim w Warszawie bliscy „Roja” odbiorą notę identyfikacyjną. Ogłosimy także nazwiska 13 innych osób, które odnaleźliśmy w ramach realizowanej przez IPN misji.
🇵🇱 W uroczystości wręczenia not identyfikacyjnych wezmą udział przedstawiciele Prezydenta RP, rodziny ofiar, zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, a także przedstawiciele władz i instytucji państwowych.
🇵🇱 Śledź transmisję z uroczystości ➡ archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2494… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Legendarny prezydent niezwyciężonej Warszawy
🗓 8⃣7⃣ lat temu Niemcy aresztowali Stefana Starzyńskiego, który przeszedł do historii jako bohaterski prezydent oblężonej we wrześniu 1939 r. Warszawy.
⚔ Był doświadczonym żołnierzem, który w bogatej karierze wojskowej otarł się nawet o służbę w wywiadzie (Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego), gdzie prawdopodobnie zajmował się kwestią ukraińską w pamiętnym roku 1918.
🏘 Podczas służby w Ministerstwie Skarbu dał się poznać jako człowiek nadzwyczaj sumienny i ambitny – pracował nawet 12 godzin dziennie, a swoje obowiązki pełnił nierzadko po godzinach, przynosząc pracę do domu na warszawskim Mokotowie.
💵 Pracował także jako wykładowca Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, gdzie nie tylko nauczał, ale zajmował się również działalnością społeczną, fundując stypendium dla najbiedniejszych studentów.
🏙 Komisarycznym prezydentem Warszawy został w 1934 roku. Przyświecała mu idea rozwoju stolicy – przygotował i realizował wieloletni program. Dbał o estetykę miasta. Przez mieszkańców Warszawy stawiany był za wzór służby publicznej.
💪🇵🇱 Podczas obrony miasta we wrześniu 1939 roku nie opuścił Warszawy, stając się współorganizatorem obrony stolicy przed niemiecką inwazją. Jego przemówienia, nadawane przez radio podczas oblężenia Warszawy, podnosiły mieszkańców na duchu. Pamiętne stały się zwłaszcza te słowa:
💬 „Chciałem, by Warszawa była wielka. I Warszawa jest wielka. I choć tam, gdzie miały być parki, dziś są barykady, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale, Warszawa, broniąca honoru Polski, jest dziś u szczytu swej wielkości i sławy”!
🟥 Niemcy aresztowali go 27 października 1939 roku i zamordowali. Według śledztwa Instytutu Pamięci Narodowej, śmierć Stefana Starzyńskiego nastąpiła w wyniku rozstrzelania przez Gestapo, pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 roku w Warszawie lub jej okolicach. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
W Nasielsku odsłoniliśmy tablicę upamiętniającą ppor. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, żołnierza NZW. W uroczystości uczestniczyli zastępca dyrektora @ipn_warszawa @ZbigSiedlewski i burmistrz Nasielska Radosław Kasiak. Tablicę sfinansował IPN. Dziękujemy Gminie Nasielsk!
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 O godz. 12.00 w Pałacu Prezydenckim w Warszawie odbędzie się uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych rodzinom ofiar, które zginęły w wyniku działań terroru komunistycznego i zbrodni niemieckich.
📺 Obejrzyj relację na żywo
🔻 🔻 🔻 www.youtube.com/watch?v=iZB7Pw-Z4no -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Przed siedzibą Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie odsłonięty został pomnik generała broni Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego.
🇵🇱 W uroczystości wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249456,W-holdzie-wspoltworcy-ni…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W sierpniu 1920 roku generał Tadeusz Jordan-Rozwadowski był autorem planów Bitwy Warszawskiej. Dowiedz się więcej o jego zasługach dla odrodzonej Polski: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/99696,Gen-Rozwadowski-Wodz-k…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
Zdradzony przez ukochaną. Historia „Roja” 🇵🇱
Poznajcie historię Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja” – żołnierza podziemia niepodległościowego.
#ipnwarszawa #historiapolski #rój -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🛩️ Po ukończeniu w 1928 r. gimnazjum studiowała, jako jedyna kobieta, na Wydziale Mechanicznym (Sekcja Lotnicza) Politechniki Warszawskiej.
➡️ Po zajęciu Zaolzia przeniosła się wraz z rodziną do pasa przygranicznego – na zlecenie polskich władz organizowała tam punkty sanitarne, wspomagała uciekinierów z Czechosłowacji.
🇵🇱 W 1940 r. zaprzysiężona do ZWZ, współpracowała z Biurem Informacji i Propagandy, pisywała do Biuletynu Informacyjnego. Pawłowic mieszkała w Warszawie i okolicy, współdziałając z oddziałem bojowym Kedywu Zajdlera-Rybickiego „Żbika".
➡️ W 1943 r. została przydzielona do zadań specjalnych przy Komendzie Obszaru Warszawskiego (propaganda antykomunistyczna). W czasie Powstania Warszawskiego prowadziła nasłuchy radiowe w trzech językach dla KG AK. Była łączniczką i sanitariuszką.
🇬🇧 Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkała na stałe w Wielkiej Brytanii. Od początku pobytu na emigracji brała wraz z mężem czynny udział w życiu emigracji. Jest jedną z założycielek i wieloletnią przewodniczącą Funduszu Inwalidów AK i Pomocy na Kraj.
🇵🇱 Była wiceprzewodniczącą Zarządu Głównego Koła AK w Londynie i redaktorką jego organu – Biuletynu Informacyjnego. Ma w dorobku liczne publikacje w prasie emigracyjnej i cenną działalność archiwalno-wydawniczą, dokumentującą powstanie warszawskie i działalność AK.
➡️ W czasie stanu wojennego prowadziła akcję propagandową i charytatywną, wygłaszając prelekcje po całej Wielkiej Brytanii. Zorganizowała sieć punktów odbioru pomocy charytatywnej.
🗓️ 26 XI 2007 roku zmarła Halina Martinowa, uhonorowana przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱👨🎓 W Radomiu uczciliśmy 45. rocznicę rozpoczęcia strajku pracowników i studentów Wyższej Szkoły Inżynierskiej im. Kazimierza Pułaskiego.
ℹ️ W uroczystości wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – W miejscu, w którym jesteśmy, czterdzieści pięć lat temu działa się polska historia. Radom – po raz kolejny w okresie PRL-u – był na ustach całej Polski. To tu rozpoczął się strajk, który u samych swoich podstaw miał sprawy lokalne, uczelniane. Ale bardzo szybko okazało się, że Państwo – którzy wtedy podjęliście tutaj walki – reprezentujecie całą Polskę, jeśli chodzi o środowisko akademickie. To, na co należy zwrócić uwagę, to jedność pracowników naukowych i studentów. To zaangażowanie „Solidarności”, rolników, osób duchownych. To w końcu pełne poparcie wśród mieszkańców Radomia – powiedział zastępca prezesa #ipn, kierując słowa do zebranych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Jeden z ojców Niepodległej
🗓 1⃣6⃣0⃣ lat temu urodził się Ignacy Daszyński. To jedna z wielkich postaci odrodzonej w 1918 roku Polski. Socjalista, przez lata blisko związany z Józefem Piłsudskim. Doświadczenie polityczne zdobywał jako poseł do parlamentu austriackiego.
➡ W odrodzonej Polsce premier rządu lubelskiego, wicepremier rządu obrony narodowej w roku 1920, marszałek Sejmu. W maju 1926 roku poparł przewrót. Choć to profesor Kazimierz Bartel był kandydatem Belwederu na marszałka, ostatecznie wygrał Daszyński.
🌿 W 1935 r. został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za krasomówstwo. Zmarł rok później.
💬 – Rzadko odzywał się z trybuny, ale każde jego odezwanie się pokazywało to, co się nazywa lwi pazur. Sarkazmem, ironią w połączeniu z patosem i szlachetnym dźwiękiem głosu gniótł przeciwnika jak świecę woskową – wspominał Stanisław Cat-Mackiewicz.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Poznaj tę niezwykłą postać, sięgnij po materiały przygotowane przez IPN➡ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/235553,Ign…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎭 Zapraszamy na spektakl opowiadający o Ignacym Daszyńskim➡ krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/248502,Spektakl-Daszyns…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎙️ W rozmowie z Robertem Mazurkiem w programie „Godzina Zero” @OficjalneZero Iddo Netanjahu, pisarz, dramaturg, brat premiera Izraela zwrócił uwagę na walkę Polaków z niemieckim okupantem podczas II wojny światowej, opór wobec komunizmu oraz rolę Solidarności.
🕊️ Przywołał także historię rodziny Ulmów, która podczas II wojny światowej udzielała schronienia prześladowanym Żydom. Odniósł się również do stereotypów dotyczących Polaków, sprzeciwiając się przedstawianiu antysemityzmu jako ich wrodzonej cechy.
◾️ Podczas prywatnej wizyty w Centralnym Przystanku Historia Instytutu Pamięci Narodowej Iddo Netanjahu odwiedził wystawę „Świadectwo poMOCY”, poświęconą rodzinie Ulmów i ukrywanym przez nich Goldmanom, Gruenfeldom i Didnerom. Ekspozycja łączy archiwalne materiały z technologią wirtualnej rzeczywistości, przybliżając historię Ulmów oraz Polaków, którzy w czasie niemieckiej okupacji nieśli pomoc prześladowanym.
📍 Wystawa, immersyjna etiuda „Świadectwo poMOCY” jest dostępna w języku polskim i języku angielskim w Centralnym Przystanku Historia ul. Marszałkowska 107 w Warszawie do 21 grudnia.
🔎 bnt.ipn.gov.pl/projekty/dla-nauczycieli/edukacyjny-projek…This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 85 lat temu do okupowanej przez Niemców Polski potajemnie powrócił marszałek Edward Śmigły-Rydz.
📰 Dowiedz się więcej o jego dalszych losach ➡️ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/232452,Waldemar-Kowalski-Smi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Mistrzyni portretu 🎨
⚠️ Pozostawiła po sobie liczne arcydzieła sztuki portretowej. Wystawiała w Paryżu, Monachium, Pradze, Londynie, Pittsburghu i Amsterdamie. Jej pierwszą nauczycielką rysunku była utalentowana matka.
🗓️ Mija 8⃣6⃣. rocznica śmierci Olgi Boznańskiej.
🖌 Malując portrety, doskonale chwytała nastrój chwili, aurę portretowanej postaci, usposobienie modela, jego charakter i psychologiczną głębię. Portrety pędzla Boznańskiej to pełne ekspresji intymne stopklatki. Jej najsławniejszym obrazem jest „Dziewczynka z chryzantemami” z 1894 r.
🏴 Olga Boznańska urodziła się w Krakowie, dużą część życia spędziła w Paryżu – i tam też umarła.
🪦🪔 Została pochowana na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency, nazywanym panteonem polskiej emigracji. Podparyska nekropolia stała się miejscem wiecznego wytchnienia tak znamienitych postaci, jak Julian Ursyn Niemcewicz, Cyprian Kamil Norwid, Adam Mickiewicz, Bronisław Piłsudski, Władysław Pobóg-Malinowski i gen. Kazimierz Sosnkowski. Prochy niektórych przeniesiono ostatecznie do Ojczyzny. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Był organizatorem 1 Korpusu Polskiego w Rosji, który wsławił się m. in. zajęciem twierdzy w Bobrujsku i dowódcą antyniemieckiego powstania, walczącym o przyłączenie Wielkopolski do odradzającej się po zaborach Ojczyzny.
🗓️ 1⃣5⃣9⃣ lat temu urodził się gen. Józef Dowbor-Muśnicki, natomiast jutro mija 8⃣9⃣. rocznica jego śmierci.
ℹ Mimo początkowej niechęci ze strony Wielkopolan, z powierzonych zadań wywiązał się znakomicie. Wprowadzając obowiązkową służbę wojskową i powołując pod broń 11 roczników rekrutów, stworzył blisko 100-tysięczną armię, którą poprowadził do zwycięstwa❗
🟥 Córki generała padły ofiarą dwóch totalitaryzmów. Janina Lewandowska w chwili śmierci miała 32 lata. Została zamordowana przez Sowietów w ramach Zbrodni Katyńskiej. Agnieszka Dowbor-Muśnicka miała zaledwie 21 lat, kiedy zginęła z rąk Niemców w podwarszawskich Palmirach.
🟥 Generał nie oglądał już wrześniowego dramatu – rozbioru Polski pomiędzy Niemcy i Związek Sowiecki. Los oszczędził mu również wieści o śmierci córek. W testamencie zapisał: „Moje dzieci winny pamiętać, że są Polakami, (…) że ojciec ich dołożył wszelkich swych możliwości dla wskrzeszenia Polski w jej byłej chwale i potędze". -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣0⃣8⃣ lat temu Wojciech Korfanty wystąpił w Reichstagu, czyli w niemieckim parlamencie, z żądaniem przyłączenia do państwa polskiego wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego.
💬 – Mości panowie, nie chcemy ani piędzi ziemi niemieckiej. Żądamy jedynie w myśl postanowień punktu 13. programu Wilsona, własnej, jednej, złożonej z ziem trzech zaborów Polski z zapewnionym jej dostępem do morza, to znaczy z własnym wybrzeżem, zamieszkałym przez niezaprzeczalnie polską ludność. (…) nie chcemy ani jednego powiatu niemieckiego, tylko żądamy polskich powiatów Górnego Śląska, Śląska Średniego, Poznańskiego, polskich Prus Zachodnich i polskich powiatów Prus Wschodnich.
🇵🇱 Wypowiedziawszy te słowa, wraz z pozostałymi polskimi posłami opuścił posiedzenie parlamentu niemieckiego, by już nigdy tu nie wrócić – swoją misję w Reichstagu uznał za skończoną, skoro odrodziła się Rzeczpospolita.
🔎 Poznaj życie i dorobek Wojciecha Korfantego➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/157265,Doktor-Wanda… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Radni Lwowskiej Rady Obwodowej musieli zdawać sobie sprawę z konsekwencji o uhonorowaniu UPA i Romana Szuchewycza – dr hab. Karol Polejowski w „Przekazie dnia” 23 października @OficjalneZero w rozmowie z red. Igorem Zalewskim
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 24 października 1894 roku urodził się Jan Zientarski pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej, akcji „Burza”, ofiara represji komunistycznych.
📰 Dowiedz się więcej: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Gen. Pułaski 🇵🇱 oddał życie za mój kraj, dlatego moją służbę Polsce, gdy ta walczy o wolność, rodzina moja traktuje jako obowiązek ❗️
⚔🇵🇱 Jego pradziad, płk John Cooper, walczył w amerykańskiej wojnie o niepodległość pod dowództwem gen. Kazimierza Pułaskiego. W 1779 r. pod Savannah ⚔, ratując rannego generała, złożył przysięgę nad ciałem umierającego, że kiedyś spłaci dług, jaki Stany Zjednoczone zaciągnęły wobec gen. Pułaskiego i Polski.
➡️ Ta żywa tradycja rodzinna skłoniła Meriana C. Coopera do przyjazdu na początku 1919 r. do Lwowa, wraz z amerykańską agencją pomocy humanitarnej.
➡️ Tu poznał m. in. gen. Tadeusza Rozwadowskiego i za jego pośrednictwem złożył władzom polskim propozycję utworzenia w polskim lotnictwie eskadry lotniczej złożonej z amerykańskich ochotników.
🦍🛩 Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej powrócił do Stanów Zjednoczonych 🇺🇸, gdzie wkrótce zrobił ogromną karierę w prężnie rozwijającej się branży filmowej. M. in. napisał scenariusz do filmu „King-Kong”, który również współreżyserował. Merian C. Cooper został uhonorowany w hollywoodzkiej 📽 Alei Gwiazd.
🗓️ Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, przyjaciel Polski i Polaków, twórca legendarnej postaci amerykańskiego kina urodził się 24 października 1893 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 24 października 1946 roku w Malinówce na Podkarpaciu z ręki dawnego towarzysza broni, działającego na zlecenie UB, zginął Antoni Żubryd, dowódca oddziału partyzanckiego NSZ – „Zuch”. Wraz z nim zamordowana została jego żona Janina, służąca w jednym oddziale razem z mężem, będąca w ósmym miesiącu ciąży.
🟥 Zabił ich z bliskiej odległości były AK-owiec Jerzy Vaulin, agent Wydziału V WUBP Wrocław ps. „Mewa”, który po zwerbowaniu przez bezpiekę przeniknął do oddziału Żubryda. Komuniści zaaresztowali też 5-letniego syna Żubrydów – Janusza. Został on najmłodszym więźniem „ludowej” Polski…
– Ja przywarłem do niego, a on odepchnął mnie od siebie, żeby mieć miejsce do strzału. Wtedy ja pierwszy wyrwałem ten swój pistolet i bach! Bach! Strzeliłem dwa razy, broń zadziałała. On przewrócił się i charczał, kopał nogami, a ja padłem na ziemię. Podczołgałem się do Żubryda i złapałem jego broń, a potem latarkę. I wtedy poczułem zwycięstwo. Widziałem, że on żyje i dlatego strzeliłem jeszcze raz ze swojego pistoletu, dokładnie celując – wspominał po latach Vaulin.
❗ Po zamordowaniu Żubrydów... kontynuował studia filmowe. Pracował potem jako dziennikarz i reżyser dokumentalista. Za swoje dokumenty i reportaże był wielokrotnie nagradzany przez Ministra Obrony Narodowej PRL. Pozostał bezkarny aż do końca swych dni. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓3⃣ lata temu zmarła Wanda Półtawska – lekarz psychiatra, działaczka na rzecz ochrony życia, była więźniarka niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück, współpracowniczka i przyjaciółka Jana Pawła II.
➡ Urodziła się w Lublinie 2 listopada 1921 r. Odebrała wykształcenie w szkole Sióstr Urszulanek, działała także w harcerstwie. Po wybuchu II wojny światowej kontynuowała naukę w ramach tajnych kompletów. Równocześnie zaangażowała się w działalność konspiracyjną jako łączniczka.
🟥 W 1941 r. została zatrzymana przez Niemców. Po aresztowaniu poddano ją trwającemu wiele miesięcy brutalnemu śledztwu i wielokrotnie torturowano. Z więzienia na Zamku Lubelskim, we wrześniu 1941 r., trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie stała się ofiarą okrutnych eksperymentów pseudomedycznych.
➡ Po zakończeniu wojny starała się dawać świadectwo o przeżyciach obozowych. Relacje z pobytu w Ravensbrück zawarła w książce wspomnieniowej „I boję się snów”. Działała na rzecz upamiętnienia na terenie byłego niemieckiego obozu w Ravensbrück więzionych tam Polek. Równolegle prowadziła badania tzw. dzieci oświęcimskich (osób, które w bardzo młodym wieku znalazły się w obozach koncentracyjnych). Uczestniczyła także w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.
➡ Pod wpływem doświadczeń obozowych postanowiła zostać lekarzem, ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Opracowała metodę „psychoterapii obiektywizującej”, opartą na uświadamianiu nieprzystosowanej młodzieży jej ról w społeczeństwie i w rodzinie. Zajmowała się też wpływem aborcji na psychikę kobiety. Praca naukowo-badawcza wpłynęła na jej zaangażowanie w działalność na rzecz obrony życia. Między innymi w tym zakresie nawiązała współpracę z metropolitą krakowskim abp. Karolem Wojtyłą, kontynuując ją także po jego wyborze na papieża. Jej przyjacielskie relacje z Janem Pawłem II stały się tematem licznych wspomnień, które stanowią ważny element upamiętniania postaci papieża Polaka.
🎖 Dama Orderu Orła Białego, uhonorowana Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi. Odznaczona nagrodą IPN Kustosz Pamięci Narodowej.
👤 Poznaj tę niezwykłą postać ➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/157265,Doktor-Wanda… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 „Ukraińcy zbudowali nieprawdziwy mit, że UPA to jest przede wszystkim organizacja zbrojna, która walczy z Sowietami”.
📺 W „Przekazie dnia” @OficjalneZero Igor Zalewski rozmawiał z prof. Bogdanem Musiałem i dr hab. Karolem Polejowskim – zastępcą prezesa IPN.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
📺 Obejrzyj materiał na kanale #ipntv: youtu.be/IapXl7Hk1Do
Kim był Edward Rydz-Śmigły? Jak doszedł do najwyższych stanowisk wojskowych i politycznych? Jakie decyzje podjął we wrześniu 1939 r. i dlaczego jego dowodzenie do dziś budzi dyskusje historyków?
🎙️ Gość: prof. Jerzy Kirszak z Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu
🎤 Prowadzenie: red. @k_swiatek -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Tuż obok Rynku Głównego w Krakowie odsłonięto tablicę Wandy i Andrzeja Półtawskich. Sfinansowane przez #ipn upamiętnienie znajduje się na ścianie kamienicy przy ul. Brackiej 1, gdzie przez kilkadziesiąt lat mieszkało małżeństwo Półtawskich.
Szerzej: krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/248982,W-Krakowie-odslo… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🔎 Zachęcamy do obejrzenia wczorajszej rozmowy z cyklu #tajemnicebezpieki w @PrzystanekH!
KOR nie był środowiskiem jednolitym ideowo. Działaczy łączył sprzeciw wobec represji komunistycznych władz, ale dzieliły ich wizje przyszłości Polski i drogi prowadzącej do zmian.
📌 Jakie cele stawiali sobie rewizjoniści, a jakie niepodległościowcy? Skąd brały się spory o metody działania i kto chciał pełnej niepodległości Polski?
▶️ Obejrzyj materiał na #ipntv: youtube.com/live/fErdfs7n0tE
🎙️ Gościem @PiotrW1966 była dr Justyna Błażejowska z Biura Badań Historycznych @ipngovpl.
Zdjęcia: Piotr Życieński (IPN).
#tajemnicebezpieki #ipntv #kor -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Krakowie upamiętniliśmy Wandę i Andrzeja Półtawskich. Uroczystość rozpoczęła się Mszą świętą w Bazylice św. Franciszka z Asyżu. Następnie uczestnicy zgromadzili się przy ul. Brackiej 1, gdzie odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą Wandę Półtawską – lekarkę, byłą więźniarkę niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oraz jej męża Andrzeja Półtawskiego – żołnierza Armii Krajowej, uczestnika Powstania Warszawskiego i wybitnego filozofa.
💬 – Wanda i Andrzej Półtawscy jako młodzi ludzie wzięli udział w oporze zbrojnym wobec niemieckiego okupanta. Ona jako harcerka, związana także ze Związkiem Walki Zbrojnej. On –żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego. Po wojnie, w nowej rzeczywistości, wzięli na siebie ciężar wychowania nowego pokolenia. Wychowania młodych ludzi i uwrażliwienia ich nie tylko na piękno, ale i na wartość ludzkiego życia od poczęcia aż do naturalnej śmierci – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 90 lat temu urodził się Czesław Wala, kapłan niezłomny, twórca Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Kałkowie-Godowie, inwigilowany i szykanowany przez SB.
🎗️ W 2009 r. #ipn uhonorował ks. Walę nagrodą #kustoszpamięciNarodowej.
🔎 Poznaj tę wyjątkową postać: -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Jedna z najważniejszych i najstarszych instytucji zachowujących i promujących kulturę polską poza granicami kraju.
❗️ Na przełomie XIX i XX w. księgozbiór zgromadzony w Rapperswilu był największą biblioteką emigracyjną. Po ponownym otwarciu w 1975 r. dla Polaków w ojczyźnie i za granicą muzeum i ogniskujące się wokół niego życie kulturalne stanowiły symbol trwania suwerennej Polski.
🗓️ 156 lat temu powstało Muzeum Polskie w Rapperswilu.
🎖️ W 2015 r. zostało uhonorowane przez #ipn nagrodą #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📸 Twarze więźniów Auschwitz prześladowały go całe życie❗
🗓 1⃣4⃣ lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz, fotograf, który na swych zdjęciach uwiecznił portrety ofiar niemieckiej fabryki śmierci.
💬 – Pamiętam, że płakała. Zanim zdjęcie zostało zrobione, otarła łzy z twarzy i krew z rozciętych ust – tak Wilhelm Brasse wspominał spotkanie z 14-letnią Polką, Czesławą Kwoką, zamordowaną później przez Niemców w Auschwitz. Brasse też był więźniem, jednak – z uwagi na pochodzenie (jego ojciec był Austriakiem) oraz fakt, że przed wojną był fotografem – wykorzystywano go do robienia zdjęć ofiarom niemieckiej fabryki śmierci. I choć przeżył obóz, po latach przyznawał: „przeklinałem Boga, przeklinałem matkę..., że mnie urodziła”.
🗓 Urodził się 3 grudnia 1917 roku w Żywcu. Wychowywał się w domu, w którym najwyższymi wartościami były: pracowitość, uczciwość oraz pobożność. Wykształcenie zdobył, pracując w dużym zakładzie fotograficznym należącym do jego krewnej.
➡ Po wybuchu II wojny światowej próbował przedostać się przez Bieszczady na Węgry, a następnie do Francji, aby wstąpić do polskiej armii. Zatrzymany przez Niemców w trakcie próby przekroczenia granicy, został wywieziony do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer 3444. Początkowo pracował jako robotnik, potem jako tłumacz kapo. Kiedy na jaw wyszły jego umiejętności, został zatrudniony jako główny fotograf obozowy.
➡ Na polecenie Niemców każdego z więźniów Brasse fotografował trzykrotnie: w czapce, z przodu i z profilu. Starał się ich uspokajać oraz pomagać im, przynosząc chleb, kiełbasę czy papierosy. Brasse wykonywał także zdjęcia portretowe oficerów SS oraz dokumentował eksperymenty pseudomedyczne Josefa Mengele. Łącznie zrobił ok. 50 tys. zdjęć. Po wojnie stały się one dowodami zbrodni. Wykonane dla obozowej ewidencji, wykorzystane zostały w powojennych procesach niemieckich zbrodniarzy.
➡ Po 1945 r. Brasse – pomimo chęci – nie wrócił już do zawodu. Prześladowały go obrazy z Auschwitz, a gdy tylko sięgał po aparat fotograficzny – widział twarze przerażonych więźniów. Przez dekady milczał o tym, co zobaczył. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 XIX edycja Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku w zakresie historii najnowszej
Instytut Pamięci Narodowej oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk ogłaszają dziewiętnastą edycję Konkursu im. Władysława -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Ojciec nowoczesnych technologii📱
🗓️ 1⃣4⃣1⃣ lat temu w Kcyni urodził się Jan Czochralski, wybitny polski uczony. Człowiek, bez którego nie byłoby laptopów, smartfonów i całej współczesnej elektroniki. Ten metalurg i chemik opracował szereg nowych metod badawczych i patentów, -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
80 lat temu, 21 października 1946 r., zamordowany został w Krakowie Walenty Bochorowski „Podkowa”, partyzant zgrupowania „Błyskawica”.
🔎 Czytaj: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Rzeszotarach upamiętniliśmy Józefa Burdę, Józefa Hachlicę, Leona Janię i Pawła Sikorę, działaczy ruchu ludowego, żołnierzy i współpracowników AK, zamordowanych w październiku 1946 r. przez funkcjonariuszy reżimu komunistycznego. W uroczystościach wziął udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Wszystkie przywoływane dzisiaj zbrodnie działy się kilkanaście miesięcy po tym, gdy na teren Polski wkroczyła Armia Czerwona, niosąc hasła wyzwolenia i braterstwa. Jak to niby-wyzwolenie wyglądało? Wyglądało tak, że już po kilku tygodniach kilkanaście tysięcy żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich zostało zesłanych na Syberię. Zaś największy przywódca ruchu ludowego w historii, Wincenty Witos, w marcu 1945 roku został porwany przez NKWD i UB i wywieziony w stronę Związku Sowieckiego – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ W Poznaniu zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk wręczył Krzyże Wolności i Solidarności działaczom opozycji antykomunistycznej w latach 1956–1989.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej te wysokie odznaczenia trafiły dzisiaj do wyjątkowych ludzi. Niech ten krzyż przypięty do Państwa piersi, ale także spoczywający w rękach najbliższych, będzie dowodem uznania Państwa Polskiego dla Państwa patriotycznych, niezłomnych postaw przed laty – powiedział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️🇵🇱 Prymas trzech epok
🗓 78 lat temu zmarł prymas Polski kardynał August Hlond. Należał do najwybitniejszych postaci w XX-wiecznej historii naszego państwa. Był prymasem w Polsce odrodzonej i zniewolonej przez dwa totalitarne systemy.
🇵🇱 Był człowiekiem gruntownie wykształconym. Otaczającą go rzeczywistość poddawał krytycznemu namysłowi. Dał się poznać jako charyzmatyczny intelektualista i doskonały, pracowity organizator. Życzył sobie państwa uporządkowanego wedle nakazów Chrystusowych.
📃 „Mamy z woli Bożej swoje Państwo, musimy mieć swoją politykę. Jaka będzie nasza polityka, takie będzie Państwo. A polityka nasza taka będzie, jaki będzie nasz pogląd na Państwo i jaka będzie nasza etyka życia publicznego. Zdrowa być musi nasza filozofia państwowa. Czysta i dostojna powinna być nasza polityka. Bo nie po to mamy swoje Państwo, by popadło w niemoc i bezrząd” – pisał w liście pasterskim z 1932 roku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Poznaj tę niezwykłą postać, sięgnij po materiały przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej‼️
📰 Czytaj więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/kosciol/43672,Prymas-trz…
🎬Dyskusja: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/195522,Portrety-odcinek-16-Kard… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 „Polacy padali jak zające”
🟥 Zbrodnia Pomorska objęła swym zasięgiem nie tylko historyczne Pomorze, ale też inne tereny, które w przededniu II wojny światowej leżały w granicach województwa pomorskiego. Areną niemieckiego okrucieństwa stały się między innymi kujawskie lasy w okolicach Gniewkowa.
🟥📖 „W powiecie inowrocławskim największym miejscem kaźni, gdzie zabito setki osób, były Lasy Gniewkowskie. Niestety nie zachowały się z tego miejsca protokoły ekshumacyjne. Dostępna jest jednak dokumentacja z pobliskiej gminy Złotniki Kujawskie. W kilku miejscach ekshumowano tam 38 zwłok. Większość z nich miała roztrzaskane czaszki łopatami i kolbami karabinów.
Po jednej z nocnych egzekucji w Lasach Gniewkowskich niemiecki burmistrz Gniewkowa Hans Conrad, który wraz z innymi członkami Selbstschutzu, którzy brali udział w egzekucjach, przyszedł do domu, miał powiedzieć >>matko, przygotuj szybko śniadanie, bo w czasie polowania Polacy padali jak zające<<. Kobieta niezwłocznie przygotowała im obfity posiłek. Podobnie miał się wypowiadać jeden z przywódców SS w Inowrocławiu, który mówił, że jego ludziom nie smakuje śniadanie, jeżeli wcześniej nie zabiją 10 do 20 Polaków” – pisze Tomasz Ceran, badacz Zbrodni Pomorskiej.
🟥 W podgniewkowskich lasach, pośród setek innych ofiar, Niemcy zamordowali dr. Juliusza Trzcińskiego (📷 na zdjęciu) – polityka, działacza społecznego, ministra, posła na Sejm Ustawodawczy w II RP, ziemianina, wiceprezesa Związku Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej. Trzciński stracił życie 13 października 1939.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Sięgnij po książkę Tomasza Cerana „Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce”➡ ksiegarniaipn.pl/ksiazka/zbrodnia-pomorska-1939-poczatek-…
📲 Odwiedź portal➡ zbrodniapomorska1939.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ Niemcy na Kujawach: pijane bestie grasują po Inowrocławiu
🟥 Krótko po tym, gdy Niemcy wkroczyli do Inowrocławia, ruszyła machina terroru. Rozpoczęły się aresztowania przedstawicieli lokalnych elit – samorządowców, polityków, przedsiębiorców i inteligencji. Cel okupanta był -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
80 lat temu, 21 października 1946 r., w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie stanął przed plutonem egzekucyjnym Wiesław Budzik „Roland”.
🔎 Czytaj: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu pożegnaliśmy 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiar reżimu komunistycznego. Ceremonia była symbolicznym hołdem dla osób, które po zakończeniu II wojny światowej walczyły o niepodległość Polski, a następnie zostały poddane represjom komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
➡️ W uroczystości z udziałem prezydenta RP @NawrockiKn uczestniczyli zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 IPN rozpoczął prace poszukiwawcze na terenie cmentarza miejskiego w Czeskiej Lipie.
🔎Przeczytaj komunikat
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/249162,IPN-rozpoczal-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu pożegnaliśmy 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiar reżimu komunistycznego. Ceremonia była symbolicznym hołdem dla osób, które po zakończeniu II wojny światowej walczyły o niepodległość Polski, a następnie zostały poddane represjom komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
💬 – System komunistyczny nie nasyca się wyłącznie śmiercią swoich ofiar, ale robi wszystko, by zniszczyć groby. Robi wszystko, by niszczyć prawdę o tych, których morduje. By zabić pamięć o nich – powiedział @prezydentpl @NawrockiKn.
➡️ W uroczystości wzięli udział zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej o uroczystości
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249180,Ceremonia-pogrzebowa-49-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Skazany na 11-krotną karę śmierci
⚠ Henrykowi Urbanowiczowi „Zabawie” nie dane było długo żyć w niepodległej Polsce. Wolność odebrali mu najpierw Sowieci, a później Niemcy. Po wojnie również nie mógł się nią cieszyć. Zginął z rąk komunistycznych oprawców w wieku zaledwie 23 lat.
❗ Okupanci odebrali mu wszystko oprócz dumy i przynależności narodowej. Szedł prostymi ścieżkami jako harcerz i żołnierz AK, wierzył w wykonywanie rozkazów, ochronę patriotycznych wartości i walkę o wyzwolenie kraju. Mimo młodego wieku, doskonale rozumiał znaczenie słów: Bóg-Honor-Ojczyzna.
➡ Dorastał w rodzinnym Wilnie, tam też zastał go wybuch wojny. Jako nastolatek (rocznik 1926) musiał przerwać edukację i zacząć zarabiać jako robotnik fizyczny. Jednocześnie od 1942 roku wznowił naukę na tajnych kompletach. Dużą maturę miał zdać w maju 1943 roku. W marcu 1944 roku w Wilnie uczestniczył w kursie harcmistrzów. Z akt Wojskowego Sądu Rejonowego we Wrocławiu wynika, że w czerwcu 1944 roku wstąpił do 3. Brygady AK „Szczerbca”.
➡ Po wojnie pod fałszywym nazwiskiem mieszkał i pracował w Gdańsku. W kwietniu 1946 roku Urbanowicz dołączył do reaktywowanej na Pomorzu 5 Wileńskiej Brygady AK, dowodzonej przez Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Pełnił funkcję drużynowego w szwadronie Zdzisława Badochy „Żelaznego”.
⛓ Po rozformowaniu oddziału jesienią 1946 roku, Henryk zamieszkał w Łodzi, a następnie we Wrocławiu. Został aresztowany we Wrocławiu 12 lipca 1948 roku, w ramach ubeckiej „Akcji X” wymierzonej w konspirację wileńską.
🟥 Podczas przesłuchań, jak i podczas samej egzekucji, był brutalnie torturowany. Do końca zachował swoją niezłomną postawę, nie poszedł na współpracę z UB i nie zdradził swoich kolegów z konspiracji. Skazany na 11-krotną karę śmierci, został zamordowany 6 maja 1949 roku w więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. W chwili śmierci miał 23 lata.
🏴 Jego rodzina pochodząca z Wilna również nie uniknęła represji. Matka została aresztowana przez NKWD w 1945 r. natomiast ojciec został wysłany do łagru w głąb Związku Sowieckiego.
🔍 Przeczytaj biografię bohatera: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/230337,Zegnam-wszystkic…
❗ Henryk Urbanowicz „Zabawa” to jedna z 49 ofiar reżimu komunistycznego, których szczątki uroczyście pochowamy dziś w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu. W ceremonii weźmie udział Prezydent RP Karol Nawrocki. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Uczestniczył w wielu akcjach bojowych, brał udział w ataku na Wilno w trakcie operacji „Ostra Brama”. W 1945 roku dołączył do 5. Wileńskiej Brygady AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.
🗓️ 21 października 1923 roku w Wilnie urodził się Józef Bandzo „Jastrząb” 🇵🇱 – żołnierz podziemia niepodległościowego, bohater walki o wolną Polskę.
💬 „Myślałem, że dopisało mi szczęście, bo mogę się włączyć do walki o swoją ojczyznę, i cieszyłem się, że urodziłem się w odpowiednim czasie”.
🔍 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/armia-krajowa/119939,Jas… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Ostatni – Józef Franczak „Laluś” 🇵🇱
🗓 21 października 1963 roku sierżant Józef Franczak „Laluś” zginął w walce z obławą ZOMO we wsi Majdan Kozic Górnych na Lubelszczyźnie. Ponad połowę życia spędził na walce z dwoma totalitaryzmami.
⚔ Jako kapral żandarmerii uczestniczył w wojnie obronnej w 1939 roku, a po porażce niemalże od początku włączył się w struktury niepodległościowego podziemia. W 1944 roku został przymusowo wcielony do idącej ze wschodu 2. Armii Wojska Polskiego. W styczniu 1945 r. zdecydował się na dezercję. Tak rozpoczął się długi okres jego walki z reżimem komunistycznym.
❗️ Przez kilkanaście lat, które upłynęły od zakończenia wojny, praca oficerów operacyjnych Urzędu Bezpieczeństwa, później Służby Bezpieczeństwa, nie przynosiła rezultatów – „Laluś” wymykał się z zastawianych na niego sideł.
➡️ Dopiero w 1963 roku Służba Bezpieczeństwa odniosła sukces w poszukiwaniach. Tajny współpracownik SB Stanisław Mazur nawiązał kontakt z Franczakiem i pomógł ustalić jego miejsce pobytu.
🔍 Pod koniec 2014 roku #ipn odnalazł czaszkę bohatera, którą komuniści umieścili w gmachu lubelskiego Uniwersytetu Medycznego.
📰 Czytaj o „Lalusiu”: biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/110183,Sierz-J… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🪦 O godzinie 9.30 we Wrocławiu rozpocznie się ceremonia pogrzebowa 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiar reżimu komunistycznego.
🇵🇱 W ceremonii weźmie udział Prezydent RP @NawrockiKn.
🇵🇱 Więcej➡️ archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2490…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️Poznaj nazwiska wszystkich 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiar reżimu komunistycznego.
🔻🔻🔻 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 „Zbroja” na wrogów i konfidentów
⚠ Ludwik Marszałek „Zbroja” był harcerzem, oficerem Wojska Polskiego, żołnierzem podziemia niepodległościowego w czasie okupacji niemieckiej i sowieckiej.
⚔ W szeregach 15. Pułku Piechoty brał udział w kampanii polskiej 1939 roku. Po klęsce uciekł z niewoli i włączył się w działalność konspiracyjną w ramach ZWZ/AK na terenie Podkarpacia. Brał udział w Akcji „Burza”. W czerwcu 1944 roku został mianowany komendantem Obwodu AK Dębica.
➡ Kontynuował działalność konspiracyjną w ramach struktur poakowskich. Był jednym z głównych organizatorów struktur Zrzeszania Wolność i Niezawisłość na Rzeszowszczyźnie.
➡ Jesienią 1946 roku, zagrożony dekonspiracją, przeniósł się na tereny Dolnego Śląska. Zamieszkał we Wrocławiu. Objął funkcję kierownika Okręgu Wrocławskiego WiN, odbudowując jego struktury po niedawnej fali aresztowań.
🟥 NKWD i bezpieka długo poszukiwały „Zbroi”. 12 grudnia 1947 roku – w wyniku zdrady – został zatrzymany przez Urząd Bezpieczeństwa i poddany brutalnemu śledztwu. 10 sierpnia 1948 roku Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał bohatera na karę śmierci.
🏴 Przed egzekucją odmówiono mu ostatniego widzenia z rodziną. Został rozstrzelany w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu 27 listopada 1948 roku. Jego ciało pogrzebano w bezimiennej mogile na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu, skąd w 1977 roku zostało ekshumowane i złożone w grobowcu rodzinnym w Cieplicach obok zmarłej rok wcześniej żony.
🎖 W 2020 roku został pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika. W tym samym roku decyzją Ministra Obrony Narodowej jego imię nadano 16. Dolnośląskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej.
🔍 Przeczytaj biografię bohatera: ksiegarniaipn.pl/ksiazka/podpulkownik-ludwik-marszalek-zb…
❗ Ludwik Marszałek „Zbroja” to jedna z 49 ofiar reżimu komunistycznego, których szczątki uroczyście pochowamy dziś w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu. W ceremonii weźmie udział Prezydent RP Karol Nawrocki. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Lwowska Rada Obwodowa ustanowiła rok 2027 na Lwowszczyźnie rokiem architekta ludobójstwa na Wołyniu Romana Szuchewycza, Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz przywódcy OUN-M Ołeha Olżycza ‼️
❗️ W tym gronie szczególnie czarną kartę historii zapisał Szuchewycz, dowódca UPA, współtwórca działających u boku Niemców jednostek kolaboracyjnych, współodpowiedzialny za zbrodnie dokonane na Polakach, Żydach, Białorusinach, Ukraińcach, Rosjanach i przedstawicielach innych narodowości na Białorusi, Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
❗️ Dzisiejsza decyzja Lwowskiej Rady Obwodowej wpisuje się w długotrwały proces budowy oficjalnego kultu Szuchewycza i innych zwolenników ukraińskiego radykalnego nacjonalizmu. Upamiętnienie tego zbrodniarza należy uznać za cios wymierzony w pamięć o ofiarach dokonanego na jego rozkaz ludobójstwa.
➡️ Zdziwienie może budzić równoczesne ogłoszenie patronem roku 2027 Ołeha Olżycza, stojącego na czele organizacji, której kierownictwo potępiło banderowskie zbrodnie, płacąc często za swój sprzeciw daninę krwi.
💬 „W pień wycinać. Czysto polskie wsie palić, wsie mieszane – tylko polską ludność niszczyć” – pisał w rozkazie do podległych dowódców Roman Szuchewycz, jeden z odpowiedzialnych za ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, ale także autor budowanego do dziś kłamstwa zaprzeczającego zbrodniom dokonanym w latach 1943-1945.
⚠️ Roman Szuchewycz należał do młodego, najbardziej radykalnego pokolenia ukraińskich nacjonalistów, którzy od schyłku lat dwudziestych wcielali w życie zbrodniczą ideę budowy jednolitej etnicznej Ukrainy. W 1929 r. został jednym z przywódców referatu bojowego Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Był współautorem strategii terroru, zmierzającej do destabilizacji Małopolski Wschodniej i Wołynia.
🟥 Celem kul wystrzelonych przez fanatyków ukraińskiego nacjonalizmu mieli być Ukraińcy i Polacy – urzędnicy, nauczyciele, działacze społeczni – pragnący pojednania narodów. Koordynował przygotowania do zamachu na Tadeusza Hołówkę, polskiego polityka, który na kilka miesięcy przed śmiercią podkreślał, że Ukraińcy mają „prawo uważać się za współgospodarza kraju, któremu należy się pełnia praw równych z ludnością polską oraz poszanowanie jego interesów narodowych i kulturalnych”.
❗️ Roman Szuchewycz zapoczątkował trwającą aż do końca II wojny światowej współpracę ukraińskich nacjonalistów z Niemcami. W latach trzydziestych niemiecki wywiad rozpoczął finansowanie działalności terrorystycznej OUN, widząc w niej okazję do destabilizacji Polski.
❗️ Już po niemieckim ataku na Polskę, w latach 1940–1941, zaangażował się w przygotowanie szczegółowego planu działań na rzecz budowy jednolitej etnicznie Ukrainy. W przygotowanym w przededniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej opracowaniu „Walka i działalność OUN w czasie wojny”, Szuchewycz i współautorzy (Stepan Łenkawśki i Jarosław Stećko) konkludowali, że w okresie przejściowym po przejściu frontu – „w czasie chaosu i zamieszania” – pojawi się możliwość „likwidacji niepożądanych aktywistów polskich, rosyjskich i żydowskich”.
Scenariusz ten zaczęto wcielać w życie już pod koniec czerwca 1941 roku.
❗️ Aktyw Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów wniósł swój wkład w niemiecką machinę wojenną. W czerwcu 1941 r. Szuchewycz został zastępcą niemieckiego dowódcy batalionu Nachtigall. Oddział zniesławił się zbrodniami na ludności żydowskiej latem 1941 r. Mimo tych „zasług” Niemcy nie uznawali tej formacji za zaczątek przyszłej armii ukraińskiej, ale postanowili wykorzystać fanatyzm ukraińskich nacjonalistów.
➡️ Nachtigall został przeformowany w policyjny batalion „ochronny” - Schutzmannschafts Batallion 201. Szuchewycz i jego towarzysze broni zostali skierowani na Białoruś, gdzie pod pozorem walki z sowiecką partyzantką mordowali całe wsie.
💬 „Nazywał się Hauptman Szuchewycz. Anna Radwan, co jej syna skatowali i chcieli zastrzelić, padła mu do nóg, całując buty, błagała o litość, ukraiński Hauptman kopnął ją w twarz, że się krwią zalała. […] Ukraińcy byli gorsze bestie niż Niemcy i enkawudziści” – czytamy w jednej z relacji świadka pacyfikowania wsi.
❗️ Skazanych przez Szuchewycza na śmierć mieszkańców wsi uratowało przybycie niemieckiego patrolu. Dla Szuchewycza i jego podwładnych zbrodnie dokonane na Białorusi były swoistym przygotowaniem do realizacji ich planu budowy „Ukrainy czystej jak szklanka wody”.
🟥 W 1943 r. Szuchewycz i pozostali kolaboranci kontynuowali swoje działania w szeregach Ukraińskiej Powstańczej Armii. Zaakceptował zastosowane na Wołyniu działania i metody banderowskiej OUN i UPA względem miejscowej polskiej ludności.
🏴 Należy przypomnieć, że liczbę Polaków zamordowanych – nierzadko w bestialski sposób – na Wołyniu, szacuje się na około 60 tysięcy. Co więcej, od przełomu lat 1943/1944, z pewnymi modyfikacjami „scenariusz wołyński” zastosowano w Małopolsce Wschodniej.
❗️ Uzasadnieniem dla wydanego przez niego rozkazu „rozszerzenia działań” na Małopolskę Wschodnią, była rzekoma rozbudowa baz Armii Krajowej. Szuchewycz rozbudowywał także struktury lokalnych dowództw. W ten sposób tworzył fikcję potęgi organizacyjnej UPA, ale także przerzucał swoją odpowiedzialność za mordy na Polakach na lokalnych dowódców, których zadaniem miało być tylko „odpowiadanie” na działania Armii Krajowej, a nawet nieistniejącej w rzeczywistości „polskiej policji kierowanej przez SS”. Równolegle Szuchewycz wydał polecenie prowadzenia rozmów z Armią Krajową, których celem miało być „zawieszenie broni”.
❗️ Szuchewycz zdawał sobie sprawę, że w obliczu klęski Niemiec, dokonywane przez UPA ludobójstwo skompromituje ideę ukraińskiego nacjonalizmu. Już wiosną 1944 r. kierownictwo banderowskiej OUN podjęło próbę spreparowania dowodów, co do przyczyn i sprawców czystki etnicznej. Szuchewycz świadomie i premedytacją budował kłamstwo negujące skalę ludobójstwa dokonanego przez jego własnych podwładnych oraz cele przyświecające ukraińskim nacjonalistom.
‼️ Jego legendę wśród ukraińskich emigrantów „uratowała” śmierć od kul enkawudzistów. Miało to miejsce 5 marca 1950 r. w Biłohorszczu koło Lwowa. W tym czasie Szuchewycz stawał się symbolem ukraińskiego nacjonalizmu, niemal równym Stepanowi Banderze.
#pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #bandera #oun #upa #zbrodniawołyńska #szuchewycz
📰 Więcej: Tomasz Bereza, „Tworzymy dla siebie wygodne pozycje, których nie można osiągnąć przy zielonych stołach”. Rzecz o Romanie Szuchewyczu: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/79979,Tworzymy-dla-siebi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ We wrześniu 1939 r. Julien Bryan był jedynym zagranicznym fotoreporterem w oblężonej przez Niemców Warszawie.
📸 Dokumentacja filmowa i fotograficzna obrony Warszawy w 1939 r., wykonana przez Amerykanina, należy do najważniejszych źródeł opisujących początek II wojny światowej.
❗️ Dzięki jego zdjęciom świat dowiedział się o niemieckich zbrodniach i tragicznym losie mieszkańców bombardowanej stolicy.
🗓️ Julien Bryan – filmowiec, fotograf, podróżnik i pisarz – zmarł 20 października 1974 roku w Nowym Jorku.
🎗️ W 2012 r. #ipn uhonorował go pośmiertnie nagrodą #kustoszpamięciNarodowej.
🔎 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Była żołnierzem Armii Krajowej w stopniu porucznika. Po wojnie, przez cały okres pracy zawodowej, związana z Państwowym Muzeum na Majdanku.
🗓️ 10 lat temu zmarła Zofia Leszczyńska, uhonorowana przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
📣Jak manifestowano w międzywojennej Warszawie? Kto wychodził na ulice i jak reagowały władze?
🎥Zapraszamy na wykład dr. Michała Zarychty „Manifestacje w międzywojennej Warszawie”.
📅Dziś, 20 października, godz. 17.00
📺IPNtv: youtu.be/09fGHOAsgfU -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Siał postrach wśród Niemców, życia pozbawili go komuniści ‼️
🗓 August Emil Fieldorf „Nil" walczył w Legionach o niepodległość, bronił granic przed bolszewikami i Niemcami. Stał na czele Kedywu. Po wojnie stał się ofiarą komunistycznej zbrodni.
🗓️ 20 X 1952 r. Sąd Najwyższy PRL zatwierdził wyrok śmierci na polskiego bohatera.
⚔️ To od niego, jako dowódcy Kedywu Armii Krajowej 🇵🇱, wychodziły rozkazy likwidacji niemieckich funkcjonariuszy skazanych przez Wojskowe Sądy Specjalne za okrucieństwo: w 1943 r. Franza Bürckla – zastępcy komendanta Pawiaka, Augusta Kretschmanna – komendanta obozu koncentracyjnego przy ul. Gęsiej w Warszawie (tzw. Gęsiówki), Ernsta Weffelsa – esesmana z Pawiaka. W 1944 r. zginął w zamachu „kat Warszawy” Franz Kutschera – szef SS i policji w dystrykcie warszawskim.
➡ Aresztowany pod fałszywymi zarzutami przez komunistyczne władze „wolnej" Polski był przez nie namawiany do współpracy. Kategorycznie odmówił.
💬 „Pani mąż to człowiek ze stali, nie okazuje ani skruchy, ani żalu. Szkoda, że on nie jest po naszej stronie, my potrzebujemy takich ludzi” – mówił żonie generała wyznaczony z urzędu obrońca Jerzy Mering.
➡ 16 kwietnia 1952 roku komunistyczny sąd skazał Augusta Emila Fieldorfa na śmierć przez powieszenie. Podstawą do oskarżenia były dekrety o karaniu „faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy” i „zdrajców Narodu Polskiego”. Przez półtora roku w śledztwie, nie szczędzono mu tortur i oszczerstw, posunięto się nawet do kłamstwa o aresztowaniu żony z córkami, a mimo to nie złamał się i nie przyznał do stawianych mu zarzutów.
🏴 Generał „Nil" został zamordowany 24 lutego 1953 r. Wyrok wykonano w więzieniu na Rakowieckiej, po odmowie zastosowania „prawa łaski”, a zwłoki ukryto w bezimiennym grobie. Od lat Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN próbuje odnaleźć mogiłę generała. Żaden z winnych śmierci bohatera nigdy nie poniósł kary za swoje czyny. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Podsumowanie tegorocznych działań poszukiwawczych i ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w 2026 r.
❗️ Huta Pieniacka
➡️ 9-18 czerwca 2026 r. – prace poszukiwawcze
🟥 28 lutego 1944 roku Huta Pieniacka stała się miejscem brutalnego ludobójstwa. Zbrodni dokonali Ukraińcy służący w 4 Galicyjskim Pułku Policji SS, związanym z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych ukraińskich bojówek.
🏴 Zamordowano ponad 850 osób.
Dziś o istnieniu Huty Pieniackiej przypomina jedynie pomnik.
➡️ Działania prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskim wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W pracach uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz członkowie Stowarzyszenia Huta Pieniacka.
➡️ Celem prac było zlokalizowanie miejsc pochówku Polaków. Prace charakteryzowały się wysokim stopniem trudności ze względu na fakt, że dawna zabudowa wsi została niemal całkowicie zatarta, a typowanie obszarów badawczych opierało się na przybliżonych, archiwalnych relacjach świadków sprzed wielu dekad.
➡️ Zakres prac objął łącznie ponad 4000 metrów kwadratowych terenu dawnej wsi za pomocą metod archeologicznych, w tym sondaży.
W toku prac odsłonięto zarys fundamentów kaplicy parafialnej, która była świadkiem tragicznych wydarzeń z 1944 r. Ich wymiary zgadzają się z zapisami w dawnych księgach parafialnych oraz relacjami ocalałych osób. W bliskim sąsiedztwie natrafiono na zbiorową mogiłę. Szczątki ofiar były grzebane tam w nieładzie, bez trumien, bezpośrednio w jamie grobowej. Wiele kości nosi ślady nadpaleń. Wczesny etap badań nie pozwala na precyzyjne oszacowanie dokładnej liczby ofiar spoczywających w odkrytych miejscach, jednak rozległość obszaru potwierdzają masowy charakter mogiły mogącej skrywać nawet kilkaset osób.
➡️ 18 sierpnia 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej został poinformowany o zgodzie na ekshumacje, wydanej przez władze ukraińskie 7 sierpnia.
Ostrówki i Wola Ostrowiecka
21–30 kwietnia prace poszukiwawcze
13 lipca – 7 sierpnia prace ekshumacyjne
30 sierpnia – uroczysty pogrzeb
🟥 Obie polskie miejscowości 30 sierpnia 1943 roku padły ofiarą ataku Ukraińskiej Powstańczej Armii, przy współudziale ukraińskich mieszkańców sąsiednich wsi. Polacy zostali wymordowani, ich zabudowania splądrowane, ograbione i zrównane z ziemią. Dziś w tym miejscu są lasy i pola uprawne.
➡️ Działania prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej przy współpracy dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i wyspecjalizowanego przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
➡️ Celem działań było przeprowadzenie ekshumacji w trzech lokalizacjach, ujawnionych podczas kwietniowych prac poszukiwawczych.
❗️ Wola Ostrowiecka – grób zbiorowy
➡️ Prace realizowano na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca – w miejscu, gdzie podczas ekshumacji w 1992 roku podjęto szczątki 243 ofiar. Tegoroczne badania objęły obszar zlokalizowany zaledwie kilkanaście metrów od pierwszej mogiły zbiorowej, ujawnionej w kwietniu bieżącego roku.
➡️ Podczas prac ekshumacyjnych podjęto szczątki 48 osób – w tym 24 dzieci, 17 kobiet i 3 mężczyzn. Z powodu znacznego stopnia degradacji szkieletów ustalenie płci pozostałych czterech ofiar na etapie wstępnych oględzin nie było możliwe. Znacząca większość wśród dzieci pogrzebanych w tym miejscu stanowiły ofiary poniżej 12. roku życia, a najmłodsze z nich miały zaledwie kilka miesięcy.
➡️ Ujawniono szczątki pogrzebane w kilku warstwach, w przypadkowych pozycjach, co znajduje potwierdzenie w relacjach świadków, według których po egzekucji przeprowadzonej w stodole ciała wrzucano przypadkowo bezpośrednio do znajdujących się obok dołów. Na większości odnalezionych szkieletów ujawniono obrażenia tylnej części czaszki. Ustalenia te są spójne ze wspomnieniami ocalałych – z ich relacji wynika, że ludziom kazano kłaść się na ziemi, po czym zabijano ich narzędziami gospodarskimi, w tym młotami do uboju bydła. Opisane w trakcie oględzin obrażenia w pełni odpowiadają wynikom badań sądowo-medycznych przeprowadzonych na szczątkach ofiar podjętych w tym miejscu w 1992 roku.
➡️ Przy zmarłych odnaleziono również liczne przedmioty kultu religijnego, m. in. krzyżyki, różańce, medaliki maryjne oraz medaliki szkaplerzne z napisami w języku polskim.
❗️ Ostrówki – pojedynczy grób leśny
➡️ Pierwszego dnia prac podjęto szczątki jednej ofiary (kobiety), ujawnione podczas prac leśnych kilka lat temu. Ich obecność w tym miejscu potwierdziły kwietniowe prace poszukiwawcze. Szkielet był niekompletny i nosił ślady naruszenia, do którego doszło prawdopodobnie podczas wcześniejszych prac leśnych.
❗️ Ostrówki – grób zbiorowy
➡️ W zbiorowym dole śmierci w Ostrówkach, w pobliżu dawnej szkoły, ujawniono szczątki 6 osób, w tym 2 dzieci i 2 kobiet. Ciała ofiar zostały pogrzebane twarzą do ziemi, ułożone obok siebie. Liczba ofiar, ich płeć i wiek jest zbieżna z jedną z relacji o zamordowaniu przez ukraińskich nacjonalistów rodziny leśnika wraz z innymi osobami.
➡️ Podczas oględzin ujawniono rany postrzałowe m. in. na czaszkach i jednej kości udowej.
30 sierpnia 2026 r., w 83. rocznicę zbrodni odbyła się uroczystość pogrzebowa odnalezionych osób na cmentarzu w Ostrówkach.
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246567,Ceremonia-pogrzebowa-doc…
❗️ Teren dawnego cmentarza w miejscowości Hołosko Wielkie
25 sierpnia-29 września – prace ekshumacyjne
🟥 Hołosko (obecnie północna część Lwowa) we wrześniu 1939 roku stało się areną walk żołnierzy Wojska Polskiego z Wehrmachtem. W dniach 18-20 września krwawe boje toczyli tu między innymi żołnierze z 11. Karpackiej Dywizji Piechoty. Działania te miały na celu przełamanie pozycji niemieckich i otworzenia drogi do miasta jednostkom, którym dowodził gen. Kazimierz Sosnkowski. Wśród poległych znajdują się żołnierze z 48. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych i 49. Huculskiego Pułku Strzelców.
➡️ Ekshumacje prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przy wsparciu dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie we współpracy z ukraińskim partnerem – firmą „Ukraińska Pamięć”.
➡️ Celem prac było podjęcie szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Odsłonięto obszar o powierzchni ok. 260 mkw., ujawniając trzy rzędy pochówków w sąsiedztwie istniejącego upamiętnienia.
Ekshumowano szczątki 115 żołnierzy Wojska Polskiego, spoczywających w pojedynczych grobach. Przy szczątkach odnaleziono i zabezpieczono 2650 przedmiotów, w tym elementy wyposażenia i umundurowania wojskowego (m. in. guziki wojskowe, klamry, hełmy, bagnety oraz znaki tożsamości, tzw. nieśmiertelniki), a także przedmioty osobiste (portfele, monety, niezbędniki i klucze) oraz dewocjonalia. Podczas prowadzonych działań ujawniono także szczątki 18 żołnierzy niemieckich. Zostały one podjęte przez firmę „Ukraińska Pamięć” i przekazane niemieckiej organizacji Volksbund, która zajmuje się ekshumacjami poległych w czasie wojen światowych.
ℹ️ Pogrzeb polskich żołnierzy planowany jest w kwaterze wojskowej na cmentarzu w Mościskach (Ukraina). -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W @PrzystanekH zorganizowaliśmy konferencję prasową poświęconą podsumowaniu tegorocznych prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych prowadzonych na terenie Ukrainy.
ℹ️ O przebiegu prac opowiedzieli zastępca prezesa #ipn – dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, dr Dominika Siemińska – naczelnik Wydziału Kresowego Biura Poszukiwań i Identyfikacji oraz dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Przez wiele lat mówiliśmy, jak bardzo oczekujemy na zmianę sytuacji, w której nie możemy prowadzić prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na terenie Ukrainy. Dzisiaj wreszcie pokażemy państwu pierwsze efekty działań Instytutu Pamięci Narodowej, które nastąpiły po uzyskaniu długo oczekiwanych zgód i zezwoleń. Usłyszą państwo dzisiaj o pracach, które realizowaliśmy na terenie Ukrainy, ale trzeba także powiedzieć, że w tym czasie również strona ukraińska mogła pracować w dwóch miejscach w Polsce – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W siedzibie @ipn_warszawa zainaugurowaliśmy kolejną edycję nową odsłonę projektu Historia w artefaktach zapisana.
ℹ️ O pracach poszukiwawczych i identyfikacji st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. Rój opowiedział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa #ipn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – W kwietniu 1951 roku w walce z siłami UB, KBW, Milicji zginął jeden z najlepszych dowódców polskiego podziemia niepodległościowego. Pan sierżant Mieczysław Dziemieszkiewicz pseudonim Rój. Gdy po wielu latach odnaleźliśmy i zidentyfikowaliśmy jego szczątki, trudno było nam uwierzyć, że spoczywały zaledwie około półtora metra od innej wybitnej postaci w naszej historii. Pana Majora Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszki oraz trzech innych dowódców okręgu wileńskiego – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Jak zidentyfikowaliśmy Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”? Dowiedz się ➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245551,Odnalezlismy-Roja.html
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎼 Wyśpiewał wolną Polskę 🇵🇱
🏴 1⃣4⃣ lat temu po długiej i ciężkiej chorobie zmarł w Warszawie Przemysław Gintrowski, pieśniarz, kompozytor, współtwórca „Murów”.
🎼 Jego chropawy głos był niepowtarzalny, od razu było wiadomo, że to on śpiewa. A śpiewał o sprawach najważniejszych, często ostatecznych.
🎤 Po raz pierwszy wystąpił w roku 1976 roku. Piosenką „Epitafium dla Sergiusza Jesienina” wygrał przegląd piosenki studenckiej w „Riwierze”. Z Jackiem Kaczmarskim i pianistą Zbigniewem Łapińskim przygotowali słynne „Mury”. Tytułowa piosenka stałą się hymnem Sierpnia i Solidarności. W 1980 powstał kolejny wspólny program tria – „Raj”. W 1981 roku z Jackiem Kaczmarskim otrzymał II nagrodę w konkursie kabaretowym za „Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego” w Opolu, a także nagrodę na wrocławskim Przeglądzie Piosenki Aktorskiej.
🎹 W stanie wojennym Przemysław Gintrowski aktywnie zaangażował się w działalność podziemną. Słynne były jego koncerty odbywane w prywatnych mieszkaniach i w warszawskim Muzeum Archidiecezji. W przejmujący sposób interpretował Zbigniewa Herberta. Sam poeta o sobie żartobliwie mówił o sobie „tekściarz pana Gintrowskiego”.
🎸 Masowa publiczność poznała go jako autora muzyki do filmu „Matka Królów”, a później dużo lżejszej muzyki do serialu Stanisława Barei „Zmiennicy”. Jest też twórcą muzyki do innych filmów i spektakli. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
80 lat temu w Zawoi polegli strz. Józef Hujda „Gruszka” i Zygmunt Surzyn „Gwiazda”, partyzanci oddziału „Huragan”.
Szczegóły: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 21 października 2026 r. na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu odbędzie się ceremonia pogrzebowa 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego – ofiar reżimu komunistycznego.
🔎 Szczegóły
🔻 🔻 🔻ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/249009,Ceremo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W siedzibie #ipn w Warszawie zastępca prezesa Instytutu dr hab. Karol Polejowski spotkał się z Ambasadorem @AmbAustrii dr. Hannesem Schreiberem.
➡️ Rozmowy dotyczyły m.in. polityki historycznej i współpracy pomiędzy Instytutem Pamięci Narodowej i Ambasadą przy wspólnych projektach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝ Kapłan ubogich i żołnierzy – ks. Jan Zieja 🇵🇱
⚔️ W czasie wojny polsko-bolszewickiej chciał wziąć udział w walce. Zgodę dostał dopiero w połowie sierpnia – został mianowany kapelanem w 8. pułku legionowym. Na studia powrócił już w listopadzie 1920 roku z Krzyżem Walecznych na piersi🎖
🤝 W dwudziestoleciu międzywojennym ks. Zieja włączył się w działalność społeczną. Podczas wojny obronnej 1939 roku zostaje powołany do wojska jako kapelan w stopniu kapitana w 84 Pułku Strzelców Poleskich. Jego udział w kampanii kończy się w Modlinie, gdzie nie udaje się do niewoli razem ze zdrowymi żołnierzami, ale pozostaje wraz z rannymi, pełniąc wśród nich posługę. Z niewoli zwolniono go 21 listopada.
💪 W czasie wojny związał się z Polskim Państwem Podziemnym i poświęcił najbardziej prześladowanym przez okupantów. W sierpniu 1942 roku zostaje kapelanem Szarych Szeregów, a także Komendy Głównej Armii Krajowej. W powstaniu nieustannie pełni posługę kapłańską poprzez spowiedź, grzebanie zmarłych i sprawowanie Mszy świętej. Działając na linii frontu, pomaga także w ratowaniu rannych. Sam ranny w nogę, zostaje umieszczony w Szpitalu Dzieciątka Jezus prowadzonym przez siostry elżbietanki. 27 września zostaje wzięty do niewoli.
ℹ️ Po wojnie trafia do Słupska, gdzie zainicjował budowę pierwszego pomnika upamiętniającego Powstanie Warszawskie. Od 1975 aktywnie włącza się w powstającą opozycję antykomunistyczną. Został zapamiętany jako:
🔸 sygnatariusz protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59),
🔸 jeden z założycieli KOR w 1976 (przewodniczący Rady Funduszu Samoobrony Społecznej „KOR”) – jego podpis widnieje pod słynnym „Apelem do społeczeństwa i władz PRL” z 22 września 1976,
🔸 jeden z założycieli Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela w 1977.
✌️🇵🇱 Do końca życia był sympatykiem NSZZ „Solidarność”, której członków wspierał duchowo.
✝ Mija 3⃣5⃣. rocznica śmierci księdza. 19 października to także Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych – kapłanów, którzy w obliczu totalitarnego terroru pozostali wierni Bogu i Ojczyźnie.🇵🇱
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej, pobierz przygotowaną przez #ipn wystawę elementarną: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/171…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Polit. PRL
@MuzeumWykletych
W środę, 21 października o 18.00 zapraszamy na spotkanie z siostrą Krystyną Włodarską – współpracownicą bł. ks. Jerzego Popiełuszki.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🕯️19 października – Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych.
🎬 Ks. Bolesław Stefański – poznajcie historię niezłomnego kapłana w filmie „Sumienie Hioba”.
▶️ Cały film: www.youtube.com/watch?v=jvFABIxD29w&t=107s
#duchowniniezłomni -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na inaugurację wystawy poświęconej st. sierż. Mieczysławowi Dziemieszkiewiczowi ps. Rój
📅 20 października 2026 r. o godz. 9.00 w siedzibie Oddziału IPN w Warszawie przy ul. Szwedzkiej 22.
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248496,Historia-w-artefaktach-z… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎧 Trzy zbrodnie SB w śledztwie dziennikarskim Piotra Litki
🗓️ W Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych zapraszamy do wysłuchania reportażu z serii „Archiwum Pełne Pamięci – …aby każdy okruch historii został uratowany!” pt. „Trzy zbrodnie SB w śledztwie dziennikarskim Piotra Litki” open.spotify.com/episode/6RxlI4kb7HxeAcVOShRJnH
➡️ To poruszająca opowieść o trzech niewyjaśnionych morderstwach: ks. Stefana Niedzielaka, ks. Stanisława Suchowolca i ks. Sylwestra Zycha. O kulisach śledztw, zacieraniu śladów, manipulacjach i próbach dyskredytowania ofiar. To także historia pracy badawczej i dziennikarskiej – pełnej trudnych rozmów, emocji i odkryć.
❓ Dlaczego do dziś nie udało się jednoznacznie wyjaśnić śmierci trzech księży związanych z opozycją?
❓ Jak wygląda praca dziennikarza śledczego, gdy świadkowie milczą, a dokumenty znikają?
❓ Co kryją prywatne archiwa świadków i dlaczego mogą zmienić nasze spojrzenie na historię?
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Ocal historię❗️
⁉️ Masz w domu podobne materiały? Przekaż je do Archiwum IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci: archiwumpamieci.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱✝ Ostatnie chwile księdza Jerzego
✝ Proboszcz parafii Świętych Polskich Braci Męczenników starał się przekonać księdza Jerzego, by ten nocował w Bydgoszczy. Popiełuszko – choć nie czuł się zbyt dobrze, był osłabiony i miał gorączkę – uparł się, by jechać do Warszawy. Nie chciał zawieść swoich parafian, nie zamierzał też samą obecnością narażać bydgoskiego proboszcza.
✝️ Świadkowie wspominają, że krótko przez odjazdem ksiądz Jerzy nałożył sutannę. Nie byłoby w tym nic dziwnego – wszak zdjął ją, udając się na spoczynek. Co jednak ważne, zrobił to z niezwykłym namaszczeniem. Gdy z wielką dokładnością dopinał każdy guzik, miał powiedzieć – „sutanna nieraz już ochroniła kapłana”.
🚗 Wsiedli do volkswagena golfa o numerze rejestracyjnym WUL2473. Waldemar Chrostowski, kierowca Popiełuszki, wspominał, że zaraz po wyjeździe z Bydgoszczy proponował księdzu, by ten się zdrzemnął. Kapłan uznał, że jeszcze będzie czas na odpoczynek, po czym poświęcił się kontemplacji Tajemnic Różańcowych. Po skończonej modlitwie natknęło go, by oddać się wspomnieniom. Mówił o domu rodzinnym i dzieciństwie.
🕰 🚓 Była mniej więcej 21:30. Właśnie dojeżdżali do Górska pod Toruniem, gdy opowieść snutą przez księdza przerwało niepokojące zdarzenie. Chrostowski dostrzegł auto, które zdawało się ich śledzić. Okazało się, że to wóz milicyjny. Jeden z funkcjonariuszy dał znać latarką, by kierowca zjechał na pobocze. Po uzgodnieniu z księdzem Chrostowski zatrzymał się we wskazanym miejscu.
❗️ Funkcjonariusze zażądali dokumentów, po czym skierowali Chrostowskiego do radiowozu, gdzie mieli przebadać go pod kątem trzeźwości. Do badania nie doszło, bo nie to było celem interwencji. Patrol drogówki, który zatrzymał auto księdza, to w rzeczywistości przebrani w milicyjne mundury funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa: Grzegorz Piotrowski, Waldemar Chmielewski oraz Leszek Pękala.
🟥 Chrostowski, jak sam zeznał, został skuty kajdankami, po czym oprawcy zabrali się za księdza. Porywacze ogłuszyli go drewnianą pałką, wrzucili do bagażnika i ruszyli w kierunku Torunia.
❗️ 19 października o 22:05 milicja przyjęła zgłoszenie o uprowadzeniu. O 22:45 funkcjonariusze byli na miejscu porwania w okolicach Górska, o 23:40 rozpoczęto poszukiwania z użyciem psa tropiącego. W tym czasie ksiądz Jerzy był już bity i torturowany.
🗓 Na pamiątkę męczeńskiej śmierci ks. Popiełuszki 19 października obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych – kapłanów, którzy w obliczu totalitarnego terroru pozostali wierni Bogu i Ojczyźnie🇵🇱. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na konferencję prasową poświęconą podsumowaniu tegorocznych prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych prowadzonych na terenie Ukrainy
📅 20 października br. o godz. 11.00 w @PrzystanekH w Warszawie.
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/249015,Konfer… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
80 lat temu w przysiółku Piątkówka na stoku Makowskiej Góry (woj. małopolskie) poległ sierż. Stanisław Papierz „Sęp”, dowódca oddziału partyzanckiego „Wolność”.
🔎 Szczegóły: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Ciechanowie odbyła się uroczystość upamiętniająca por. Romana Dziemieszkiewicza ps. „Adam”, „Pogoda” , zorganizowana w 81. rocznicę jego śmierci.
➡️ Uroczystości rozpoczęła Msza Święta w intencji Ojczyzny oraz poległego żołnierza w Parafii św. Tekli w Ciechanowie.
💬 – W państwie komunistycznym, w tej sowieckiej kolonii, która tworzona była po roku 1944, dla takich ludzi jak Roman Dziemieszkiewicz, jego bracia, przyjaciele, nie było po prostu miejsca. Albo zdradziło się najświętsze wartości, w których było się wychowanym i w imię których walczyło się, wtedy stawało się renegatem, kolaborantem sowieckim albo trzeba było trwać w wierności Bogu i Rzeczpospolitej. Roman wybrał to drugie. Przysięgi raz złożonej nie wolno złamać – podkreślił zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Po nabożeństwie uczestnicy wydarzenia udali się na cmentarz parafialny, gdzie został poświęcony pomnik nagrobny por. Romana Dziemieszkiewicza. Przy grobie zabrzmiał hymn państwowy oraz oddano salwę honorową. Delegacje złożyły wieńce i zapaliły znicze.
➡️ Ostatnim punktem obchodów było upamiętnienie ofiar komunistycznych represji. Przy ul. 11 Pułku Ułanów Legionowych 21 uczestnicy oddali hołd ofiarom Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przed poświęconą im tablicą pamiątkową. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Na Placu Teatralnym w Lublinie zaprezentowaliśmy wystawę „O sprawy wsi, społeczeństwa i państwa. „Solidarność” Rolników na Lubelszczyźnie 1980-1989”.
➡️ Wydarzenie rozpoczęły Msza Święta w Archikatedrze św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty oraz złożenie kwiatów pod pomnikiem Nieznanego Żołnierza.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Strajki, które rozpoczęły się tutaj w lipcu 1980 roku, były wielkim i znaczącym preludium do wydarzeń, jakie później miały miejsce na Wybrzeżu i w całej Polsce. I także na tych terenach, na Lubelszczyźnie, dwa lata wcześniej powstał pierwszy Komitet Samoobrony Ziemi Chłopskiej, który zgromadził ludzi sprzeciwiających się temu, co władza komunistyczna robiła na wsi. Dzięki środowiskom powstałym wokół takich komitetów, gdy narodziła się Solidarność na Wybrzeżu i w całej Polsce, szybko mogła rozpocząć działalność także Solidarność Wiejska czy Solidarność Chłopska. Byliście zawsze z tymi, którzy dążyli do wolnej Polski, a szczególnie do tego by ta wolność zagościła także na wsi. Za to dziękuje Wam cała Polska – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
🔎 Więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248928,Wystawa-O-sprawy-wsi-spo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ W nocy z 17 na 18 października 1944 roku doszło do największej masakry na Pawiaku. Niemcy rozstrzelali z broni maszynowej ponad sześciuset więźniów.
#niemieckiezbrodnie -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 18 października 1928 roku zmarł gen. Tadeusz Rozwadowski, generał armii austriackiej, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej; w latach 1921–1926 generalny inspektor kawalerii; podczas zamachu majowego w 1926 r. dowódca wojsk rządowych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎨 Ryzykowali własnym życiem, by ocalić przed niemieckim barbarzyństwem najsłynniejszy obraz Matejki❗
🖼 Namalowany w 1878 roku obraz Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem” przeszedł dramatyczne losy podczas II wojny światowej. Uratowanie dzieła kosztowało życie dwóch osób. Za wskazanie miejsca jego ukrycia minister propagandy III Rzeszy Joseph Goebbels wyznaczył nagrodę 10 milionów reichsmarek niemieckich. Na szczęście dzieło przetrwało wojnę.
ℹ️ W okresie I wojny światowej obraz został wywieziony przez członków Komitetu Towarzystwa Zachęty do Moskwy. Do Polski powrócił na mocy postanowień traktatu ryskiego kończącego wygraną wojnę z bolszewikami. W 1922 roku został ponownie umieszczony w Warszawie.
⚠️ We wrześniu 1939 obraz ewakuowano i postanowiono ukryć. W asyście Stanisława Mikulicza-Radeckiego, Stanisława Ejsmonda oraz Bolesława Surałły udano się w kierunku Lublina. Podczas niemieckiego ataku powietrznego na Lublin, jedna z bomb lotniczych uderzyła w muzeum, zabijając dwóch artystów malarzy towarzyszących konwojowi – Stanisława Ejsmonda oraz Bolesława Surałłę.
🕵️♀️ Po klęsce Polski Gestapo w Lublinie rozpoczęło intensywne poszukiwania obrazu. Początkowo Niemcy próbowali przekupić nagrodą, niemieckim obywatelstwem i paszportem do Niemiec prof. Władysława Woydę z lubelskiego muzeum, któremu przekazano pod opiekę dzieło. Następnie grozili mu pozbawieniem życia. Jednak prof. Woyda konsekwentnie odmawiał współpracy. Kiedy polskie radio w Londynie nadało fałszywą wiadomość o przybyciu obrazu do Wielkiej Brytanii, Niemcy zaprzestali dalszych poszukiwań. Profesor Woyda zdecydował się ostatecznie na ukrycie Bitwy pod Grunwaldem w jednej z podlubelskich wsi, gdzie obraz przebywał do momentu zajęcia Lublina przez Armię Czerwoną.
🗓️ 17 października 1944 został oficjalnie przejęty przez kierownika resortu kultury i sztuki przy PKWN. W latach 1945–49 został odrestaurowany.
🗣 „Nie zapomnę wstrząsającego wrażenia, jakie zrobił na mnie widok tego płótna rozpostartego w ogołoconej Zachęcie wiosną 1946 r. Leżało zniszczone, spękane, wyblakłe (...) Profesor Bohdan Marconi klęczał nad nim, rozpoczynając z poświęceniem i benedyktyńską cierpliwością restaurację obrazu” - wspominała Jadwiga Waydel-Dmochowska, autorka książki „Dawna Warszawa”.
🏦 Wkrótce został umieszczony w Muzeum Narodowym w Warszawie jako stały element ekspozycji. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 17 października 1888 roku urodził się Franciszek Wład, generał, dowódca 14. Wielkopolskiej Dywizji Piechoty, jednostki uznawanej za jedną z najlepszych w Wojsku Polskim.
🏴 W czasie bitwy nad Bzurą powstrzymał panikę wywołaną atakiem niemieckich czołgów. Ciężko raniony w głowę, zginął 18 września 1939 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️ Niezłomna działaczka „Solidarności” 🇵🇱
⚠ Występując przeciwko narzuconemu systemowi komunistycznemu, szybko znalazła się w zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa.
👤 𝐀𝐥𝐢𝐧𝐚 𝐏𝐢𝐞𝐧𝐤𝐨𝐰𝐬𝐤𝐚-𝐁𝐨𝐫𝐮𝐬𝐞𝐰𝐢𝐜𝐳 – bo o niej mowa – nie załamała się pod naciskiem bezpieki, wytrwale i konsekwentnie prowadząc niezależną działalność antykomunistyczną.
➡ Pieńkowska była działaczką Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i NSZZ „Solidarność”. Po 13 grudnia 1981 roku komuniści internowali ją w Ośrodkach Odosobnienia w Strzebielinku, następnie w Gdańsku, Bydgoszczy-Fordonie i Gołdapi.
🗓 W 1989 roku odmówiła udziału w obradach Okrągłego Stołu. Mija 24. rocznica śmierci tej niezwykłej postaci.
➡ Czytaj więcej:
📃 Alina Pienkowska- Borusewicz 🇵🇱/🇬🇧 ➡ gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/87765,Alina-Pienkowska-…
📚 „Bohaterowie Niepodległej” ➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-boha… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Polska mistrzyni, która zadrwiła z Hitlera
🥇🥈🥉 Multimedalistka mistrzostw Polski w lekkoatletyce, trzecia na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936 r. Maria Kwaśniewska była nie tylko jedną z najwybitniejszych postaci sportu w okresie II RP, ale też wzorem patriotycznych postaw. W kampanii wrześniowej ratowała rannych polskich żołnierzy, a już w czasie wojny wyprowadzała całymi grupami więźniów niemieckiego obozu.
🏆 Chociaż koronną dyscypliną Marii Kwaśniewskiej był rzut oszczepem, w którym sześciokrotnie wygrywała mistrzostwo Polski, to medale zdobywała także w skoku w dal, pięcioboju, trójboju, a nawet w biegu na 60 m. To wyjątkowo rzadkie połączenie osiągnięć w konkurencjach siłowych, technicznych i szybkościowych świadczy o niezwykłej sprawności polskiej gwiazdy przedwojennego sportu.
➡ Największym sukcesem Kwaśniewskiej nie były jednak liczne zwycięstwa na krajowym podwórku, a brązowy medal igrzysk olimpijskich w 1936 r. Odbywające się w Berlinie zawody niemiecka propaganda wykorzystała dla swoich potrzeb, szerząc mit nazistowskiego „nadczłowieka". W rzucie oszczepem dwa pierwsze miejsca przypadły reprezentantkom gospodarzy, ale wyjątkowo nie na rękę był im fakt zajęcia najniższego stopnia podium przez Polkę. Ta zresztą nie ostatni raz przyprawiła swoją postawą Josepha Goebbelsa o przysłowiowy ból głowy.
➡ Stojąc na podium Maria Kwaśniewska nie wykonała nazistowskiego pozdrowienia, tak jak jej konkurentki – Niemki. Po ceremonii wręczenia medali, zaproszona do loży Adolfa Hitlera, który obserwował rywalizację, zakpiła z niego. Na jego słowa „Gratuluję małej Polce” odpowiedziała: 💬 „Pan też niezbyt wysoki”. Przy tej okazji zostało też wykonane zdjęcie medalistek z führerem. Zdjęcie, które w przyszłości stało się ratunkiem dla setek osób.
➡ Gdy wybucha wojna, Polka przygotowywała się do występu na Igrzyskach w Tokio. Kiedy dowiedziała się, że Warszawa potrzebuje jej wsparcia, nie wahała się by wracać do ojczyzny. Wiele lat później powiedziała, że jechała pod prąd:
💬 „Na granicy w Zebrzydowicach patrzyli na mnie trochę jak na wariata. Tabuny ludzi wyjeżdżały z kraju, a ja wracałam…”. Przed wojną skończyła kurs sanitarny, w bombardowanej Warszawie umiejętności te okazały się nie do przecenienia, na ramionach wynosiła żołnierzy z okopów znad Wisły.
🏴 Po wojnie Maria Kwaśniewska, z sukcesami, wróciła do sportu. Zmarła 17 października 2007 roku w Warszawie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Ostrowi Mazowieckiej zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski wygłosił wykład pt. „Odwaga sumienia – Stefan Wyszyński jako wzór przywództwa w trudnych czasach”. Wydarzenie odbyło się w ramach Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych, obchodzonego 19 października – święta ustanowionego przez Sejm RP w 2018 roku w hołdzie „bohaterom, niezłomnym obrońcom wiary i niepodległej Polski”.
💬 – Kardynał Stefan Wyszyński był członkiem wspólnoty, która istniała tysiąc lat i miała za sobą całą tradycję niepodległego Państwa Polskiego. Chociaż urodził się ziemiach polskich pod Zaborami, to te setki lat, zanim Polska zniknęła z mapy Europy, pozwoliły nam wykształcić się jako naród, jako wspólnota, która posiada własną religię, własną historię, własną tradycję i własny język – powiedział dr hab. Karol Polejowski.
⚠️ Uczestnicy wykładu mieli okazję zapoznać się z wystawą IPN pt. „Wyszyńskiego i Wojtyły gramatyka życia”, przybliżająca postacie i wartości, które pozostają ważnym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń.
➡️ Delegacja IPN złożyła również kwiaty pod pomnikiem ks. kard. Stefana Wyszyńskiego w Zuzeli. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Przy pomniku Przyjaźni Żołnierzy Polskich i Kanadyjskich, znajdującym się przed Ambasadą Kanady w Warszawie odbyły się uroczystości zorganizowane w 82. rocznicę rozpoczęcia walk 1 Polskiej Dywizji Pancernej w Normandii.
💬 – Wspólnie przelana krew na polach Normandii stała się fundamentem polsko-kanadyjskiego braterstwa broni, które cementowano w czasie dalszych walk w Europie Zachodniej. Kiedy Kanadyjczycy walczyli w bitwie o ujście Skaldy, polska dywizja zdobywała Axel i port Terneuzen, a następnie wyzwalała Brabancję Północną. Wspólnie z oddziałami kanadyjskimi Polacy bronili linii Mozy, by wiosną 1945 roku uczestniczyć w ostatecznym natarciu 1 Armii Kanadyjskiej w głąb III Rzeszy – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/249042,Uroczystosci-przy-pomnik… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕊✝️ Warszawa też miała swojego św. Franciszka❗
🤝 Ewangelia była realnym centrum jego życia – z pokorą i miłością wypełniał jej nakazy, całkowicie poświęcając się drugiemu człowiekowi. Polak z wyboru, zakonnik, przyjaciel najsłabszych oraz wykluczonych. Ofiara niemieckiej zbrodni. Błogosławiony Kościoła katolickiego.
🗓 W Roku Św. Franciszka przypominamy fascynującą postać bł. Aniceta Koplińskiego – zamordowanego w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz 8⃣5⃣ lat temu.
➡ Urodził się w 1875 roku w Debrznie, na niemieckim wówczas Pomorzu, w rodzinie katolika i luteranki. W wieku 18 lat – jako Anizet Koplin – wstąpił do zakonu kapucynów. W marcu 1918 roku, gdy przyjechał do znajdującej się jeszcze pod zaborami Warszawy, był pod wrażeniem polskiej serdeczności. Przyszły męczennik zwiąże z polską stolicą całe swoje późniejsze życie, rozpoczynając w niej wielkie dzieło pomocy potrzebującym.
➡ Posługując w klasztorze przy ul. Kapucyńskiej, ojciec Anicet pomagał bezdomnym, bezrobotnym – wszystkim, których los nie oszczędzał. Sam żebrał w imieniu tych, którzy z różnych względów znaleźli się na marginesie społecznym.
💬 „Posiadał wyjątkowy dar obcowania z ludźmi, chwytał za serce” – wspominał miłosiernego zakonnika pisarz Stanisław Podlewski.
⚠ Nawet w ekstremalnie trudnych warunkach ojciec Anicet nie zrezygnował ze swej posługi. W czasie okupacji okazywał też miłosierdzie Żydom, ukrywając ich w murach klasztoru.
🟥 Kres tej działalności położyły niemieckie represje wobec kapucynów – ojciec Anicet został aresztowany w nocy z 26 na 27 czerwca 1941 roku przez gestapo. W Auschwitz, gdzie trafił wraz z innymi zatrzymanymi, nie dał się złamać. Mimo tortur i innych form represji, otaczał współwięźniów duchową pomocą. Niemcy nie zamierzali dłużej tolerować działalności zakonnika – zamordowali go 16 października 1941 roku.
❗ Jego dziedzictwo jest żywe i inspirujące, o czym świadczy niestrudzona działalność Fundacji Kapucyńskiej im. bł. Aniceta Koplińskiego, pomagającej najuboższym mieszkańcom stolicy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W @PrzystanekH odbyła się konferencja pt. „Wpływ niemieckiego prawodawstwa okupacyjnego na relacje polsko–żydowskie w Generalnym Gubernatorstwie”.
💬 – Dostrzeganie roli niemieckich przepisów okupacyjnych powinno być kluczowe także przy badaniu relacji polsko-żydowskich podczas wojny. Przepis z 15 października był ważnym etapem w rozwoju zbrodniczego prawodawstwa skierowanego przeciw Żydom i Polakom udzielającym im pomocy – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
– Zbrodnia na rodzinie Ulmów z roku 1944 nie była żadnym wypadkiem przy pracy. Niemieckie prawo okupacyjne dawało Eilertowi Diekienowi upoważnienie do tego, by na miejscu zdecydować o losie całej rodziny, w tym także dzieci. Nasza wiedza na temat zbrodniczego niemieckiego prawodawstwa ciągle się rozwija i jestem przekonany, że podczas tej konferencji ponownie dowiemy się o nim więcej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/nauka-i-edukacja/badania-historyczne/konfer… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Zlokalizowane na terenie parafii pod wezwaniem św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu. To tu od maja 1980 roku pełnił swoją duszpasterską posługę ksiądz Jerzy Popiełuszko, zamordowany w październiku 1984 przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa.
✝️ Tutaj też odbył się wielki pogrzeb i pochówek męczennika, a do jego grobu pielgrzymowały rzesze ludzi.
🗓️ 16 października 2004 roku otwarto Muzeum Sługi Bożego ks. Jerzego Popiełuszki, uhonorowane przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Delegacja #ipn, której przewodniczył zastępca prezesa Instytutu dr hab. Karol Polejowski, przed spotkaniem z szefem ukraińskiego IPN zapaliła znicze na Cmentarzu Orląt Lwowskich.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 X 2004 roku zmarł prof. Tomasz Strzembosz – wybitny historyk, harcerz, uhonorowany przez IPN tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
🔎 Kard. Karol Wojtyła i duchowni w PRL. Co ujawniają dokumenty SB? Kulisy spraw ks. Loranca, Sadusia i Surgenta, werbunek duchownych i reakcje Kościoła.
🎙️ Dr Piotr Gontarczyk
🎤 Prowadzi: @k_swiatek
🎥Zobacz materiał na #ipntv: youtu.be/fdxtDgNrYW4 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 10 lat temu zmarł Józef Bandzo, żołnierz podziemia niepodległościowego, który wielokrotnie uchodził z rąk kolaborantów litewskich, „czerwonych partyzantów” czy funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/70446,Wielki-szczesciarz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Obejrzyj transmisję na żywo z konferencji „Wpływ niemieckiego prawodawstwa okupacyjnego na relacje polsko-żydowskie w GG”.
📅 16 października 2026 r. o godz. 11:00
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/nauka-i-edukacja/badania-historyczne/konfer… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Habemus Papam❗
🇻🇦 Słowa kardynała Pericle Feliciego „Habemus Papam” z 16 października 1978 r. na zawsze przeszły do historii Polski. Tego dnia arcybiskup metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła przyjął imię Jan Paweł II i jako pierwszy od 1522 r. papież nie-Włoch stanął na balkonie bazyliki św. Piotra.
🇵🇱 Po kilkudziesięciu latach walki o wolność temat Polski i Polaków znów stał się ważny dla całego świata. Wybór nowego papieża był tym bardziej zaskakujący, że zwierzchnikiem Kościoła katolickiego został kapłan zza „żelaznej kurtyny”.
➡ Sześć dni po przełomowym konklawe odbyła się w Rzymie inauguracja pontyfikatu Jana Pawła II, podczas której nowy papież w znamiennym geście pocałował pierścień prymasa Stefana Wyszyńskiego. To wówczas padły także słynne słowa, które stały się mottem pontyfikatu: „Nie lękajcie się, otwórzcie drzwi Chrystusowi”.
➡ Gdy wiadomość o wyborze Karola Wojtyły na papieża dotarła do Polski, wśród społeczeństwa zapanowały powszechny entuzjazm i radość. W końcu odrodziły się nadzieje na odzyskanie wolności. Sam moment wyboru nowej głowy Stolicy Apostolskiej przyciągnął do radioodbiorników wielu Polaków.
➡ Przywódcy PZPR również przysłuchiwali się relacji z konklawe, ale w zupełnie innych nastrojach. Nie spodziewali się wyboru Polaka na papieża. Byli zdezorientowani. Pocieszali się, że lepiej, aby kardynał Wojtyła został papieżem w Watykanie niż prymasem w Warszawie. Po krótkim szoku komuniści przeszli do działania, skupiając się na przesunięciu terminu pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski.
🔍 Poznaj sylwetkę i dorobek wielkiego Polaka: edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/wirtualna-pa… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🕊️ Dziś w @PrzystanekH odbył się wernisaż wystawy „Świadectwo poMOCY”, poświęconej rodzinie Ulmów i Polakom, którzy z narażeniem życia ratowali Żydów podczas niemieckiej okupacji.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. dr Mateusz Szpytma, Zastępca Prezesa @ipngovpl, oraz Anna Stupnicka-Bando, prezeska Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
🎥 Wystawa łączy tradycyjną ekspozycję z immersyjnym doświadczeniem VR, przybliżając historię odwagi, solidarności i poświęcenia.
📍 Warszawa, ul. Marszałkowska 107
🎟️ Bezpłatnie do 21 grudnia 2026 r. Rejestracja: swiadectwopomocy.pl
#ipn #ŚwiadectwoPoMOCY #rodzinaulmów #historia #pamięć #sprawiedliwiwśródNarodówŚwiata -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Wystawę „Świadectwo poMOCY” można bezpłatnie odwiedzić w @PrzystanekH.
ℹ️ Będzie dostępna do 21 grudnia.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🥽 W @PrzystanekH otworzyliśmy wystawę „Świadectwo poMOCY” – interaktywną opowieść o heroicznych decyzjach.
➡️ W wernisażu wzięli udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oraz p. Anna Stupnicka-Bando, honorowa prezes Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Spotykamy się w szczególnym dniu – w rocznicę wprowadzenia przez niemieckiego gubernatora Hansa Franka haniebnego przepisu okupacyjnego. Prawa, które mówiło o karze śmierci dla każdego Żyda, który opuszcza teren dzielnicy zamkniętej – getta, ale też dla każdego Polaka, który Żydom udzielał pomocy. Na wystawie widzimy, że w starciu świata dobra i świętości ze światem zła wygrywa – jak się wydaje – zło. Bo nasi bohaterowie, rodzina Ulmów, wraz z ukrywanymi przez nich Żydami, zostają zamordowani. W taki sam sposób zginęło około tysiąca Polaków, którzy ratowali Żydów. Ale dalsza część wystawy pokazuje, że ogromne ryzyko wielu takich rodzin jak Ulmowie, tysięcy takich osób jak obecna na wernisażu Anna Stupnicka-Bando, miało ten skutek, że śmierci uniknęło kilkadziesiąt tysięcy osób narodowości żydowskiej. Musimy szeroko mówić o tym, że pomoc, którą nieśli, obarczona była ogromnym ryzykiem. Współczesny świat zwykle nie zdaje sobie z tego sprawy – powiedział zastępca prezesa IPN, kierując słowa do zebranych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Spotykamy się w szczególnym dniu – w rocznicę wprowadzenia przez niemieckiego gubernatora Hansa Franka haniebnego przepisu okupacyjnego. Prawa, które mówiło o karze śmierci dla każdego Żyda, który opuszcza teren dzielnicy zamkniętej – getta, ale też dla każdego Polaka, który Żydom udzielał pomocy. Na wystawie widzimy, że w starciu świata dobra i świętości ze światem zła wygrywa – jak się wydaje – zło. Bo nasi bohaterowie, rodzina Ulmów, wraz z ukrywanymi przez nich Żydami, zostają zamordowani. W taki sam sposób zginęło około tysiąca Polaków, którzy ratowali Żydów. Ale dalsza część wystawy pokazuje, że ogromne ryzyko wielu takich rodzin jak Ulmowie, tysięcy takich osób jak obecna na wernisażu Anna Stupnicka-Bando, miało ten skutek, że śmierci uniknęło kilkadziesiąt tysięcy osób narodowości żydowskiej. Musimy szeroko mówić o tym, że pomoc, którą nieśli, obarczona była ogromnym ryzykiem. Współczesny świat zwykle nie zdaje sobie z tego sprawy – powiedział zastępca prezesa IPN, kierując słowa do zebranych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ W Łodzi zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski uhonorował Krzyżami Wolności i Solidarności zasłużonych działaczy opozycji antykomunistycznej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Jesteśmy jednym narodem, mamy jedną, wspólną historię, z której powinniśmy być dumni. Państwo, którzy dziś odbieracie wysokie odznaczenia nadane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej możecie śmiało powiedzieć, że w czasach, w których trzeba było stanąć do walki, zachowaliście się jak trzeba – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego.
🔎 Dowiedz się więcej: kwis.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Projekt „Łączka i inne miejsca poszukiwań” został przygotowany przez @PoszukiwaniaIPN. @PrzystanekH oraz Oddziałowe Biura Edukacji Narodowej.
ℹ️ Celem projektu jest zainteresowanie młodych ludzi najnowszą historią Polski przez pryzmat poszukiwań nieznanych miejsc pochówku ofiar reżimów totalitarnych.
📢 Do udziału zapraszamy uczniów klas VII i VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych wraz z nauczycielami, a także harcerzy i członków organizacji młodzieżowych, krajoznawczych i innych – wraz z pełnoletnimi opiekunami.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248202,Zgloszenia-do-X-edycji-p…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj reportaż z gali finałowej IX edycji projektu edukacyjnego „Łączka i inne miejsca poszukiwań”:
www.youtube.com/watch?v=AwBcvyFLPE8&list=PLqh0OnxCcUeQRth… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎾 Lubiła mówić, że urodziła się na korcie. Jadwiga Jędrzejowska
🗓️ 15 października 1912 roku - w Krakowie urodziła się najwybitniejsza polska tenisistka lat międzywojennych, należąca w drugiej połowie lat 30. do ścisłej światowej czołówki. Początki jej kariery były jednak bardzo trudne. Pochodząca z biednej rodziny, chodząca w połatanych sukienkach, widząc pogardliwe spojrzenia tenisowych dam pytających: "co dziewczyna od podawania piłek tutaj robi" starała się za wszelką cenę udowonić swą wartość. Po wielu przejściach i zwrotach w swym młodym życiu została przyjęta do AZS-u Kraków.
🎾 Wiosną 1931 roku Jadwiga Jędrzejowska z powodzeniem przystąpiła do egzaminów maturalnych, a chwilę po zdobyciu upragnionego dyplomu wyruszyła na zawody do Paryża. Cel mógł być tylko jeden ➡ słynne korty Rolanda Garrosa. Rozmach francuskiego tenisa onieśmielił skromną dziewczynę z Krakowa.
Determinacja Jadwigi opłaciła się. Polka zaczęła odnosić swe pierwsze sukcesy zarówno na kortach w kraju jak i zagranicą. 🏆 W latach 1927-1966 zdobyła 65 tytułów mistrzyni kraju i 28 tytułów w międzynarodowych mistrzostwach Polski.
W czasie II wojny światowej król Szwecji Gustaw V, który był jej partnerem z kortów, zaoferował Polce azyl, jednak Jadwiga Jędrzejowska odmówiła i została w okupowanym przez Niemców kraju.
Jędrzejowska swój ostatni triumf w Mistrzostwach Polski 🇵🇱odniosła w 1964 roku. W PRL-u została odznaczona m. in. dwukrotnie 🎖 Złotym Krzyżem Zasługi, 🎖 Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, jak również nadano jej pierwszy w historii tytuł „Zasłużonej Mistrzyni Sportu”.
🏴 Zmarła w 1980 roku w Katowicach, a spoczęła na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
„Świadectwo poMOCY” – interaktywna opowieść o heroicznych decyzjach
✝ Rodzina Wiktorii i Józefa Ulmów z Markowej stała się symbolem odwagi, solidarności i pomocy drugiemu człowiekowi w czasach terroru II wojny światowej. Ich historia jest częścią większej opowieści – o Polakach, którzy decydowali się pomagać prześladowanym przez Niemców Żydom.
🟥Wystawa „Świadectwo poMOCY” pozwala poznać te historie w wyjątkowej formie. Data wernisażu wystawy – 15 października – ma szczególne znaczenie. Tego dnia w 1941 r. Hans Frank wydał „Trzecie rozporządzenie o ograniczeniu pobytu w Generalnym Gubernatorstwie”, wprowadzające karę śmierci zarówno dla Żydów opuszczających getta bez zezwolenia, jak i dla Polaków udzielających im pomocy. Właśnie w tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają historie osób, które mimo grożących konsekwencji zdecydowały się pomagać innym.
❗ Centralnym elementem wystawy jest immersyjna etiuda filmowa w technologii VR (wirtualnej rzeczywistości). Po założeniu gogli przenosimy się do świata inspirowanego rzeczywistością podkarpackiej wsi lat 40. XX wieku. Poznajemy codzienność rodziny Ulmów, Goldmanów, Didnerów i Gruenfeldów i obserwujemy wydarzenia z perspektywy najmłodszej córki Ulmów – Basi. Po zakończeniu części VR zwiedzający wraca do rzeczywistej przestrzeni wystawy. Wtedy światło ultrafioletowe odsłania elementy, których wcześniej nie można było zobaczyć – fotografie, daty, miejsca i hasła związane z historią Polaków niosących pomoc prześladowanym Żydom.
To właśnie połączenie prawdziwych materiałów historycznych, emocjonalnej narracji i nowych technologii pozwala spojrzeć na przeszłość z bliska – nie tylko przez pryzmat dat i wydarzeń, ale przede wszystkim ludzkich losów.
📍 Centralny Przystanek Historia IPN, ul. Marszałkowska 107 w Warszawie
🎟️ Wstęp wolny
📅 Wystawa dostępna do 21 grudnia
❗ Zobacz wystawę „Świadectwo poMOCY”, zarezerwuj wizytę już dziś ➡bnt.ipn.gov.pl/projekty/aplikacje/swiadectwo-pomocy-etiud… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🤝🇷🇴 Dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek złożył wizytę roboczą w Rumunii. Głównym punktem wyjazdu były rozmowy dotyczące upamiętnienia niedźwiedzia Wojtka i polskich śladów historii🐻
🇵🇱 W rozmowach uczestniczył również ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Rumunii @SolochPawel.
🐻 Jednym z najważniejszych punktów wizyty było spotkanie z Cristiną Lapis, prezes i założycielką organizacji @Amp_Brasov, prowadzącej słynne sanktuarium niedźwiedzi AMP Libearty w Zărnești.
🐻 🇵🇱 Rozmowy dotyczyły możliwości realizacji pomnika niedźwiedzia Wojtka na terenie ośrodka, który każdego roku odwiedza około 40 tysięcy osób. Powstanie upamiętnienia w tak rozpoznawalnym miejscu pozwoliłoby przybliżać niezwykłą historię Wojtka, a przez to najnowsze dzieje Polski, szerokiemu gronu odbiorców.
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Kara śmierci za człowieczeństwo
🗓 15 października 1941 roku w Generalnym Gubernatorstwie Niemcy wprowadzili karę śmierci dla Żydów opuszczających teren getta i dla Polaków udzielających Żydom schronienia.
⚠ Zarządzenie, wydane przez Hansa Franka, było powtarzane i uzupełnianie przez gubernatorów poszczególnych dystryktów Generalnego Gubernatorstwa, którzy precyzowali, co oznacza pomoc Żydowi. Obejmowała ona nie tylko żywienie i udostępnianie mieszkania, ale również przewożenie czy handlowanie z nimi.
➡ Odpowiedzialność za ukrywanie Żyda ponosili nie tylko bezpośrednio w tę pomoc zaangażowani, lecz także wszystkie osoby znajdujące się w domu w czasie rewizji, czyli na ogół rodzina ukrywającego. Zwłaszcza we wsiach Niemcy stosowali zbrodniczą zasadę odpowiedzialności zbiorowej, karząc za ratowanie Żydów również sąsiadów osób świadczących pomoc. Sankcje policyjne ponosili nawet ci, którzy przemilczeli informację na temat pomocy udzielanej osobom narodowości żydowskiej.
❗ Mimo to tysiące Polaków – ze względów religijnych i humanitarnych, z powodu współczucia dla prześladowanych oraz dzięki dużej odwadze cywilnej – brała udział w dziele ratowania Żydów. Najczęściej była to pomoc doraźna, jednorazowa, wynikająca z potrzeby chwili, jak np. wskazanie drogi ucieczki przed obławą czy obdarowanie jedzeniem. Polacy, z narażeniem życia, udzielali Żydom też także pomocy stałej – nie tylko udzielając długotrwałego schronienia, ale też wyrabiając tzw. aryjskie papiery czy znajdując eksterminowanym pracę, ratując ich tym samym przed Zagładą.
📰 Więcej w tekście „Śmierć za dobro”: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/152422,Alicja-Gontarek-Smier…
🔜 Ważne miejsce w gronie polskich Sprawiedliwych zajmuje rodzina Ulmów z Markowej – zamordowana przez Niemców 24 marca 1944 r. To im dedykujemy naszą interaktywną wystawę „Świadectwo poMOCY”, którą będzie można oglądać w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie od 15 października. Wstęp wolny!
⚠ Zarezerwuj wizytę już dziś: bnt.ipn.gov.pl/projekty/aplikacje/swiadectwo-pomocy-etiud… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 14 października 2026 r. we Lwowie delegacja Instytutu Pamięci Narodowej spotkała się z przedstawicielami ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Było to pierwsze bezpośrednie, robocze spotkanie szefów tych instytucji od 2018 r.
➡️ Stronie polskiej przewodniczył kierujący Instytutem Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa. W spotkaniu uczestniczyli dr Sebastian Pilarski – dyrektor Biura Badań Historycznych IPN; dr Dominika Siemińska – naczelnik Wydziału Kresowego Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN; Joanna Sulej-Piskorz – zastępca dyrektora Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN; dr Rafał Kościański – rzecznik prasowy IPN.
➡️ Stronę ukraińską reprezentował Ołeksandr Ałfiorow – dyrektor ukraińskiego IPN; Julia Hnatiuk – pierwsza zastępczyni dyrektora UIPN; Wiktoria Jaremenko – naczelnik Wydziału ds. Naukowego i Instytucjonalnego Wsparcia Polityki Pamięci Narodowej; Chrystyna Mykytyn – przedstawicielka Wydziału ds. Komunikacji i Projektów Cyfrowych UIPN.
➡️ Pierwszym tematem rozmów była kwestia pochówku 115 żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r., którzy zostali ekshumowani w tym roku podczas prac ekshumacyjnych we Lwowie-Hołosku. Instytut Pamięci Narodowej czyni starania, aby pochówek odbył się w listopadzie na cmentarzu w Mościskach, na polskiej kwaterze wojennej.
➡️ Przedstawiono plany prac poszukiwawczo-ekshumacyjych na terenie Ukrainy. W przyszłym roku rozpoczniemy prace ekshumacyjne w Hucie Pieniackiej oraz ponowimy wnioski, które wcześniej nie zostały przez stronę ukraińską rozpatrzone lub które zostały rozpatrzone negatywnie. Strona ukraińska będzie przede wszystkim kontynuowała prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Łaskowie w powiecie hrubieszowskim.
➡️ Dyrektor Ołeksandr Ałfiorow stwierdził, że popiera starania polskiego Instytutu Pamięci Narodowej, aby artefakty pozyskane w trakcie prac ekshumacyjnych w Hołosku trafiły do Polski. Chciałby także, aby część z nich wzbogaciła kolekcję Narodowego Muzeum Ukrainy w II Wojnie Światowej w Kijowie. Tam będą materialnym świadectwem, że jej wybuch nastąpił 1 września 1939 r. w wyniku współpracy niemiecko-sowieckiej, co dla części społeczeństwa ukraińskiego nie jest wcale takie oczywiste.
➡️ Podkreślono również chęć obu stron przywrócenia współpracy w zakresie historycznych badań naukowych. Zarówno strona ukraińska jak i Instytut Pamięci Narodowej podkreślają podstawowe znaczenie badań źródłowych, w tym edycji źródeł, do poznania historii najnowszej. Każda ze stron przedstawiła propozycje tematów badawczych wartych podjęcia. Omówiono tez możliwość podjęcia wspólnych działań na niwie edukacyjnej.
➡️ Kolejne dwustronne spotkanie odbędzie się w Warszawie. Jego termin zostanie ustalony w późniejszym terminie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej na Ukrainie.
🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski oddał hołd bohaterom spoczywającym na Cmentarzu Orląt Lwowskich.
🇵🇱🕯️ Delegacja zapaliła znicze na symbolicznych grobach gen. Tadeusza Rozwadowskiego i bryg. Czesława Mączyńskiego - dowódcy obrony miasta w listopadzie 1918 r.
⚔️🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn oddał również cześć Nieznanemu Żołnierzowi Polskiemu, którego zwłoki podjęto stąd w październiku 1925 r., by złożyć pod kolumnadą Pałacu Saskiego w Warszawie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Konkurs na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
➡️ Przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prof. dr hab. Tadeusz Wolsza, 14 października 2026 r. na stronie Biuletynu Informacji Publicznej IPN, zgodnie z ustawą o IPN, ogłosił konkurs na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
ℹ️ Więcej➡️ bip.ipn.gov.pl/bip/konkursu-na-stanowisko/6012,Ogloszenie… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱❤ Z Polską w sercu i orłem na ramieniu🦅
🇵🇱 Jeden z najaktywniejszych cichociemnych, żołnierz kampanii polskiej 1939 roku, kampanii francuskiej 1940 roku, artylerzysta, pancerniak i spadochroniarz, rzutki dowódca partyzanckiego oddziału Armii Krajowej na Kielecczyźnie.
🗓 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👨🎓 @BBH_IPN zaprasza na ogólnopolską konferencję naukową: „Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989) cz. IV”, która odbędzie się w dniach 14–15 października w @PrzystanekH w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 107📌
📚 Więcej➡️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej na Ukrainie.
🪦💐 Na cmentarzu w Mościskach zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski oddał hołd bohaterom poległym w obronie Lwowa.
_______________
ℹ️ 14 listopada 2025 r. w Mościskach odbyły się uroczystości pogrzebowe żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Po 86 latach szczątki obrońców naszej Ojczyzny, podjęte podczas prac prowadzonych przez #ipn, spoczęły w polskiej kwaterze wojennej na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim.
🪦🇵🇱 Na cmentarzu w Mościskach już we wrześniu 1939 r. dokonywano pierwszych pochówków żołnierzy Wojska Polskiego poległych w walkach na przedpolach miasta, m. in. ppłk. Mariana Skrzyneckiego, ostatniego dowódcy 7. Pułku Ułanów Lubelskich.
🇵🇱 Więcej o cmentarzu w Mościskach i pracach prowadzonych przez #ipn➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/233431,Pogrzeb-zolnierzy-Wojska… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Jaką rolę pełnili lekarze-więźniowie w niemieckich obozach koncentracyjnych?
🎥 Obejrzyj na żywo transmisję ze spotkania otwartego pt. „Dylematy moralne lekarzy-więźniów w KL Auschwitz”.
📅 13.10.2026 o godz. 17.00 na kanale IPNtv
🔻 🔻 🔻 www.youtube.com/live/TsK4AGTWGZ0 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Stan wojenny: 13 października 1982 r., w czasie manifestacji w Nowej Hucie, zastrzelony został przez SB Bogdan Włosik, 20-letni uczeń technikum.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 2⃣5⃣ lat temu w Warszawie zmarł Janusz Szpotański, filolog, z zamiłowania szachista, autor satyrycznych wierszy i poematów wyśmiewających rzeczywistość PRL-u♟️📚
🪿🪿🪿 Za napisanie satyrycznej opery „Cisi i gęgacze, czyli Bal u Prezydenta” skazany został na trzy lata więzienia. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱👨🎓 W @PrzystanekH odbyła się międzynarodowa konferencja „Edukacja polonijna. Od diagnozy do działania”, zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Światowe Stowarzyszenie Republika Polonia.
🇵🇱 W konferencji uczestniczył zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski oraz odpowiedzialna za sprawy polonijne Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP @ajedrzak.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Educare necesse est – nauczanie jest rzeczą konieczną, bez której nie wyobrażamy sobie funkcjonowania. Wychodzimy bowiem z założenia, że Instytut Pamięci Narodowej, mając to zapisane w swoich zadaniach ustawowych, jest także zobowiązany do prowadzenia działalności edukacyjnej. Nie tylko tutaj – na terenie Polski, ale także w przestrzeni międzynarodowej – powiedział dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do zebranych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 12 października 1919 roku podczas zjazdu założycielskiego w Krakowie powołano Polski Komitet Olimpijski. Początkowo nosił on nazwę Komitet Udziału Polski w Igrzyskach Olimpijskich i zajął się przygotowaniem uczestników olimpiady w Antwerpii w 1920 r.
➡️ Plany te pokrzyżowała wojna polsko-bolszewicka.
@pkolpl -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
Kolejny etap prac ekshumacyjnych na terenie Cmentarza Rzymskokatolickiego św. Wojciecha w Łodzi (przy ul. Kurczaki). Ich celem było odnalezienie szczątków dzieci, które zginęły w niemieckim obozie dla młodych Polaków przy ul. Przemysłowej w Łodzi.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Porucznik Armii Krajowej, podpułkownik Wojska Polskiego, w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 r. wziął udział w brawurowej akcji rozbicia więzienia w Jaśle.
⚔️ Działając w starych strukturach AK pod nowymi nazwami „Niepodległość” i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj, w maju 1945 r. sformował oddział partyzancki w sile kompanii i dowodził nim początkowo na terenach byłego Obwodu AK Przemyśl, a potem Obwodów Sanok i Krosno. W sierpniu na rozkaz mjr. „Ludwika” rozwiązał oddział.
➡️ Założył Fundację Studium Okręgu Krakowskiego AK. Przez cały okres PRL-u konsekwentnie bronił dobrego imienia Armii Krajowej.
🗓️ 102 lata temu urodził się Stanisław Dąbrowa-Kostka uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: archiwum.ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/konkursy-i-nagrody/nag… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚽️ Józef Kałuża – wierny Polsce 🇵🇱 na boisku i w życiu 💪
Żywa legenda Cracovii, niezwykle bramkostrzelny zawodnik, król 👑 pola karnego. Na boisku czuł się jak ryba w wodzie, ale prawdziwy egzamin z życia zdał podczas okupacji 🔥. Nie dał się przekupić Niemcom – zamiast dalszej -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Antoni Heda konsekwentnie walczył o wolność Polski. Już za życia stał się legendą zbrojnej niepodległościowej konspiracji, zwalczając zarówno niemiecką, jak i sowiecką okupację. W okresie stalinizmu wielokrotnie skazywano go na karę śmierci. Ale niebezpieczny był też dla władz
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Czy myśliwy może być poliglotą❓Czy kibic piłkarski może być miłośnikiem Chopina❓Czy szachista może być żołnierzem❓Oczywiście❗
🗓️ 57 lat temu zmarł gen. Kazimierz Sosnkowski – człowiek rozlicznych talentów. Bohater walk o niepodległość, oficer Legionów i prawa ręka Józefa Piłsudskiego.
🇵🇱 Sprawując wysokie stanowiska w II RP, walczył z analfabetyzmem wśród żołnierzy i położył zasługi na polu obronności. W czasie wojny obronnej w 1939 roku dowodził wojskami broniącymi Lwowa, a na emigracji jako Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych bezkompromisowo występował przeciwko porzuceniu Polski przez zwycięskich aliantów i oddaniu jej pod okupację sowiecką, za co został zdymisjonowany.
🇵🇱 Resztę życia spędził na emigracji, stając się symbolem niezłomnego i światłego Polaka. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 „Płyń po morzach i oceanach”
➡️ W Muzeum Kawalerii Stanowej w Londynie uczciliśmy 90. rocznicę wodowania okrętu ORP „Błyskawica”. Gościem honorowym była Katarzyna Raczyńska, córka prezydenta RP na uchodźstwie w latach 1979-1986 Edwarda Raczyńskiego i Cecylii Raczyńskiej,
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – 90 lat temu, 1 października 1936 roku, w stoczni J. Samuel White & Co Ltd. w mieście Cowes na wyspie Wight – i tu z wdzięcznością i wzruszeniem spoglądam na panią Katarzynę Raczyńską – Cecylia Raczyńska, mama pani Katarzyny, wypowiedziała sakramentalną formułę „płyń po morzach i oceanach”, zostając matką chrzestną nowoczesnego niszczyciela Błyskawicy i przyjmując go do polskiej marynarki wojennej, gdzie dołączył do bliźniaczego okrętu „Grom” – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dziś ORP „Błyskawica” to pływający pomnik polskiego męstwa, chwały i niezłomnego dążenia do wolności, jak również symbol wiernej służby pod biało-czerwoną banderą. Zacumowana w porcie Gdynia jednostka jest najstarszym zachowanym niszczycielem-weteranem z tamtego okresu oraz jedynym alianckim okrętem bojowym, który aktywnie i bez przerw walczył u boku Royal Navy od pierwszego do ostatniego dnia wojny – napisała podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP @ajedrzak, w liście odczytanym przez prezes stowarzyszenia @PolskaSue Iwonę Golińską.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️Podczas wizyty w Londynie delegacja #ipn na czele z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim oraz prezes @PolskaSue Iwona Golińska upamiętnili polskich żołnierzy spoczywających na Cmentarzu Brompton.
➡️ Wśród pochowanych w nekropolii znajduje się m. in. admirał Jerzy Świrski, szef Kierownictwa Marynarki Wojennej w latach 1925–1947, który podczas II wojny światowej kierował działaniami polskiej floty z Wielkiej Brytanii. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝ Numer 16670, czyli o naśladowaniu Chrystusa
💬 – Ojciec Maksymilian Kolbe upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów – powiedział 🗓️ 10 października 1982 roku, podczas kanonizacji św. Maksymiliana Marii Kolbego, papież Jan Paweł II.
🟥 Ten franciszkanin, misjonarz, założyciel „Rycerstwa Niepokalanej” i budowniczy klasztoru franciszkańskiego w Niepokalanowie, zginął śmiercią męczeńską w niemieckim obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Dobrowolnie oddał życie, ratując współwięźnia, Franciszka Gajowniczka.
🟥 Apel w bloku 14, podczas którego ojciec Kolbe złożył swoje życie na ofiarę, miał miejsce 29 lipca 1941 roku. Niemcy zwołali go – ku przestrodze – po ucieczce jednego z więźniów. Władze obozu zastosowały odpowiedzialność zbiorową, jak zwykle w przypadku udanej ucieczki. Po długim oczekiwaniu więźniowie dowiedzieli się, że dziesięciu z nich poniesie śmierć głodową w odwecie za uciekiniera.
❗ Esesmani, m. in. zastępca komendanta obozu Rudolfa Hößa, Karl Fritzsch, oraz Gerhard Palitzsch, rozpoczęli typowanie. Jeden z wybranych więźniów, niespełna czterdziestoletni żołnierz, Franciszek Gajowniczek, zaczął błagać o litość. Krzyczał, żeby go nie zabijać, że ma żonę i dzieci. Wtedy z szeregu samowolnie wystąpił inny więzień. W obozie figurował jako numer 16670. Nazywał się Maksymilian Maria Kolbe.
✝💪 Cichym, ale stanowczym głosem ojciec Kolbe zaproponował, żeby Fritzsch wziął jego zamiast Gajowniczka. Ten gest wywołał chwilową konsternację nawet u komendanta słynącego z okrucieństwa. Propozycja złożona przez o. Maksymiliana została przyjęta. Ta scena, przedstawiana wielokrotnie na obrazach, rycinach, ekranach kinowym i telewizyjnym, opowiadana we wspomnieniach, powieściach, sztukach teatralnych i książkach historycznych, jako przykład heroizmu jednostki w obliczu totalitaryzmu, weszła na trwałe do polskiej kultury.
➡ Opowieść o bohaterskiej postawie o. Maksymiliana krążyła wśród więźniów. Wraz z częścią z nich trafiła także do obozu w Dachau. W 1943 roku wśród żołnierzy polskich w Jerozolimie oraz w Padwie pojawiły się ulotki z biografią męczennika oraz modlitwą o beatyfikację. Szerzej jednak wiadomość rozeszła się po wyzwoleniu obozów Auschwitz i Dachau.
🟥 Skazani trafili do bloku 11, w którym mieściło się obozowe więzienie. W bunkrze głodowym, mimo skrajnego wycieńczenia oraz choroby płuc, Kolbe przetrwał ponad dwa tygodnie. We wspomnieniach współwięźniów pojawia się motyw dochodzących z celi modlitw i śpiewanych godzinek. Ojciec Maksymilian Kolbe zmarł 14 sierpnia 1941 roku, dobity zastrzykiem z fenolu. Ciało skremowano następnego dnia.
❓ Jakie były dalsze losy więźnia, za którego męczennik ofiarował swe życie? Gajowniczek przebywał w Auschwitz do 25 października 1944 r. Niemcy deportowali go następnie do KL Sachsenhausen. Został wyzwolony przez Amerykanów podczas ewakuacji obozu w maju 1945. Powrócił do Rawy Mazowieckiej, gdzie dowiedział się o śmierci dwóch synów (starszy z nich walczył w Powstaniu Warszawskim), którzy zginęli w styczniu 1945 r., podczas bombardowania miasta przy sowieckim natarciu. Po wojnie Gajowniczek z żoną zamieszkali w Brzegu nad Odrą. Zmarł 13 marca 1995 roku w wieku 94 lat. Został pochowany na cmentarzu w Niepokalanowie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Wiedzieli, że Niemcy prowadzą ich na śmierć...
❗ Polscy nauczyciele byli dla Niemców szczególnie niebezpieczni – jako przedstawiciele elit wywierali przecież – jak chciała propaganda III Rzeszy – „zgubny” wpływ na edukację dzieci i młodzieży.
❗ Ścigano ich na podstawie list proskrypcyjnych, wtrącano do więzień czy obozów i rozstrzeliwano nad dołami śmierci. Uczyli w szkołach powszechnych, zawodowych, gimnazjach, pracowali na uczelniach wyższych. Wielu z nich należało do Polskiego Związku Zachodniego – patriotycznej organizacji, której istnienia Niemcy nie zamierzali tolerować.
🗓 14 października 1939 r. był ostatnim dniem wolności dla wielu nauczycieli z Bydgoszczy i okolicznych miejscowości. Tego dnia Niemcy, realizując założenia akcji eksterminacji polskich elit (operacja „Intelligenzaktion”), zorganizowali obławę, podstępnie aresztując 186 pedagogów. Oskarżono ich m. in. o zorganizowanie „krwawej niedzieli” w Bydgoszczy (stłumienie niemieckiej dywersji przez Wojsko Polskie w dniach 3-4 września 1939 roku, kłamliwie wykorzystane następnie przez propagandę III Rzeszy).
💬 Świadek tych dramatycznych wydarzeń Stanisław Lisewski wspominał: „SS-mani i selbstschutze kopali nas i krzyczeli >>schneller, schneller<<. Zaprowadzili nas do stajni oznaczonej cyfrą 5. Był to blok karno-śledczy. Na zewnętrznej stronie muru tego bloku były jeszcze widoczne ślady rozstrzeliwań, strzępy krwi, zlepki włosów, kawałki mózgu. Jak mówili współwięźniowie z innych bloków, ziemia około tego bloku była skopana, a w niej spoczywały już zwłoki poprzednio zamordowanych, w pobliżu latryny, kolegów. (…) W ciągu następnych dni nasza końska stajnia zmieniła się w celę”.
🟥 20 października rozpoczęły się wywózki nauczycieli w „nieznanym kierunku”, które kontynuowano w kolejnych dniach. Miejscem ich egzekucji była tzw. Dolina Śmierci w Fordonie (obecnie w granicach Bydgoszczy). Polaków mordowali tam funkcjonariusze niemieckich służb: Gestapo, Selbstschutzu, Kripo oraz Schultzpolizei. Od października do listopada 1939 r. w Dolinie Śmierci rozstrzelano ok. 120 nauczycieli.
❗ Egzekucje na własne oczy widział Eugeniusz Jackowski, który zeznał: „Przyjechał jeden samochód ciężarowy z około 50-60 osobami. (…) Kazano położyć się ofiarom na ziemię z wyciągniętymi rękoma do przodu. Po małej naradzie wszystkie ofiary popędzono do doliny, skąd wkrótce słyszałem strzały”.
📷 Na chwilę przed egzekucją Polacy byli przez swych oprawców fotografowani. Na jednym ze zdjęć, przechowywanym w Archiwum IPN, widać trzech polskich nauczycieli: Władysława Bielińskiego (na pierwszym planie), Czesława Przybylskiego i Antoniego Olejnika. Wiedzą, że już tylko chwila dzieli ich od śmierci.
⚠ To zdjęcie, jak wiele innych wykonanych tego dnia przez katów na miejscu egzekucji, miało być częścią „albumu chwały” niemieckich oprawców. Stało się dowodem systematycznie dokonywanej zbrodni...
🟥 zbrodniapomorska1939.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🍀 Był nie tylko kontynuatorem dzieła Witosa, ale też strażnikiem pamięci o jednym z Ojców Niepodległości.
🗓️ 10 października 1985 roku zmarł Stanisław Mierzwa.
🍀 Przyszedł na świat we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 r. ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 r. wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii.
🍀 Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 r. wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym. Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem.
🟥 Aresztowany przez NKWD w końcu marca 1945 r. wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej, został w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia.
🍀 Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju.
🟥 W 1946 r. został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Po zwolnieniu w 1953 r. wrócił do pracy w adwokaturze. Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętnienia premiera Witosa – był m. in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971).
🏴 Zmarł 10 października 1985 r. w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🎖️ W Katowicach odznaczyliśmy działaczy opozycji wobec dyktatury komunistycznej z lat 1956–1989. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dziękuję za Państwa odwagę. Za to, że strach – który w jakimś sensie na pewno Wam towarzyszył – nie pokonał Państwa. Że silniejsza była odwaga, że wytrwaliście do końca. Dziękuję, ale proszę przyjąć też podziękowania dla Waszych bliskich. Kiedy Wy działaliście dla Polski, w domu zostawały żony, zostawali mężowie, zostawali rodzice. Bez ich wsparcia nie moglibyście działać – powiedział zastępca prezesa, zwracając się do odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Nie złożył broni❗
🗣️ „Będziemy oczekiwać wiosny i ofensywy francusko-angielskiej, tworząc na zapleczu niemieckim ogniska oporu, spełniając rolę pomostu, który ułatwi powrót naszym wojskom na ojczystą ziemię. Czeka nas długa walka, na polu i pod ziemią. Z tych zmagań wyjdziemy zwycięsko❗"
👤 Henryk Dobrzański ps. „Hubal” był nie tylko dowódcą, niezwykle wytrwałym żołnierzem i bohaterem konspiracji, ale także znakomitym kawalerzystą i sportowcem.
➡ Karierę wojskową rozpoczął w 1914 r., kiedy zgłosił się do Legionów Polskich, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. wstąpił do 2. Pułku Ułanów w Krakowie w odradzającym się Wojsku Polskim.
➡ Brał udział w ofensywie kijowskiej podczas wojny polsko-sowieckiej w 1920 r. Choć był przeniesiony w stan spoczynku w 1939 r., jeszcze tego samego roku, po wybuchu II wojny światowej został zmobilizowany, pełnił funkcję zastępcy ppłk. Jerzego Dąmbrowskiego (znanego w literaturze również jako Jerzy Dąbrowski lub Dombrowski), dowódcy 110. Rezerwowego Pułku Ułanów.
➡ 87 lat temu, podczas postoju w Górach Świętokrzyskich, mjr Henryk Dobrzański podjął decyzję o kontynuowaniu walki z Niemcami na terenie okupowanej Polski 🇵🇱. Tam też przyjął swój pseudonim – Hubal.
➡ Jako „Hubal” stanął na czele utworzonego przez siebie Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego. Jego zgrupowanie było pierwszym oddziałem partyzanckim II wojny światowej.
ℹ Choć zginął pod koniec kwietnia 1940 r., jego żołnierze trwali w oporze jeszcze dwa miesiące.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/66492,Broni-nie-zloze-Mu…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Tadeusz Bejt – porwany i zamordowany przez komunistów
🗓 9 października 1948 r. Tadeusz Bejt, kurier i organizator przerzutów z kraju na Zachód osób ściganych przez służby bezpieczeństwa i rodzin pozostających za granicą oficerów 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa, został porwany przez komunistycznych agentów ze swego mieszkania w Berlinie, przewieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu mokotowskim.
🟥 Miesiąc później komunistyczny sąd skazała Bejta na karę śmierci. Wyrok wykonano 11 lutego 1949 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Szczątki bohatera odnaleziono podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w 2013 r. na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach.
➡️ Tadeusz Bejt urodził się 20 maja 1923 r. W okresie okupacji należał do AK, pełniąc funkcję kuriera. Walczył w powstaniu warszawskim w zgrupowaniu „Radosław” w batalionie „Czata 49”. Po jego upadku został osadzony w Pruszkowie, a następnie w obozach na terenie Niemiec. W maju 1945 r. powrócił do Polski.
➡️ We wrześniu 1946 r. nawiązał kontakt z oficerem wywiadu II Korpusu i po przedostaniu się na teren alianckich stref okupacyjnych rozpoczął w październiku 1946 działania mające na celu stworzenie komórki wywiadowczej z siedzibą w Berlinie.
➡️ Organizował drogi kurierskie i punkty przerzutowe na granicy polsko – niemieckiej dla osób ściganych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa oraz członków rodzin żołnierzy II Korpusu. Współpracował z prowadzącym działania wywiadowcze na rzecz II Korpusu na terenie Polski rtm. Witoldem Pileckim.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ 28 czerwca 2023 r. w Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe Tadeusza Bejta.
📰 Przeczytaj więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/187366,Uroczystosci-pogrzebowe-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️ Był przełożonym krakowskiej wspólnoty braci kapucynów, a następnie prowincjałem. Klasztor krakowski w tym czasie stał się ważnym ośrodkiem działalności konspiracyjnej krakowskiej „Solidarności”. To tu drukowano m. in. prasę podziemną, którą kolportowano po Krakowie. W klasztorze ukrywani byli działacze „Solidarności” i Komitetu Obrony Robotników.
🇵🇱 W 2006 r. został mianowany kapelanem kombatantów AK przez ks. kard. Stanisława Dziwisza, a w 2008 r. kapelanem Związku Sybiraków Oddział w Krakowie. W 2018 r. został również kapelanem Bractwa Kurkowego. Otrzymał też tytuł szlachecki herbu „Złoty Kur”. Bractwo to prowadzi szeroką działalność religijno-patriotyczną, a także społeczną.
🎗️ Franciszek Pająk od wielu lat upamiętnia postacie i dzieło wybitnych patriotów polskich, odprawiając msze święte oraz głosząc kazania podczas uroczystości w wielu miejscach w Polsce. Ponadto poświęcił wiele tablic memoratywnych i innych upamiętnień. Za działalność duszpastersko-niepodległościową został wyróżniony wieloma nagrodami i medalami.
🗓️ 9 października 1941 roku urodził się o. Franciszek Pająk, uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Andrzej Zagórski – żołnierz Armii Krajowej, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, po wojnie gromadził dokumenty i relacje dotyczące konspiracji niepodległościowej w Małopolsce w latach 1939-1956.
🎖️ W 2002 roku odznaczony przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
🗓️ Minęło 19 lat od jego śmierci.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej rozpoczął prace poszukiwawcze w Łaskowie
⚠️ W miejscowości Łasków (województwo lubelskie, powiat hrubieszowski) rozpoczęły się prace poszukiwawcze prowadzone przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Ich celem jest przebadanie miejsca prawdopodobnego pochówku ukraińskich cywilów zamordowanych w marcu 1944 r.
➡️ Działania realizowane są na podstawie oficjalnej zgody wydanej przez polskie władze po spełnieniu przewidzianych prawem procedur formalno-prawnych. Zgodę na przeprowadzenie prac wydał Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie – Delegatura w Zamościu.
ℹ️ W roli obserwatora w pracach biorą udział przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, monitorując stosowanie procedur archeologicznych, prawidłowość przebiegu prac oraz ich dokumentację.
❗️ Miejscowość Łasków była 10 marca 1944 roku miejscem akcji bojowej przeprowadzonej przez oddziały Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich pod dowództwem por. Zenona Jachymka ps. „Wiktor”. Działania te były wymierzone w punkt oporu ukraińskiej samoobrony oraz złożony z Ukraińców oddział 5. Galicyjskiego Pułku Ochotniczego SS. W wyniku walk i towarzyszących im wydarzeń śmierć poniosła ukraińska ludność cywilna oraz członkowie formacji zbrojnych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣0⃣5⃣ lat temu w Radomsku urodził się Tadeusz Różewicz, jeden z najwybitniejszych polskich poetów współczesnych, prozaik, dramaturg, eseista. Autor zbiorów wierszy „Niepokój”, „Pięć poematów”, „Czas który idzie”, „Wiersze i obrazy”, „Równina”, a także „Płaskorzeźba”, „Zawsze fragment. Recycling”, „Historia pięciu wierszy”, „Nożyk profesora”, „Matka odchodzi” oraz dramatów „Kartoteka”, „Świadkowie albo Nasza mała stabilizacja”, „Białe małżeństwo”, „Stara kobieta wysiaduje”, „Odejście głodomora”, „Pułapka”, „Do piachu”.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na wystawę „Świadectwo poMOCY”!
➡️ Wystawa opowiada historię rodziny Wiktorii i Józefa Ulmów i ukrywanych przez nich Goldmanów, Didnerów i Gruenfeldów w formie łączącej tradycyjną ekspozycję z doświadczeniem wirtualnej rzeczywistości. Dzięki temu zwiedzający nie tylko poznają archiwalne fotografie, daty i miejsca, ale również mogą wejść głębiej w świat przedstawionej historii i poznać ją z perspektywy sześcioletniej Basi – córki Ulmów.
🎥 Centralnym elementem wystawy jest immersyjna etiuda filmowa „Świadectwo poMOCY”. Wirtualna rzeczywistość pozwala odbiorcy odwiedzić kolejne przestrzenie inspirowane rzeczywistymi wnętrzami z lat 40. XX wieku i lepiej poznać codzienność rodziny Ulmów oraz realia życia na podkarpackiej wsi. Projekt stanowi punkt wyjścia refleksji nad człowieczeństwem i etycznymi źródłami postawy inspirowanej ludzkim odruchem miłości.
⚠️ Wystawę zrealizowano na podstawie źródeł znajdujących się w zasobach Archiwum IPN oraz wykorzystano fotografie z albumu zastępcy prezesa IPN dr Mateusza Szpytmy „Sprawiedliwi i ich świat. Markowa w fotografii Józefa Ulmy”.
📍 Centralny Przystanek Historia IPN przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie
📅 Ekspozycja będzie dostępna do 21 grudnia.
‼️ Wstęp jest bezpłatny!
❗ Ważne: do seansu VR dopuszcza się osoby, które ukończyły 13 lat. Dzieci i młodzież pozostają pod nadzorem dorosłych podczas korzystania ze sprzętu i po seansie. Personel może odmówić uruchomienia seansu, jeżeli gogli nie można bezpiecznie dopasować albo uczestnik nie stosuje się do instrukcji. Odpowiedniość treści historycznych do wieku dziecka ocenia jego opiekun.
‼ Zarezerwuj wizytę➡ swiadectwopomocy.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🍀 Przez walkę do zwycięstwa❗
🗓 8⃣6⃣ lat temu na komendanta nowo powstałej militarnej organizacji ruchu ludowego zaprzysiężony został Franciszek Kamiński, ps. „Zenon Trawiński”. W ten dzień Ruch Ludowy obchodzi Święto Żołnierzy Batalionów Chłopskich.
❗ W czasie II wojny światowej ruch ludowy stał się jednym z filarów Polskiego Państwa Podziemnego 🇵🇱, a Bataliony Chłopskie (nazwa formalnie przyjęta dopiero w 1944 roku) były drugą, po Armii Krajowej, siłą zbrojną polskiego ruchu oporu.
⚔ W działalność chłopskiej formacji wojskowej zaangażowało się około 1️⃣7️⃣0️⃣ tys. żołnierzy, którzy przeprowadzili około 3️⃣ tys. różnego rodzaju akcji bojowych. Do najważniejszych należą m. in. walki w obronie pacyfikowanej Zamojszczyzny w latach 1942–1943, zwłaszcza bitwy pod Wojdą i Zaborecznem oraz walki w obronie tzw. Republiki Pińczowskiej. BCh swoją działalność prowadziły również na Kresach Wschodnich, pod okupacją sowiecką i niemiecką.
🟥 Gdy władzę w kraju przejęli komuniści, wielu żołnierzy tej formacji było prześladowanych, a Bataliony Chłopskie w okresie stalinowskim skazano na zapomnienie.
📰 Czytaj o ruchu ludowym: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ruch-ludowy
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💐🇵🇱8 października 2026 r. w Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające 86. rocznicę powstania Batalionów Chłopskich. W obchodach zorganizowanych przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uczestniczył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oraz dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Adam Siwek.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Ocalał z transportu śmierci do Katynia
👤 Ksiądz Zdzisław Peszkowski – harcerz, żołnierz, filozof i kapłan; kapelan „Rodzin Katyńskich” i pomordowanych na Wschodzie – całe życie poświęcił walce o prawdę o zbrodni katyńskiej, z której cudownie ocalał. 🗓️ Zmarł 8 października 2007 roku.
🟥 67 lat wcześniej, 12 maja 1940 roku, wydawało się, że jedzie na śmierć. Tego dnia wyjechał do Katynia ostatni transport z ponad 200 polskimi jeńcami.
Niespodziewanie jednak Polacy trafili... do obozu w Pawliszczew Borze. W gronie ocalałych był Zdzisław Peszkowski. W czerwcu 1940 roku przewieziono go do obozu w Griazowcu. Podczas formowania się Armii Andersa zasilił szeregi odtwarzanego 1. Pułku Ułanów Krechowieckich.
➡️ Wiosną 1942 roku opuścił „nieludzką ziemię” i przez Morze Kaspijskie przedostał się do Iranu (Persji). W roku 1943 został oddelegowany przez dowództwo II Korpusu Polskiego do pracy z młodzieżą. Na terenie polskich obozów uchodźczych w Karaczi i w Valivade organizował drużyny i hufce harcerskie.
Jego nazwisko omyłkowo znalazło się na liście katyńskiej (wykaz pomordowanych w Katyniu) opublikowanej przez Niemców w marcu 1943 r. Błąd ten wynikał z faktu, iż Peszkowski podarował koc opatrzony swoimi danymi pchor. Juliuszowi Bakoniowi, którego ciało było nim owinięte podczas przeprowadzanej wówczas ekshumacji.
🟥 Krewny ks. Peszkowskiego – Edward, nie miał tyle szczęścia. Sowieci zamordowali go wiosną 1940 roku w Charkowie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/archiwum-ipn/67191,Prala…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 8 października 1939 roku w USA amerykański korespondent wojenny Julien Bryan opublikował wykonane przez siebie fotografie z oblężonej przez Niemców Warszawy.
📷 Zobacz ➡️ Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/109100,Oblezenie-Warszawy-w-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Z głębokim żalem przyjęliśmy informację o śmierci Sama Bryana, syna legendarnego fotografa oblężonej Warszawy.
🎗️ W 2010 roku Sam Bryan przekazał #archiwumipn cyfrowe kopie zdjęć zrobionych we wrześniu 1939 roku. Na ich podstawie powstały m. in. albumy „Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana” oraz „Kolory Wojny”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ 3 września 2019 roku na warszawskim Przystanku Historia otwarta została wystawa „Oblężenie Warszawy 1939. Fotografie Juliena Bryana”.
ℹ️ W spotkaniu wzięli udział Sam Bryan – syn słynnego fotoreportera oraz bohaterowie fotografii sprzed 80 lat – Kazimiera Mika i Zygmunt Aksienow.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/76048,Otwarcie-wystawy-Oblezeni…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ 28 września 2026 roku w @PrzystanekH odbyła się uroczystość poświęcona pamięci Juliena Bryana – amerykańskiego fotografa, filmowca i podróżnika, który we wrześniu 1939 r. dokumentował oblężoną Warszawę.
📰 Przeczytaj więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248154,Krzyz-Komandorski-z-Gwia… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego odbyło się spotkanie z przedstawicielami ukraińskich mediów, których wizytę studyjną w Polsce zorganizowało Centrum Mieroszewskiego.
➡️ Na liczne pytania dziennikarzy, m. in.: dotyczące procesu poszukiwań i ekshumacji, upamiętniania ofiar, dialogu historycznego, odpowiadał dr hab. Karol Polejowski – kierujący Instytutem zastępca prezesa IPN oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk – zastępca prezesa IPN oraz dyrektor Biura Poszukiwań i Identyfikacji. Prezesi wyrazili również nadzieję, na uproszczenie przez władze ukraińskie procedury dotyczącej wydawania zgód na prace poszukiwawcze lub ekshumacyjne, która niezależnie od politycznych uwarunkowań, byłaby wyłącznie czynnością administracyjną.
ℹ️ W spotkaniu uczestniczyli również dr Sebastian Pilarski – dyrektor Biura Badań Historycznych, Joanna Sulej-Piskorz - zastępca dyrektora Biura Upamiętnia Walk i Męczeństwa, oraz Irmina Szmalec – zastępca naczelnika Wydziału Kresowego BPiI. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣Drugiego dnia III Światowego Zlotu Młodzieży Polskiej na Monte Cassino zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma spotkał się z młodzieżą w Miasteczku Zlotowym „Przystanek Cassino”. Jednym z najważniejszych tematów spotkania była odpowiedzialność młodego pokolenia za zachowanie pamięci historycznej.
💬 – Patriotyzm musi mieć różne wymiary. Ten tradycyjny, czyli miłość do ojczyzny, która objawia się m.in. przez szacunek dla naszej historii, dla naszych przodków, dla naszych bohaterów. Bez tego trudno sobie wyobrazić prawdziwy patriotyzm. To jednak nie wystarczy. Ważne jest również to, by każdy z nas pracował na pomyślność Polski poprzez wykorzystanie swoich talentów, swojej pracowitości, uczciwości – tam, gdzie go los postawił: w szkole, na uczelni, w pracy, na emeryturze – powiedział zastępca prezesa IPN. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📽 Ze zbiorowej wyobraźni do zbiorowej mogiły
🎬 Na jego filmy chodziły tysiące, tysiące śpiewały jego piosenki. Mija 8⃣3⃣. rocznica śmierci Eugeniusza Bodo, wielkiego gwiazdora przedwojennego kina i ofiary sowieckich represji.
🎞 Urodził się w Genewie jako Bogdan Eugene Junod. Wkrótce po narodzinach syna Teodor Junod, ojciec Eugeniusza, sprowadził rodzinę do Polski. Można powiedzieć, że Bodo już od najmłodszych lat nasiąkał zamiłowaniem do filmu, jego ojciec był bowiem właścicielem kinoteatrów.
🎞 Eugeniusz Bodo występował jako gwiazda w najsłynniejszych kabaretach międzywojennej Warszawy: „Qui Pro Quo”, „Morskie Oko”, „Cyganeria”, „Cyrulik Warszawski”. W 1925 roku zadebiutował w filmie i zagrał ponad trzydzieści ról.
🎼 Jego piosenki śpiewała cała Warszawa i pół Polski. „Ach, śpij kochanie”, „Już taki jestem zimny drań”, „Umówiłem się z nią na dziewiątą” czy „Ach, te baby” są popularne do dziś.
🎞 We wrześniu 1939 r., uciekając przed wojną, przeniósł się do Lwowa. Nadal występował na scenie i nagrywał piosenki w języku rosyjskim. W tym czasie zdecydował się również na emigrację do Stanów Zjednoczonych i rozpoczął starania o opuszczenie ZSRS, posługując się szwajcarskim paszportem. Nie zdążył wyjechać.
🎞 Wkrótce po ataku Niemiec na ZSRS Bodo został aresztowany przez NKWD i przewieziony do Moskwy. Podobno Sowieci zatrzymali go, ponieważ posiadał obywatelstwo szwajcarskie, w związku z czym oskarżono go o szpiegostwo. W październiku 1942 r. został skazany na 5 lat ciężkiego obozu pracy.
🎞 Początkowo więziony na Butyrkach w Moskwie. Nie objęła go amnestia na mocy porozumienia Sikorski – Majski, ponieważ władze sowieckie uznały go za obywatela Szwajcarii, a – jak argumentowano – układ ten dotyczył tylko obywateli polskich. 14 maja 1943 r. Bodo został odtransportowany do łagru w Kotłasie w obwodzie archangielskim, miesiąc później uznano go za niezdolnego do pracy i umieszczono w szpitalu obozowym.
🏴 Eugeniusz Bodo zmarł 7 października 1943 r. i został pochowany w zbiorowej mogile. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Niezłomny obrońca polskiego Wybrzeża🚢
📅 1⃣4⃣2⃣ lata temu w Brandenburgu koło Berlina urodził się Józef Unrug. Kontradmirał, dowódca Floty II RP 1925-1939. W wojnie obronnej 1939 roku dowodził obroną polskiego Wybrzeża. W niewoli odmówił przejścia na służbę Niemiec.
🚢 Do zakończenia I wojny światowej walczył w marynarce wojennej Cesarstwa Niemieckiego. Tuż po odzyskaniu niepodległości wystąpił z Kaiserliche Marine i wraz z innymi polskimi żołnierzami, którzy walczyli dotąd po stronie zaborców, wrócił do Polski, by rozpocząć służbę w Polskich Siłach Zbrojnych. W maju 1919 roku zgłosił gotowość do odbudowy polskiej marynarki wojennej. Jako podwładny, a następnie wieloletni przyjaciel admirała Jerzego Świrskiego, tworzył i odradzał polską flotę wojenną. W 1925 roku został jej dowódcą.
⭐ W 1933 roku Józef otrzymał kolejny awans do stopnia kontradmirała, a tuż przed wybuchem II wojny światowej objął stanowisko dowódcy Floty i Obrony Wybrzeża. Ta część polskiej ziemi wraz z Helem, broniona przez admirała Józefa Unruga i jego żołnierzy, była jednym z najdłużej utrzymujących się punktów oporu w trwającej kampanii obronnej 1939 roku 💪🇵🇱
➡ Jednak po poddaniu się Warszawy, wobec naporu wojsk niemieckich, złej sytuacji polskich wojsk lądowych, a przede wszystkim w trosce o ludność cywilną, Józef Unrug podjął trudną decyzję o kapitulacji.
🟥 Admirał Józef Unrug trafił do niewoli niemieckiej. Wraz z innymi oficerami i uczestnikami walk na Helu został umieszczony w oficerskim obozie jenieckim. Tam doszło do heroicznego świadectwa wierności i odwagi. Na podejmowane przez Niemców próby porozumienia się w języku niemieckim admirał odpowiadał w języku polskim i w obecności polskiego świadka: „Jestem polskim oficerem i wyrzuciłem z pamięci język niemiecki 1 września 1939 roku”. Odrzucał również oferowane przez Niemców stanowiska w Kriegsmarine.
🟥 W następnych latach przewożony był do siedmiu kolejnych obozów jenieckich. Tragiczne lata działań wojennych zakończyły się dla niego 29 kwietnia 1945 r., kiedy żołnierze amerykańscy wyzwolili niemiecki obóz Murnau w Bawarii.
Po zakończeniu II wojny światowej, w Wielkiej Brytanii, Józef Unrug brał udział w demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Rząd brytyjski przyznał mu emeryturę, jednakże on, solidaryzując się z setkami tysięcy polskich żołnierzy walczących po stronie aliantów, którzy takich świadczeń nie otrzymali, odmówił jej przyjęcia. Nie mogąc wrócić do kraju rządzonego przez komunistów, zdecydował się na emigrację.
🪦🪔 W 1948 roku razem z żoną wyjechali do Maroka. Od 1958 roku Józef i Zofia przebywali w domu spokojnej starości dla byłych kombatantów i polskich uchodźców politycznych w Lailly-en-Val koło Orleanu we Francji. Admirał zmarł w roku 1973. Jego żona odeszła w 1980 r. Oboje zostali pochowani na cmentarzu w Montrésor. We wrześniu 2018 roku ich szczątki zostały sprowadzone do Polski. Spoczęły na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni.
Dwór Marzeń
🇵🇱 Więcej o uroczystym pogrzebie bohatera➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/58165,Wrocil-do-ukochanej-Ojczy… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma uczestniczy w Nocnym Apelu na wzgórzu Piedimonte San Germano – miejscu związanym z walkami 6. Pułku Pancernego im. Dzieci Lwowskich.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Polacy byli jedynym narodem, który walczył od pierwszych sekund do ostatnich chwil drugiej wojny światowej o uniwersalne wartości - o niepodległość, o wolność, o godność człowieka. Polacy bohatersko bronili nie tylko swojego kraju, ale też niepodległości Norwegii, niepodległości Francji, niepodległości Wielkiej Brytanii. A po kilku latach walczyli o wyzwolenie Francji, Belgii, Holandii oraz - co szczególnie powinno tu wybrzmieć - także Italii – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️ Fakty mają znaczenie: Polska nie rozpoczęła II wojny światowej!
🎙️ W odcinku The Tucker Carlson Show opublikowanym 2 października 2026 r. @TuckerCarlson rozmawiał z Sir @Jacob_Rees_Mogg, byłym brytyjskim ministrem i posłem Partii Konserwatywnej.
⁉️ Podczas rozmowy Carlson zakwestionował decyzję Wielkiej Brytanii o przystąpieniu do wojny we wrześniu 1939 roku i sugerował, że Niemcy miały uzasadnione powody, by dokonać inwazji na Polskę.
⚠️ Instytut Pamięci Narodowej stanowczo odrzuca wszelkie próby usprawiedliwiania, wybielania lub relatywizowania agresji Adolfa Hitlera na Polskę.
🟥 Fakty historyczne są jednoznaczne. Zanim Niemcy zaatakowały Polskę, dokonały już aneksji Austrii i rozbiły Czechosłowację. 23 sierpnia 1939 r. III Rzesza i Związek Sowiecki podpisały pakt Ribbentrop-Mołotow. Jego tajny protokół utorował drogę do podziału Polski pomiędzy dwa totalitarne mocarstwa.
🟥 1 września 1939 r. Niemcy zaatakowały Polskę, wykorzystując propagandę i zainscenizowane prowokacje, aby przedstawić swoją agresję jako uzasadnioną. 17 września 1939 r. od wschodu Polskę zaatakował Związek Sowiecki.
➡️ Polska nie rozpoczęła II wojny światowej. Padła ofiarą agresji Niemiec i Związku Sowieckiego.
❗️ Kontekst historyczny ma znaczenie. Spory terytorialne, traktat wersalski ani przedwojenna dyplomacja nie mogą usprawiedliwiać wojny napastniczej Hitlera. Powtarzanie argumentów wykorzystywanych niegdyś przez niemiecką propagandę grozi odwróceniem ról - przedstawianiem agresora jako ofiary i obarczaniem ofiary odpowiedzialnością za napaść, której sama doświadczyła.
⚠️ Instytut Pamięci Narodowej jednoznacznie potępia próby usprawiedliwiania lub obrony agresji Hitlera na Polskę.
➡️ Fakty dotyczące września 1939 r. są jasne. Nie wolno ich przepisywać na nowo! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 6 października 2018 roku w Toruniu odsłonięty został Pomnik Ofiar Zbrodni Pomorskiej upamiętniający mieszkańców Pomorza Nadwiślańskiego zamordowanych przez okupantów niemieckich.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 6 października 1933 roku w Krakowie miały miejsce obchody 250. rocznicy Bitwy pod Wiedniem.
🇵🇱 Uświetniła je wielka rewia kawalerii Wojska Polskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎙 Wesoła lwowska fala
📻 Nawet sześć milionów ludzi zasiadało w niedzielny wieczór przed radioodbiornikami, by posłuchać nadawanej ze Lwowa audycji „Na wesołej Lwowskiej Fali”❗
🎙 Fala, stworzona przez Wiktora Budzyńskiego, była odbiciem Lwowa, miasta niezwykłego, splecionego z różnych kultur, języków i obyczajów. I ten fenomen był widoczny w audycji, składance skeczów i monologów. Były w nich odwołania i sentyment do CK monarchii, humor żydowski, była występująca w różnych wcieleniach Włada Majewska. Byli też, przede wszystkim, Kazimierz Wajda i Henryk Vogelfänger, czyli Szczepko i Tońko, para lwowskich batiarów, którzy charakterystycznym lwowskim bałakiem komentowali to, czym żyła ówczesna Polska.
🗣 – Serwus Tońku! Dobrzy, ży ja ciebi zdybał. Ty wisz coś takiegu tu ja jeszczy, jak długu żyjim, to ni widział.
🗣 – Ja tyż ni.
🇵🇱 W tym stylu zaczynały się dialogi, z których śmiała się cała Polska, a które były nie tylko satyrą, ale też całkiem udaną bieżącą publicystyka, często bardzo patriotyczną, gdy np. namawiali do zbiórki na Fundusz Obrony Narodowej.
💪🇵🇱 Wojna nie przerwała występów Szczepka i Tońka. W wojsku generała Maczka wędrowali jako „Polish Soldier’s Revue by Lwowska Fala”. Generał Maczek oderwał z własnego generalskiego naramiennika gwiazdkę i przypiął do beretu awansowanego na podporucznika Vogelfängera⭐
👤 Potem ich drogi się rozeszły, ale Lwowa nie zobaczyli już nigdy. Wajda wrócił do kraju, gdzie w Polskim Radiu prowadził „Przy sobocie, po robocie”. Zmarł w połowie lat pięćdziesiątych, niejako anonimowo, bo ówczesne gazety nie wspomniały, że odszedł legendarny Szczepko.
👤 Vogelfänger, przedwojenny mecenas, uczył – jako Henry Barker – łaciny w angielskich szkołach. Pod koniec lat osiemdziesiątych też wrócił do Polski, zmarł w Warszawie, ale pochowany został w Londynie. Dziś mija 36. rocznica jego śmierci. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⛪💥 Zamieszki u redemptorystów
📅6⃣5⃣ lat temu, 6 października 1961 roku, toruńskie Bielany stały się areną zmagań między Kościołem i państwem. Wierni, w poczuciu odpowiedzialności za wspólnotę i w imię przywiązania do duszpasterzy, stawili czynny opór poważnym siłom milicyjnym.
🏫 Jednym z pól walki państwa z Kościołem była oświata. Władze PRL wymierzyły ostrze represji nie tylko w szkolnictwo publiczne, gdzie ustawą z lipca 1961 roku usunięto religię, ale też szkolnictwo kościelne, gdzie próbowano ingerować w działanie wyższych seminariów duchownych, a także likwidowano niższe seminaria. W roku 1950 placówek takich było w kraju blisko czterdzieści, podczas gdy w roku 1962 już zaledwie dziewięć❗
🟥 Represje wymierzono też w toruńskich redemptorystów. Władze na kilka miesięcy zablokowały im budowę kościoła św. Józefa na Bielanach, nałożyły na parafię dodatkowy podatek, aresztowały proboszcza i zamknęły niższe seminarium.
👨👩👧 6 października 1961 r. około godziny 10.30 w klasztorze pojawili się urzędnicy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Toruniu. W asyście milicji przystąpili do „zabezpieczania” pomieszczeń klasztornych użytkowanych pod juwenat. Świadkami zajść były dzieci oczekujące lekcji religii, ale likwidatorzy seminarium kazali im natychmiast opuścić klasztor. O zdarzeniach u redemptorystów uczniowie powiadomili rodziców, a lotem błyskawicy wieść rozniosła się po całej parafii ⚡.
🔔 Między zakonnikami broniącymi klasztoru i milicją doszło do szarpaniny. Redemptoryści wezwali na pomoc robotników pracujących wokół kościoła. W tym czasie ktoś włączył mechanizm poruszający dzwony kościelne, by zaalarmować parafian o kryzysie. Tłum zaniepokojonych wiernych z każdą minutą gęstniał. W pewnym momencie ludzie wtargnęli do kościoła, by rozprawić się z urzędnikami, ci zostali jednak ocaleni przez redemptorystów, którzy zamknęli likwidatorów w jednej z izb. Zakonnicy podjęli się negocjacji z urzędnikami i wymogli na nich zdjęcie plomb z zabezpieczonych pomieszczeń seminaryjnych.
💥 Emocje tłumu, który zebrał się przed kościołem, nie stygły jednak. Sytuacja zaogniła się jeszcze bardziej, gdy ksiądz Henryk Szulc, zastępujący aresztowanego proboszcza, został wezwany przez przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Parafianie zaczęli obawiać się, że stracą kolejnego duszpasterza, stąd ani myśleli wypuścić księdza z klasztoru. Doszło do regularnej bitwy między milicją i obrońcami kościoła, których zebrało się na Bielanach około tysiąca pięciuset.
🚓🚓🚓 Toruński garnizon MO ściągnął posiłki z Bydgoszczy, Włocławka, Grudziądz i Poznania. Funkcjonariusze użyli pałek, parafianie sięgnęli po kamienie. Rannych zostało kilkunastu obrońców klasztoru i przeszło dwudziestu milicjantów.
🟥 Uczestników zamieszek spotkały represje. Kilku zakonników skazano na 2,5 roku więzienia, podobną karę wymierzono niektórym parafianom. Część protestujących została też zwolniona z pracy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 5 października w wieku 109 lat zmarł por. Tadeusz Lutak ps. Pancerz. Żołnierz września 1939, czołgista Wojska Polskiego, konspirator ZWZ-AK .
◼️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248583,Zmarl-por-Tadeusz-Lutak-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🤝🇺🇸 W dniach 2–5 października 2026 r. delegacja Instytutu Pamięci Narodowej, z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim na czele, gościła w USA. Bogaty program wizyty obejmował ceremonię wręczenia odznaczeń państwowych, udział w Paradzie Pułaskiego oraz liczne spotkania z przedstawicielami instytucji polonijnych w Stanach Zjednoczonych.
🇵🇱 Poznaj szczegółowy przebieg wizyty➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248274,Wizyta-delegacji-Instytu… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Dobiega końca wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA🇺🇸
🇵🇱🤝🇺🇸 W Instytucie Piłsudskiego zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski odbył robocze spotkanie z liderami instytucji polonijnych. Rozmawiano na temat współpracy i kolejnych działań Instytutu Pamięci Narodowej na terenie USA.
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 5 października 1938 roku w Łagiewnikach koło Krakowa zmarła siostra Faustyna Kowalska, zakonnica i mistyczka kanonizowana w 2000 r. przez papieża Jana Pawła II.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 „Anioł Dobroci”
‼ Uratowała setki istnień. Niosła pomoc Dzieciom Zamojszczyzny, a dzięki jej zaangażowaniu blisko pół tysiąca najmłodszych uniknęło tragicznego końca. Mija 50. rocznica śmierci „Anioła Dobroci”, jak nazywano Różę z Żółtowskich hr. Zamoyską .
➡ Róża Żółtowska, córka Andrzeja Piusa hrabiego Żółtowskiego i Wandy księżniczki Czetwertyńskiej, przyszła na świat w czerwcu 1913 r. Pochodziła ze znakomitego rodu o wspaniałych tradycjach.
➡ W kwietniu 1938 r. wyszła za Jana hr. Zamoyskiego. Zamieszkali w Zwierzyńcu w okolicach Zamościa, w domu – zwanym od imienia Róży – „Rózinem”.
🟥 Podczas II wojny światowej Niemcy zorganizowali w Zwierzyńcu obóz przesiedleńczy dla pacyfikowanej i wysiedlanej ludności Zamojszczyzny. Róża opiekowała się przetrzymywanymi tam dziećmi, zaspokajając – na ile było to możliwe – ich potrzeby bytowe i zdrowotne. Wystarała się o zgodę na wstęp do obozu. Więzionym tam ludziom dostarczała lekarstwa i gotowane przez kuchnię ludową posiłki. Dzieciom przynosiła mleko.
🏫 Prowadziła szpital i ochronkę, w czym pomagał jej mąż. Dzięki staraniom Zamoyskich trafiła tam część dzieci z obozu, które następnie kierowano do krewnych i rodzin zastępczych. Tym sposobem Zamoyscy ocalili około 480 dzieci.
🏴 Róża Zamoyska zginęła w wypadku autobusowym 5 października 1976. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Ostatnia bitwa generała Kleeberga
🗓️ 87 lat temu, gdy los napadniętej przez dwóch agresorów Polski był już przesądzony, Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga stoczyła pod Kockiem na Lubelszczyźnie ostatnią bitwę z Niemcami.
🇵🇱 Wobec braku amunicji gen. Kleeberg, pomimo sukcesów dowodzonych przez siebie wojsk (m. in. w walkach o Wolę Gułowską), rozkazał żołnierzom złożyć broń. Zrobił to jako ostatni polski generał❗️
✍️ „Przywilejem dowódcy jest brać odpowiedzialność na siebie. Dziś biorę ją w tej najcięższej chwili – każąc zaprzestać dalszej bezcelowej walki, by nie przelewać krwi żołnierskiej nadaremnie. Dziękuję Wam za Wasze męstwo i Waszą karność – wiem, że staniecie, gdy będzie trzeba. Jeszcze Polska nie zginęła. I nie zginie!" – pisał w rozkazie pożegnalnym do żołnierzy SGO „Polesie” gen. Kleeberg.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/86683,Kock-Ostatnia-bitw…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕯️ Po raz osiemnasty zachęcamy do zapalenia znicza pamięci ofiarom niemieckich zbrodni dokonanych w 1939 r.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248529,XVIII-edycja-akcji-media… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 5 października 1939 r., w tydzień po kapitulacji Warszawy, do zdobytej przez Wehrmacht stolicy Polski przybył przywódca III Rzeszy Adolf Hitler i przyjął defiladę zwycięstwa – kończącą w opinii Niemców kampanię.
❗️ Z pobytem Hitlera w Warszawie wiąże się też planowany na niego zamach. Przygotowała go powołana pod koniec obrony miasta Służba Zwycięstwu Polsce, konspiracyjna organizacja wojskowa dowodzona przez gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, będąca zalążkiem przyszłej Armii Krajowej.
➡️ Hitler miał zginąć po zdetonowaniu pół tony materiałów wybuchowych, ukrytych przy skrzyżowaniu Alei Jerozolimskich i ulicy Nowy Świat.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/95467,Defilada-najezdzco… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Niemcy mordują bohaterów
📅 5 października 1939 roku Niemcy rozstrzelali 38 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku. Urząd Pocztowy nr 1 stał się symbolem polskości w międzywojennym Wolnym Mieście Gdańsku i pomnikiem bohaterstwa polskich pocztowców, którzy 1 września 1939 r. stawili heroiczny opór niemieckim oddziałom SS i policji.
💪🇵🇱 Zgodnie z planami Sztabu Głównego WP, placówka miała utrzymać się przez ok. 6 godz. Ostatecznie niespełna sześćdziesięciu polskich pocztowców uzbrojonych w kilka karabinów i granaty broniło się ponad 14 godz. Cały dzień odpierali ataki prawie dwustu Niemców wspieranych przez broń pancerną i artylerię. Polacy poddali się dopiero wtedy, kiedy agresorzy użyli miotaczy ognia i benzyny.
🟥 Po kapitulacji obrońcy zostali aresztowani. Niemcy postanowili przeprowadzić sfingowane śledztwo i skazać pocztowców na śmierć.
🟥 Wyrok wykonano wczesnym rankiem 5 października 1939 r. na obrzeżach Gdańska. Dzień wcześniej dwunastu więźniów przywiezionych z Nowego Portu wykopało w tym miejscu dół – długi na ok. 12 m, szeroki na 3 m i głęboki na ponad 2 m. Pocztowców przywieziono na miejsce egzekucji ze skrępowanymi rękoma. Oficer niemiecki odczytał na głos wyrok sądu oraz wymienił z imienia i nazwiska wszystkich skazańców.
❗ Kapelan udzielił klęczącym obrońcom Komunii Świętej. Następnie esesmani zawiązali im oczy, po czym wszystkich odprowadzili przed pluton egzekucyjny. Po chwili rozległa się salwa, po niej słyszano kilka pojedynczych strzałów.
ℹ Wojnę przeżyło zaledwie 5 obrońców. Winni mordu sądowego nigdy nie zostali pociągnięci do odpowiedzialności. Przeciwnie – robili kariery w niemieckim wymiarze sprawiedliwości.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej ➡️ pobierz przygotowaną przez #ipn broszurę z serii #patroninaszychulic: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/230517,Egzekucja-obroncow-Po…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA🇺🇸
🇵🇱🎉 Trwa 89. Parada Pułaskiego❗️
🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski Honorowym Marszałkiem Parady.
@RadioRAMPA
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA🇺🇸
🇵🇱🎉Zastępca prezesa #ipn wziął udział w inauguracji 89. Parady Pułaskiego.
🎗️ W tegorocznej edycji wydarzenia dr hab. Karol Polejowski objął funkcję Honorowego Marszałka Parady.
💬 – Zaproszenie, które otrzymałem, traktuję jako wyróżnienie dla całego Instytutu Pamięci Narodowej. W ten sposób doceniono pracę, którą wykonujemy od ponad ćwierćwiecza – dla chwały Narodu i chwały Polski – powiedział zastępca prezesa #ipn podczas uroczystego szarfowania na Honorowego Marszałka Parady.
🇵🇱 W ostatnich pięciu latach tę zaszczytną funkcję pełniły między innymi @Anna_M_Anders i @AnitaWlodarczyk.
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA🇺🇸
✝️🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski uczestniczył we Mszy św. poprzedzającej 89. Paradę Pułaskiego.
⛪️ Liturgia sprawowana była w Katedrze św. Patryka na Manhattanie.
@StPatsNYC
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Sprawa ciągle otwarta
🟥 Latem 2026 roku Instytut Pamięci Narodowej przeprowadził prace archeologiczne nad jeziorem Borówno w powiecie bydgoskim, gdzie ujawniono dowody masowych niemieckich zbrodni z października 1939 roku.
🟥 Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku od kilku lat prowadzi intensywne śledztwo dotyczące Zbrodni Pomorskiej 1939 r. Badania archeologiczne są kluczowym etapem na drodze ustalenia nowych faktów w tej tragicznej kwestii. Prace archeologów poprzedzają kompleksowe działania – analiza historycznych zdjęć lotniczych, lotnicze skanowanie laserowe (LIDAR) i prospekcja magnetyczna.
🟥 Z zebranego materiału wynika, że w październiku 1939 r. Niemcy dokonali tu masowej zbrodni, a ciała pomordowanych ukryli w okopach stanowiących linię polowych umocnień zbudowanych przez Polaków latem ’39. W czerwcu 1944 r. część grobów została zniszczona przez specjalne komando odpowiedzialne za likwidację śladów zbrodni w ramach operacji zakodowanej pod kryptonimem „Aktion 1005”. W jej ramach lokalizowano masowe groby, wydobywano zwłoki, palono je na stosach, a resztki ukrywano.
🟥 Nad jeziorem Borówno odnaleziono szczątki co najmniej 150 ofiar niemieckiego bestialstwa. Warto dodać, że w ostatnich latach podobne prace prowadziliśmy w Chojnicach, gdzie podjęliśmy szczątki ponad 700 osób.
Jest jeszcze wiele miejsc do zbadania❗
🚩 zbrodniapomorska1939.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 4 października 1894 roku w Warszawie urodził się Józef Beck, legionista, członek POW, pułkownik WP, jeden z najbliższych współpracowników marszałka Józefa Piłsudskiego; w latach 1932–1939 minister spraw zagranicznych RP.
🔎 Dowiedz się więcej: biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/106214,Jozef-B… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Od początku I wojny światowej polskie środowiska emigracyjne na Zachodzie rozważały utworzenie jednostek złożonych z polskich ochotników. 4 czerwca 1917 roku prezydent Francji podpisał dekret o utworzeniu Armii Polskiej. Jej pierwszym dowódcą został gen. Louis Archinard.
🗓 4 października 1918 roku zastąpił go gen. Józef Haller.
➡ Żołnierze Hallera nosili francuskie mundury, dlatego nazywano ich „Błękitną Armią”. Wstępowali do niej polscy ochotnicy z różnych krajów (Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii), jak również jeńcy wojenni państw centralnych, zwolnieni z obozów na terenie Włoch.
🔍 Dowiedz się więcej ➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/137941,Armia-Polska… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 O czym szumią sosny
🟥 Ofiary Zbrodni Pomorskiej doczekały się licznych upamiętnień. W miejscach, w których Niemcy masowo mordowali Polaków, stoją dziś pomniki, tablice, krzyże i kamienie.
🟥 Łączy je zaciszne położenie – przeważnie pośród sosnowych lasów porastających piaszczyste wydmy. Każde miasto ma tu swoje święte miejsce. Toruń – Barbarkę, Chełmno – Klamry, Brodnica – okolice jeziora Bachotek, Grudziądz – Księże Góry, Wąbrzeźno – Łopatki, Gniewkowo – lasy we wsi Dąblin.
🟥 Przytłaczające wrażenie robi kompleks martyrologiczny w bydgoskiej Dolinie Śmierci. Urzekające położenie i walory krajobrazowe miejsca dobitnie kontrastują z niewyobrażalnym okrucieństwem, jakiego dopuścili się Niemcy. Ogromny teren zajmuje upamiętnienie w Wielkiej Piaśnicy, gdzie na kompleks – oprócz centralnego, stojącego przy drodze pomnika – składają się Sanktuarium Piaśnickie oraz pola grobowe rozsiane po lesie.
🟥 Duch wszystkich tych miejsc zbiega się w monumentalnym Parku Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej w Toruniu. Osią założenia jest brukowana droga, która nagle urywa się, dokładanie tak, jak brutalnie przerwane zostało życie tysięcy Polaków, których domem było Pomorze.
🟥 Przerwana droga wiedzie ku centralnej części kompozycji, gdzie u podnóża monumentu złożono ziemię z miejsc kaźni. Pośród pomniejszych form rzeźbiarskich, rozsianych po całym parku, upamiętniono między innymi rolników i ziemian oraz doktora Józefa Bednarza, „Pomorskiego Korczaka”, który poszedł na śmierć ze swoimi podopiecznymi ze świeckiego szpitala psychiatrycznego.
🟥 Przejmującą częścią instalacji jest rodzaj zegara – przechylony kamienny słup, z którego kapią krople wody, odliczając wszystkie bezimienne ofiary niemieckiego bestialstwa. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA 🇺🇸
🎖️ Centralnym punktem wizyty w Doylestown była ceremonia wręczenia orderów i odznaczeń państwowych.
🇵🇱🎖️ W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej aktu dekoracji Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Wolności i Solidarności dokonał zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
📷 Mateusz Niegowski (IPN)
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Bardzo często, kiedy rozmawiam z bohaterami naszej wolności, słyszę od nich skromne – nie byliśmy żadnymi bohaterami. Tak nas wychowano i robiliśmy to, w co wierzyliśmy. No ale – Szanowni Państwo – realizowanie wartości, w które się wierzy, w realiach totalitarnego systemu komunistycznego było odwagą! – powiedział zastępca prezesa #ipn, dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do odznaczonych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📜 Źródłem tej wewnętrznej siły był nie tylko gniew, ale także radykalny sprzeciw wobec brutalnej przemocy, ubóstwa i niesprawiedliwości. Wobec tępej, kłamliwej propagandy, fałszowania historii i poniżającego statusu Polski jako sowieckiej kolonii. Ogromnym umocnieniem było wówczas doświadczenie wiary we wspólnocie Kościoła. O początkowych sukcesach i ostatecznym zwycięstwie rewolucji „Solidarności” zadecydowała także żarliwa modlitwa przed obliczem Jasnogórskiej Królowej Polski – napisał w liście skierowanym do zebranych w Amerykańskiej Częstochowie Prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👨🎓 Po ceremonii dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych #ipn, wygłosił wykład „Solidarność – polska droga do wolności”. Dopełnieniem wydarzenia był pokaz filmu dokumentalnego „Nić nadziei” oraz wystawa „Wyszyńskiego i Wojtyły gramatyka życia” przygotowana przez IPN oraz Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA.
⚔️🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski oddał hołd bohaterom, składając kwiaty pod Pomnikiem Mściciela, nazywanym też Pomnikiem Husarza, w Doylestown.
🇵🇱💕 W ceremonii wziął udział Pan Fryderyk Dammont, 103-latek, Sybirak, nestor nowojorskiej Polonii. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA 🇺🇸
✝️ Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski uczestniczył we Mszy św. sprawowanej w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown.
🇵🇱✝️ Najważniejsze dla Polaków miejsce kultu religijnego i centrum Polonii w Stanach Zjednoczonych popularnie nazywane jest Amerykańską Częstochową.
📷 Mateusz Niegowski (IPN) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📽️ Trwa 18. @FestiwalN w Gdyni.
🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk wziął udział w debacie „Trzy »Łączki«: poszukiwanie bohaterów”, poświęconej poszukiwaniom ofiar reżimów komunistycznych w Polsce, Czechach i na Węgrzech.
🎙️ W dyskusji uczestniczyli również dr Petr Blažek, dr Áron Máthé oraz dr Ladislav Kudrna.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Aparat państwowy nie kończył swojej „pracy” w momencie, kiedy człowieka zabijano. Chodziło w tej sprawie o coś więcej. Żeby nie tylko ich zamordować, ale też zatrzeć po nich ślad. Oni mieli zniknąć nie tylko w sposób fizyczny, ale mieli zniknąć z naszej świadomości, z naszej pamięci. Jeśli już, to pozwalano, aby pozostał jakiś wrogi o nich osąd, błędna opinia, która poprzez propagandę komunistyczną była upowszechniania – powiedział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Pomorski Korczak
🟥 Zwykł mawiać, iż „miarą człowieczeństwa jest stosunek do ludzi chorych psychicznie”. Mógł żyć, ale zdecydował się towarzyszyć swoim podopiecznym do samego końca. Doktor Józef Bednarz to jedna z tysięcy ofiar Zbrodni Pomorskiej – niemieckiej operacji eksterminacyjnej zrealizowanej w granicach przedwojennego województwa pomorskiego.
🟥 Bojownik PPS walczący o wolność ojczyzny, lekarz psychiatra, od 1933 r. dyrektor Krajowego Zakładu Psychiatrycznego w Świeciu nad Wisłą. Doktor Józef Bednarz był specjalistą w wielu dziedzinach z psychiatrią na czele. Na tym polu wydał szereg publikacji, na łamach których prezentował wyniki prowadzonych badań. Stosowane przez niego metody wpisywały w najnowocześniejsze wówczas standardy leczenia pacjentów.
🟥 W momencie wybuchu wojny w szpitalu w Świeciu przebywało ok. 1700 pacjentów, którymi opiekowało się 9 lekarzy. Zgodnie z wyznawaną przez Niemców ideologią, osoby psychiczne chore były skazane na fizyczną eliminację.
🟥 15 października 1939 r. Niemcy rozpoczęli akcję eksterminacyjną, która trwała blisko tydzień. 1350 osób zamordowano na terenie żwirowni w Mniszku pod Świeciem, a pozostałych w Lesie Szpęgawskim. Wśród ofiar znajdowało się 120 dzieci, które wywieziono na egzekucję pod pozorem odbycia wycieczki… Jeden ze świadków zeznał, że do rozbieganych w lesie dzieci mierzono jak do zwierzyny.
🟥 Doktor Bednarz mógł wyjechać ze Świecia i uratować życie. Namawiał go do tego nawet niemiecki zarządca szpitala. Nie skorzystał z możliwości. Uratował tylu pacjentów, ilu udało mu się potajemnie wysłać do domów, do rodzin. Został zamordowany przez niemieckie komando śmierci.
🟥 Rocznica urodzin doktora zbiega się z Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 r., co można uznać za symboliczne zrządzenie losu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA🇺🇸
🧑🎓 W Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce @PilsudskiUSA zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski wziął udział w wykładzie dr. Marcina Gadochy pt. „Polska między reformą a buntem. Stanisław August, konfederacja barska i droga Kazimierza Pułaskiego ku wolności”.
🇵🇱 Łącząc wątki historii dawniejszej z wydarzeniami sprzed kilku dekad, dr hab. Karol Polejowski zwrócił się do licznie przybyłej młodzieży:
💬 – Ronald Reagan, w swoim orędziu bożonarodzeniowym w grudniu roku '81 – po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce – zwrócił się do Polaków i powiedział im, że Polacy mają najwspanialsze na świecie tradycje niezgody na zniewolenie. My się po prostu nie zgadzamy na to, aby być pod czyimś panowaniem. I to nas łączy z Amerykanami. Cała idea Stanów Zjednoczonych oparta jest na wolności. Na wolności człowieka, która jest chroniona przez konstytucję Stanów Zjednoczonych i przez cały system, który został tutaj stworzony. Dlatego bardzo wielu Polaków jest związanych z historią Stanów Zjednoczonych i o tym na pewno się uczycie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡ Całe dorosłe życie spędził w mundurze. W 1913 r. jako piętnastoletni chłopiec wstąpił do Związku Strzeleckiego i od tej chwili aż do śmierci w sowieckim więzieniu wiązał swój los z walką o Polskę.
➡ Walczył o niepodległość Polski jako żołnierz Legionów. Kiedy ta była zagrożona przez bolszewików – ponownie stanął do walki. W 1921 r. został osobiście odznaczony przez Józefa Piłsudskiego najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym – Virtuti Militari. W 1939 roku Okulicki kolejny raz musiał bronić kraju.
🗓️ 3 października 1944 roku generał Leopold Okulicki objął stanowisko Dowódcy Armii Krajowej.
📲 Pobierz przygotowany przez #ipn biogram Okulickiego: biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/106007,General… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA 🇺🇸
💐 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski oddał hołd bohaterom, składając kwiaty pod Pomnikiem Katyńskim w Jersey City.
🇵🇱🏙️ Ikoniczny pomnik to dzieło Andrzeja Pityńskiego. Monument znajduje się na Exchange Place, w centralnym punkcie Jersey City, przy ujściu rzeki Hudson, na tle nowojorskiego Manhattanu. Jest pierwszym pomnikiem katyńskim w Stanach Zjednoczonych.
📷 Mateusz Niegowski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA 🇺🇸
👨🎓 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski spotkał się z dr. Johnem Radziłowskim, dyrektorem Polskiego Instytutu Kultury i Badań w ośrodku Orchard Lake Schools.
⚔️🇵🇱 Spotkanie odbyło się w siedzibie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, po którym gości z Polski oprowadził dr Teofil Lachowicz.
🎗️ Warto przypomnieć, że SWAP jest laureatem Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej - szczególnego uhonorowania przyznawanego przez IPN.
📷 Mateusz Niegowski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏔 W 1924 roku 🇵🇱 Polska obdarowana została jednym z najwspanialszych prezentów w dziejach. Otrzymała na własność jedną trzecią powierzchni Tatr. Darczyńcą był hrabia Władysław Zamoyski.
🗓️ Dziś mija 102. rocznica jego śmierci.
💬 Majątku, jaki mi Bóg w ręce oddał, nigdym nie uważał za własność moją, lecz za własność Polski, w czasowem mojem posiadaniu; własność, z której mi uronić niczego nie wolno, która Ojczyźnie jedynie, a nie mnie ma służyć – pisał.
⚔️ Władysław hrabia Zamoyski był synem Władysława, niezwykle barwnej postaci, patrioty i najemnika. Zamoyski ojciec, uczestnik Powstania Listopadowego i adiutant gen. Jana Skrzyneckiego, potem nieformalny minister spraw zagranicznych Hotelu Lambert, czyli polskiego centrum Wielkiej Emigracji, szukał wszelkiej okazji do udziału w wojnach. Służył w armiach belgijskiej, włoskiej, portugalskiej, tureckiej (której był generałem) i angielskiej. Wszędzie próbował tworzyć polskie formacje, mogące wziąć udział w walce o wolną Polskę.
🧰 Młody Władysław również próbował kariery wojskowej, ale w końcu został podróżnikiem na usługach Francji. Kiedy jednak dostał w spadku (dobra leżące z zaborze rosyjskim zostały Zamoyskim skonfiskowane za udział w Powstaniu listopadowym) majątek w Wielkopolsce, m. in. Kórnik ze wspaniałym pałacem i zbiorami sztuki, rozpoczął wielką akcję edukacyjną i gospodarczą, walcząc tym samym z pruską dominacją i wpisując się w zbiorowe działania Polaków zwane najdłuższą wojną nowoczesnej Europy. Z Poznańskiego został usunięty pod pretekstem posiadania francuskiego obywatelstwa. Wtedy właśnie osiadł w Zakopanem.
🏔 💵 W tamtych czasach Tatry podzielone były między trzech potężnych właścicieli. Dwóch z nich prowadziło rabunkową gospodarkę wycinania tatrzańskich lasów. Kiedy jeden z nich popadł w kłopoty finansowe, pojawiła się okazja kupna ok. 1/3 powierzchni Tatr. Nie było to proste. Lasy tatrzańskie chciał też kupić przedsiębiorca z branży drzewnej Jakub Goldfinger. Wtedy do akcji, w kompletnej tajemnicy, ruszył Zamoyski, zadłużając się i rezerwując wielkie pieniądze. Wysłał do boju znanego krakowskiego adwokata Józefa Retingera. Goldfinger licytował ostro, przebijał dużymi sumami. W licytacji, która odbyła się 9 maja 1889 roku, brało udział kilku kupców.
💰 Goldfinger miał więcej pieniędzy. Więcej niż wszyscy inni. I wtedy, w połowie licytacji, zjawił się Retinger. Nie było wiadomo, kogo reprezentował. Każdą stawkę przebijał o cent. Po kilku godzinach zmagań, przerw, narad, ściąganiu gwarancji na jeszcze większe pieniądze, krakowski adwokat dorzucił do gigantycznej kwoty oferowanej przez Goldfingera jeszcze jednego centa. Zamoyski został jednym z właścicieli Tatr. Na granicach swoich włości postawił tablice z napisem: Państwo Zakopane❗️
👉 Uwaga na marginesie. Jeden z licytujących chciał kupić dobra tatrzańskie w imieniu pruskiego księcia Christiana Kraft Hohenlohe Oehringe, właściciela dużej części Tatr Bielskich i Wysokich, leżących po węgierskiej stronie. W tamtych czasach przez góry przebiegała wewnętrzna granica Austro-Węgier. Spór o przynależność tych rejonów między Węgrami i Polską trwał od XVI w. Nie skończył się, gdy nasz kraj znalazł się pod zaborami. Nie był to jednak spór graniczny między królestwem Węgier, będącym fundamentalną częścią Cesarstwa Austro-Węgierskiego, a Galicją – ubogą częścią tegoż cesarstwa. Tak naprawdę sprawa dotyczyła Polski i jej przyszłych granic i tak widziała to ówczesna opina publiczna we wszystkich zaborach.
🔎 Zamoyski zorganizował grupę polskich uczonych ze wszystkich dziedzin, aby zgromadzić dowody na przynależność najpiękniejszego tatrzańskiego jeziora do Polski. Finansował ich prace i wyjazdy na rozprawy. Nie ulega wątpliwości, że jego żelazna energia i wola pozwoliła wygrać ten spór dla przyszłej Polski.
Kiedy późnym wieczorem 13 września 1902 roku do Zakopanego dotarła depesza z Grazu, że sąd arbitrażowy przyznał Galicji 517 ha fragmentu Tatr wraz z Morskim Okiem, na ulice Zakopanego wysypali się w radosnym podnieceniu ludzie.
🎼 Śpiewali:
Jeszcze Polska nie zginęła
Wiwat Plemię lasze
Słuszna sprawa górę wzięła
Morskie Oko nasze! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Stańcie do apelu❗
🟥 Ustalenie dokładnej liczby Ofiar Zbrodni Pomorskiej jest wprost niemożliwe. Nie da się więc – z imienia i nazwiska – wezwać wszystkich zamordowanych. Niemcy zadbali o to, by zatrzeć ślady zbrodni – część ciał ekshumowali i spalili. Dysponujemy jednak danymi, które pozwalają przywrócić pamięć choć części pomordowanych. Oto niektórzy z nich – ludzie, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Polakami.
🟥 Władysław Bieliński, Michał Porzych, Czesław Lorkowski, Antoni Olejnik, Medard Męczykowski, Marian Jurek – bydgoscy nauczyciele. Edmund Jankowski – wioślarz, medalista olimpijski. Tytus Jemielewski – polityk ruchu ludowego, poseł PSL „Wyzwolenie”, pedagog. Antoni Albin Kwiatkowski – lekarz weterynarii, dyrektor Rzeźni Miejskiej w Bydgoszczy. Wszyscy zamordowani w fordońskiej Dolinie Śmierci.
🟥 Józef Czyżak – lekarz ginekolog i położnik, właściciel prywatnej kliniki w Toruniu. Ksiądz Jan Mencel – wikary w parafii św. św. Piotra i Pawła na toruńskim Podgórzu. Stanisława Jaworska – nauczycielka, działaczka oświatowa, organizatorka harcerstwa na Pomorzu. Paweł Ossowski – adwokat, działacz społeczny, starosta chełmiński, senator. Ksiądz Jan Pronobis – proboszcz w Grębocinie. Leon Czarliński – ziemianin, właściciel majątku w Brąchnówku. Wszyscy zamordowani w Barbarce pod Toruniem.
🟥 Siostra Alicja Kotowska – przełożona Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstanek w Wejherowie. Jerzy Augustyński – prawnik, działacz Polonii gdańskiej, urzędnik Polskiej Agencji Eksportu Drewna. Ludwik Budka – inżynier mechanik, kierownik Oddziału Dźwigów w porcie gdyńskim. Leon Miotke – leśniczy. ekonomista, Witold Kukowski – dyrektor banku, urzędnik konsularny Estonii w Wolnym Mieście Gdańsku, właściciel majątku Kolibki. Wszyscy zamordowani w Piaśnicy.
🟥 Jan Patuła – wicestarosta chełmiński. Wiceburmistrzowie Chełmna – Leonard Luther i Feliks Lamparczyk, Wacław Świątkiewicz – naczelnik poczty. Wszyscy zamordowani w Klamrach koło Chełmna.
🟥 Władysław Klimek – ziemianin, samorządowiec oraz poseł. Ksiądz Alojzy Puppel – proboszcz w Kowalewie Pomorskim. Ksiądz Jan Kazimierz Brejski – katecheta w wąbrzeskim gimnazjum. Bolesław Szczuka – drukarz i wydawca. Wszyscy zamordowani w Łopatkach koło Wąbrzeźna.
🟥 Doktor Juliusz Trzciński – polityk, działacz społeczny, minister, poseł na Sejm Ustawodawczy w II RP, ziemianin, wiceprezes Związku Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej – zamordowany w Lasach Gniewkowskich.
🟥 Władysław Majewski, Władysław Kupczyk, Władysław Kosiński, Stefan Chudyszewicz, Seweryn Bilkiewicz – pacjenci szpitala psychiatrycznego w Świeciu, zamordowani w Mniszku. W Mniszku pod Świeciem zginął też doktor Józef Bednarz, dyrektor Krajowego Zakładu Psychiatrycznego, który poszedł na śmierć wraz ze swoimi podopiecznymi. Sylwetkę bohaterskiego lekarza przedstawimy niebawem. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📽️ Trwa 18. Festiwal Filmowy NNW 2026 w Gdyni.
🎬 Jednym z najważniejszych punktów tegorocznej edycji @FestiwalN był premierowy pokaz filmu fabularnego „Apolonia” w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiego.
🎞️ Film opowiada o losach kilku pokoleń polskiej rodziny, naznaczonych powojenną historią i represjami stalinowskimi. Ukrywane przez dziesięciolecia tajemnice prowadzą bohaterów do konfrontacji z przeszłością i rodzinną pamięcią.
📽️ W filmie wystąpił prof. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa #ipn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Obserwowałem, że profesor Szwagrzyk zrobił coś wyjątkowego. Przywrócił nadzieję jeszcze żyjącym wdowom po tych żołnierzach. Dzieciom, które mogły odzyskać ojców i ich pochować. To jest moment, w którym trzeba o tych dzielnych kobietach opowiedzieć. Przyjrzeć się, co z tych historii pozostało i co rezonuje na kolejne pokolenia – powiedział reżyser filmu i twórca @FestiwalN Arkadiusz Gołębiewski
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa wizyta delegacji Instytutu Pamięci Narodowej w USA 🇺🇸
➡️ Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski spotkał się z Ambasadorem @KSzczerski, Stałym Przedstawicielem RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku.
➡️ Spotkanie poświęcone było perspektywom rozwoju współpracy naukowej i archiwalnej między #ipn i #onz. Rozmowy dotyczyły również możliwości zaprezentowania na forum ONZ dorobku Instytutu, jego działalności badawczej i dokumentacyjnej oraz wkładu w zachowanie pamięci historycznej.
🇵🇱 🌎 To szansa na rozwijanie międzynarodowej współpracy i upowszechnianie wiedzy o polskiej historii na arenie międzynarodowej.
📷 Mateusz Niegowski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Drugiego dnia Festiwalu NNW @FestiwalN zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma wziął udział w debacie „Pamięć. Od małej izby do muzeum”. Wraz z Arturem Lisem, dr. Marcinem Musiałem i Jackiem Pawłowiczem rozmawiał o zachowywaniu pamięci oraz roli instytucji i lokalnych inicjatyw w jej dokumentowaniu i upowszechnianiu.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 2 października 1889 roku urodził się gen. Gustaw Orlicz-Dreszer, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; w czasie zamachu majowego dowodził wojskami wiernymi marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu.
📲 Dowiedz się więcej, pobierz przygotowaną przez #ipn broszurę z serii #bohaterowieniepodległej: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-boha… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 2 października 1940 roku okupacyjny niemiecki gubernator dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa, Ludwig Fischer, podpisał „Zarządzenie o utworzeniu dzielnicy żydowskiej w mieście Warszawie” - powstało niemieckie getto dla Żydów w Warszawie.
📺 Dowiedz się więcej, obejrzyj na IPNtv:
www.youtube.com/watch?v=1Xz9S2aLtzk&t=9s -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Pomorze❓ Odpolszczyć❗
🟥 Określenie „Zbrodnia Pomorska 1939 roku” obejmuje szereg zbiorowych morderstw, których Niemcy dopuścili się na tym obszarze od pierwszego miesiąca wojny do początku 1940 roku. Egzekucje odbywały się na terenie około 400 miejscowości leżących w granicach przedwojennego województwa pomorskiego. Niemieckie bestialstwo ogarnęło więc nie tylko historyczne Pomorze, ale też Kujawy i ziemię dobrzyńską.
🟥 Głównym celem okupantów było „odpolszczenie” regionu uznawanego przez nich za rdzennie niemiecki. Wiodącą rolę w eksterminacji ludności pomorskiej odegrał Albert Forster – namiestnik Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wydatnie pomogła mu w tym administracja terenowa, sporządzając listy polskich działaczy niepodległościowych i społecznych.
🟥 Piekielny zamysł Forstera zakładał całkowite zniemczenie Pomorza w perspektywie 5 lat. Piaśnica, Barbarka pod Toruniem, „Dolina Śmierci” koło Bydgoszczy – to miejsca, w których zbrodniczy plan realizowany był rękoma członków Einsatzkommando 16, ale szczególną rolę w aparacie terroru odegrali też miejscowi Niemcy, działający pod nadzorem SS.
🟥 Na początku września 1939 na Pomorzu Gdańskim zaczęły powstawać lokalne oddziały niemieckiej straży obywatelskiej, złożone z folksdojczów. Do Selbstschutz Westpreussen wstąpiło ponad 38 tys. miejscowych Niemców, czyli niemal wszyscy mężczyźni w wieku od 17 do 45 lat. Na czele niemieckiej „samoobrony” stanął były adiutant Himmlera – Ludolf von Alvensleben. Człowiek, który nigdy nie poniósł odpowiedzialności za swoje czyny, a spokojnej starości dożył w Argentynie. Podczas przemówienia na toruńskim Rynku Staromiejskim powiedział:
– Jeżeli wy, moi ludzie z Selbstschutzu, jesteście mężczyznami, to żadnemu Polakowi w tym niemieckim mieście nie przyjdzie więcej na myśl mówić po polsku. Miękkością i słabością nigdy jeszcze niczego nie zbudowano. Musicie być nieubłagani i usunąć wszystko, co nie jest niemieckie.
🟥 Większość ofiar została rozstrzelana w dołach śmierci: rowach przeciwartyleryjskich, parowach, okopach i dolinach. Na miejsca egzekucji wybierano leśne zacisza oddalone od miast – tak było między innymi w toruńskiej Barbarce, Klamrach pod Chełmnem, lasach w Dąblinie koło Gniewkowa, Fordonie oraz w Piaśnicy.
🟥 Na podstawie dokumentacji ekshumacyjnej i imiennych list ustalono ok. 16 tys. ofiar. Nie jest to liczba pełna, lecz jedynie „najmniejsza z możliwych”. W historiografii przyjęło się, że według różnych szacunków zostało zamordowanych od 20 do nawet 40 tysięcy osób.
🗓️ 2 października obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 r.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚩 Zachęcamy do śledzenia cyklu, w którym przybliżymy sylwetki Ofiar Zbrodni Pomorskiej, opowiemy o badaniach, jakie w tym zakresie prowadzi Instytut Pamięci Narodowej. Odwiedzimy też miejsca, w których czczona jest pamięć Ofiar.
🚩 zbrodniapomorska1939.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 Gloria Victis❗
💬 – Trzeba było przeżyć 5 lat okupacji w Warszawie, aby czuć to, co czuła ludność i żołnierze. Trzeba było żyć dzień po dniu, godzina po godzinie przez pięć lat w cieniu więzienia na Pawiaku, trzeba było w ciągu tych miesięcy widzieć, jak znikają przyjaciele jeden po drugim, odczuć za każdym razem skurcz serca w piersi, trzeba było codziennie słyszeć odgłosy salw tak, że się już przestawało je słyszeć, przyzwyczaić się do nich, jak do dzwonów kościelnych, trzeba było milcząco asystować na rogu ulicy w smutny zimowy wieczór lub świetlisty poranek wiosenny, przy egzekucji dziesięciu, dwudziestu, pięćdziesięciu przyjaciół, braci lub nieznajomych, wziętych przypadkowo z tłumu, spędzonych pod mur, z ustami zaklejonymi gipsem i oczami wyrażającymi rozpacz lub dumę. Trzeba było to wszystko przeżyć, aby zrozumieć, że Warszawa nie mogła się nie bić...
[Pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki, szef Oddziału II Komendy Głównej AK]
❗ 8⃣2⃣ lata temu, po 63 dniach heroicznej walki o wolność, zakończyło się Powstanie Warszawskie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎬 Trwa 18. Festiwal Filmowy NNW 2026 w Gdyni. Podczas tegorocznej edycji @FestiwalN zostanie zaprezentowany 5 odcinek serialu IPN „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”. W panelach dyskusyjnych wezmą udział zastępcy prezesa IPN dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk oraz pracownicy Instytutu.
📽️ Jednym z najważniejszych punktów tegorocznej edycji Festiwalu będzie premierowy pokaz filmu fabularnego „Apolonia” w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiego, który odbędzie się 2 października. Film opowiada o losach kilku pokoleń polskiej rodziny, naznaczonych powojenną historią i represjami stalinowskimi. Ukrywane przez dziesięciolecia tajemnice prowadzą bohaterów do konfrontacji z przeszłością i rodzinną pamięcią. W filmie wystąpił prof. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa #ipn.
🎹 Pierwszy dzień imprezy uświetnił koncert Józefa Skrzeka.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📽️ W pierwszym dniu festiwalu zaprezentowano między innymi „Przestępczość i bezkarność” w reżyserii Tamása Nováka i Fruzsiny Skrabski. Film opowiada o Béli Biszku, jednej z najczarniejszych postaci powojennych Węgier. Biszku, jako minister spraw wewnętrznych, odpowiedzialny był za krwawe represje przeprowadzone po upadku Rewolucji Węgierskiej w 1956 roku.
🇭🇺 Po pokazie widzowie spotkali się z wiceprzewodniczącym węgierskiego Komitetu Pamięci Narodowej dr. Áronem Máthé.
💬 – Narody polski i węgierski szczególnie ukochały wolność. To narody, które – mimo że nie zawsze były po tej samej stronie różnych konfliktów – są sobie naprawdę bliskie. Węgierski Komitet Pamięci Narodowej jest bardzo otwarty na współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej, za co chciałem bardzo podziękować. Nie ma drugiej takiej instytucji w Europie, jak ta węgierska, z którą mielibyśmy tak bliską współpracę – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma, kierując słowa do dr. Árona Máthé. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Przy Reducie Banku Polskiego odbyły się obchody 82. rocznicy zakończenia walk powstańczych w Warszawie.
🇵🇱 W uroczystości udział wzięli: doradca Prezydenta RP @SlawekMazurek, szef gabinetu prezesa Trybunału Konstytucyjnego @KamilNiedbala oraz @michalkosiorek , Zastępca Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej w @InstPileckiego.
🇵🇱 Organizatorem wydarzenia był Instytut Pamięci Narodowej, a partnerem Grupa Historyczna „Zgrupowanie Radosław”.
🇵🇱 Poznaj szczegóły➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248349,82-rocznica-zakonczenia-…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Spotykamy się, aby złożyć hołd poległym i pomordowanym Powstańcom Warszawskim oraz mieszkańcom niezłomnej stolicy Rzeczypospolitej. Oddajemy także cześć tym, którzy walczyli o Niepodległą Warszawę i mieli szczęście dotrwać do końca walk, trwając przez 63 dni na ulicznych barykadach. Naszą obecnością przy niemym świadku tamtych chwil, jakim jest Reduta Banku Polskiego, manifestujemy przywiązanie do wartości, które są nam najdroższe ze wszystkich – wolności i niepodległości – powiedział do zebranych zastępca dyrektora Biura Prezesa #ipn dr @A_S_Lewandowski, dziękując w imieniu zastępcy prezesa Instytutu, dr. hab. Karola Polejowskiego, za udział w uroczystości.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎥Dzisiaj rusza 18. Festiwal Filmowy NNW @FestiwalN w Gdyni. Podczas wydarzenia #ipn będą reprezentować zastępcy prezesa: dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie zainaugurowaliśmy czwarty rok działalności Instytutu Trzeciego Wieku. Jest to projekt skierowany do wszystkich tych, którzy mają trochę więcej czasu, są na emeryturze i mogą poświęcić czas za dnia, uczestnicząc w prelekcjach, wykładach, warsztatach, a także spacerach edukacyjnych i spotkaniach w muzeach Warszawy i Mazowsza.
💬 – Kilka miesięcy temu wydaliśmy „Historię w obrazkach” – publikację przeznaczoną dla dzieci powyżej lat sześciu. Kilkanaście dni temu odbył się we Wrocławiu Kongres Pamięci Narodowej, na którym pojawiło się wiele tysięcy uczniów ze szkół podstawowych i średnich. A dziś spotykamy się na inauguracji czwartej edycji Instytutu Trzeciego Wieku. To pokazuje, jak szeroką ofertę ma Instytut Pamięci Narodowej dla Polaków różnych pokoleń – dla tych wszystkich, którzy pragną poznać historię naszej Ojczyzny – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
➡️ Jednym z punktów uroczystości był wykład inauguracyjny pt. „Sprawiedliwi i miłosierni. Rodzina Ulmów”. Wygłosił go dr Mateusz Szpytma, który przybliżył seniorom bohaterskie życie, głębokie motywacje oraz tragiczny los rodziny Ulmów, wyniesionej po procesie beatyfikacyjnym na ołtarze.
⚠️ Instytut Trzeciego Wieku jest projektem Biura Edukacji Narodowej IPN. Na chwilę obecną udział weźmie aż 125 osób. Zajęcia w I semestrze potrwają od 1 października 2026 roku do 30 stycznia 2027 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 1 października 1946 roku Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze ogłosił wyroki na zbrodniarzy wojennych III Rzeszy.
📰 Dowiedz się więcej ➡️ katyn.ipn.gov.pl/kat/histori/walka-o-prawde/proces-norymb… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Zapomniana niemiecka zbrodnia w okupowanej Warszawie
❗️ Po kapitulacji stolicy, 1 października 1939 r., wraz z Wehrmachtem do miasta wkroczyła grupa operacyjna policji bezpieczeństwa tzw. Einsatzgruppe IV pod dowództwem SS-Brigadefuhrera Lothara Beutela. Natychmiast przystąpiła do obław, rewizji i aresztowań.
🟥 Na murach zaczęły się pojawiać obwieszczenia z wyrokami sądów doraźnych, które skazywały polskich obywateli na śmierć za posiadanie broni i amunicji, zrywanie plakatów bądź domniemany sabotaż. Oprócz rozstrzeliwań jawnych, które miały na celu fizyczną eliminację polskiej inteligencji, a także sterroryzowanie mieszkańców Warszawy, Niemcy szukali miejsc, gdzie mogli w tajemnicy, bez świadków, dokonywać egzekucji, przeprowadzanych od października do grudnia 1939 r. Jednym z nich były ogrody sejmowe przy ulicy Wiejskiej w Warszawie. Zbrodni tam dokonanych nie dało się jednak ukryć.
🟥 Piotr Rogowski, historyk z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, tak opisuje egzekucje przy Wiejskiej:
💬 – To zbrodnia prawie doskonała, niemieccy okupanci zamordowali w ogrodach sejmowych nawet 1️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ osób, a dziś znamy nazwiska tylko dwóch❗️
🟥 Brak dokumentów archiwalnych i danych ofiar sprawiły, że niemiecka zbrodnia w Ogrodach Sejmowych nie funkcjonuje w pamięci społecznej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnie-niemieckie/6302…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥✝ Męczennik z Sandomierza
📅8⃣4⃣ lata temu w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau zmarł z wycieńczenia ksiądz Antoni Rewera, profesor Seminarium Duchownego w Sandomierzu, duszpasterz, beatyfikowany w 1999 r. przez papieża Jana Pawła II.
🟥 Prawie przez całe swoje życie związany był z Sandomierzem. Został aresztowany przez gestapo 16 marca 1942 roku w ramach masowych zatrzymań w mieście. W ciągu jednej nocy aresztowano wówczas około 130 osób. Zatrzymani należeli do różnych grup zawodowych. Byli wśród nich lekarze, urzędnicy, nauczyciele, prawnicy, wojskowi, księża oraz młodzież szkolna.
❗ Już w pierwszej fazie akcji represyjnej doszło do kilku zabójstw. Następnie zatrzymana grupa została osadzona w więzieniu na zamku w Sandomierzu. Po kilku dniach Niemcy przeprowadzili pierwsze egzekucje, nieliczne osoby zwolnili, a pozostałych aresztantów przewieźli do obozów pracy i zagłady.
🇵🇱 Podczas przesłuchań ks. Rewera przyznał się do czytania podziemnej prasy, twierdząc, że „z woli Bożej każdy naród ma prawo do wolności i swobodnego wypowiadania swoich myśli”.
✝ W nocy, z narażeniem własnego życia, spowiadał w pozycji leżącej aresztowanych towarzyszy. Niedługo potem został wywieziony do KL Auschwitz, skąd w czerwcu 1942 roku trafił do KL Dachau.
🏴 Potworne warunki obozowe wyniszczyły organizm 73-letniego kapłana. Powstałe rany w nodze i przebyty tyfus sprawiły, że skierowano go na rewir, czyli do obozowego szpitala. Pewnego jesiennego dnia jeden z izbowych, by powiększyć udręki kapłana, zabrał ks. Rewerę do łaźni i wylał na niego kilka kubłów zimnej wody. To sprawiło szybkie pogorszenie zdrowia ks. Antoniego, który 1 października 1942 roku zmarł na skutek wycieńczenia.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie ➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/obozy-koncentracyjne/665…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📻 Zapraszamy do posłuchania 67. odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy #ipn”
❓ Kiedy upadło powstanie w getcie warszawskim?
❓ Skąd podziemie polskie czerpało wiadomości o przebiegu powstania w getcie warszawskim?
🎙️ Między innymi na te pytania odpowiada dr Alicja Gontarek, współredaktor książki „»Walczymy do ostatniego«. Opór Żydów na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939–1945”.
🔻🔻🔻
www.youtube.com/watch?v=2GA8xheG87U -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️Zapraszamy do wspólnego upamiętnienia zakończenia walk powstańczych w Warszawie w ramach Akcji „Burza” w 82. rocznicę.
📅 1 października 2026 r. o godz. 17.00 odbędzie się uroczystość o charakterze państwowym przy pomniku Powstańców Warszawskich walczących o Redutę Banku Polskiego.
📍 Reduta Banku Polskiego, ul. Bielańska 10, Warszawa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💗 Bijące serce Instytutu 🇵🇱
⚠️ Nie da się opisać najnowszej historii Polski bez naszych zbiorów archiwalnych. Zbudowane od zera #archiwumipn było jednym z powodów powołania Instytutu i do dziś stanowi jego bijące serce 💗.
➡ Dzięki informacjom z naszego zasobu prowadzone są śledztwa i poszukiwania ofiar komunizmu. Niemal codziennie pomagamy Polakom odnaleźć bliskich lub uzupełnić ich rodzinne historie ‼️
✅ Archiwum IPN to ponad 9️⃣3️⃣ km bieżące dokumentów, nie tylko papierowych
✅ Nasze zasoby to 3️⃣9️⃣ mln fotografii, filmów, nagrań dźwiękowych i artefaktów
✅ Współpracujemy z archiwami na całym świecie, od Kazachstanu po USA
🗄🎉 W naszym archiwum zdeponowano miliony dokumentów, bez których zrozumienie losów Polski i Polaków w burzliwym XX wieku nie byłoby możliwe. Warto pamiętać o tym szczególnie dziś – w Dzień Archiwisty❗
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗄 Przeczytaj wywiad z Marzeną Kruk , dyrektor Archiwum IPN i dowiedz się więcej➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/191028,Nie-da-sie-opisac-najnow…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚀 Rrrrrrrozkręć historię!
Rusza III edycja Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego „Silni Polską!”.
➡️ Jeśli interesujesz się historią, lubisz działać, masz pomysł i ludzi, z którymi chcesz zrobić coś naprawdę swojego i po swojemu, ten konkurs jest właśnie dla Ciebie!
➡️ Najpierw warsztaty z edukatorami IPN, potem działanie w terenie i organizacja własnego wydarzenia historycznego. Film, koncert, wystawa, podcast, rekonstrukcja, pokaz mody? A może coś, czego jeszcze nikt nie zrobił? Ogranicza Was tylko wyobraźnia!
📅 Na zgłoszenia czekamy do 31 października 2026 r.
👉 Zbierz drużynę. Znajdź swój temat. Rozkręć historię!
Szczegóły: silnipolska.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Niezłomny w walce o wolność, nieuchwytny dla komunistów 🇵🇱
🏴🕯️ Siedem lat temu zmarł Kornel Morawiecki – założyciel i przywódca „Solidarności Walczącej”, najdłużej ukrywający się działacz antykomunistycznego podziemia, kawaler Orderu Orła Białego.
➡️ Urodził się w 1941 roku w Warszawie. Pochodził z rodziny o tradycjach niepodległościowych, wychowywał się wśród żołnierzy Armii Krajowej. Po zdaniu matury w 1958 roku doszedł do wniosku, że powinien zostać lekarzem, by pomagać ofiarom wojny. Ostatecznie zmienił jednak plany i ukończył fizykę na Uniwersytecie Wrocławskim. Wkrótce zrobił doktorat i został wykładowcą na tej uczelni.
➡ W lutym 1968 r. wrocławianami wstrząsnął zakaz wystawiania w teatrze „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka. Uznano to za zamach na kulturę polską. Morawiecki znalazł się wówczas w gronie osób organizujących protest na uczelni. Zajmował się m. in. powielaniem ulotek, ponadto uczestniczył w studenckich manifestacjach, rozbitych przez oddziały MO i ORMO. Wraz z grupą przyjaciół przygotował akcję mającą na celu obronę represjonowanych osób.
➡️ Sprzeciwiając się inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r., Morawiecki, wraz z Wojciechem Winciorkiem, wykonywał na murach napisy: „Czechosłowacja ma prawo do niepodległości”, „Sowieci do domu” itp.
W 1979 r. we Wrocławiu zaczął ukazywać się podziemny „Biuletyn Dolnośląski”. Jego redaktorzy od razu stali się celem ataku Służby Bezpieczeństwa, która przeszukiwała mieszkania, konfiskowała nakłady pisma i sprzęt.
➡️ Po zawarciu porozumień sierpniowych w 1980 r., Morawiecki wstąpił do NSZZ „Solidarność”. Po wybuchu stanu wojennego rozwijał siatkę poligraficzno-kolportażową Regionalnego Komitetu Strajkowego „Solidarności”. Jednocześnie musiał się ukrywać (jak sam wspominał, w latach 1981-1987 mieszkał u ok. 60 rodzin). SB uznawała Kornela za najważniejszego lidera podziemia w Polsce południowo-zachodniej.
➡️ W czerwcu 1982 r. stanął na czele „Solidarności Walczącej” – organizacji dążącej do pełnej niepodległości, skupiającej tysiące członków, którzy nie bali się konfrontacji w milicją. W działalność SW włączały się całe struktury konspiracyjne, wydające własne pisma, grupy młodzieży itd. Po pewnym czasie organizacja działała już we wszystkich dużych miastach Polski. Jej poszczególne ogniwa miały dużą autonomię w działaniu.
➡️ Morawiecki był najdłużej ukrywającym się działaczem antykomunistycznego podziemia – komuniści aresztowali go w listopadzie 1987 r. Spędził pół roku w więzieniu mokotowskim, potem zmuszono go do opuszczenia kraju. Gdy powrócił po trzech dniach, deportowano go z lotniska w Warszawie do Wiednia bez prawa powrotu. Korzystając z przymusowej emigracji, Morawiecki odbył szereg spotkań m. in. w Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie. W Rzymie zezwolono mu na osobistą audiencję u papieża Jana Pawła II.
➡️ W 1988 r. Morawiecki nielegalnie powrócił do kraju, by znów stanąć na czele SW. Ukrywał się aż do czerwca 1990 r. Nie mając zaufania do komunistów, opowiadał się przeciwko porozumieniom Okrągłego Stołu. Założył Partię Wolności, która w wyborach do Sejmu z 1991 r. nie zdobyła żadnego mandatu.
➡️ W 2015 r., jako najstarszy poseł w roli marszałka seniora, Morawiecki otworzył obrady Sejmu VIII kadencji. W 2019 r. prezydent RP „w uznaniu znamienitych zasług na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za wybitne osiągnięcia w działalności publicznej i państwowej” odznaczył go Orderem Orła Białego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej, pobierz broszurę z serii #bohaterowieniepodległej: przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
👉 „Burza” w Małopolsce
Nowa broszura Oddziału #ipn w Krakowie do pobrania. [PDF] krakow.ipn.gov.pl/pl4/broszury-edukacyjne-i-d/248277,Burz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Walczył w wojnie obronnej 1939 r., w czasie II wojny światowej m. in. Komendant Miasta Lwowa z ramienia ZWZ i dowódca 106 Dywizji Piechoty AK.
🇵🇱 Po przejściu na emeryturę zajął się opracowywaniem monografii Inspektoratu AK „Maria”, był też założycielem i prezesem Fundacji Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.
🗓️ 29 września 1907 roku urodził się Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski, uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Niezłomny nawet w obliczu śmierci
🇵🇱 Był oficerem Wojska Polskiego i komendantem Okręgu Wileńskiego AK. Jako oddany patriota, walczył z bolszewikami i Niemcami. Po wojnie aresztowało go UB. Torturowany w śledztwie i ciężko chory na gruźlicę zmarł w szpitalu więziennym.
➡ Aleksander Krzyżanowski urodził się w Briańsku w Rosji. W 1917 r. wstąpił do I Korpusu Polskiego, dowodzonego przez gen. Józefa Muśnickiego. Dwa lata później Aleksander Krzyżanowski rozpoczął swój szlak bojowy w wojnie z bolszewikami. Za swą postawę otrzymał Krzyż Walecznych.
➡ We wrześniu 1939 roku walczył w bitwie nad Bzurą i w okolicach Łowicza, a potem z garstką żołnierzy dotarł w Góry Świętokrzyskie, gdzie utworzono oddział partyzancki. Ostatecznie Krzyżanowski wyjechał do Wilna, gdzie zaangażował się w tworzenie struktur Związku Walki Zbrojnej.
➡ W maju 1941 r. „Wilk” objął stanowisko komendanta Okręgu Wileńskiego ZWZ-AK. Rozwijał siatkę konspiracyjną i działalność sabotażowo-dywersyjną. W lipcu 1944 r., w ramach operacji „Ostra Brama”, dowodzone przez Krzyżanowskiego oddziały Wileńskiego i Nowogródzkiego Okręgu AK zaatakowały Wilno, bronione przez ok. 17-tysięczny garnizon niemiecki. Szturm na miasto przypuściły też wojska sowieckie. Rosjanie zaprosili „Wilka” na rozmowę – rzekomo chcieli nawiązać współpracę z AK. W rzeczywistości zaplanowali podstęp i aresztowali Krzyżanowskiego.
➡ Po wojnie Sowieci namawiali polskiego dowódcę, aby w odezwie skierowanej do żołnierzy AK na Wileńszczyźnie nakazał im podporządkować się marionetkowym władzom Polski. Odmówił. Trafił do obozu w Griazowcu, skąd uciekł w 1947 roku, ale wkrótce znów został schwytany i osadzony w moskiewskich Butyrkach. Po przesłuchaniu Krzyżanowski uzyskał zgodę na powrót do Polski. Zamieszkał w Milanówku, w domu swojej siostry. Nie angażował się już w walkę zbrojną, odmawiał też współpracy z nowymi władzami, które proponowały mu m. in. stanowisko wojewody szczecińskiego.
❗ Za swój upór zapłacił wysoką cenę. Krzyżanowskiego aresztowało UB. Oskarżono go o współpracę z Niemcami i torturowano podczas śledztwa. Formalnego procesu nigdy nie przeprowadzono.
🏴 Wycieńczony bohater zmarł 29 września 1951 roku na gruźlicę w więzieniu mokotowskim. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏢🏗 Odbudował nie tylko Warszawę
⚠ Stanisław Jankowski „Agaton” – cichociemny, oficer AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, ale też architekt i urbanista. Po wojnie związał się z Biurem Odbudowy Stolicy, które stało się jego miejscem pracy na długie lata.
💬 – Gdy zjawiłem się w I pawilonie na Ujazdowie, speszyłem się. Na ścianie w pracowni wisiał duży rysunek: Perspektywiczny Plan Odbudowy Warszawy. Pomyślałem: Spóźniłem się. Nie zostało już dla mnie nic do roboty. Wkrótce jednak wiedziałem, że tej roboty zostało bardzo dużo. Dla mnie na trzydzieści lat.
🏢 Swój talent i doświadczenie oddał miastu, pracując nad Trasą W-Z, Marszałkowską Dzielnicą Mieszkaniową i Planem Perspektywicznego Rozwoju Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego.
➡ Stolica Polski nie była jedynym miejscem, nad którym pracował. Wraz z zespołem stworzył plany rozwoju Kabulu, Karbali i Basry w Iraku, a także plan odbudowy Skopje zniszczonego przez trzęsienie ziemi w 1963 r. Innym miastem, które podniósł ze zniszczeń straszliwego żywiołu, było Chimbote w Peru.
ℹ Mija 1⃣1⃣5⃣. rocznica jego urodzin. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 Wobec kończących się zapasów amunicji i żywności oraz w trosce o los rannych, 29 września 1939 roku, gen. bryg. Wiktor Thommée podpisał honorową kapitulację. Zakończyła się trwająca dwa tygodnie obrona Twierdzy Modlin, która kolejny raz była jednym z ostatnich punktów polskiego oporu.
➡ Położona u zbiegu Wisły i Narwi, o trzydzieści kilka kilometrów na północny zachód od Warszawy, Twierdza Modlin jest jedną z największych i najlepiej zachowanych w Polsce, a przy tym zabytkiem najwyższej klasy. Składa się z cytadeli położonej na prawym brzegu Narwi, umocnionych przedmości oraz dwóch pierścieni fortów.
➡ Budowę twierdzy rozpoczęto z rozkazu Napoleona I w latach 1807-1812. Wielokrotnie rozbudowywana i unowocześniana, zawiera w sobie elementy fortyfikacji francuskiej, rosyjskiej i polskiej. Czterokrotnie – w latach 1813, 1831,1915, 1939 – broniona. Obsadzały ją wojska Księstwa Warszawskiego, Królestwa Polskiego, Rzeczypospolitej, francuskie, saskie, wirtemberskie, rosyjskie, niemieckie.
➡ Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Modlin szybko stał się ważnym umocnieniem. Odegrał istotną rolę już w czasie wojny z bolszewikami. W kampanii obronnej 1939 roku stacjonował tu sztab Armii Modlin. Niemcy podeszli pod twierdzę 10 września. Obroną kierował generał Wiktor Thommée, który objął dowództwo Obozu Warownego „Modlin”.
➡ Twierdza skapitulowała 29 września, po dwóch tygodniach oblegana z lądu i powietrza przez przeważające siły niemieckie, gdy wobec poddania Warszawy dalsza obrona była bezcelowa. Podobnie jak w latach 1813 i 1831 był Modlin jednym z ostatnich punktów polskiego oporu.
ℹ Generał Thommée został aresztowany przez Niemców. Do końca wojny przetrzymywany w obozach jenieckich. Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 r., przebywał we Francji i Włoszech. Do kraju wrócił w listopadzie 1947 r. i od razu zgłosił się do służby wojskowej, nie został jednak przyjęty. Przez pewien czas pracował jako dozorca. Mieszkał w Toruniu, Bydgoszczy i Gdyni. Zmarł w Warszawie 13 listopada 1962 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📽️ Obejrzyj relację z uroczystości poświęconej pamięci Juliena Bryana – amerykańskiego fotografa, który we wrześniu 1939 roku dokumentował oblężoną Warszawę.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ Komunikat o zakończeniu prac ekshumacyjnych na terenie dawnego cmentarza w miejscowości Hołosko Wielkie
⚠️ Zakończyły się prace ekshumacyjne na terenie dawnego cmentarza w miejscowości Hołosko Wielkie, znajdującej się obecnie w granicach administracyjnych Lwowa. Działania rozpoczęte 25 sierpnia 2026 roku zostały zrealizowane przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskim partnerem – firmą „Ukraińska Pamięć”, przy wsparciu dr. Łukasza Szleszkowskiego, przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, a także przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie.
ℹ Celem działań było podjęcie szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. W trakcie prac odsłonięto obszar o powierzchni ok. 260 mkw., ujawniając trzy rzędy pochówków w sąsiedztwie istniejącego upamiętnienia. Łącznie ekshumowano szczątki 115 żołnierzy Wojska Polskiego, spoczywających w pojedynczych grobach na przestrzeni całej mogiły.
❗ Przy szczątkach odnaleziono i zabezpieczono 2900 przedmiotów, w tym elementy wyposażenia i umundurowania wojskowego (m.in. guziki wojskowe, klamry, hełmy, bagnety oraz znaki tożsamości, tzw. nieśmiertelniki), a także przedmioty osobiste (portfele, monety, niezbędniki i klucze) oraz dewocjonalia. Liczba odnalezionych szczątków oraz sposób ich pochowania są zgodne z wcześniejszymi ustaleniami opartymi na analizach historycznych i relacjach świadków.
➡ Podczas prowadzonych działań ujawniono także szczątki 18 żołnierzy niemieckich. Zostały one podjęte przez firmę „Ukraińska Pamięć” i przekazane niemieckiej organizacji Volksbund zajmującej się poszukiwaniem i pochówkiem szczątków niemieckich żołnierzy.
➡ Obecnie trwają prace nad uporządkowaniem terenu, przywróceniem go do stanu pierwotnego oraz zamknięcia bazy terenowej.
Trwają jednocześnie poszukiwania rodzin polskich żołnierzy, którzy zostali ekshumowani, aby umożliwić ich identyfikację na podstawie badań DNA.
ℹ Ostatnim etapem prac będzie pogrzeb odnalezionych szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. i ich pogrzeb na polskim cmentarzu w Mościskach na Ukrainie. O terminie uroczystości poinformujemy w oddzielnym komunikacie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W @PrzystanekH w Warszawie odbyła się uroczystość poświęcona pamięci Juliena Bryana – amerykańskiego fotografa, filmowca i podróżnika, którzy we wrześniu 1939 r. dokumentował oblężoną Warszawę.
🎖️ Podsekretarz stanu w KPRP minister @ajedrzak wręczyła nadany pośmiertnie Julienowi Bryanowi Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej za wybitne zasługi w pielęgnowaniu pamięci o najnowszej historii Polski, za dokumentowanie prawdy o polskich ofiarach okupacji niemieckiej. Odznaczenie w imieniu rodziny odebrał prof. Jason Waite.
💬– Pański Bliski ocalił dla przyszłych pokoleń godność ofiar i pamięć o męczeństwie naszego narodu. Do dziś jego fotografie i materiał filmowy stanowią nieoceniony zapis tragedii ludności cywilnej Warszawy z września 1939 roku. Wolna Polska nigdy nie zapomni człowieka, który w godzinie najcięższej próby stanął po stronie prawdy, sprawiedliwości i wolności – powiedział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski zwracając się do prof. Jasona Waite'a.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248154,Krzyz-Komandorski-z-Gwia… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Był harcerzem, legionistą I Brygady Józefa Piłsudskiego, oficerem odrodzonego Wojska Polskiego. W 1939 r. jako szef propagandy przy dowództwie obrony miasta, obok prezydenta Stefana Starzyńskiego, dzielnie podtrzymywał na duchu walczących żołnierzy Wojska Polskiego oraz niezłomnych mieszkańców Warszawy.
🗓️ 130 lat temu urodził się Wacław Lipiński, historyk, żołnierz. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 września 1924 roku arcybiskup Bolesław Twardowski poświęcił Kaplicę Obrońców Lwowa, stojącą na szczycie wzniesienia Cmentarza Obrońców Lwowa.
✝️ Na lwowskiej nekropolii spoczywają obrońcy Lwowa i Kresów Wschodnich z lat 1918-21, w tym m. in. 14-letni Jurek Bitschan, 13-letni Antoni Petrykiewicz, 17-letnia sanitariuszka Stefania Kozłowska, 19-letni tramwajarz Marian Wandyc. Młodzież, która już w pierwszych dniach listopada 1918 r. stanęła w obronie miasta podczas wojny polsko-ukraińskiej.
➡️ Pochowani są tam także żołnierze polegli w wojnie polsko-bolszewickiej, duchowni, politycy i ludzie zasłużeni dla Polski, obcokrajowcy polegli w obronie Polski - Francuzi i amerykańscy lotnicy z Eskadry myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 28 września 1939 r., o godzinie 13.15, w dawnej Fabryce Silników Lotniczych Skody na Rakowie, gen. Tadeusz Kutrzeba i gen. Johannes Blaskowitz podpisali akt kapitulacji Warszawy.
📻 „Opór Warszawy skończony. […] Cała prasa świata pochyla się w hołdzie wobec tej heroicznej obrony. Koniec jej niewątpliwie bolesny, ale stanowi on preludium do całkowitego wyzwolenia Polski. Obrona Warszawy jest zarazem przykładem tej wojny totalnej, którą prowadzi Hitler, gdyż to jego totalna wojna uczyniła z Warszawy fortecę” – brzmiał komunikat wygłoszony 28 września 1939 r. na falach Radia Paryż.
🛩💥 Od 1 września 1939 r. piloci myśliwscy Brygady Pościgowej prowadzili zacięte walki z Luftwaffe nad Warszawą, zadając jej straty w samolotach bombowych i myśliwskich.
💪🇵🇱 3 września 1939 r. komendantem obrony Warszawy został mianowany gen. Walerian Czuma, Komendant Główny Straży Granicznej, który zorganizował obronę miasta w oparciu o znajdujące się w nim oddziały wojskowe, zapasy środków materiałowych, wyposażenia technicznego i łączności. Współpracował on przy tym ściśle z prezydentem miasta Warszawy Stefanem Starzyńskim. Gen. Walerian Czuma pełnił obowiązki dowódcy obrony Warszawy do końca oblężenia miasta.
🇵🇱 Z rozbitych oddziałów polskich, które dotarły do Warszawy, została sformowana Armia „Warszawa”, której dowódcą został gen. Juliusz Rómmel. Dowodził on Armią „Łódź”, którą opuścił po bombardowaniu sztabu. W stolicy znalazł się już 8 września 1939 r. 8 września 1939 r. miał miejsce nieudany atak na Warszawę niemieckiej 4. Dywizji Pancernej, który załamał się dzięki skutecznej polskiej obronie przeciwpancernej.
🗓 W dniach 8-9 września 1939 r. Warszawa została podzielona na dwa odcinki obrony: zachodni i wschodni (praski). 9 września 1939 r. rozpoczęła się bitwa nad Bzurą. Atak Armii „Poznań” gen. Tadeusza Kutrzeby na wojska niemieckie spowodował, że siły znajdujące się pod Warszawą zostały przerzucone w ten rejon frontu, celem zatrzymania polskich działań zaczepnych na tym odcinku. Pod Warszawą znalazła się wówczas tylko jedna niemiecka dywizja, prowadząca działania blokujące miasto. Działania Armii „Poznań” pozwoliły obrońcom miasta na zorganizowanie i uporządkowanie linii obronnych oraz na ściągnięcie zapasów amunicji ze składów w Palmirach.
➡ Wojska niemieckie domknęły pierścień okrążenia Warszawy w dniach 13-15 września 1939 r. i rozpoczęły oblężenie miasta. Mimo to, w dniach 17-22 września 1939 r., do Warszawy przedostały się oddziały polskie z Armii „Poznań” i „Pomorze”, które brały udział w bitwie na Bzurą. Przybycie tych oddziałów wzmocniło siły obrońców miasta.
⚔ W dniach 25-26 września 1939 r. doszło do ciężkich walk o Warszawę. Pierwszego dnia miał miejsce niemiecki nalot dywanowy, który spowodował wysokie straty wśród ludności cywilnej, drugiego – nieudany niemiecki atak na miasto.
🟥 Do klęski Warszawy doszło wskutek braku amunicji artyleryjskiej, karabinowej oraz środków medycznych, a także zniszczenia infrastruktury krytycznej miasta. Z tych też względów 28 września 1939 r. o godzinie 13.15 w dawnej Fabryce Silników Lotniczych Skody na Rakowcu została podpisana kapitulacja Warszawy.
📷 Delegacja polska w czasie rozmów kapitulacyjnych z Niemcami. Trzeci od lewej Felicjan Jabłoński, czwarty – prezydent Warszawy Stefan Starzyński. Po prawej niemiecki generał piechoty Johannes Blaskowitz (pierwszy od prawej), dowódca 8. Armii niemieckiej, rozmawia z generałem dywizji Tadeuszem Kutrzebą (drugi od prawej), zastępcą dowódcy Armii „Warszawa”, 28 IX 1939 r. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Warszawie odbyły się uroczystości związane z 87. rocznicą powstania Polskiego Państwa Podziemnego. W ramach obchodów dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek złożył wieńce pod pomnikiem Stefana Roweckiego „Grota”. Główne uroczystości odbyły się pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248121,87-rocznica-powstania-Po… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🤝✡ Fenomen na światową skalę
️
🗓 8⃣4⃣ lata temu, z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej i Wandy Krahelskiej-Filipowicz, powołano Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom. W grudniu 1942 roku przekształcony został w Radę Pomocy Żydom „Żegota” przy Delegaturze Rządu RP na Kraj.
💪 Była to jedyna tego rodzaju organizacja, która pomogła ok. 1⃣2⃣ tys. osób❗ Rada Pomocy Żydom „Żegota” działała przez swoją centralę w Warszawie oraz Rady Okręgowe w Krakowie i Lwowie.
️
➡ Jej pomoc docierała również do gett i obozów, w których Niemcy masowo więzili ludność żydowską. Wysłannicy „Żegoty” nawiązywali tam kontakty (ewentualnie podejmowali takie próby), umożliwiające dostarczanie pieniędzy lub fałszywych dokumentów, potrzebnych do ucieczki. Mimo usiłowań nie udało się rozszerzyć akcji na całość ziem polskich.
️
➡ W celu ratowania dzieci żydowskich w sierpniu 1943 r. powołano Referat Dziecięcy „Żegoty”, którego kierowniczką została Irena Sendlerowa „Jolanta”. „Żegota” pomogła w ukryciu ok. 1300 dzieci u polskich rodzin zastępczych. Działalność Rady Pomocy Żydom „Żegoty” zakończyła się w 1945 r. wraz z zajęciem Polski przez Armię Czerwoną.
🎖 Zofia Kossak-Szczucka i Wanda Krahelska-Filipowicz zostały odznaczone przez Instytut Yad Vashem medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
🇵🇱🤝✡ Więcej o „Żegocie”➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/174541,Rada-Pomocy-Zydom-Zegota… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Dzień Polskiego Państwa Podziemnego
➡️ 27 września 1939 roku w oblężonej przez Niemców Warszawie gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz utworzył wraz z grupą oficerów WP Służbę Zwycięstwu Polski – konspiracyjną organizację wojskową, mającą kontynuować walkę przeciwko obu okupantom. 4 grudnia 1939 roku premier rządu RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski powołał Związek Walki Zbrojnej. 14 lutego 1942 roku gen. Sikorski przekształcił ZWZ w Armię Krajową.
❗️ Najważniejszym celem AK było prowadzenie walki z Niemcami oraz przygotowywanie kadr i sformowanie jednostek wojskowych w celu wywołania powstania przeciw okupantowi. Tajne struktury podporządkowane rządowi emigracyjnemu nazywano po wojnie Polskim Państwem Podziemnym. Drugiego takiego państwa nie było w całej Europie.
🗓️ 27 września obchodzony jest Dzień Polskiego Państwa Podziemnego.
🔍 Dowiedz się więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/112829,Dzien-Polskiego-Panst… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Bolszewicy pobici❗
🗓 1⃣0⃣6⃣ lat temu zwycięstwem Polaków zakończyła się bitwa nad Niemnem. Jej wynik ostatecznie przesądził o naszej wygranej w wojnie polsko-bolszewickiej. Rozpoczął się pościg za maruderami Armii Czerwonej.
➡️ Niedługo po tym zwycięstwie, 18 października 1920 roku, na całym froncie zaczęło obowiązywać zawieszenie broni. Traktat pokojowy między Polską a Rosją sowiecką podpisano ostatecznie 18 marca 1921 roku w Rydze. Zakończył on trwającą ponad 800 dni wojnę.
🟥 Zwycięstwo militarne nad bolszewikami kosztowało życie blisko 5️⃣0️⃣ 0️⃣0️⃣0️⃣ żołnierzy Wojska Polskiego. Do strat należy doliczyć 2️⃣0️⃣0️⃣ 0️⃣0️⃣0️⃣ rannych i zaginionych.
🇵🇱 W 1920 roku Wojsko Polskie zdało egzamin i nie było to tylko chwilowe odwrócenie losu, przypadek. Dźwigające się po długim okresie niewoli, państwo polskie zdołało ogromnym wysiłkiem i wielkim kosztem obronić swoją niepodległość. II RP na prawie 20 lat powstrzymała pochód Armii Czerwonej w głąb Europy❗ Wyświetl mniej -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Tędy przeszła Warszawa!
➡️ Na terenie byłego niemieckiego obozu przejściowego Durchgangslager 121 w Pruszkowie pod Warszawą odbyły się uroczystości upamiętniające, poświęcone więźniom obozu.
💬 – Tędy przeszła Warszawa, tu umierała i stąd miała odejść w niebyt, ale tak się nie stało. Warszawa odżyła, została odbudowana i jest dumną stolicą wolnego i niepodległego państwa polskiego. Dulag 121 jest również miejscem zbrodni dokonywanych przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego, które było odpowiedzialne za terror, zniszczenia, rabunek i eksterminację – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248118,Uroczystosci-upamietniaj… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️Męczennik z Włocławka
➡️ Był najmłodszym biskupem II RP. Kiedy wybuchła wojna, walczył o prawa Kościoła. To dzięki niemu katedra we Włocławku nie została zamieniona na... salę koncertową dla Niemców. Spadły na niego represje.
➡️ W chwili wybuchu II wojny światowej Michał Kozal był biskupem pomocniczym w diecezji włocławskiej. W listopadzie 1939 r. został aresztowany przez Niemców. Więziono go w wielu obozach, aż w końcu trafił do Dachau. Mimo nieludzkich warunków, pozostał niezłomny. Dbał o współwięźniów, nie patrząc na własne zdrowie. Dzielił się racjami żywnościowymi, oddając je słabszym. Niósł posługę duchową chorym i umierającym, zwłaszcza kapłanom.
➡️ Na początku 1943 roku zachorował na tyfus. 26 stycznia 1943 r. został zamordowany zastrzykiem z fenolu. Jego ciało spalono w obozowym krematorium.
➡️ Zaraz po wojnie zaczęły się zabiegi o beatyfikację biskupa. W 1960 r. diecezjalny trybunał beatyfikacyjny we Włocławku podjął tę sprawę formalnie. 27 lat później beatyfikował go Jan Paweł II .
➡️ Powołany w przededniu ostatniej wojny i straszliwej okupacji do posługi biskupiej w Kościele włocławskim, potem więziony i zesłany do obozu koncentracyjnego w Dachau. Jeden z tysięcy tam umęczonych – odszedł w opinii świętości – mówił papież Jan Paweł II.
🗓️ Minęła 133. rocznica urodzin niezłomnego kapłana. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Osiecznej odsłoniliśmy tablicę poświęconą pamięci żołnierzy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, dowodzonej przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, którzy osiemdziesiąt lat temu, w 1946 r. w Borach Tucholskich kontynuowali walkę o wolną, niepodległą i sprawiedliwą Polskę.
💬 – Żołnierze 5. Wileńskiej Brygady AK walczyli o wolną i niepodległą Polskę. Także tutaj, w Borach Tucholskich, zmagali się zbrojnie z Rosjanami i tymi spośród rodaków, którzy zdradzili swój naród i poszli na współpracę z nowym okupantem sowieckim – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
– Do brygady wstępowali mieszkańcy tutejszych obszarów, wspierali polskich partyzantów. Dlatego w jednej z odezw major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” pisał do swych żołnierzy, że „nie jeden z waszych ojców i synów jest z nami”. Wieczna pamięć wszystkim mieszkańcom Osiecznej i okolic, którzy angażowali się w pomoc dla podziemia niepodległościowego.
➡️ Wydarzenie rozpoczęło się Mszą Świętą w intencji bohaterów, a następnie uczestnicy uroczystości przeszli do Zespołu Szkół Publicznych w Osiecznej, gdzie znajduje się tablica pamiątkowa.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔍 Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248052,Uroczystosc-odsloniecia-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Umorzenie sprawy Wałęsy nie zmienia ustaleń dotyczących jego współpracy z SB i autentyczności teczek tw. „Bolka” odnalezionych w domu Czesława Kiszczaka
Opublikowana 24 września 2026 r., wzbudzająca zainteresowanie opinii publicznej decyzja Prokuratury Okręgowej w Warszawie dotyczy wyłącznie umorzenie śledztwa w sprawie składania przez Lecha Wałęsę fałszywych zeznań w sprawie śledztwa dotyczącego materiałów SB odnalezionych w 2016 r. w domu byłego szefa MSW gen. Czesława Kiszczaka. Tym samym decyzja prokuratury nie wpływa na ustalenia dotyczące współpracy Lecha Wałęsy z SB oraz autentyczności odnalezionych materiałów.
Jak słusznie zauważyła Prokuratura Okręgowa w Warszawie, jedną z fundamentalnych zasad obowiązującego porządku prawnego jest prawo do obrony, w tym wykluczenia samodenuncjacji. Tym samym, Lech Wałęsa zeznając jako świadek miał prawo do podtrzymania wypowiedzi, które zaprzeczały jego współpracy z organami bezpieczeństwa PRL. Ta przesłanka jest kluczowa dla decyzji podjętej przez prokuraturę. W tym kontekście należy jednak zwrócić uwagę na niektóre stwierdzenia przedstawione w uzasadnieniu decyzji Prokuratury Okręgowej w Warszawie.
🔷 Szczególne zdziwienie mogą budzić całkowicie nieprawdziwe stwierdzenia dotyczące „wtórnego analfabetyzmu” przewodniczącego „Solidarności”, który miałby wykluczać sporządzanie przez niego w I poł. lat 70-tych XX. informacji przekazywanych Służbie Bezpieczeństwa. Przeczą temu między innymi pochodzące z tego okresu, kierowane przez Lecha Wałęsę wnioski do kierownictwa Stoczni Gdańskiej i Fabryki Urządzeń Budowlanych „ZREMB” w Gdańsku zachowane w jego aktach osobowych.
🔷 Tego rodzaju sugestie wydają się być obraźliwe wobec przewodniczącego niemal dziesięciomilionowego ruchu społecznego „Solidarności”, który przeszedł do historii XX wieku między innymi za sprawą odczytania w listopadzie 1989 r. w amerykańskim Kongresie pamiętnej mowy rozpoczynającej się od słów „My, Naród”. Trudno sobie wyobrazić reprezentowanie „Solidarności” przez „wtórnego analfabetę”.
🔷 Prokuratura Okręgowa w Warszawie stwierdza również, że „wnikliwie wypunktowała błędy metodologiczne” popełnione przez specjalistów z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. Jana Sehna w Krakowie analizujących autorstwo dokumentów odnalezionych w domu Czesława Kiszczaka. Nie przedstawiono jednak wyników ekspertyzy, która podważałaby ustalenia ekspertów z Instytutu Sehna.
🔷 Nie znajdują podstaw stwierdzenia o niejednoznaczności ekspertyzy Instytutu Sehna. Eksperci uznali za autentyczne podpisy Wałęsy pod zobowiązaniem Lecha Wałęsy do współpracy z SB, 17 odręcznymi pokwitowaniami odbioru pieniędzy za doniesienia przekazane funkcjonariuszom bezpieki. Autentycznych jest także m.in. 29 odręcznych doniesień z podpisem Lecha Wałęsy. Tylko jedno odręczne doniesienie TW zostało sporządzone i podpisane pseudonimem „Bolek” przez funkcjonariusza SB Józefa Dąbka ps. „Madziar”.
Zachęcamy do zapoznania się z opublikowanymi przez Instytut Pamięci Narodowej materiałami podsumowującymi badania dotyczące materiałów dot. tw. „Bolka”:
🔍 Ekspertyza. Teczka TW „Bolka”. : www.youtube.com/watch?v=YfaUw3H73xg&t=
🔍 Biegli z Instytutu Ekspertyz Sądowych potwierdzają, kto pisał donosy TW „Bolka”.: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/38564,Biegli-z-Instytutu-Eksper… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Polska upomina się o swojego bohatera!
➡️ We Wrocławiu odbył się pogrzeb Alojzego Kocmana, którego szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane w 2023 roku przez @PoszukiwaniaIPN.
💬 – Dziś, po wielu latach, Polska upomina się o swojego bohatera, żołnierza konspiracji, ofiarę niemieckich represji. Wydawałoby się, że śmierć Alojzego Kocmana w raciborskim więzieniu oraz decyzja niemieckich władz, żeby pogrzebać go na skraju cmentarza, zamyka dramatyczny życiorys bohatera na zawsze. Jednak pamięć o Nim trwała. Dziś po wielu latach jesteśmy świadkami, w jaki sposób Ojczyzna powinna po swoich bohaterów powracać – wydobywać, odnajdywać, przywracać im imiona i nazwiska – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Alojzy Kocman urodził się 26 maja 1906 r. w Międzyrzeczu Dolnym na Śląsku Cieszyńskim. W czasie okupacji niemieckiej działał w Służbie Zwycięstwu Polski (później ZWZ). W prowadzonej przez siebie karczmie w Cieszynie utrzymywał punkt kontaktowy konspiracji; przekazywał pieniądze rodzinom aresztowanych, przechowywał blankiety do fałszywych dokumentów oraz powielacz służący do druku ulotek, w tym skierowanych do żołnierzy Wehrmachtu.
Aresztowany przez Gestapo w lipcu 1941 r., po brutalnym śledztwie skazany 15 czerwca 1942 r. na 6 lat ciężkiego więzienia. Zmarł 21 września 1942 r. w więzieniu w Raciborzu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Celem licznych i okrutnych nalotów Luftwaffe we wrześniu 1939 r. stała się Warszawa.
🗓️ 87 lat temu doszło do największego ataku lotniczego na miasto, wzięło w nim udział ok. 400 niemieckich samolotów. Równocześnie stolica była ostrzeliwana przez artylerię.
🔥 Tylko jednego dnia – 25 września 1939 r. – na stolicę spadło blisko 630 ton bomb i wybuchło ok. 200 pożarów.
💬 „Tak chyba wyglądać będzie koniec świata” – wspominał dzień 25 września warszawski lekarz Ludwik Hirszfeld.
❗️ W wyniku trzytygodniowych zbrodniczych bombardowań i ostrzału artyleryjskiego zniszczeniu uległo 10-12 proc. substancji materialnej Warszawy. Najostrożniejsze szacunki mówią o 10 tys. zabitych i 50 tys. rannych, ofiar przypuszczalnie było jednak dużo więcej. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
youtu.be/F7loMkXyFBQ
📆W nocy z 25 na 26 września 1953 r. abp Antoni Baraniak został aresztowany i osadzony przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.
⛓️ Przesłuchiwano go 145 razy. Mimo brutalnych metod śledczych nie złamał się. 🛡️ Jego postawa pomogła uchronić prymasa Stefana Wyszyńskiego przed pokazowym procesem.
🎙️ O abp. Baraniaku opowiada dr hab. Rafał Reczek, dyrektor IPN w Poznaniu. Rozmowę prowadzi red. @k_swiatek.
🕯️ Pamiętamy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Był najmłodszym biskupem II RP. Kiedy wybuchła wojna, walczył o prawa Kościoła. To dzięki niemu katedra we Włocławku nie została zamieniona na... salę koncertową dla Niemców. Spadły na niego represje.
🔥 W chwili wybuchu II wojny światowej Michał Kozal był biskupem pomocniczym w diecezji włocławskiej. W listopadzie 1939 r. został aresztowany przez Niemców. Więziono go w wielu obozach, aż w końcu trafił do Dachau.
❗️Mimo nieludzkich warunków, pozostał niezłomny. Dbał o współwięźniów, nie patrząc na własne zdrowie. Dzielił się racjami żywnościowymi, oddając je słabszym. Niósł posługę duchową chorym i umierającym, zwłaszcza kapłanom.
➡️ Na początku 1943 roku zachorował na tyfus. 26 stycznia 1943 r. został zamordowany zastrzykiem z fenolu. Jego ciało spalono w obozowym krematorium.
✝️ Zaraz po wojnie zaczęły się zabiegi o beatyfikację biskupa. W 1960 r. diecezjalny trybunał beatyfikacyjny we Włocławku podjął tę sprawę formalnie. 27 lat później beatyfikował go Jan Paweł II .
💬 – Powołany w przededniu ostatniej wojny i straszliwej okupacji do posługi biskupiej w Kościele włocławskim, potem więziony i zesłany do obozu koncentracyjnego w Dachau. Jeden z tysięcy tam umęczonych – odszedł w opinii świętości – mówił papież Jan Paweł II.
🗓️ Minęła 1⃣3⃣3⃣. rocznica urodzin niezłomnego kapłana. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Generał Wojska Polskiego, dowódca sformowanej w Wielkiej Brytanii 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
⚔️ Na jej czele we wrześniu 1944 roku wziął udział w alianckiej operacji desantowej „Market Garden”. Od grudnia 1944 roku gen. Sosabowski pełnił funkcję inspektora jednostek etapowych i wartowniczych. Służył w Polskich Siłach Zbrojnych aż do ich rozwiązania.
❗️ Po wojnie mieszkał w Wielkiej Brytanii, gdzie pracował m. in. jako magazynier.
🗓️ 25 września 1967 r. w Londynie zmarł gen. Stanisław Sosabowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Eugeniusz Lokajski – utalentowany sportowiec, lekkoatleta, mistrz i rekordzista Polski w rzucie oszczepem, wicemistrz świata w pięcioboju, olimpijczyk z Berlina, nauczyciel i wychowawca młodzieży, fotograf amator, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego II RP, porucznik Armii Krajowej ps. „Brok”.
🗓️ Dziś mija 8⃣2⃣. rocznica jego śmierci.
📸 Do historii przeszedł jako fotograf Powstania Warszawskiego. Wykonał ok. 1️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ zdjęć, dokumentujących życie codzienne powstańców, ich heroiczną walkę, chwile grozy i triumfu, w tym dwudniowe walki o zdobycie Poczty Głównej oraz zdobycie budynku Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y) przy ul. Zielnej.
🏴 Zginął 25 września 1944 r. w zbombardowanej kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 129. Poszedł tam, aby kupić klisze fotograficzne potrzebne do realizacji otrzymanego z Komendy Głównej AK zadania – wykonania zdjęć do fałszywych dokumentów (Kennkart), które pozwoliłyby powstańcom wyjść z miasta wraz z ludnością cywilną i uniknąć niewoli.
🔍 Poznaj tę niezwykłą postać: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/109716,Eugeniusz-Lokajsk… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 W Łańcucie odbył się pogrzeb Stanisława Niemczaka, bratanka Wiktorii Ulmy, naocznego świadka historii, który przez całe swoje życie z oddaniem gromadził materiały dokumentujące losy Józefa i Wiktorii Ulmów.
W uroczystości pogrzebowej wziął udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🔥 Nowy cykl spotkań w Centralnym Przystanku Historia❗️„RESORT ZBRODNI. URZĄD I SŁUŻBA BEZPIECZEŃSTWA W PRL”
🎙️ Cykl poprowadzi dr hab. Filip Musiał, dyrektor @ipn_krakow, ceniony za fascynujące rozmowy o historii najnowszej.
📖 Pierwsze spotkanie: „Sowiecka czy rodzima? Rodowód bezpieki”
Kiedy zapadła decyzja o utworzeniu resortu bezpieczeństwa❓Kto ją podjął❓Jaką rolę odegrali tzw. sowietnicy❓
📅 30.09 | 17:30
📍 Centralny Przystanek Historia, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
🎤 dr Maciej Korkuć i dr Witold Bagieński
👉 Wstęp wolny❗️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Oskar Sosnowski: śmierć na posterunku
🏗🏠 Był człowiekiem licznych talentów – architektem, urbanistą, malarzem i rzeźbiarzem. Niespożytej energii artystycznej dawał wyraz, tworząc… misterne wycinanki. Można powiedzieć, że jego najbardziej znane dzieło – kościół św. Rocha w Białymstoku – to również wycinanka. Wielka, górująca nad miastem, betonowa wycinanka.
🏰 Umiejętnie czerpał z rezerwuaru środków historycznych. Sięgał po romanizm i gotyk, przetwarzając je w duchu nowoczesności. W dziejach polskiej architektury zapisał się jako twórca licznych budowli sakralnych, ale projektował też wille, kamienice, a nawet całe założenia, czego najlepszym wyrazem jest Miasto-Ogród Czerniaków.
⛪ Pośród realizacji sakralnych, które miał na swoim koncie, najszerzej kojarzony jest białostocki kościół św. Rocha. Świątynia pomyślana jako wotum wdzięczności za odzyskaną niepodległość to nie tylko symbol miasta, ale też jedno z wybitniejszych dzieł swoich czasów.
✍⛪ Spod ręki Sosnowskiego wyszły również projekty kościoła św. Jakuba na warszawskiej Ochocie, św. Michała Archanioła w Lublinie oraz św. Agnieszki w Goniądzu.
🗄📚 Jego największym dziełem nie był chyba żaden konkretny obiekt, a sposób, w jaki myślał o architekturze. Z inicjatywy profesora powstał bowiem Zakład Architektury Polskiej na Politechnice Warszawskiej: miejsce, które – mimo skromnej nazwy – pełniło rolę prężnego instytuty polskiej tradycji architektonicznej. Marzeniem Sosnowskiego było wydanie monumentalnych „Dziejów budownictwa w Polsce”. Zamysł – już po tragicznej śmierci mistrza i w oparciu o jego pracę – zrealizowali uczniowie profesora.
🟥 Oskar Sosnowski zginął na posterunku. Z początkiem wojny przeniósł się z domu przy Myśliwieckiej i zamieszkał na Wydziale Architektury. Chciał być jak najbliżej cennych zbiorów, by w razie potrzeby móc je ratować.
💥8⃣7⃣ lat temu, 24 września 1939, został ciężko ranny od odłamka, który trafił go podczas niemieckiego bombardowania. Wkrótce zmarł. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Za miłość do Polski dostał siedmiokrotną karę śmierci💔🇵🇱
📅 1⃣0⃣8⃣ lat temu urodził się Hieronim Dekutowski ps. „Zapora”, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Cichociemny, oficer Armii Krajowej i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
✈️ Na początku marca 1943 roku został zaprzysiężony na „cichociemnego” o ps. „Zapora” i „Odra”. We wrześniu 1943 zrzucono go na teren okupowanej Polski, gdzie walczył w szeregach Armii Krajowej.
🟥 W czerwcu 1947 roku zaprzestał akcji zbrojnych i ujawnił się. Mimo to żył w ciągłym niebezpieczeństwie. 16 września 1947 roku został zatrzymany przez UB. Przeszedł okrutne śledztwo w centralnym więzieniu MBP przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.
🟥 Wyrokiem WSR w Warszawie z 15 listopada 1948 r. major Dekutowski został skazany na siedmiokrotną karę śmierci ‼️ Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Przed wykonaniem wyroku Dekutowski podjął jeszcze jedną, nieudaną próbę ucieczki z celi więziennej. Został zamordowany 7 marca 1949 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.
🎖 Wyrok na majora „Zaporę” został unieważniony w maju 1994 roku. 5 marca 2008 roku Prezydent RP odznaczył pośmiertnie majora Dekutowskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
🚩 Latem 2012 roku pracownicy Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, działający pod kierunkiem prof. Krzysztofa Szwagrzyka, odkryli szczątki majora podczas prac ekshumacyjnych na terenie Kwatery „Ł” na Wojskowych Powązkach. 22 sierpnia 2013 przedstawiciele rodziny odebrali notę identyfikacyjną.
🇵🇱 Poznaj tę niezwykłą postać➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/139646,Hieronim-Dekutowski-Z… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników
📢 W @PrzystanekH Warszawie Instytut Pamięci Narodowej zorganizował uroczystości w związku z 50. rocznicą powstania jednej z najważniejszych organizacji opozycji przedsierpniowej – Komitetu Obrony Robotników. Głównym punktem obchodów była dyskusja pt. „Komitet Obrony Robotników – razem przeciwko systemowi”.
👥 W debacie zabrali głos: Wiesław Kęcik, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Wojciech Onyszkiewicz i Józef Śreniowski. Rozmowę poprowadził redaktor Krzysztof Świątek. Wprowadzenie dotyczące KOR wygłosiła dr Justyna Błażejowska.
➡️ W wydarzeniu zorganizowanym przez Archiwum IPN licznie wzięli udział działacze opozycji demokratycznej w PRL w tym przedstawiciele represjonowanych robotników z Radomia z 1976 roku.
🔎 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247194,50-rocznica-powstania-Ko…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Komitet Obrony Robotników, przekształcony po amnestii z lipca 1977 r. w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”, był środowiskiem, z którego wyrastały kolejne inicjatywy obywatelskie i polityczne. Można powiedzieć, że był miejscem spotkania na rozstajach dróg, gdzie zeszli się ludzie związani z wieloma nurtami polskiej myśli, polityki i duchowości – i z czasem ruszyli w różne strony. (…) Jako Prezydent Rzeczypospolitej mam głęboki szacunek dla ludzi, którzy w chwili próby uznali, że odpowiedzialność za drugiego człowieka jest także odpowiedzialnością za Polskę – napisał w liście Prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dziękujemy za to, że w 1976, 1977 i kolejnych latach przełamaliście barierę strachu. Wasza działalność spowodowała, że zaczęły powstawać w różnych częściach Polski grupy, które od was się wywodziły, z wami współpracowały, lub się wami inspirowały takie jak Komitety Samoobrony Ziemi Chłopskiej, Studenckie Komitety Solidarności, Komitety Samoobrony Ludzi Wierzących. Pojawiły się jakże ważne Wolne Związki Zawodowe na Śląsku, na Wybrzeżu i w Lisowie – zaznaczył zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W @PrzystanekH trwa zorganizowana przez #ipn debata pt. „Komitet Obrony Robotników – razem przeciwko systemowi”.
ℹ️ W debacie biorą udział: Wiesław Kęcik, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Wojciech Onyszkiewicz i Józef Śreniowski.
➡️ W wydarzeniu uczestniczy zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników, na Zamku Królewskim w Warszawie odbyły się państwowe uroczystości zorganizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
ℹ️ Obchodom towarzyszyła międzynarodowa debata poświęcona wspólnemu dziedzictwu walki o wolność, prawa człowieka i solidarność narodów.
➡️ Wśród gości obecny był m. in. zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Warszawie upamiętniliśmy bł. ks. Józefa Stanka w 82. rocznicę jego męczeńskiej śmierci. Podczas uroczystości przedstawiciele #ipn złożyli kwiaty pod krzyżem upamiętniającym męczennika.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247986,82-rocznica-smierci-blog… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Niemcy powiesili go na stule❗
✝️ Był duchową podporą walczących Powstańców, niósł otuchę i pocieszenie w chwilach ostatecznych. Niemcy zatrzymali go pod koniec września 1944 roku i okrzyknęli „głównym bandytą Powstania”. Ksiądz Józef Stanek, kapelan walczącej Warszawy, poniósł bohaterską, okrutną śmierć.
ℹ Urodził się w grudniu 1916 roku na Spiszu. Był najmłodszym spośród ośmiorga rodzeństwa. Atmosfera panująca w domu rodzinnym kształtowała go w duchu oddania ojczyźnie i przywiązania do wiary. Jako sześciolatek stracił rodziców, a opiekę nad nim i resztą rodzeństwa przejęła najstarsza z sióstr.
⛪️ Już podczas okupacji przyjął święcenia kapłańskie. W tym samym – 1941 roku – dołączył do Związku Walki Zbrojnej. Działalność w konspiracji łączył z pracą duszpasterską w Zakładzie Sióstr Rodziny Maryi przy ul. Hożej w Warszawie.
🏨 Gdy wybuchło Powstanie Warszawskie, początkowo posługiwał na Koszykach, a później Czerniakowie. Wspierał żołnierzy Zgrupowaniu AK „Kryska”. Wypełniał obowiązki kapłana, odprawiając Msze św. i spowiadając walczących. Odwiedzał powstańcze szpitale, ratował uwięzionych pod gruzami, nosił rannych i umierających. Przybrał pseudonim „Rudy”.
❗ Gdy sytuacja Powstańców była już beznadziejna, miał szansę ocalić życie. Został na Czerniakowie, a swoje miejsce w odpływającym na drugi brzeg Wisły pontonie odstąpił rannemu żołnierzowi. Wkrótce bohaterskiego księdza schwytali Niemcy.
❗ 23 września oprawcy pobili go do nieprzytomności, po czym zamordowali. Egzekucji dokonano w sposób szczególnie bestialski. Ksiądz zawisł na improwizowanej szubienicy – wystającej z muru żelaznej belce. Wokół gardła zaciśnięto mu kapłańską stułę...
✝️ Ksiądz Józef Stanek został beatyfikowany 13 czerwca 1999 r. przez papieża Jana Pawła II. Na ołtarze wyniesiono go wraz ze 107 innymi męczennikami II wojny światowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 @PrzystanekH w Warszawie odwiedziła sześcioosobowa delegacja duńskiej instytucji Mindelunden, która upamiętnia ofiary niemieckiej okupacji Danii.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248022,Wizyta-przedstawicieli-M… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 5⃣0⃣ lat temu️ założono Komitet Obrony Robotników, pierwszą jawną strukturę opozycyjną w PRL❗
️
🟥 KOR powstał po to, aby udzielać pomocy ludziom brutalnie represjonowanym po robotniczych protestach #czerwiec76 z Radomia, Ursusa i Płocka. Skupiał przedstawicieli różnych pokoleń, często o odmiennych przekonaniach – łączył ich jednak zdecydowany sprzeciw wobec łamania prawa przez komunistów.
️
📅 23 września 14 osób ogłosiło „Apel do społeczeństwa i władz PRL”, informując o powstaniu KOR-u. Sygnatariusze wzywali do: przyjęcia do pracy wszystkich zwolnionych, ogłoszenia amnestii dla skazanych i więzionych za udział w strajkach, ujawnienia rozmiarów zastosowanych represji i ukarania osób winnych łamania prawa.
️
📜 Sygnatariuszami apelu byli: Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Ludwik Cohn, Jacek Kuroń, Edward Lipiński, Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Antoni Pajdak, Józef Rybicki, Aniela Steinsbergowa, Adam Szczypiorski, ks. Jan Zieja, Wojciech Ziembiński. Wkrótce dołączyli także: Halina Mikołajska, Mirosław Chojecki, Bogdan Borusewicz.
️
🇵🇱✌ KOR stał się intelektualną i organizacyjną podstawą dla Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, pierwszego za „żelazną kurtyną” niezależnego związku zawodowego.
️
🇵🇱 Ludzie związani z KOR angażowali się w różne inicjatywy zmierzające do demokratyzacji życia w Polsce. Większość głównych postaci tego ruchu uczestniczyła w rozmowach Okrągłego Stołu, a potem startowała w wyborach do parlamentu 4 czerwca 1989 r.
️
️📚 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/kor
️
📸 Fot. 1. Przemarsz uczestników strajku ul. 1 Maja pod Komitet Wojewódzki PZPR w Radomiu (źródło AIPN)
📸 Fot.2. Głodówka w Podkowie Leśnej trwająca od 7 do 17 maja 1980 r. w kościele św. Krzysztofa Wyświetl mniejśnej trwająca od 7 do 17 maja 1980 r. w kościele św. Krzysztofa Wyświetl mniej -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zakończył się Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej we Wrocławiu pod hasłem „Historia mówi przez pokolenia”.
➡️ Obejrzyj relacjęThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Dwa dni z historią za nami!
➡️ We Wrocławiu zakończył się Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej. Poruszaliśmy tematy ważne zarówno dla lokalnej społeczności, jak i każdego Polaka. Z wielu atrakcji przygotowanych dla pasjonatów historii skorzystało ponad 7 tysięcy osób.
– Ważna jest i zabawa, i nauka. To wszystko było na Kongresie. Mieliśmy możliwość spotkania wybitnych naukowców, profesorów, ale też edukatorów. To jest misja Instytutu Pamięci Narodowej, aby mówić o historii kolejnym pokoleniom. Bo przecież my jesteśmy, ale kiedyś przeminiemy, a po nas muszą nastąpić kolejne pokolenia. To dla nich jest ten Kongres – mówił podczas uroczystego zakończenia Kongresu zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗪𝗼𝗷𝗰𝗶𝗲𝗰𝗵 𝗭𝗶𝗲𝗺𝗯𝗶ń𝘀𝗸𝗶⠐⢾░▒
ur. 22 marca 1925 r. w Gniewie koło Tczewa, zm. 13 stycznia 2001 r. w Warszawie
➡️ Publicysta, działacz opozycji demokratycznej, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W czasie okupacji niemieckiej współpracował z podziemiem, a po wojnie służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Od lat pięćdziesiątych angażował się w działalność opozycyjną, m. in. w Klubie Krzywego Koła. Wielokrotnie był represjonowany przez władze PRL.
➡️ W 1975 r. podpisał List 59 przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL, a rok później List 14 w obronie represjonowanych robotników. 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. W 1977 r. współtworzył Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W latach 1977–1980 redagował niezależne czasopismo „Opinia”.
➡️ Był inicjatorem Komitetu Porozumienia na rzecz Samostanowienia Narodu, organizował manifestacje patriotyczne i wspierał działania na rzecz niepodległości Polski. W latach 1980–1981 działał w Komitecie Obrony Więzionych za Przekonania, a w 1981 r. współtworzył Kluby Służby Niepodległości. Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywał się, a następnie został aresztowany. W 1983 r. założył Kongres Solidarności Narodu i kierował jego pracami.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #ziembiński -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👉 W czasie Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej odbywają się warsztaty budowania z klocków Lego pod okiem influencerów oraz mistrzostwa budowania makiet historycznych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 22 września 1939 r. – po bohaterskiej obronie przed wojskami III Rzeszy i ZSRS – Lwów skapitulował przed oddziałami sowieckimi.
___________________
___________________
❗️ 25 sierpnia 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej rozpoczął badania na terenie dawnego cmentarza na Hołosku we Lwowie, które potrwają do 2 października br.
🇵🇱 Celem prac jest ekshumacja szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa.
📚 Dowiedz się więcej➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/128652,Kapitulacja-Lwowa… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Rozpoczynamy drugi dzień Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej debatą ,,Jakiej polityki historycznej potrzebujemy? Między budowaniem wspólnoty a wojną o pamięć – perspektywa regionalna i międzynarodowa”.
👉 Uczestnicy: płk Adam Jawor (członek Rady Bezpieczeństwa i Obronności przy Prezydencie RP),
dr hab. Tomasz Głowiński, prof. UWr (Uniwersytet Wrocławski), prof. dr hab. Andrzej Nowak (Kolegium IPN, Uniwersytet Jagielloński), prof. dr hab. Wojciech Polak (Kolegium IPN, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika)
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zaczynamy kolejną debatę pt. ,,Bezpieczeństwo, integracja czy zniewolenie? Rola i znaczenie Układu Warszawskiego w historii Europy Środkowo-Wschodniej”.
👉 Uczestnicy: dr Jacek Jędrysiak (Uniwersytet Wrocławski), dr hab. Grzegorz Hryciuk, prof. UWr
(Uniwersytet Wrocławski), dr hab. Sławomir Cenckiewicz (członek Rady Bezpieczeństwa
i Obronności przy Prezydencie RP). -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na drugi dzień Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej!
➡️ Jeszcze tylko dziś możesz przeżyć niezapomnianą podróż w przeszłość za sprawą atrakcji, jakie przygotowaliśmy w Hali Stulecia we Wrocławiu podczas Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej.
👥 Drugi dzień kongresu to interesujące dyskusje, spotkania, projekcje i wiele więcej.
ℹ️ Na odwiedzających wciąż będą czekać liczne wystawy, rekonstrukcje historyczne, warsztaty dla dzieci i młodzieży:
🟥 Strefa Nowych Technologii – Gry VR i cyfrowe projekty edukacyjne przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej.
🟥 Księgarnia IPN. Podczas Kongresu rabat 40% na cały asortyment dostępny na stoisku (z wyłączeniem gier).
🟥 Teatr Historii dla najmłodszych – „Historia Misia Wojtka” oraz „Historia Wiktorii i Franka”.
🟥 Picbot – robot rysujący portrety na żywo, stylizowane na różne epoki historyczne.
🟥 Powracamy po swoich – strefa warsztatowa, gdzie eksperci IPN opowiedzą o metodach poszukiwania i ekshumacji ofiar totalitaryzmów oraz o tym, jak przebiega kwerenda prowadząca do typowania miejsc pochówku poszukiwanych bohaterów.
🟥 Kino Memoria – strefa filmowa, gdzie można zobaczyć filmy dokumentalne i seriale historyczne wyprodukowane przez IPN.
✅ Wstęp jest bezpłatny - zarejestruj i dołącz do nas ostatniego dnia Kongresu: ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d…
🔎 Pełny program i szczegóły na stronie Kongresu:
www.kongrespamiecinarodowej.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zakończył się pierwszy dzień Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej. Propozycje Instytutu Pamięci Narodowej spotkały się z wielkim zainteresowaniem odbiorców w każdym wieku.
🎻 Zwieńczeniem pierwszego dnia było widowisko muzyczno‑teatralne „Historia mówi przez pokolenia”, ukazujące 250 lat polskich zmagań o wolność. Widowisko łączy muzykę, choreografię, światło i projekcje multimedialne, tworząc symboliczną narrację o odpowiedzialności, wspólnocie i ciągłości pokoleń.
💬 – Jednym z najważniejszych zadań, jakie nasze pokolenie ma do wykonania, to wychowanie swoich następców. I to czynimy jako IPN, także w ramach takich Kongresów Pamięci Narodowej jak ten we Wrocławiu. Chcemy, aby nowe pokolenia młodzieży poznawały historię – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
🗓 Zapraszamy jutro na kolejny dzień poruszających dyskusji, inspirujących spotkań i interesujących wystaw!
✅ Wstęp jest bezpłatny - zarejestruj i dołącz do nas ostatniego dnia Kongresu: ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖 Wolność trzeba nieść kolejnym pokoleniom❗
🇵🇱 Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej we Wrocławiu stał się okazją do tego, by odznaczyć zasłużonych dla Polski i jej historii. Wręczyliśmy nagrody Świadek Historii, medal Reipublicae Memoriae Meritum, a także Krzyż Wolności i Solidarności.
💬 – Bohaterowie walki z komunizmem, świadkowie historii, uczestnicy wydarzeń sprzed wielu dziesiątek lat i ci, którzy dzisiaj w wolnej Polsce czują się zobowiązani do tego, aby tę pamięć i dumę z polskiej historii nieść i przekazywać kolejnym pokoleniom – w tym działaniu zawsze mogą Państwo liczyć na wsparcie Instytutu Pamięci Narodowej, bo to jest nasza wspólna misja, którą będziemy realizować – powiedział zastępca prezesa #ipn, dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do uhonorowanych.
ℹ Nagroda Świadek Historii to wyróżnienie honorowe, które jest przyznawane instytucjom, organizacjom i osobom fizycznym szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego oraz wspierającym pion edukacyjny IPN w realizacji ustawowej działalności w obszarach edukacyjnym, naukowym i wydawniczym w poszczególnych regionach kraju. Medalem Reipublicae Memoriae Meritum Instytut Pamięci Narodowej honoruje tych, którzy działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wspierają IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej. Krzyż Wolności i Solidarności przyznawany jest osobom, które swoimi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Poznaj odznaczonych, dowiedz się więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247791,Wolnosc-trzeba-niesc-kol… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zobacz relację z pierwszego dnia Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej
🔻🔻🔻This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📷🇵🇱 Gościem specjalnym Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej jest Chris Niedenthal – jeden z najwybitniejszych fotoreporterów dokumentujących życie Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w drugiej połowie XX wieku.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej to także okazja do skorzystania z oferty Wydawnictwa IPN. Podczas Kongresu rabat 40% na cały asortyment dostępny na stoisku (z wyłączeniem gier).
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗸𝘀. 𝗝𝗮𝗻 𝗭𝗶𝗲𝗷𝗮⠐⢾░▒
ur. 1 marca 1897 r. w Ossie, zm. 19 października 1991 r. w Warszawie
➡️ Duchowny, społecznik, działacz Polskiego Państwa Podziemnego, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników.
➡️ W trakcie wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej 1939 r. i Powstania Warszawskiego był kapelanem wojskowym. W czasie okupacji niemieckiej współpracował z Radą Pomocy Żydom „Żegota” oraz był kapłanem Szarych Szeregów i Armii Krajowej.
➡️ Po wojnie angażował się w działalność społeczną, przede wszystkim na rzecz ludzi ubogich i wykluczonych. Jego poglądy stopniowo stawały się coraz bardziej krytyczne wobec systemu komunistycznego. Szczególne znaczenie miały jego odważne kazania z lat siedemdziesiątych. Na przykład w 1974 r. mówił o prawie Litwinów, Białorusinów i Ukraińców do samostanowienia.
➡️ 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. W Komitecie pełnił funkcję przewodniczącego Rady Funduszu Samoobrony Społecznej.
➡️ Jego działalność łączyła środowiska katolickie, socjalistyczne i niepodległościowe.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #zieja -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖 W czasie Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej we Wrocławiu uhonorowaliśmy laureatów nagrody im. Grażyny Langowskiej, nauczycieli i wychowawców, szczególnie zaangażowanym w swoją pracę oraz krzewienie wartości patriotycznych.
💬 – Na początku lat osiemdziesiątych rozpocząłem tutaj naukę w szkole średniej. Jednym z nauczycieli, których mieliśmy, wspaniałych nauczycieli, była pani Maria. Potrafiła nas wszystkich „zarazić” miłością do historii – do naszych dziejów, miłością do Polski. Wyjątkowy człowiek, który pozostał w pamięci setek absolwentów naszej szkoły. To, co najważniejszego zostaje po nauczycielu, to wdzięczna pamięć uczniów i absolwentów. Serdecznie gratulując Państwu nagrody, chciałbym życzyć, żeby liczba Waszych absolwentów, w których pamięci zostaniecie na zawsze – jako wspaniali wychowawcy, przewodnicy, kierownicy, opiekunowie – była jak największa – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk do nagrodzonych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Poznaj laureatów
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247779,Gala-finalowa-VI-edycji-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Strefa Pomarańczowej Alternatywy to miejsce, w którym można poznać działalność Pomarańczowej Alternatywy w latach. 80 poprzez wystawę, warsztaty z graffiti szablonowego oraz sitodruku na koszulkach i torbach.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👥 Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej to również interesujące dyskusje. Podczas debaty ,,Rola stowarzyszeń i instytucji polonijnych w zachowaniu pamięci narodowej” rozmawiali: Iwona Golińska (prezes stowarzyszenia Polish Sue, Wielka Brytania), ks. Tomasz Jarosz (administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie, Włochy), Andrés Chowańczak (Związek Polaków w Argentynie)
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❓Podczas Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej odbył się konkurs wiedzy historycznej ,,1 z 12”, podczas którego młodzi pasjonaci historii mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👉 Na uczestników Kongresu czeka Strefa @PoszukiwaniaIPN "Powracamy po swoich" – strefa warsztatowa, gdzie eksperci IPN opowiedzą o metodach poszukiwania i ekshumacji ofiar totalitaryzmów oraz o tym, jak przebiega kwerenda prowadząca do typowania miejsc pochówku poszukiwanych bohaterów.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👉 Strefa Nowych Technologii na Dolnośląskim Kongresie Pamięci Narodowej to gry VR i cyfrowe projekty edukacyjne przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Historia mówi przez pokolenia!
➡️ W Hali Stulecia we Wrocławiu wystartował Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej. Jest to wyjątkowe wydarzenie, skierowane do odbiorców w każdym wieku – od najmłodszych po seniorów. Jego celem jest przybliżenie najnowszej historii Polski w ciekawy, angażujący i zachęcający do refleksji sposób.
💬 – Jeden z ojców polskiej niepodległości, Wincenty Witos, jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości powiedział rzecz, która nie straciła w ogóle na aktualności. Każdy młody Polak, który kończy szkołę, powinien być wyedukowany. Powinien znać geografię, historię, biologię, inne przedmioty, których się uczy. Najważniejszą rzeczą, najważniejszym zadaniem szkoły jest jednak to, by uczeń wychodził z niej Polakiem. Człowiekiem świadomym swojej historii, świadomym tradycji – i aby na tym budował całe swoje życie. Młodzi przyjaciele – to do Was, już niedługo, będzie należeć los Rzeczypospolitej! – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do licznie zgromadzonej młodzieży.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👥 Otwarciu towarzyszy debata pt. „O dyplomacji historycznej – także od kuchni”, podczas której byli ambasadorowie RP opowiadają o swoich doświadczeniach inicjowania przedsięwzięć dyplomacji historycznej, o praktycznych aspektach swojej pracy i doświadczeniach zdobytych na placówkach.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Wystartował Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej.
👉 Wysłuchaj wystąpienia zastępcy prezesa #ipn dr hab. Karola PolejowskiegoThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Rozpoczynamy Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Już o 10.00 rozpoczynamy Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej❗️
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj transmisję z otwarcia
🔻🔻🔻
m.youtube.com/watch?v=NZal8xiZzv0 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗔𝗱𝗮𝗺 𝗦𝘇𝗰𝘇𝘆𝗽𝗶𝗼𝗿𝘀𝗸𝗶⠐⢾░▒
ur. 10 października 1895 r. w Bystrzycy, zm. 3 sierpnia 1979 r. w Kruku
➡️ Historyk, profesor Polskiej Akademii Nauk, działacz polityczny i związkowy, przedwojenny parlamentarzysta, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. Wniósł do niego doświadczenie kilku pokoleń polskiego ruchu socjalistycznego i demokratycznego. Od 1913 r. należał do Polskiej Partii Socjalistycznej, a w latach 1928–1930 zasiadał w ławach sejmowych. W czasie II wojny światowej był więziony w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.
➡️ Po wojnie przebywał na emigracji w Szwecji i Wielkiej Brytanii, gdzie zajmował się m. in. polskim szkolnictwem. W latach pięćdziesiątych wrócił do Polski.
➡️ 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Uczestniczył w interwencjach na rzecz osób represjonowanych przez władze PRL, m. in. Kazimierza Świtonia. Jego obecność miała symboliczne znaczenie – był łącznikiem między przedwojenną tradycją PPS a opozycją demokratyczną lat siedemdziesiątych.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #szczypiorski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝐀𝐧𝐢𝐞𝐥𝐚 𝐙𝐨𝐟𝐢𝐚 𝐒𝐭𝐞𝐢𝐧𝐬𝐛𝐞𝐫𝐠𝐨𝐰𝐚⠐⢾░▒
ur. 27 czerwca 1896 r. w Wiedniu, zm. 22 grudnia 1988 r. w Warszawie
➡️ Prawniczka, przed II wojną światową obrończyni w sprawach politycznych, współzałożycielka Komitetu Obrony Robotników. W czasie okupacji niemieckiej działała w PPS-WRN oraz Radzie Pomocy Żydom „Żegota”. Po wojnie zajmowała się m. in. sprawami rehabilitacyjnymi żołnierzy Armii Krajowej. W 1968 r. została pozbawiona prawa wykonywania zawodu.
➡️ W latach siedemdziesiątych ponownie zaangażowała się w działalność opozycyjną. W 1975 r. podpisała List 59 przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL, a rok później List 14 w obronie represjonowanych robotników. 23 września 1976 r. była jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Od 1977 r. zajmowała się sprawami prawnymi Komitetu, a następnie KSS „KOR”. Udzielała porad w Biurze Interwencyjnym oraz uczestniczyła w pracach Komisji Redakcyjnej.
➡️ W 1980 r. była współzałożycielką Komisji Helsińskiej, zajmującej się dokumentowaniem naruszeń praw człowieka w Polsce, i współautorką „Raportu Madryckiego” dotyczącego ich przestrzegania w Polsce. Działała również w NSZZ „Solidarność”, m. in. w Komitecie Obrony Więzionych za Przekonania.
➡️ Do końca życia angażowała się w obronę więźniów politycznych i represjonowanych członków opozycji.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #steinsbergowa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W Kamesznicy odbyły się uroczystości w 80. rocznicę mordu dokonanego na żołnierzach VII Śląskiego Okręgu Narodowych Sił Zbrojnych.
➡️ W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
📷 Sławomir Kasper (#ipn)
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
– Ci, którzy tu spoczywają, kiedy podejmowali decyzję o walce o wolną i niepodległą Polskę, składali przysięgę na wierność Bogu i Ojczyźnie. Byli w pełni świadomi obowiązków, na które się godzą. Nie zdradzili do końca, bo za nimi stała pamięć poprzednich pokoleń – tych, którzy o Polskę i polskość walczyli. Bo za nimi stała prawda wobec komunistycznego kłamstwa. A jeżeli mieli pamięć i prawdę, to byli ludźmi wolnymi – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do uczestników uroczystości w 80. rocznicę mordu dokonanego na żołnierzach VII Śląskiego Okręgu Narodowych Sił Zbrojnych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓8⃣4⃣ lata temu powstały Narodowe Siły Zbrojne 🇵🇱
🇵🇱 Narodowe Siły Zbrojne to konspiracyjna organizacja wojskowa obozu narodowego, działająca podczas II wojny światowej oraz w okresie powojennym. NSZ były nastawione na walkę z dwoma okupantami – Niemcami i Sowietami, a także wspierającymi ich polskimi komunistami.
❗ Narodowe Siły Zbrojne były największą po Armii Krajowej i Batalionach Chłopskich podziemną formacją polityczno-wojskową w okupowanej Polsce. Liczyły od 8️⃣0️⃣ do 1️⃣0️⃣0️⃣ tys. osób❗
➡️ Sztab NSZ utworzono w październiku 1942 r. Na początku składał się z pięciu oddziałów, rozbudowywanych sukcesywnie przez tworzenie i obsadzanie kolejnych komórek organizacyjnych. Najważniejsze piony w walce z okupantem stanowiły wywiad i propaganda. Działaniami wywiadu NSZ kierował II Oddział Sztabu – Centralna Służba Wywiadowcza (CSW). NSZ od początku swojego istnienia posiadały także oddziały partyzanckie, których działalność polegała głównie na przeprowadzaniu akcji dywersyjnych, zdobywaniu broni, zaopatrzenia, pieniędzy oraz na ochronie ludności cywilnej przed bandami rabunkowymi i oddziałami komunistycznymi.
🇵🇱 Więcej o Narodowych Siłach Zbrojnych➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/41745,Narodowe-Sily-Zbrojne-194… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Skonał w objęciach matki
🗓 20 września 1939 r. rozpoczęła się heroiczna obrona Grodna przed Sowietami. W walkach zginął 13-letni Tadeusz Jasiński, śmiertelnie ranny podczas próby spalenia nieprzyjacielskiego czołgu.
➡ Obroną kierował gen. Wacław Przeździecki, wspierany przez mjr. Benedykta Serafina i wiceprezydenta miasta Romana Sawickiego. W czasie trwającego trzy dni nierównego boju – nieprzyjaciel dysponował m. in. bronią pancerną – żołnierze WP, a także liczna młodzież (głównie harcerze), bronili miasta w oparciu o Niemen i miejskie zabudowania.
🟥 Drugiego dnia obrony zginął 13-letni Tadeusz Jasiński. Ostatnie chwile życia chłopca opisała Grażyna Lipińska w książce pt. „Jeśli zapomnę o nich...”:
💬 „Na łbie czołgu rozkrzyżowane dziecko, chłopczyk. Krew z jego ran płynie, strużkami po żelazie. (…) Chłopczyk ma pięć ran od kul karabinowych (wiem – to polskie kule siekają po wrogich czołgach) i silny upływ krwi, ale jest przytomny. W szpitalu otaczają go siostry, doktorzy, chorzy. >>Chcę mamy<< – prosi dziecko (…). Nie pomaga transfuzja krwi. Chłopiec coraz słabszy, zaczyna konać. Ale kona w objęciach matki i na skrawku wolnej Polski, bo szpital wojskowy jest ciągle w naszych rękach”.
🎖 Prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie odznaczył młodego bohatera Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
🟥 22 września Grodno skapitulowało. Do sowieckiej niewoli poszło ok. 1000 polskich jeńców. Wielu spośród nich, głównie oficerów WP, ale także cywilów, zostało rozstrzelanych.
📷 Grafika grodzieńskiego artysty przedstawiająca śmierć Tadeusza Jasińskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Przywracamy pamięć o polskości Kresów
🎗️ Na cmentarzu komunalnym w Lublinie odsłoniliśmy pomnik Ofiar Zbrodni Wołyńskiej. W uroczystości udział wziął zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – My dzisiaj, odsłaniając ten pomnik, nie tylko czcimy pamięć pomordowanych Polaków na Wołyniu, ale przywracamy pamięć o polskości Kresów. Zbrodnia zaplanowana i dokonana przez ukraińskich nacjonalistów spod znaku OUN i UPA, była elementem depolonizacji. Depolonizacji biologicznej, depolonizacji kulturowej, depolonizacji ekonomicznej, depolonizacji Kresów Wschodnich – podkreślił zastępca prezesa IPN.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Ważnym elementem lubelskiej uroczystości było złożenie urny z ziemią pochodzącą z miejsc męczeńskiej śmierci Polaków w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 19 września 1940 r. w czasie wielkiej obławy w Warszawie Niemcy aresztowali ponad 2000 mężczyzn. Wśród nich znalazł się też Witold Pilecki, który dobrowolnie dał się zatrzymać, aby trafić do KL Auschwitz.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 19 września 1939 r. padła Kępa Oksywska. Dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża płk Stanisław Dąbek popełnił samobójstwo.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️🏴 19 września 1939 r. zmarł gen. Stanisław Grzmot-Skotnicki, ciężko ranny dzień wcześniej pod Tułowicami, gdzie osobiście poprowadził na pozycje Niemców natarcie kilkuset swych ocalałych żołnierzy Pomorskiej Brygady Kawalerii.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎭 17 września, w rocznicę sowieckiej napaści na Polskę, w Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie zaprezentowaliśmy „Zapiski oficera armii czerwonej” – spektakl oparty na powieści Sergiusza Piaseckiego. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
🎭 Scenariusz przedstawienia bazuje na jednej z najważniejszych powieści Sergiusza Piaseckiego. Główny bohater, młodszy lejtnant Michaił Zubow, wkracza wraz z oddziałami Armii Czerwonej na terytorium II Rzeczypospolitej. Mężczyzna nosi w głowie przesiąknięty nienawiścią, zideologizowany obraz świata, zaszczepiony mu przez stalinowską machinę propagandową.
🎭 „Zapiski oficera Armii Czerwonej” to przede wszystkim psychologiczny portret typowego przedstawiciela mentalności sowieckiej w czasach stalinowskich. Samodzielne myślenie jest mu obce, a jego działanie oparte jest na posłuszeństwie wobec ideologii bolszewickiej, strachu i nienawiści do wyimaginowanych „burżuazyjnych” wrogów. Zderzenie sowieckiego prymitywizmu z kulturą, dobrobytem oraz tradycją mieszkańców Wileńszczyzny tworzy fundament genialnej groteski.
🎭 Spektakl Polskiego Teatru Studio z Wilna, wyreżyserowany przez Sławomira Gaudyna, to bezkompromisowa, gorzka satyra na totalitarny system i sowiecką indoktrynację. Odkrywa ona bolesną prawdę o okupacji Kresów Wschodnich, potrafiąc jednocześnie rozbawić do łez i głęboko przerazić.
_________________________
_________________________
🇵🇱✍️ Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu dla dorobku pisarskiego Sergiusza Piaseckiego, jego postawy patriotycznej i walki o polską wolność, ustanowił rok 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🍀🇵🇱 Najwybitniejszy z uczniów Witosa
🍀 Był nie tylko kontynuatorem dzieła Witosa, ale też strażnikiem pamięci o jednym z Ojców Niepodległości. 8⃣0⃣ lat temu w Krakowie władze komunistyczne aresztowały sekretarza generalnego PSL Stanisława Mierzwę.
🍀 Przyszedł na świat we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 r. ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 r. wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii.
🍀 Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 r. wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym. Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem.
🟥 Aresztowany przez NKWD w końcu marca 1945 r. wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej, został w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia.
🍀 Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju.
🟥 W 1946 r. został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Po zwolnieniu w 1953 r. wrócił do pracy w adwokaturze. Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętnienia premiera Witosa – był m. in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971).
🏴 Zmarł 10 października 1985 r. w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach.
🍀 Poznaj tę niezwykłą postać➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/214… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Już w poniedziałek rozpoczyna się Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej!
➡️ Podczas dwóch dni Kongresu na pasjonatów historii czekają liczne wystawy, rekonstrukcje historyczne oraz warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz panele dyskusyjne.
Licznym atrakcjom będą towarzyszyć również dodatkowe wydarzenia:
🔶 Spotkanie autorskie z Chrisem Niedenthalem – wykład i wystawa zdjęć legendarnego fotoreportera dokumentującego rzeczywistość.
🔶 Widowisko muzyczno-teatralne „Historia mówi przez pokolenia” – autorska produkcja muzyczno‑teatralna ukazująca 250 lat polskich zmagań o wolność. Widowisko łączy muzykę, choreografię, światło i projekcje multimedialne, tworząc symboliczną narrację o odpowiedzialności, wspólnocie i ciągłości pokoleń. Odbierz bezpłatną wejściówkę: meeting15.live/pl/buy/tickets/instytut-pamieci-narodowej-…
🔶 Wręczenie Odznaczeń Krzyż Wolności i Solidarności – odznaczeni zostaną osoby, które swoimi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności.
🔶 Wręczenie Nagród Świadek Historii osobom, organizacjom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego.
🔶 Wręczenie Medali Reipublicae Memoriae Meritum – medalem wyróżniane są osoby dbające o groby i cmentarze wojenne w kraju i za granicą, badacze, a także edukatorzy, którzy wspierają IPN w krzewieniu wiedzy historycznej i budowaniu tożsamości narodowej kolejnych pokoleń.
🔶 Wręczenie Nagród im. Grażyny Langowskiej – wyróżnienie przyznawane wybitnym nauczycielom, wychowawcom i pedagogom, którzy z pasją krzewią postawy patriotyczne wśród dzieci i młodzieży.
✅ Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny - zarejestruj się już dziś: ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d…
🔎 Pełny program i szczegóły na stronie Kongresu:
www.kongrespamiecinarodowej.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Pożegnaliśmy ks. Stanisława Małkowskiego.
◼️ 17 września 2026 roku w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe ks. Stanisława Małkowskiego.
◼️ W ostatnim pożegnaniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
◼️ Dowiedz się więcej➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247710,Pozegnalismy-ks-Stanisla… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Umarł razem z Polską
⬛ Najpierw awangardowy artysta, poszukujący nowych form i sposobów wypowiedzi, z czasem katastrofista, który przewidział nastanie totalitarnego świata. Rozpoczynał swą twórczość z nastaniem niepodległości, zakończył ją z jej utratą. Mija 8⃣7⃣. rocznica śmierci Stanisława Ignacego Witkiewicza.
◾ Zakończył swe życie dramatycznie razem z niepodległą Rzecząpospolitą. Popełnił samobójstwo we wrześniu 1939 r. Odebrał sobie życie nie na początku wojny po napaści Niemiec, lecz dopiero wtedy, gdy 17 września wtargnęła do Polski Armia Czerwona. Dostrzegł, że jego świat się skończył, a w tym nowym, który tak się zaczynał, nie chciał już żyć. Bo był to świat totalitarny, który zapowiadał w swoich powieściach, dramatach, pismach filozoficznych, w swoim malarstwie.
◾ Lękał się nie tylko totalitarnej zagłady, lecz także tego nowoczesnego świata, który miał się z niej wyłonić, mechanicznego życia w nowych, totalnych społeczeństwach, masowej demokracji z jej wynaturzeniem, depersonalizacją i unifikacją, z nowymi ludźmi bez twarzy i duszy, bez wewnętrznych przeżyć, zredukowanych do społecznych standardów – świata końca kultury, religii, filozofii i sztuki.
📷 Stanisław Ignacy Witkiewicz, Autoportret wielokrotny w lustrach, 1915–1917.
📚 Przeczytaj więcej o dramatycznej decyzji artysty➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wrzesien-1939/43399,Witk… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️ Pamiętamy o Ofiarach sowieckiej agresji
🎗️ W 87. rocznicę sowieckiej napaści na Polskę pod Pomnikiem „Poległym i Pomordowanym na Wschodzie” zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma oddał hołd obrońcom Ojczyzny, którzy 17 września 1939 roku stanęli do walki z agresorem ze wschodu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇺🇸 Amerykański biolog molekularny prof. Victor Ambros, syn polskiego robotnika przymusowego w III Rzeszy, otrzymał polskie obywatelstwo.
🧬 W 2024 r. został, wspólnie z Garym Ruvkunem (USA), laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycie microRNA i jego kluczowej roli w regulacji ekspresji genów.
🗄️ Informacje o ojcu noblisty – Longinie Ambrosie – znajdują się w bazie Instytutu Pamięci Narodowej straty.pl
ℹ️ Longin Ambros urodził się w Dordziszkach (pow. oszmiański, woj. wileńskie) 02.10. / 02.09./ 02.11.1923 r., jako syn Wiktora i Małgorzaty z domu Pawłowskiej. W czasie II wojny światowej został deportowany do III Rzeszy. Jako robotnik przymusowy pracował od 27 maja 1942 r. w Hesji (Hessen) – od 4 czerwca 1942 r. w Steinheim am Main/Offenbach, a następnie przebywał w Dudenhoffen. Po wojnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
______________________________________
______________________________________
‼️ straty.pl to internetowa i ogólnodostępna baza ofiar niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej będąca wynikiem programu dokumentacyjnego Instytutu Pamięci Narodowej „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. Zgromadzono w niej dane o 5 847 949 ofiarach i osobach represjonowanych‼️
ℹ️ Dowiedz się więcej➡️ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/247794,Noblista-prof-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗔𝗻𝘁𝗼𝗻𝗶 𝗣𝗮𝗷𝗱𝗮𝗸⠐⢾░▒
ur. 7 grudnia 1894 r. w Biskupicach koło Wieliczki, zm. 20 marca 1988 r. w Warszawie
➡️ Prawnik, członek Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnik walk o niepodległość Polski, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W czasie okupacji niemieckiej działał w PPS-WRN, Politycznym Komitecie Porozumiewawczym i Radzie Jedności Narodowej. Od 1943 r. był zastępcą delegata rządu RP na kraj, a w latach 1944–1945 zasiadał w Krajowej Radzie Ministrów. W 1945 r. został aresztowany przez NKWD wraz z przywódcami Polskiego Państwa Podziemnego.
➡️ Po odmowie współpracy z władzami sowieckimi został skazany na pięć lat więzienia i pięć lat zesłania na Syberię. Do Polski powrócił w 1955 r.
➡️ W latach siedemdziesiątych ponownie zaangażował się w działalność opozycyjną. W 1975 r. podpisał List 59 przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL, a rok później List 14 w obronie represjonowanych robotników.
➡️ 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Obserwował procesy represjonowanych robotników i występował w ich obronie.
➡️ W 1977 r. współtworzył Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Wspierał prześladowanych działaczy KOR, jak również podpisywał apele o uwolnienie więźniów politycznych oraz przeciwko represjom władz PRL. W 1980 r. został pobity przez nieznanych sprawców.
🇵🇱 Do końca życia pozostawał aktywny w środowiskach opozycyjnych.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #pajdak -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Trwa czwarty tydzień prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej we Lwowie-Hołosku. Dotychczas podjęto szczątki 97 osób pogrzebanych w pojedynczych pochówkach.
➡️ Polegli grzebani byli w rzędach, obok siebie. Aktualnie trwa eksploracja trzeciego rzędu pochówków, w którym dotychczas ujawniono szczątki 43 osób.
➡️ W jamach grobowych odnajdowane są przedmioty osobiste i elementy wyposażenia wojskowego. Dotychczas zaewidencjonowano 1760 przedmiotów.
ℹ️ W trwającym tygodniu prac uczestniczy dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa #ipn. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 17 września 1940 r. w Palmirach Niemcy rozstrzelali 200 więźniów Pawiaka.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Tego dnia w Palmirach Niemcy zamordowali między innymi Zygmunta Moczyńskiego - kompozytora, organistę, pedagoga i działacza konspiracyjnego.
🎵 Przed wojną Moczyński był wykładowcą i wicedyrektorem Konserwatorium Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego w Toruniu. Jego najbardziej znaną kompozycją jest „Hymn Pomorza”🌊 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔥🕙 17 września 1939 r. około 11:00 w wyniku niemieckiego ostrzału artyleryjskiego wybuchł pożar Zamku Królewskiego w Warszawie.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Czerwona zaraza rozlewa się na Polskę❗️
🗓 17 września 1939 roku Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła na teren II Rzeczpospolitej. Napaść na Polskę była częścią tajnego paktu Ribbentrop-Mołotow, zawartego przez Niemcy i Związek Sowiecki.
❗ Stalin uznał, że wszelkie układy zawarte uprzednio z Polską (w tym traktat ryski z 1921 r. i pakt o nieagresji z 1932 r.) nie obowiązują, Polska bowiem przestała istnieć. W chwili, gdy zastępca komisarza ludowego spraw zagranicznych Potiomkin odczytywał ambasadorowi Grzybowskiemu treść noty dyplomatycznej, Armia Czerwona rozpoczęła już zbrojną napaść na całej długości wschodniej granicy II RP.
🇵🇱 💪 W wielu punktach wzdłuż granicy oraz w głębi polskiego terytorium, m. in. pod Kowlem, Sarnami, Baranowiczami, Dubnem, Oranami i Tarnopolem, agresorowi opór stawiały oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza i Wojska Polskiego. Do rangi symbolu urosła obrona Grodna (20–21 września). W dniach 18–19 września broniło się Wilno. Pod Lwów pierwsze jednostki sowieckie dotarły w nocy z 18 na 19 września.
🟥 21 września 1939 r. dowództwo obrony Lwowa rozpoczęło pertraktacje z Sowietami i dzień później, 22 września, podpisano protokół o przekazaniu miasta Armii Czerwonej. Mimo zagwarantowania w tym dokumencie nietykalności oficerom polskim opuszczającym miasto, Sowieci aresztowali ich, a następnie wysłali w głąb Rosji. Trafili oni głównie do obozu w Starobielsku i zostali zamordowani w Katyniu, Charkowie i Kalininie (Zbrodnia Katyńska).
🟥 W ślad za oddziałami Armii Czerwonej na tereny polskie wkraczały oddziały specjalne NKWD. Zaczęły się masowe aresztowania i egzekucje lokalnych elit zgodnie z przygotowanymi uprzednio listami proskrypcyjnymi. Ziemie polskie zalał czerwony terror❗
📷 Zobacz zdjęcia z sowieckiej inwazji na Polskę➡ 1wrzesnia39.pl/39p/materialy-archiwalne/fotografie/8832,A… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🛩🇵🇱 Zwyciężyli na warszawskim niebie
📆9⃣2⃣ lata temu, 16 września 1934 roku, pilot Jerzy Bajan i mechanik Gustaw Pokrzywka na pokładzie RWD-9 wygrali międzynarodowe zawody lotnicze Challenge 1934. Na podium stanęli też inni Polacy – z drugą lokatą zawody ukończyli Stanisław Płonczyński z mechanikiem Stanisławem Zientkiem.
🛩 Podczas imprezy, który odbyła się w Warszawie, konkurowały ze sobą zespoły z Polski, Niemiec, Włoch oraz Czechosłowacji. Nasz kraj reprezentowało jedenaście załóg na maszynach RWD-9. Były to samoloty wyprodukowane specjalnie na tę okazję. Pewnie nie byłoby zwycięstwa Bajana i mocnej drugiej lokaty Płonczyńskiego, gdyby nie zaangażowanie inżyniera Stanisława Nowkuńskiego, konstruktora silników dwóch zwycięskich maszyn.
💪🇵🇱 Zawody lotnicze Challenge 1934 zorganizowano w Warszawie, ponieważ w ich wcześniejszej edycji również zwyciężyli Polacy – Stanisław Wigura i Franciszek Żwirko. Ten drugi urodził się dokładnie 1⃣3⃣1⃣ lat temu, 16 września 1895 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗣𝗶𝗼𝘁𝗿 𝗡𝗮𝗶𝗺𝘀𝗸𝗶⠐⢾░▒
ur. 2 lutego 1951 r. w Warszawie
⚗️ Biochemik, publicysta, polityk, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W młodości angażował się w działalność harcerską, w której współpracował z Antonim Macierewiczem.
👉 W 1976 r. włączył się w organizowanie pomocy dla represjonowanych robotników, a 23 września tego roku był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Był też współautorem i sygnatariuszem apeli kierowanych do władz PRL oraz członkiem redakcji niezależnego czasopisma „Głos”.
🟥 Za działalność opozycyjną wielokrotnie go aresztowano, m. in. w maju 1977 r. i w grudniu 1979 r. W latach 1980–1981 działał w NSZZ „Solidarność”.
➡️ Od 1981 do 1984 r. przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie współtworzył Komitet Pomocy „Solidarności”. Po powrocie do kraju kontynuował działalność opozycyjną i był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #naimski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 💪 Niespełna 6️⃣0️⃣0️⃣ polskich żołnierzy przez cały dzień powstrzymywało natarcie bolszewickiej piechoty i konnicy w sile ponad 2️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ ludzi❗
ℹ️ Miesiąc wcześniej bolszewicy zostali pobici pod Warszawą, ale wojna polsko-bolszewicka trwała nadal. 16 września 1920 r. pod Dytiatynem w Małopolsce Wschodniej ok. 600 żołnierzy Wojska Polskiego pod dowództwem Jana Rudolfa Gabrysia stawiło heroiczny opór prawie czterokrotnie liczniejszym siłom bolszewickim. Polacy, za cenę sporych strat, powstrzymali na wiele godzin oddziały nieprzyjaciela.
⚔️ Bitwa pod Dytiatynem, obok bitwy pod Zadwórzem (1920) czy obrony Wizny (1939), to jedna z 5️⃣ bitew nazywanych polskimi Termopilami❗️
➡️ W miejscu pochówku bohaterskich żołnierzy wybudowano kaplicę-pomnik pw. św. Teresy, poświęconą 21 września 1930 roku. Sowieci rozebrali ją w 1947 r. Kilka lat temu tamtejszy cmentarz wojskowy został odbudowany. Bitwę pod Dytiatynem upamiętnia jedna z tablic przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.
🎨 Obraz Jerzego Kossaka -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥🛩 Niemcy ponieśli klęskę na niebie❗️
🗓 15 września 1940 r. nastąpił kulminacyjny moment trwającej od 10 lipca powietrznej Bitwy o Anglię. Tego Dnia doszło do masowego nalotu 500 samolotów Luftwaffe. Niemcy ponieśli klęskę. Stracili ponad 60 samolotów, zginęło ponad 80 lotników niemieckich, wielu zostało rannych lub dostało się do niewoli.
🛩🛩🛩 Atak został odparty dzięki znacznemu wsparciu polskich pilotów walczących w polskich dywizjonach myśliwskich 302 i 303 oraz w dywizjonach brytyjskich (np. 609). W trakcie podniebnej bitwy o Anglię podczas II wojny światowej Polacy zestrzelili około 1️⃣7️⃣0️⃣ samolotów niemieckich i uszkodzili 3️⃣6️⃣, co stanowiło około 1️⃣2️⃣ procent strat Luftwaffe❗️
🎉 Dziś na pamiątkę tego zwycięstwa świętowany jest #battleofbritainday
📷 Bombowce Heinkel He 111 nad Londynem w czasie bitwy o Anglię. Domena publiczna. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗔𝗻𝘁𝗼𝗻𝗶 𝗠𝗮𝗰𝗶𝗲𝗿𝗲𝘄𝗶𝗰𝘇⠐⢾░▒
ur. 3 sierpnia 1948 r. w Warszawie
👉 Historyk, publicysta, polityk, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W młodości angażował się w działalność harcerską, w której współpracował z Piotrem Naimskim. W 1965 r. na apelu szkolnym odmówił potępienia orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich, za co relegowano go z liceum.
📍 Brał udział w protestach studenckich Marca ʼ68, podczas których został aresztowany. W 1976 r. wraz z Piotrem Naimskim i Wojciechem Onyszkiewiczem przygotował koncepcję funkcjonowania Komitetu i zaproponował jego nazwę.
📜 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Od 1977 r. współtworzył niezależne czasopismo „Głos”.
📢 W latach 1976–1980 był aż 23 razy zatrzymywany przez Służbę Bezpieczeństwa. W stanie wojennym uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej, a po jego pacyfikacji został internowany.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #macierewicz -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Sanktuarium Poległych i Pomordowanych na Wschodzie przy Kościele pw. św. Karola Boromeusza w Warszawie odsłoniliśmy tablicę poświęconą pamięci Polaków przymusowo deportowanych do Kazachstanu, na Syberię oraz do republik Azji Środkowej.
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247659,W-holdzie-ofiarom-sowiec… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj na żywo obrady X Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est… – dzieci i dzieciństwo”.
📅 Start 15 września 2026, godz. 9.30
🔻 🔻 🔻
www.youtube.com/live/Jm8hAgm8TpE -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💔 Trafiony prosto w serce
📆82 lata temu w Powstaniu Warszawskim poległ porucznik AK Andrzej Romocki „Morro”, harcerz Szarych Szeregów, dowódca 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”.
🇵🇱 Brał udział m.in. w zdobyciu Szpitala św. Zofii oraz Gęsiówki. Zginął podczas walki o utrzymanie przyczółka czerniakowskiego, trafiony w serce przez niemieckiego snajpera.
🏴 Ekshumowany przez towarzyszy broni i matkę jesienią 1945 roku, pochowany został w kwaterze batalionu „Zośka” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
🎖 Odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Orderem Virtuti Militari. Pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝗝𝗮𝗻 𝗝ó𝘇𝗲𝗳 𝗟𝗶𝗽𝘀𝗸𝗶⠐⢾░▒
ur. 25 maja 1926 r. w Warszawie, zm. 10 września 1991 r. w Krakowie
👉 Polonista, historyk literatury, działacz opozycji demokratycznej, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W czasie okupacji niemieckiej był członkiem Szarych Szeregów i Armii Krajowej, walczył w Powstaniu Warszawskim.
📆 Od lat pięćdziesiątych związany z opozycyjnym Klubem Krzywego Koła, a w latach 1957–1958 był jego prezesem.
📜 W 1964 r. współinicjował List 34 przeciwko ograniczaniu wolności słowa, a po Marcu ʼ68 organizował pomoc dla prześladowanych studentów.
📌 W 1975 r. podpisał List 59 przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL, a rok później List 14 w obronie represjonowanych robotników. 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR, a następnie został członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”. Wspierał osoby prześladowane przez władze PRL, za co był wielokrotnie zatrzymywany, poddawany rewizjom i aresztowany.
📢 Był współzałożycielem Towarzystwa Kursów Naukowych, jak również członkiem NSZZ „Solidarność” i jej władz regionalnych oraz delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów. Po wprowadzeniu stanu wojennego został aresztowany za udział w strajku w Zakładach Mechanicznych „Ursus”. W 1982 r. napisał książkę KOR, dokumentującą działalność organizacji.
ℹ W 1988 r. wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #lipski -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Debata „W centrum historii. gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz"
Zapraszamy na spotkanie: 📅 15 września 🕕 Godz. 18.00 📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107, Warszawa.
Kim był gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz – twórca pierwszej organizacji konspiracyjnej walczącej z okupantami? Jaką wizję Polskiego Państwa Podziemnego stworzył i dlaczego nie stanął na jego czele?
Zapraszamy na debatę z cyklu „W centrum historii”, poświęconą jednej z najważniejszych, a zarazem najbardziej fascynujących postaci polskiej konspiracji. 27 września 1939 r. gen. brygady Michał Tokarzewski-Karaszewicz stanął na czele Służby Zwycięstwu Polski – pierwszej organizacji militarnej powołanej do kontynuowania walki z najeźdźcami.
Gośćmi spotkania prowadzonego przez red. Krzysztofa Świątka (@k_swiatek) będą:
• prof. Jerzy Kirszak (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN we Wrocławiu) • dr Maciej Żuczkowski (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie).
Podczas debaty eksperci odpowiedzą na pytania:
• Jaką wizję Państwa Podziemnego miał gen. Tokarzewski?
• Czy został odsunięty od realizacji swoich planów?
• Kto był jego przeciwnikiem, a kto sprzymierzeńcem?
• Jak potoczyły się jego losy na emigracji?
Wstęp wolny. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Palmirach odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę wybuchu II wojny światowej oraz ofiary niemieckich egzekucji w Puszczy Kampinoskiej. W obchodach rocznicowych, na Cmentarzu–Mauzoleum w Palmirach prezesa #ipn reprezentował Adam Siwek – dyrektor @BUWiM_IPN.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247629,Upamietnilismy-ofiary-eg… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy na Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej
‼️ Już za tydzień, 21-22 września, w Hali Stulecia we Wrocławiu startuje wielkie święto miłośników historii. Na miejscu na odwiedzających będą czekać liczne wystawy, rekonstrukcje historyczne, warsztaty dla dzieci i młodzieży, gry oraz panele dyskusyjne.
⚠️ Wśród licznych atrakcji Kongresu znajdą się m.in.:
🟥 Powracamy po swoich – strefa warsztatowa, gdzie eksperci IPN opowiedzą o metodach poszukiwania i ekshumacji ofiar totalitaryzmów oraz o tym, jak przebiega kwerenda prowadząca do typowania miejsc pochówku poszukiwanych bohaterów.
🟥 Kino Memoria – strefa filmowa, gdzie można zobaczyć filmy dokumentalne i seriale historyczne wyprodukowane przez IPN.
🟥 Warsztaty sitodruku – uczestnicy poznają sitodruk – jedną z technik wykorzystywanych do tworzenia podziemnych wydawnictw, plakatów i materiałów opozycyjnych. Samodzielnie przygotują i wykonają odbitkę inspirowaną historią niezależnego obiegu wydawniczego.
🟥 Teatr Historii dla najmłodszych – „Historia Misia Wojtka” oraz „Historia Wiktorii i Franka”.
🟥 Picbot – robot rysujący portrety na żywo, stylizowane na różne epoki historyczne.
🟥 Strefa malucha – bezpieczne miejsce dla najmłodszych, pełne kreatywnych gier i zabaw.
🟥 Strefa Nowych Technologii – Gry VR i cyfrowe projekty edukacyjne przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej.
🟥 Księgarnia IPN. Podczas Kongresu rabat 40% na cały asortyment dostępny na stoisku (z wyłączeniem gier).
✅ Wstęp jest bezpłatny - zarejestruj się już dziś: ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d…
🔎 Pełny program i szczegóły na stronie Kongresu:
www.kongrespamiecinarodowej.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Na śmierć pójdę chętnie❗
🟥 Ksiądz Władysław Gurgacz „Sem” wstąpił do Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, by otoczyć opieką duszpasterską żołnierzy niezłomnych. Komunistyczny sąd skazał go za to na śmierć.
📅 14 września mija 77. rocznica śmierci kapłana. „Sem” został rozstrzelany w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
➡ Po wojnie ks. Gurgacz coraz częściej zabierał głos w sprawach społecznych. W czasie nauk rekolekcyjnych przed Wielkanocą 1948 r. szczególnie podkreślał rozbieżności między nauką Chrystusową i rzeczywistością komunistyczną. Zapewne dlatego podjęto próbę zamordowania księdza, co próbowano uczynić dwukrotnie.
➡ Wówczas, w obliczu bezpośredniego zagrożenia życia, namawiany przez partyzantów do objęcia opieki duchowej nad organizacją, ks. Gurgacz podjął decyzję o ucieczce z miejsca zamieszkania i przyłączeniu się do oddziału „Żandarmerii” PPAN. Ks. Gurgacz niósł duchową pociechę coraz silniej osaczanym przez bezpiekę.
➡ Im gorsza była sytuacja, tym większy kładł nacisk na to, by działania partyzantów były zgodne z etyką chrześcijańską. Żołnierze PPAN unikali starć zbrojnych, nie przeprowadzali akcji represyjnych wymierzonych w działaczy komunistycznych, a rekwizycji pieniędzy i towarów dokonywali tylko w instytucjach państwowych – nigdy na szkodę osób prywatnych.
🟥 Ks. Gurgacz został aresztowany w lipcu 1949 r. Ujęcie kapłana stało się pretekstem do przygotowania rozprawy „ze szczególnym rozgłosem”. Sprawa pododdziału PPAN dowodzonego przez Stefana Balickiego „Bylinę” stała się „procesem księdza Gurgacza". Pasowało to do scenariusza pisanego przez komunistów, w którym ksiądz stoi na czele „bandy" – biega z mszałem i pistoletem, zachęcając do rabunku państwowego mienia. Wyrok mógł być tylko jeden – śmierć...
🟥 Skazany na rozstrzelanie miał powiedzieć:
💬 – Ci młodzi ludzie, których tutaj sądzicie, to nie bandyci, jak ich oszczerczo nazywacie, ale obrońcy Ojczyzny! Nie żałuję tego, co czyniłem. Moje czyny były zgodne z tym, o czym myślą miliony Polaków, tych Polaków, o których obecnym losie zadecydowały bagnety NKWD. Na śmierć pójdę chętnie. Cóż to jest zresztą śmierć?… Wierzę, że każda kropla krwi niewinnie przelanej zrodzi tysiące przeciwników i obróci się wam na zgubę❗
⚠️ Szczątki kapłana odnaleziono w roku 2018 podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez IPN. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝🇵🇱 To oni dali Polsce księdza Jerzego
💬 – Jaki był – kochałam, jaki jest – kocham i jaki będzie – będę kochać, bo tak przysięgę złożyłam – powiedziała Marianna Popiełuszko, matka księdza, myśląc o Władysławie, swoim mężu.
💕 Młody Jerzy wyniósł z domu poszanowanie dla danego słowa i raz powziętej decyzji. Można przypuszczać, że przykład rodziców był dla niego wsparciem, by wytrwać w kapłaństwie nawet wówczas, gdy nie było łatwo. Przysięga to przysięga.
🗓 Marianna z domu Gniedziejko urodziła się w 1920 roku. Jej mąż był dwanaście lat starszy. Matka księdza wspominała, że wymodliła sobie Władysława. Krótko zanim go poznała, klęknęła przed kapliczką, prosząc Matkę Bożą o wybranie właściwego kandydata. Wiele wskazuje na to, że modlitwa została wysłuchana. Władysław był człowiekiem odpowiedzialnym, nadzwyczaj pracowitym i zapobiegliwym.
🐄🐎 Popiełuszkowie gospodarowali na kilkunastu hektarach. Były to gleby kiepskie, przeważnie V i VI klasy. Mieli też pastwiska dla krów. Ojciec Jerzego dbał o to, by rodzinie niczego nie brakowało. Najpierw pracował w swoim polu, a kiedy już wszystko było zrobione, najmował się do pracy u innych. Miał również „lokatę” na gorsze czasy w postaci dodatkowych koni. Gdyby budżet w gospodarstwie się nie spinał, zawsze mógł sprzedać jednego z nich.
💪🙏 Środowisko, w którym wyrósł przyszły kapłan, nauczyło go ofiarności, pracowitości i odpowiedzialności. Wyrobiło w nim przekonanie, że każdy ma jakieś zadanie, któremu musi sprostać. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝ Otrzymałam dziecko od Boga i oddałam w Jego ręce
🗓 79 lat temu w Okopach na Podlasiu urodził się ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, legendarny kapelan „Solidarności”, zamordowany w 1984 r. przez funkcjonariuszy IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Od roku 2010 błogosławiony Kościoła katolickiego.
💕 Jerzy wyrastał w pobożnej, przepełnionej miłością rodzinie. Marianna i Władysław – rodzicie przyszłego męczennika – promieniowali przykładem skromnego, katolickiego życia, którego centrum stanowi stosunek do spraw Bożych oraz ofiarność w wypełnianiu obowiązków stanu.
🙏 Co Bóg daje, to człowiek z wdzięcznością przyjmuje. Bez szemrania – nawet wtedy, gdy są to sprawy trudne i bolesne. Gotowość na przyjęcie cierpienia, które jest przecież dane dla większego dobra, najlepiej oddają słowa matki księdza:
💬 – Otrzymałam dziecko od Boga i oddałam w Jego ręce. Myślę, że został wybrany na męczennika.
✝🇵🇱 Dowiedz się więcej o ks. Jerzym➡ biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/106004,Ksiadz-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 45 lat temu nadzieja zagościła na polskiej wsi
🎖️ Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego.
🇵🇱 W Dzierzgowie zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski wręczył, w imieniu Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odznaczenia działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1956–1989.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Trzeba było mieć w sobie odwagę bohatera, żeby stanąć wyprostowanym wśród tych, co na kolanach, i powiedzieć komunistom: nie. Nie zgadzamy się na zniewolenie, na upodlenie, na odbieranie godności i przyszłości nam i naszym dzieciom – mówił do zebranych zastępca prezesa Instytutu.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Edward Lipiński ⬅️
ur. 18 października 1888 r. w Nowym Mieście nad Pilicą, zm. 13 lipca 1986 r. w Warszawie
🇵🇱 Ekonomista, profesor Szkoły Głównej Handlowej, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i jeden z jego najważniejszych przedstawicieli starszego pokolenia. Jego krytyczny stosunek do systemu komunistycznego narastał przez dziesięciolecia.
➡️ W 1964 r. został sygnatariuszem Listu 34 przeciwko ograniczaniu wolności słowa, a w 1975 r. Listu 59 krytykującego planowane zmiany w Konstytucji PRL. W maju 1976 r. skierował do I sekretarza PZPR Edwarda Gierka list, w którym otwarcie potępił politykę władz. Dzięki swojej pozycji i kontaktom w kierownictwie partii interweniował na rzecz osób represjonowanych.
➡️ 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Jego mieszkanie w Domu Profesorskim stało się ważnym miejscem spotkań członków Komitetu. Jesienią 1981 r. – podczas I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku – odczytał oświadczenie o rozwiązaniu Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”.
#archiwumipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Komitet stawiał sobie za cel upamiętnienie ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz pielęgnowanie pamięci o Polakach pomordowanych na Wschodzie.
📅 13 września 1979 roku, podczas zebrania na plebanii kościoła św. Wacława na warszawskim Gocławku, z inicjatywy b. kapelana AK ks. Wacława Karłowicza, braci Stefana, Andrzeja, Arkadiusza i Sławomira Melaków, Jana Wasia i ks. Antoniego Czajkowskiego, zawiązano Komitet Katyński.
🎗️ W 2010 roku Komitet Katyński został uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus…
📷 Na zdjęciu Stefan Melak, jeden z założycieli Komitetu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Ćwierć wieku służył Polsce❗️
📆 143 lata temu urodził się August Zaleski – dyplomata, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Prezydent RP na Uchodźstwie.
⚠️ Zaleski objął urząd 9 czerwca 1947 roku, po śmierci prezydenta Władysława Raczkiewicza. Ponieważ uprzednio wyznaczonym następcą prezydenta był Tomasz Arciszewski, zmiana ta wywołała spory w środowisku polskiej emigracji politycznej.
➡️ Funkcję Prezydenta na Uchodźstwie pełnił od 1947 roku aż do swej śmierci w 1972 roku. Choć stanowisko piastował przez 2️⃣5️⃣ lat i był doświadczonym dyplomatą, podczas swej prezydentury zmagał się z licznymi trudnościami.
➡️ W 1954 r., po zakończeniu kadencji, Zaleski zdecydował się pozostać na swoim urzędzie, do czego prawo dawała mu konstytucja kwietniowa. Środowisko emigracyjne odwróciło się od niego, powołując kolegialny urząd głowy państwa w składzie: gen. Władysław Anders, Tomasz Arciszewski (po jego śmierci gen. Tadeusz Bór-Komorowski) i Edward Raczyński.
🏴 August Zaleski zmarł 7 kwietnia 1972 r. w Londynie.
ℹ️ W Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie funkcjonuje Mauzoleum Prezydentów RP na Uchodźstwie. Spoczęły w nim sprowadzone do Polski szczątki trzech pierwszych prezydentów RP na uchodźstwie – Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisława Ostrowskiego. Wraz z Mauzoleum otwarto Izbę Pamięci Prezydentów RP na Uchodźstwie. Inicjatorami powstania placówki są Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” oraz Instytut Pamięci Narodowej.
🇵🇱 Dowiedz się więcej o Mauzoleum Prezydentów RP na Uchodźstwie oraz Izbie Pamięci➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/kultura/128208,Zasluzyl-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Nigdy nie mieliśmy ich znaleźć
ℹ️ Na Polanie Śmierci w Starym Grodkowie i w Malerzowicach Wielkich odbyły się uroczystości w 80. rocznicę zbrodni dokonanej przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa na żołnierzach zgrupowania partyzanckiego oddziałów NSZ kpt. Henryka Flamego ps. Bartek.
✉️ – Ich obecny powrót w chwale, ich uroczyste pogrzeby i upamiętnienia, wielka cześć, podziw i wdzięczność, jaką darzą ich dzisiaj miliony rodaków – jest dla nas, Polaków, powodem do wielkiej radości. Nie ma bowiem pewniejszego znaku, że Polska jest znów prawdziwie niepodległym państwem narodu polskiego – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn
ℹ️ W obchodach uczestniczyli zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – 80 lat temu w tę ziemię, tu, na Dolnym Śląsku, wsiąkła krew polskiego żołnierza, pieczętując mocniej niż cokolwiek innego związki tej ziemi z Polską. Zostali wrzuceni do bezimiennych dołów śmierci, zasypani ziemią. Mieli zostać zapomniani. Nigdy nie mieliśmy ich znaleźć. Ale powrócili i są dzisiaj wśród nas, jako bohaterowie wolnej i niepodległej Polski – powiedział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Podczas uroczystości na Polanie Śmierci koło Malerzowic Wielkich dr hab. Krzysztof Szwagrzyk przypomniał, że wciąż nie odnaleziono wszystkich ofiar zbrodni, w tym szczątków żołnierzy z trzeciej grupy, zamordowanej w pobliżu miejscowości Barut.
💬 – Jak długo będzie istniał Instytut Pamięci Narodowej, te działania zawsze będą elementem prac, które realizujemy. Jeszcze trochę czasu, jeszcze trochę badań, ale one będą prowadzone i wierzę, że doprowadzą do szczęśliwego końca. Tak jak odnaleźliśmy tych, odnajdziemy pozostałych. Wierzę, że tak się stanie – zapewnił. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Jacek Jan Kuroń ⬅️
ur. 3 marca 1934 r. we Lwowie, zm. 17 czerwca 2004 r. w Warszawie
🇵🇱 Historyk, publicysta, polityk, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W młodości był działaczem Związku Młodzieży Polskiej, Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Kręgu nast. Hufca Walterowskiego i Związku Harcerstwa Polskiego. W 1964 r. wraz z Karolem Modzelewskim napisał „Memoriał” krytykujący model sprawowania władzy przez PZPR, a rok później „List otwarty do partii”, za którego kolportaż został skazany na trzy lata pozbawienia wolności.
➡️ W 1968 r. uczestniczył w protestach przeciwko represjom po zdjęciu „Dziadów” z repertuaru Teatru Narodowego, za co ponownie trafił do więzienia.
➡️ 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Udzielał pomocy represjonowanym robotnikom i dokumentował działania władz. Współpracował również z niezależnymi środowiskami naukowymi i opozycyjnymi.
➡️ Od 1980 r. był doradcą NSZZ „Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany, a następnie aresztowany. Po uwolnieniu w 1984 r. kontynuował działalność opozycyjną, współpracując z podziemną „Solidarnością”. W 1988 r. współtworzył Komitet Obywatelski przy Lechu Wałęsie. Uczestnik obrad „okrągłego stołu”.
#archiwumipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 12 września (sobota) o godz. 20.55.
📣 dr hab. Karol Polejowski - zastępca prezesa IPN, na antenie @wPolscepl w programie @Magazyngargas m. in. o:
- polityce historycznej,
- historii Lecha Wałęsy,
- Annie Walentynowicz.
wPolsce24 🇵🇱 #TuJestPolska
@wPolscepl
🪶 W najnowszym odcinku @Magazyngargas gościem będzie wiceprezes @ipngovpl dr hab. Karol Polejowski
🕘 Oglądaj w sobotę 12 września o godzinie 20.55
📌 Subskrybuj nasz kanał 👉 www.youtube.com/@TelewizjawPolsce24
📺 #wpolsce24 | 🇵🇱 #tujestpolskaThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 12 września 1939 roku doszło do nocnego boju pod Kałuszynem.
⚔️ Dowodzona przez gen. Wincentego Kowalskiego (na zdjęciu) wileńska 1. Dywizja Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, zwana „żelazną”, na krótko zdobywa miasteczko, zadając wrogowi bardzo ciężkie straty, i rozrywa pierścień niemieckiego okrążenia (m. in. pododdziały Dywizji Pancernej „Kempf”).
🟥 W walce poległo około 200 żołnierzy polskich, ale nie były to jedyne polskie ofiary: Niemcy mordują kilkuset jeńców wojennych, w tym – po zajęciu punktu opatrunkowego w Jakubowie – rannych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Helena Marusarzówna – bohaterska kurierka zamordowana przez Niemców
🗓 12 września 1941 roku w Tarnowie Niemcy rozstrzelali Helenę Marusarzówną – uzdolnioną polską narciarkę, która w czasie wojny działała na rzecz polskiego ruchu oporu. Kursując na trasie Zakopane-Budapeszt, przekazywała meldunki, dokumenty i pieniądze.
➡ Marusarzówna pochodziła z ubogiej, góralskiej rodziny. Już w dzieciństwie startowała w zawodach narciarskich, które organizował dla najmłodszych Kornel Makuszyński. Gdy dorosła, wstąpiła do sekcji narciarskiej Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, mieszczącej się w Zakopanem.
➡ Miała niewątpliwy talent – aż siedmiokrotnie zdobyła tytuł mistrzyni polski w narciarstwie alpejskim. Podczas przygotowań do Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym w 1939 roku Helena odniosła kontuzję, przez którą nie mogła w nich wystartować. Wybuch wojny ostatecznie przerwał karierę polskiej zawodniczki.
➡ Marusarzówna, podobnie jak jej rodzeństwo, wstąpiła do ruchu oporu. Pracowała jako kurierka; nie wiadomo, ile razy pokonała trasę z Zakopanego do Budapesztu, przekazując materiały dla Polskiego Państwa Podziemnego.
➡ W marcu 1940 roku Marusarzówna została zatrzymana przez słowacką służbę graniczną, a następnie przekazana Niemcom. Helenę przetrzymywano w więzieniach w Zakopanem, Muszynie i Nowym Sączu, poddając torturom. Mimo to nie zdradziła współtowarzyszy. Za swój upór zapłaciła najwyższą cenę – 12 września 1941 Niemcy rozstrzelali polską narciarkę w Woli Pogórskiej.
🏴 W 1958 r. jej szczątki przewieziono do Zakopanego, a następnie pochowano na cmentarzu zasłużonych na Pęksowym Brzyzku. Pośmiertnie Helenę Marusarzówną odznaczono Krzyżem Walecznych oraz orderem Virtuti Militari. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 12 września 1924 roku, gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza, elitarnej formacji Wojska Polskiego przeznaczonej do ochrony wschodniej i południowo-wschodniej granicy Polski.
➡ Dowódcą Korpusu został gen. Henryk Minkiewicz, dawny członek Organizacji Bojowej PPS, organizator drużyn strzeleckich na Podhalu, legionista. Żołnierzami KOP byli m. in. późniejszy dowódca AK Stefan Rowecki i bohater obrony Wizny Władysław Raginis.
❗ W okresie międzywojennym KOP zwalczał m. in. sowiecką działalność dywersyjno-terrorystyczną. We wrześniu 1939 r. żołnierze Korpusu bronili wschodnich granic przed agresją Armii Czerwonej.
🔎 Poznaj formację, która strzegła najbardziej niespokojnej granicy II RP. Odwiedź nasz portal: kop.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📆 62 lata temu zmarł Sergiusz Piasecki, pisarz, autor kultowych niegdyś powieści – „Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy”, „Bogom nocy równi” i „Siedmiu pigułek Lucyfera”.
📚 W roku 1948, w słowie wstępnym do tej ostatniej, londyński wydawca książki tak zrecenzował walory pracy i talent samego pisarza:
„Czytałem niedawno satyrę na podobny temat Georga Orwella >>Folwark zwierzęcy<<, która odniosła sukces w Wielkiej Brytanii i Ameryce. Uznaje ją za dobrą, lecz wydaje mi sią, że satyra Sergiusza Piaseckiego jest lepsza pod względem artystycznym. Orwell przedstawia ustrój społeczny wykorzystując tradycyjny chwyt satyry tego typu: maluje ludzi jako zwierzęta. Jest to satyryczny prymityw. Piasecki natomiast operuje w swej satyrze efektami o wysokich walorach artystycznych. Nie potrafię zwrócić uwagi na wszystkie walory >>Siedmiu pigułek Lucyfera<<. Zresztą dla każdego mogą być one inne. Lecz pewien jestem, że opowieść ta nie znudzi żadnego czytelnika”.
😈💊 „Siedem pigułek Lucyfera” to – jak chce Piasecki – „autentyczne przygody diabła Marka, w latach 1945 i 1946, w niepodległej Polsce demokratycznej, odtworzone na podstawie: dokumentów, zeznań świadków, wycinków prasowych oraz własnych obserwacji autora”.
➡ O tym, jak wolna i demokratyczna była to Polska, przekonuje jedna z pierwszych przygód, która spotkała Marka na Ziemi:
📚 „Marek trzeci dzień siedział w Toruniu, w areszcie Bezpieki, przy ulicy Bydgoskiej. Aresztowano go w pociągu, z powodu braku biletu i dokumentów. Milicjonerom Marek wydał się bardzo podejrzanym typem, więc z miejsca skierowano go do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Tam wzięto go na przesłuchanie w sekcji 4, prowadzącej kontrolę dróg komunikacyjnych, pod pretekstem zwalczania spekulacji. Zeznania Marka były tak mętne, że przekazano go do sekcji 8, „specjalnej". W ciągu trzech dni pobytu w UB Marek stracił 5 zębów, normalny kształt nosa, górną błonę łączącą lewe ucho z głową i 7 kilo wagi”.
👤 Biografia Sergiusza Piaseckiego obfituje w przygody nie mniej mrożące krew w żyłach. Poznaj tę niezwykłą postać➡ kielce.ipn.gov.pl/kie/aktualnosci/195913,Sergiusz-Piaseck…
_____________________________________________________
🏴 Sergiusz Piasecki zmarł 12 września 1964 r. Został pochowany na Borough Cemetery w Hastings. 29 września 2025 r. w Warszawie, z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odbyła się powtórna ceremonia pogrzebowa pisarza. Jego szczątki spoczęły na Wojskowych Powązkach. Uroczystości zorganizował Instytut Pamięci Narodowej.
🇵🇱 Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Sergiusza Piaseckiego -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Obejrzyj krótką relację z pogrzebu dzieci – ofiar niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej w Łodzi.
➡️ W uroczystości z udziałem Prezydenta RP wzięli udział zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝐋𝐮𝐝𝐰𝐢𝐤 𝐑𝐨𝐦𝐚𝐧 𝐂𝐨𝐡𝐧⠐⢾░▒
ur. 23 czerwca 1902 r. w Warszawie, zm. 14 grudnia 1981 r. w Warszawie
🇵🇱 Prawnik, działacz socjalistyczny, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. Od 1917 r. związany z Polską Partią Socjalistyczną, a w latach 1931–1939 obrońca w procesach politycznych działaczy PPS. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej oraz obrony Warszawy w 1939 r. W latach 1939–1945 więziony w niemieckich obozach jenieckich.
➡️ Po wojnie kontynuował działalność polityczną w PPS-WRN. W 1947 r. został aresztowany, a w następnym roku skazany w procesie działaczy tej partii na pięć lat więzienia. Od lat pięćdziesiątych angażował się w działalność opozycyjną, m. in. w Klubie Krzywego Koła.
➡️ W 1975 r. podpisał List 59 przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL, a rok później List 14 w obronie represjonowanych robotników. 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR, a następnie został członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”.
📣 Dzięki doświadczeniu prawniczemu wspierał osoby represjonowane przez władze PRL. W 1980 r. współtworzył Komisję Helsińską, zajmującą się dokumentowaniem naruszeń praw człowieka w Polsce.
#archiwumipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 11 września 1932 roku, w okolicach Cierlicka na Zaolziu, w katastrofie lotniczej samolotu RWD-6, zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura – legendarni polscy lotnicy, którzy kilkanaście dni wcześniej zwyciężyli w największej międzywojennej imprezie lotnictwa sportowego - Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 11 września 1930 roku urodził się prof. Tomasz Strzembosz – wybitny historyk, harcerz, uhonorowany przez IPN tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W siedzibie Trybunału Konstytucyjnego @TK_GOV_PL trwa międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Prawnonaturalne fundamenty ładu konstytucyjnego”, zorganizowana w ramach obchodów 40-lecia Trybunału Konstytucyjnego.
💬 Podczas wykładu wprowadzającego zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, który podkreślił, że:
– Czterdzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego to dorobek, którego fundament położono w latach nadziei, po sierpniu 1980 r. O wszystkich, którzy rozumieli, że nie ma prawdziwie wolnej Polski bez rządów prawa. Tej odwadze jesteśmy winni pamięć.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247416,Miedzynarodowa-konferenc… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Dziesięciu stypendystów z Argentyny wraz z Chargé d’affaires Ambasady Republiki Argentyńskiej Cristianem Sokolowskim odwiedziło #ipn. Goście zapoznali się z działalnością IPN odwiedzając Archiwum IPN,@PrzystanekH oraz @MuzeumWykletych.
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247422,Stypendysci-z-Argentyny-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⌛️ Kilka dni przed wybuchem II wojny światowej do Polski trafił wreszcie pierwszy i jak się wkrótce miało okazać – jedyny, z sześciu zamówionych we Włoszech wodnosamolotów CANT Z-506 B „Airone”. Na skutek działalności niemieckiego zwiadu lotniczego jego służba w Polskiej Marynarce Wojennej nie potrwała jednak długo.
⚓️ Kolebką polskiego lotnictwa morskiego jest Puck. Tam też w 1923 r. sformowano Morski Dywizjon Lotniczy. W drugiej połowie lat 30., wobec zbliżającej się wojny, jednym z głównych problemów Dywizjonu był brak wodnosamolotów. Zamówienie na zakup sześciu takich maszyn złożono we włoskich zakładach CRDA.
➡ 27 sierpnia 1939 r., po blisko dwóch miesiącach opóźnienia ze strony włoskiej, pierwszy z wodnosamolotów CANT Z-506 B „Airone” (Czapla) obrał wreszcie kurs na Polskę. Pomimo incydentu nad Słowacją, gdzie niemiecka radiostacja podała załodze błędny kurs, CANT bezpiecznie wleciał na terytorium Rzeczypospolitej. Na wysokości Torunia lotnicy zobaczyli wreszcie ziemię.
🕟 Około godz. 16:00 owacyjnie witana „Czapla” zacumowała na wodach Zatoki Puckiej. Nie na długo...
➡ Już pierwszego dnia II wojny światowej Niemcy zbombardowali miasto, a następnie także Hel, dokąd wodnosamolot został ewakuowany. Stanowił łatwy łup dla wroga, szybko więc zapadła decyzja o transporcie CANT-a w głąb kraju. 6 września, pilotowany przez kapitana marynarki Romana Borowca, wodował w stawie w Siemieniu na Lubelszczyźnie.
🗓 11 września nad Siemieniem pojawił się bombowiec Heinkel He-111. Po kilkunastu minutach odnalazł zacumowaną przy wyspie „Zielony Grond” „Czaplę” i zatopił ostrzałem z karabinów maszynowych. Tak zakończyły się wojenne losy jedynego polskiego CANT-a, który na skutek braku uzbrojenia nie zdążył nawet wejść do walki. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Bydgoszcz – miasto naznaczone krwawym piętnem
🟥 Fala niemieckiego terroru zalała Bydgoszcz już w samych początkach okupacji. 9 i 10 września płyta Starego Rynku stała się sceną barbarzyńskiego spektaklu. Spośród aresztowanych wcześniej kilkuset osób wytypowano kilkadziesiąt, które rozstrzelano w publicznych egzekucjach. Pierwszego dnia życie straciło ponad dwadzieścia osób, drugiego około trzydziestu.
🟥 W gronie zamordowanych na Starym Rynku był ksiądz Piotr Szarek. Ponieważ po oddaniu salwy jeszcze żył, oprawcy zatłukli go na śmierć. Świadkowie wspominają, że „wbito mu okulary w twarz, rozbito nos i szczękę, wykłuto oczy, złamano bark”. Osuwając się na ziemię, kapłan oparł się o mur kamienicy sąsiadującej z kościołem jezuitów i zostawił na ścianie krwawy ślad dłoni.
🟥 W mieście do dziś żywa jest opowieść o odciśniętej dłoni, której niczym nie dało się zamazać. Mówi się, że wezwano nawet aptekarza, który przy użyciu chemicznych odczynników miał wywabić krwawą plamę. Ponieważ zabiegi nie przyniosły pożądanych skutków, Niemcy nakazali odkuć tynk, ale to również nie pomogło. Odcisk dłoni miał być nadal czytelny.
🟥 Ostatecznie – w początkach 1940 roku – wyburzono całą zachodnią pierzeję Starego Rynku, wraz z górującym nad placem dwuwieżowym masywem kościoła jezuitów. Tym sposobem Bydgoszcz utraciła jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów.
🟥 Choć decyzja o rozbiórce podyktowana była polityką urbanistyczną III Rzeszy, wedle której przestrzeń miała być podporządkowana ideologicznym wytycznym, w lokalnej pamięci zbrodnia na tkance miejskiej została połączona ze zbrodnią na mieszkańcach i krwawym piętnem odciśniętym na murze.
🟥 Bandyckie działania wymierzone w Bydgoszczan były zemstą okupanta za wypadki z 3 i 4 września. Wówczas to do wycofujących się przez miasto polskich oddziałów ogień otworzyli dywersanci. Akcja V kolumny spotkała się z polską reakcją. Szacuje się, że w toku wydarzeń życie straciło ponad trzysta sześćdziesiąt osób, z czego około dwieście pięćdziesiąt stanowili Niemcy. Hitlerowska propaganda podchwyciła wypadki jako doskonałą ilustrację tezy o rzekomym polskim barbarzyństwie. Zdarzenia okrzyknięto mianem „bydgoskiej krwawej niedzieli”, budując legendę o mordach, jakich Polacy mieli się dopuścić na niemieckiej ludności cywilnej.
🟥 Zemsta Niemców nie ograniczyła się do egzekucji na Rynku. Również 10 września, tuż po Mszy św. w kościele Matki Boskiej Nieustającej Pomocy na Szwederowie, zamordowano dwadzieścia jeden osób wychodzących ze świątyni. Ofiarą Niemców padła między innymi kobieta z dzieckiem na rękach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 W Łodzi pożegnaliśmy dzieci – ofiary niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej w, których szczątki zostały odnalezione i ekshumowane przez IPN w latach 2023-2024.
➡️ W uroczystości z udziałem Prezydenta RP wzięli udział zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Polska powróciła dziś po swoje dzieci
⚠️ Obóz dla dzieci i młodzieży w Łodzi funkcjonował w latach 1942–1945, przeszło przez niego około 2–3 tys. polskich dzieci, a liczba jego ofiar sięga około dwustu. Rodzice umieszczonych w nim dzieci byli często członkami ruchu oporu.
➡️ W Łodzi pożegnaliśmy dzieci – ofiary niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej w, których szczątki zostały odnalezione i ekshumowane przez IPN w latach 2023-2024.
➡️ W uroczystości z udziałem Prezydenta RP wzięli udział zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
– Polska powróciła dziś po swoje dzieci, żeby oddać im imię i nazwisko. Obóz w Łodzi przy ulicy Przemysłowej jest jednym z najbardziej wymownych, najbardziej ujmujących i bolesnych symboli cierpienia dzieci w czasie II wojny światowej. Mamy też świadomość, jak wyglądała statystyka tej zbrodni, że to ponad 2000 więzionych przy Przemysłowej i ponad 200 zamordowanych. To była zbrodnia dokonana w przeszłości, ale zbrodnia dokonana na przyszłości narodu polskiego – powiedział prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247338,Polska-powrocila-po-swoj… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
▒░⡷⠂𝚂𝚝𝚊𝚗𝚒𝚜ł𝚊𝚠 𝙱𝚊𝚛𝚊ń𝚌𝚣𝚊𝚔⠐⢾░▒
𝘂𝗿. 𝟭𝟯 𝗹𝗶𝘀𝘁𝗼𝗽𝗮𝗱𝗮 𝟭𝟵𝟰𝟲 𝗿. 𝘄 𝗣𝗼𝘇𝗻𝗮𝗻𝗶𝘂, 𝘇𝗺. 𝟮𝟲 𝗴𝗿𝘂𝗱𝗻𝗶𝗮 𝟮𝟬𝟭𝟰 𝗿. 𝘄 𝗡𝗲𝘄𝘁𝗼𝗻𝘃𝗶𝗹𝗹𝗲
📍 Poeta, tłumacz, krytyk literacki, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. W latach siedemdziesiątych współpracował ze środowiskiem poznańskiej opozycji.
🗓️ W 1977 r. komunistyczny sąd skazał go za działalność opozycyjną na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu oraz grzywnę. Został także zwolniony z pracy na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.
👉 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. W latach 1978–1981 był współzałożycielem i wykładowcą Towarzystwa Kursów Naukowych.
📣 W 1980 r. włączył się w działalność NSZZ „Solidarność”. W następnym roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie objął stanowisko profesora na Uniwersytecie Harvarda.
#archiwumipn #aipn #ipn #kor #komitetobronyrobotników #barańczak -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Zobacz transmisję na żywo z uroczystości pogrzebowych dziesięciorga dzieci – ofiar niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej w Łodzi.
🗓️ 10.09.2026, godz. 11.00
🔻🔻🔻
www.youtube.com/watch?v=2LNhC8naKk0 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W Filharmonii Śląskiej w Katowicach odbyła się uroczystość uhonorowania laureatów IV edycji Nagrody Honorowej IPN Świadek Historii przyznanych przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
🇵🇱 W uroczystości wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 ‒ Świadek Historii to nie tylko ten, który w historii uczestniczył, był naocznym świadkiem wydarzeń i daje świadectwo tego, co widział. To także młodzież, która pamięć i prawdę o naszej historii poniesie w przyszłość. Tak oto Świadek Historii łączy pokolenia ‒ powiedział zastępca prezess #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej i poznaj listę nagrodzonych: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247278,Uroczystosc-wreczenia-Na…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
𝗝𝗲𝗿𝘇𝘆 𝗔𝗻𝗱𝗿𝘇𝗲𝗷𝗲𝘄𝘀𝗸𝗶
ur. 19 sierpnia 1909 r. w Warszawie, zm. 19 kwietnia 1983 r. w Warszawie
✍️ Pisarz, publicysta, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników. Jego droga do opozycji była kręta: po okresie powojennego zaangażowania po stronie komunizmu stopniowo stawał się krytyczny wobec tego systemu politycznego.
🖊️ W 1964 r. został sygnatariuszem Listu 34 przeciwko ograniczaniu wolności słowa. Po Marcu ʼ68 objęto go zapisami cenzury. W 1968 r. otwarcie potępił udział Polski w interwencji w Czechosłowacji. W 1976 r. podpisał Memoriał 101 krytykujący zmiany w Konstytucji PRL, a następnie ogłosił list otwarty „Do prześladowanych uczestników robotniczego protestu”.
📅 23 września 1976 r. był jednym z czternastu sygnatariuszy „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, dokumentu założycielskiego KOR. Co istotne, ostatnie zdanie Apelu (zawierające deklarację o obowiązku działania w obronie represjonowanych) jest właśnie jego autorstwa.
👉 W następnych latach był związany m. in. z niezależnym kwartalnikiem „Zapis”.
#archiwumipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W tym roku będziemy obchodzić 50-lecie powstania Komitetu Obrony Robotników – jednego z najważniejszych ugrupowań opozycji przedsierpniowej.
🎗️ Z okazji tego złotego jubileuszu od 9 września i w kolejnych dniach przypomnimy 14 sylwetek jego inicjatorów, sygnatariuszy podpisanego 23 września 1976 r. „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 9 września 1939 roku Armia „Poznań”, dowodzona przez gen. Tadeusza Kutrzebę, uderzeniem z rejonu Łęczycy na lewe skrzydło niemieckiej 8. Armii gen. Johannesa Blaskowitza rozpoczęła bitwę nad Bzurą, największą operację strategiczną wojny obronnej 1939 r.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 Pamiętam pierwszy nalot 1 września. Samoloty leciały wysoko, trudno było rozróżnić i myśmy pomyśleli: „Jakie te nasze samoloty piękne”. I patrząc tak w górę, nagle zobaczyliśmy, że koło tych samolotów wybuchają pociski. Bo to leciały niemieckie samoloty i nasza artyleria je ostrzeliwała. Strącono tam jeden. Zorientowaliśmy się, że to już jest wojna, właśnie się rozpoczęła.
📰 Bitwa nad Bzurą. Relacja Jerzego Pertkiewicza ➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/128277,Bitwa-nad-Bzura-R… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 9 września 1939 r. niemieckie bomby posypały się na Miasto Lublin. W nalocie zginęło kilkaset osób, a wiele budynków legło w gruzach. Tego dnia życie stracił wybitny poeta, Lublinianin – Józef Czechowicz.
💥 Czechowicz przebywał wówczas w zakładzie fryzjerskim przy Krakowskim Przedmieściu 46, ledwie kilkaset metrów od rodzinnego domu. Towarzyszyli mu znajomi, spośród których wszyscy przeżyli bombardowanie. Wedle ich wspomnień, w momencie uderzenia poeta uskoczył w przeciwnym kierunku, niż schronili się inni. Ten impuls kosztował go życie.
🟥 Po kilku godzinach towarzysze poety wygrzebali się spod gruzów, a ciało Józefa Czechowicza zidentyfikowano poprzez drobiazg znaleziony w kieszeni – słowniczek, który poeta nosił przy sobie. Często mówi się, że Czechowicz przewidział swoją śmierć w wierszu „Żal”. W katastroficznej wizji świata, kreślonej już w 1939 r., podmiot liryczny zostaje „bombą trafiony w stallach”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Karpaczu trwa XXXV Forum Ekonomiczne, największa w Europie Środkowo-Wschodniej platforma dialogu, w której biorą udział przedstawiciele świata polityki, biznesu, nauki i kultury.
➡️ Dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa #ipn wziął udział w panelu „Europa Karpat”, który poświęcony był znaczeniu 45. rocznicy „Posłania I Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność« do ludzi pracy Europy Wschodniej”.
Wśród panelistów znaleźli się m.in. Leonardas Vilkas i Władimir Ponomarew.
⚠️ Dyskutowano o ponadczasowym przesłaniu, które wynika z uchwały przyjętej na Zjeździe „Solidarności”, jako wyrazie jedności losów narodów naszej części Europy, zwłaszcza po 1945 r. Poza tym rozmawiano na temat wolności i jej zagrożeń ze strony tych, którzy ideologię przedkładają nad wolność człowieka.
🎗️ Wszyscy zebrani chwilą ciszy uczcili pamięć Ryszarda Siwca oraz zmarłego dzisiaj w nocy ks. Stanisława Małkowskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻🔻🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/247158,XXXV-Forum-Ekonomiczne-w… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Z żalem zawiadamiamy, że w nocy 7 września 2026 roku zmarł Stanisław Małkowski, ksiądz, socjolog, działacz opozycji antykomunistycznej, współpracownik KOR, ROPCiO oraz Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej; uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; kapelan podziemnej Solidarności w latach 1982–1989. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2007), Krzyżem Wolności i Solidarności (2019), Orderem Orła Białego (2021).
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 8 września 1950 roku w Bejrucie zmarła Hanka Ordonówna, piosenkarka, tancerka, aktorka.
🌍 Po podpisaniu układu Sikorski-Majski w lipcu 1941 r., Ordonka została uwolniona z zesłania i wraz z armią gen. Andersa wyjechała na Bliski Wschód. Występowała w teatrzykach żołnierskich II Korpusu.
#szlakinadziei
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/229560,Hanka-Ordonowna-1902-…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗄️ Zapoznaj się z dokumentami dot. Hanki Ordonówny zgromadzonymi w #archiwumipn: ofiary.ipn.gov.pl/ofi/z-archiwum-ipn/represje-sowieckie/1…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ „Ginę po to, żeby zwyciężyła prawda"
🟥 Ryszard Siwiec, w akcie protestu przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, dokonał aktu samospalenia. Odbyło się to 8 września 1968 r. w czasie Centralnych Uroczystości Dożynkowych na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, w obecności I sekretarza Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, urzędników partyjnych i państwowych oraz około 100 tysięcy osób❗
🔥 Płonąc, krzyczał: „Protestuję, protestuję, protestuję!”, „Niech żyje wolna Polska!”, „To jest okrzyk konającego, wolnego człowieka!” oraz „Nie ratujcie mnie, zobaczcie, co mam w teczce”. Jak się później okazało, w teczce Siwca znajdowała się biało-czerwona flaga z napisem: „Za naszą i waszą wolność. Honor i Ojczyzna” oraz ulotki dot. inwazji na Czechosłowację.
🟥 Nie pozwalał innym siebie ratować, bronił się przed osobami, które próbowały gasić ogień. W czasie tego dramatycznego aktu na płycie stadionu nadal grała muzyka i odbywały się uroczystości. Nikt nie przerwał imprezy, a Służba Bezpieczeństwa od razu rozpoczęła działania operacyjne w tej sprawie. Ryszard Siwiec został przetransportowany do Szpitala Praskiego z poparzeniami II i III stopnia, obejmującymi ponad 80 procent powierzchni ciała.
🟥 Tego samego dnia kpt. Kazimierz Masewicz z Komendy Stołecznej MO wszczął dochodzenie przeciwko Ryszardowi Siwcowi, zarzucając mu, iż 8 września 1968 r publiczne rozpowszechniał ulotki, zawierające fałszywe wiadomości o sytuacji polityczno-społecznej w PRL. Równocześnie dokonano rewizji w miejscu jego zamieszkania i pracy oraz na posesji należącej do jego rodziny w Lipowicy. W szpitalu odizolowano Ryszarda Siwca od innych pacjentów i poddano stałej inwigilacji, m. in. nagrywano jego wypowiedzi. Dostęp do niego miały jedynie wyznaczone osoby z personelu medycznego, które zostały poinstruowane przez SB na temat obserwacji pacjenta i osób, które go odwiedzały.
🏴 Ryszard Siwiec zmarł 12 września 1968 r., dochodzenie w sprawie umorzono 16 października 1968 r. Służba Bezpieczeństwa nałożyła całkowitą blokadę informacyjną na wydarzenia, do których doszło podczas uroczystości dożynkowych na Stadionie Dziesięciolecia. Ukryto prawdziwe motywy postępowania Ryszarda Siwca, a jednocześnie rozpowszechniano informacje o jego rzekomej niepoczytalności. Przykład ten obrazuje ogromną skuteczność działania bezpieki i władz komunistycznych PRL, które sprawiły, że jego czyn do lat 90. pozostał prawie nieznany❗ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Warszawa u szczytu swej wielkości i sławy❗
🗓 87 lat temu niemieckie wojska podeszły pod Warszawę, chcąc zdobyć ją szturmem. Dzięki dobrze zorganizowanej obronie atak Wehrmachtu na Ochotę i Wolę zakończył się niepowodzeniem. Tymczasem niemiecka propaganda obwieściła sukces, informując o rzekomym zdobyciu stolicy Polski.
➡ Tego samego dnia komisaryczny prezydent Miasto Stołeczne Warszawa Stefan Starzyński został mianowany Komisarzem Cywilnym przy Dowództwie Obrony Warszawy. Starzyński nie opuścił Warszawy, stając się współorganizatorem obrony miasta przed niemiecką inwazją. Jego przemówienia, nadawane przez radio, podnosiły mieszkańców miasta na duchu. Pamiętne stały się zwłaszcza jego ostatnie słowa, kiedy mówił o wielkości Warszawy:
💬 – I choć tam, gdzie miały być parki, dziś są barykady, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale, Warszawa, broniąca honoru Polski, jest dziś u szczytu swej wielkości i sławy❗
➡ Ważną rolę w obronie Warszawy odegrał również ppłk Wacław Lipiński, szef propagandy przy dowództwie obrony miasta, który dzielnie podtrzymywał na duchu walczących żołnierzy Wojska Polskiego oraz niezłomnych mieszkańców Warszawy:
💬 – Zatrzymujemy tu siły niemieckie bardzo poważne, wiążemy ich, zadajemy im ogromne straty. Muszą się oni ponad wielki wysiłek zdobywać, żeby utrzymać ten stan posiadania, jaki dotychczas zdobyli. Musimy tę walkę i tę wojnę prowadzić nadal – mówił do warszawiaków 22 września 1939 r.
🗓 27 września dowództwo obrony Warszawy zdecydowało o poddaniu miasta. Dzień później umowę o kapitulacji podpisali generałowie Tadeusz Kutrzeba i Johannes Blaskowitz.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej o heroicznej obronie stolicy➡ 1wrzesnia39.pl/39p/materialy-ipn/inforgrafiki/52939,Obron…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Poznaj postać bohaterskiego prezydenta➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wrzesien-1939/35938,Stef…
#patroninaszychulic
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Zobacz, jak IPN upamiętnił Wacława Lipińskiego➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/201834,Uroczystosc-odsloniecia-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 W Warszawie pożegnaliśmy Andrzeja Wielowieyskiego – zasłużonego działacza opozycji demokratycznej w czasach PRL, odznaczonego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Orderem Orła Białego.
✝ W uroczystościach pogrzebowych wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Reportaż z krwawiącej stolicy 📸
📆 Julien Bryan, amerykański dokumentalista, reżyser i fotografik, przyjechał do Warszawy 7 września 1939 roku. Chciał zrobić kilka zdjęć zza linii frontu i bezpiecznie wrócić, nim wojska niemieckie dotrą w głąb kraju. Pozostał jednak w oblężonym mieście przez dwa tygodnie. Był jedynym zagranicznym fotoreporterem i czuł się zobowiązany do pokazania światu tragicznego losu jego mieszkańców.
📷💥 8 października opublikował w rodzimej prasie fotografie z oblężonej Warszawy. Obrazy cierpienia i zniszczonego miasta wywołały wzburzenie amerykańskiej opinii publicznej.
📷💥 Fotografowanie w oblężonej Warszawie nie było łatwe. Bryan uzyskał jednak wsparcie Prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, który przydzielił mu samochód oraz pomocników. Dzięki temu mógł poruszać się po mieście i rejestrować bohaterską postawę jego mieszkańców. Mimo że znalazł się w samym środku walk, nie uważał się za fotografa wojennego. Mówił, że wcale nie jest „korespondentem wojennym, lecz posługującym się kamerą reporterem czasu pokoju, osobą, której praca polega na przemierzaniu świata i fotografowaniu ludzi, nie bomb”.
💬 Jak pisał: „Najważniejsze w opowieści o oblężeniu Warszawy nie były zburzone budynki lub karabiny czy niemieckie bombowce nad głową. Najważniejsze było to, co przydarzyło się zwykłym mieszkańcom Warszawy, starcom i staruszkom, matkom i małym dzieciom, tysiącom cywilnych pracowników, którzy robili swoje i nie porzucili pracy”.
📷 Na zdjęciu: 10-letni Zygmunt Aksienow z kanarkiem w klatce, róg ulic Wójtowskiej i Przyrynek na Nowym Mieście, wrzesień 1939.
❗ Więcej zdjęć z oblężonej Warszawy➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/109100,Oblezenie-Warszawy-w-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 7⃣0⃣ lat temu urodził się ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski, duchowny katolicki obrządków ormiańskiego i łacińskiego.
⚠ W PRL działacz opozycji antykomunistycznej, kapelan podziemnej „Solidarności". Opiekun niepełnosprawnych – prezes Fundacji im. Brata Alberta. Historyk Kościoła, zwolennik lustracji duchownych, publicysta, rzecznik upamiętnienia ofiar i potępienia sprawców ludobójstwa na Polakach dokonanego na Kresach Wschodnich przez nacjonalistów ukraińskich. Poeta.
➡ Urodził się w Krakowie w 1956 r. Jego matka, z ormiańskiej rodziny Isakowiczów osiadłej na Kresach Wschodnich, była nauczycielką. Ojciec, Jan Zaleski, był językoznawcą.
➡ W 1975 r. wstąpił do seminarium duchownego, które ukończył po przymusowej dwuletniej przerwie na odbycie służby wojskowej. W 1983 r. przyjął święcenia kapłańskie.
➡ W czasie studiów związał się z opozycją demokratyczną, m. in. Studenckim Komitetem Solidarności, a następnie z podziemną „Solidarnością". Kolportował wśród duchownych pisma drugiego obiegu, współredagował „Krzyż Nowohucki" (jako Jacek Partyka). Działał w prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwie Ludzi Pracy w Nowej Hucie-Mistrzejowicach.
🟥 W 1985 dwukrotnie pobity przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. W 1988 r. kapelan strajku w Hucie im. Lenina. Członek honorowy Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność.
➡ Współzałożyciel Fundacji im. Brata Alberta, zajmującej się osobami upośledzonymi umysłowo, prowadzącej schronisko w podkrakowskich Radwanowicach. Dziś w jej ramach działa 30 ośrodków terapeutycznych w całej Polsce.
➡ Od lat 90. uczestnik i organizator konwojów humanitarnych do krajów byłej Jugosławii, Czeczenii, Albanii, na Ukrainę.
✝️ Był duszpasterzem środowiska polskich Ormian w Krakowie, od 2009 r. proboszczem parafii ormiańskokatolickiej w Gliwicach, obejmującej południową Polskę.
❗ Przedmiotem jego szczególnego zainteresowania było ludobójstwo dokonane przez rząd turecki w 1915 roku na Ormianach oraz ludobójstwo dokonane przez OUN-UPA na Polakach. Autor książki „Przemilczane ludobójstwo na Kresach".
🎖 Za działalność opozycyjną odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Laureat Nagrody Kustosza Pamięci Narodowej, przyznawanej przez Instytut Pamięci Narodowej. W 2016 r. odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ 8 września 1968 roku Ryszard Siwiec, w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, dokonał samospalenia w czasie ogólnokrajowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie.
🎗️ W rocznicę tego dramatycznego aktu zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski oddał mu hołd.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Bądźmy wierni testamentowi, który pozostawił Ryszard Siwiec. Nie dajmy sobie odebrać wiary w Boga, wiary w człowieka i w jego dążenie do wolności i prawdy. Bądźmy dobrymi Polakami i Polkami – zaapelował podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇸🇰 🇨🇿 W wydarzeniu wzięli udział m. in. ambasador Słowacji w Polsce Andrea Elscheková Matisová oraz ambasador Republiki Czeskiej w Polsce Břetislav Dančák.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 7 września 1929 roku terroryści z Ukraińskiej Organizacji Wojskowej wysadzili w powietrze budynek dyrekcji lwowskich Targów Wschodnich.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 7 września 1943 roku w Warszawie w wyniku akcji oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej AK „Agat” zastrzelony został SS-Oberscharführer Franz Bürkl, jeden z najbardziej bestialskich oprawców z Pawiaka.
⚠️ Został zabity na rogu ulic Marszałkowskiej i Litewskiej, cała operacja trwała 90 sekund. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥 Mieli wytrwać 12 godzin, a bronili się cały tydzień❗
🗓 7 września 1939 r. skapitulowała obrona Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Przez 7 dni ok. 200 żołnierzy Wojska Polskiego pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego bohatersko broniło placówki przed niemieckimi atakami z morza, lądu i powietrza. Obrona Westerplatte stała się symbolem polskiego oporu przeciw niemieckiej agresji.
💥 Na wąskim cyplu, oblani ujściem Wisły z jednej strony i morzem z drugiej, rażeni z bliskiej odległości ogniem ciężkich dział niemieckiego pancernika „Schleswig-Holstein”, w ulewie karabinowego ognia piechoty nacierającej od lądu, stawiali zacięty opór.
❗ Mimo przygniatającej przewagi sił niemieckich, żołnierze polscy bronili się dzielnie, dodając otuchy nie tylko polskim żołnierzom walczącym z wojskami niemieckimi na całej linii frontu, ale też całemu społeczeństwu. Obrońcy znaleźli się na skraju wyczerpania fizycznego i psychicznego, a każdy kolejny dzień walk oznaczał dodatkowe ofiary.
➡ Po 7 dniach heroicznej walki, około godziny 10.15, mjr Henryk Sucharski zadecydował o poddaniu Niemcom garnizonu Wojska Polskiego broniącego Wojskowej Składnicy Tranzytowej na półwyspie Westerplatte.
ℹ️ Jesienią 2019 r. zespół archeologów z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku odnalazł szczątki 9 poległych Obrońców Westerplatte. Dzięki współpracy Muzeum II Wojny Światowej, Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz Instytutu Pamięci Narodowej, ustalono tożsamość większości z nich.
⚔ Dowiedz się więcej➡ 1wrzesnia39.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zakończenie drugiego tygodnia prac ekshumacyjnych Instytutu Pamięci Narodowej na terenie dawnego cmentarza na Hołosku we Lwowie
ℹ️ Celem prac jest ekshumacja szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w walce z Niemcami w obronie Lwowa. W wyniku dotychczasowych działań ujawniono szczątki ok. 100 osób, spośród których podjęto 34.
🟥 Żołnierzy pochowano w rzędach, w pojedynczych mogiłach. Odnaleziono przy nich ponad 350 przedmiotów, głównie elementy umundurowania i odzieży (klamry, guziki wojskowe i cywilne) oraz przedmioty osobiste.
➡️ Przedsięwzięcie realizowane jest przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskim partnerem – firmą „Ukraińska Pamięć”, przy wsparciu przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Konsulatu Generalnego RP we Lwowie.
📆 Zakończenie prac zaplanowano na 2 października 2026 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie Para Prezydencka rozpoczęła Narodowe Czytanie „Dziadów” Adama Mickiewicza.
➡️ Podczas wydarzenia #ipn reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski.
📖 Na uczestników czekała mobilna księgarnia @WydawnictwoIPN, w której promowaliśmy publikacje z serii „Literatura i Pamięć”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – 15. edycja Narodowego Czytania i sama nazwa „Narodowe Czytanie” odnosi się do tego, co najistotniejsze, najbardziej fundamentalne w budowaniu wspólnoty narodowej. Bowiem dziedzictwo kulturowe, literatura i język polski to to, co wspólnocie narodowej przez wieki pomaga trwać – mówił Prezydent RP @NawrockiKn.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku odbyły się uroczystości pogrzebowe odnalezionego i zidentyfikowanego przez Instytut Pamięci Narodowej żołnierza polskiego podziemia niepodległościowego Henryka Ernesta vel Mirosława Walkowskiego.
ℹ️ W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✉️ Mimo młodego wieku zdążył dać świadectwo niezwykłej odwagi i wierności Polsce. W czasie okupacji niemieckiej jako harcerz zaangażował się w działalność konspiracyjną. Kiedy wojna dobiegła końca, uznał, że walka o wolność Ojczyzny jeszcze się nie skończyła. Nie godził się na system narzucony Polsce przez komunistów i odbieranie Polakom prawa do decydowania o własnym państwie. Pozostał wierny idei niepodległej Rzeczypospolitej – napisał w liście skierowanym do uczestników Prezydent RP @NawrockiKn. List odczytał doradca Prezydenta RP Marek Szymaniak.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗨️ – Odczuwamy głęboką więź z tymi, którzy byli przed nami. Uznajemy ich za naszych bohaterów i głęboko wierzę w to, że Henryk Ernest patrzy na nas dzisiaj z szeregów niezłomnego Wojska Niepodległej Polski. Stoi w jednym szeregu z tymi, którzy, tak jak on, nigdy przysięgi nie złamali – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 4 września 1939 roku w czasie „krwawego poniedziałku” w Częstochowie żołnierze Wehrmachtu zastrzelili na ulicach, wg różnych szacunków, od co najmniej 227 (tyle ciał ekshumowano w 1940 r.) do ok. 500 mieszkańców miasta.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Wojenne losy polskiego złota 🇵🇱 💰
📅 4 września 1939 r. z bombardowanej przez niemieckie lotnictwo Warszawy wyruszył transport, którym ewakuowano złote sztaby i monety stanowiące kruszcowe rezerwy Banku Polskiego.
🟦 Szacuje się, że z chwilą wybuchu wojny wartość depozytów BP wynosiła ok. 463 mln ówczesnych złotych. Akcję ratowania złota nadzorowali płk Adam Koc, mjr Henryk Floyar-Rajchman i płk Ignacy Matuszewski. Operacja przerzutu do Francji – przez Rumunię, Turcję, Syrię i Liban – zakończyła się 5 października 1939 r. Spoczęło ono w podziemiach skarbca oddziału Banku Francji w Nevers nad Loarą i formalnie pozostało pod kontrolą władz polskich.
🟦 Rząd polski na uchodźstwie podchodził do kwestii złota bardzo rozważnie, traktując je jako skarb narodu 🇵🇱, który powinien być zachowany na potrzeby powojennej odbudowy. Odrzucono pojawiające się co jakiś czas pomysły, aby złoto spieniężyć, utrzymać z niego rząd polski na uchodźstwie i pokryć koszty formowania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Te wydatki cywilne i wojskowe były pokrywane przez cały czas wojny z kredytów gotówkowych udzielanych przez zachodnich sojuszników.
🟦 Chociaż na przełomie lat 1939/1940 polscy emigranci we Francji, z premierem Sikorskim na czele, nie wątpili w potęgę Francji i ostateczne zwycięstwo aliantów, przezorni bankowcy zaczęli snuć plany wywiezienia części złota do Anglii lub za ocean do Stanów Zjednoczonych. Rozmowy na ten temat przeciągnęły się aż do 10 maja 1940 r., kiedy to na Francję runęła ofensywa Wehrmachtu.
💰 Więcej➡ 1wrzesnia39.pl/39p/artykuly/43519,Wojenne-losy-polskiego-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Nosiła pseudonim „Marcysia”
❗ To bez wątpienia jedną z najbardziej niejednoznacznych postaci polskiego ruchu oporu w XX wieku. Poddana ostracyzmowi przez środowisko dawnych Żołnierzy Armii Krajowej, musiała żyć z piętnem zdrajcy, które doprowadziło Emilię Malessę do tragicznej decyzji o odebraniu sobie życia.
🇵🇱 We wrześniu 1939 r. działała w Ochotniczej Służbie Kobiet. W październiku wstąpiła do tajnej organizacji konspiracyjnej Służba Zwycięstwa Polski (od listopada 1939 r. Związek Walki Zbrojnej). Początkowo przydzielono ją do komórki zajmującej się szyframi, później przeszła do wydziału łączności z zagranicą o nazwie „Zagroda”, którym kierowała od 1940 r. Do jej zadań należało m. in.: wysyłanie meldunków do polskiego rządu na uchodźstwie czy wytyczanie tras kurierskich.
➡ Na skutek donosu na Gestapo, działalność komórki kierowanej przez Malessę została przerwana, a jej członków aresztowano. Ona sama zdołała uniknąć zatrzymania.
🏴 Kilka miesięcy później „Marcysia” straciła swojego drugiego męża – mjr. Jana Piwnika ps. „Ponury”, który zginął w czasie walki z Niemcami w miejscowości Jewłasze.
⚔ Brała udział w Powstaniu Warszawskim, a od stycznia 1945 r. należała do organizacji „NIE”, w której odpowiadała za łączność z zagranicą. W październiku podjęła decyzję o rezygnacji z pracy podziemnej, na co otrzymała zgodę swoich przełożonych.
🟥 31 października 1945 r. została aresztowana przez UB i wtedy rozpoczął się prawdziwy dramat „Marcysi”...
💬 Pierwsze przesłuchanie kobiety nastąpiło 1 listopada 1945 r. w obecności Józefa Studzińskiego. Z protokołów wynika, że nie tylko on przepytywał Emilię Malessę, ale też np. znany ze swej brutalności śledczy Jerzy Kędziora. Nie podała nazwisk kolegów i nie ujawniła struktury wydziału, którym zarządzała – mówi dr Sylwia Maleszak z @MuzeumWykletych.
➡ Słynna rozmowa Emilii Malesy z owianym złą sławą kierownikiem VIII Wydziału Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego Józefem Różańskim odbyła się wieczorem 2 listopada 1945 r. Historykom nie udało się odnaleźć umowy lub protokołu z tego spotkania. O tym, że w ogóle się odbyło, wiemy od samej zainteresowanej. Kobieta wspominała o nim w liście do ministra bezpieczeństwa publicznego Stanisława Radkiewicza
➡ Różański przekonał Malessę, że może zapobiec niepotrzebnemu rozlewowi krwi. Odwołał się do jej sumienia i dał słowo honoru, że ujawnionym osobom nie stanie się krzywda. Ujawnienie miało być szansą na powrót do normalnego życia...
➡ „Marcysia” rozpoczęła wówczas – jak pisała w jednym z listów – „akcję ujawnienia WiN”, informując o istnieniu „Centralnego Ośrodka Konspiracji” – Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.
🟥 Mimo zapewnień Różańskiego, od 1 do 15 listopada 1945 r. aresztowano prawie całe kierownictwo WiN. Wkrótce Emilia Malessa zasiadła na ławie oskarżonych razem z I Zarządem Głównym Zrzeszenia. Skazano ją na 2 lata pozbawienia wolności. Decyzją prezydenta Bolesława Bieruta została ułaskawiona i 7 lutego 1946 r. opuściła więzienie mokotowskie. Wraz z nią został zwolniony m. in. Jan Rzepecki.
💬 Zagłębiając się w jej historię można odnieść wrażenie, że jesienią 1945 r. była ona przekonana o słuszności swojej decyzji. Dopiero później uświadomiła sobie, że została oszukana. Miała ogromne poczucie odpowiedzialności za przetrzymywane w izolacji osoby. Dużo pracowała, aby zarobić na paczki dla aresztowanych koleżanek. Rozpoczęła starania o uwolnienie innych przetrzymywanych osób. Próbowała interweniować u Józefa Różańskiego, Stanisława Radkiewicza i Bolesława Bieruta. Podjęła nawet głodówkę, aby w ten sposób zmusić władze komunistyczne do uwolnienia zatrzymanych – mówi dr Sylwia Maleszak.
➡ Emilia Malessa została odrzucona przez dużą część środowiska byłych żołnierzy Armii Krajowej i poddana ostracyzmowi. Uznano ją za zdrajczynię, oskarżono o współpracę z Ministerstwem Bezpieczeństwa Publicznego, wydanie i zdekonspirowanie wielu osób. Przypisywano jej przyczynienie się do wielu aresztowań, do których doszło jednak bez jej udziału.
🏴 Załamana, przede wszystkim brakiem możliwości udzielenia pomocy kolegom z WiN, 5 czerwca 1949 r. Emilia Malessa popełniła samobójstwo.
✝ Została pochowana na Bródnie w Warszawie. W 2007 r. jej prochy zostały przeniesione do Panteonu Żołnierzy Polski Walczącej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
➡ Raz jeszcze oddajmy głos dr Sylwii Maleszak z @MuzeumWykletych:
💬 Trudno jest jednoznacznie ocenić działalność Emilii Malessy. Jej decyzje mogą wydawać się dziś niejasne i niezrozumiałe. Wiemy, że Marcysia podejmując dialog z Józefem Różańskim wykazała się ogromną naiwnością. Była wobec niego uczciwa i pewnie oczekiwała od niego tego samego. Zaufała Różańskiemu, co pokazało jej łatwowierność i wiarę w ideały. Ideały te w nowym, powojennym świecie rządzonym przez komunistów jednak nie obowiązywały. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Obejrzyj relację z uroczystego Apelu Pamięci, który odbył się przed budynkiem Komendy Głównej Policji w 26. rocznicę otwarcia Polskiego Cmentarza Wojennego w Miednoje.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
☠ Ludobójcza chemia
📅 85 lat temu w KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszego masowego uśmiercenia ludzi przy pomocy Cyklonu B (cyjanowodoru). Zginęło 8️⃣6️⃣0️⃣ osób.
🟥 Takie użycie preparatu (stosowanego wcześniej do celów dezynfekcyjnych), zaproponował zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch. 3 września po wieczornym apelu w 28 celach w podziemiach bloku 11 umieszczono 600 jeńców sowieckich, 250 chorych Polaków ze szpitala obozowego oraz 10 więźniów z karnej kompanii. Okna piwnic zostały zasypane ziemią. Niemcy wrzucili gaz‼️
🟥 Rano następnego dnia esesman Gerhard Palitzsch, który kierował akcją, stwierdził, że część więźniów jeszcze żyje. Aby uśmiercić wszystkich, Niemcy zaryglowali drzwi i ponownie użyli gazu.
☠ Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/obozy-koncentracyjne/619… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 3 września 1939 roku Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt Niemiec z Polską przekształcił się w wojnę światową.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Jej nazwisko stało się symbolem wierności ideałom, a także niezłomnej postawy do samego końca, gdy potrafiła zachować się „jak trzeba”, poświęcając swoje młode życie w walce o niepodległą Polskę (w momencie śmierci nie miała ukończonych 18 lat).
⚔️ Przeszła szlak bojowy w 5. Wileńskiej Brygadzie AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.
🟥 20 lipca 1946 r. została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i osadzona w więzieniu w Gdańsku. Po ciężkim śledztwie 3 sierpnia 1946 r. skazano ją na karę śmierci.
🏴 Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r.
📅 3 września 1928 roku urodziła się Danuta Siedzikówna „Inka”.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/229242,Danuta-Siedzikowna-In… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅8⃣0⃣ lat temu zmarł prof. Mieczysław Małecki, ceniony w Polsce i Europie językoznawca. Sprawny organizator. Odważny człowiek, który w okupowanym przez Niemców Krakowie zorganizował nauczanie podziemnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
👨🎓 Poznaj tę niezwykłą postać➡️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Historia żyje w nas ❗
👉 „Historia mówi przez pokolenia” – pod tym hasłem Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprasza na Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej, który odbędzie się 21–22 września 2026 r. w Hali Stulecia we Wrocławiu.
⚠️ Zarejestruj się już i weź udział w kongresie ➡ ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d…
🇮 Celem Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej jest przybliżenie najnowszej historii Polski w atrakcyjnej i różnorodnej formie: poprzez gry edukacyjne, wystawy multimedialne, panele dyskusyjne, warsztaty, przedstawienia i rekonstrukcje historyczne.
➡ To wyjątkowe wydarzenie skierowane jest do odbiorców w każdym wieku. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak w wypadku wybranych atrakcji obowiązują wcześniejsze zapisy online.
📰 Dowiedz się więcej ➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246405,Zapraszamy-na-Dolnoslask…This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕯️ Pamięci poległych i pomordowanych policjantów
🇵🇱 2 września 2026 r. na dziedzińcu Komendy Głównej Policji w Warszawie odbył się uroczysty Apel Pamięci ku czci policjantów zamordowanych przez NKWD wiosną 1940 r.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💐 W uroczystości uczestniczył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, który w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej złożył wieniec pod obeliskiem „Poległym Policjantom – Rzeczpospolita Polska”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕯️ 2 września 2000 r. uroczyście otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Miednoje. Spoczywają tam szczątki ponad 6300 polskich jeńców obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowanych w 1940 r. z rozkazu władz Związku Sowieckiego.
➡️ Dowiedz się więcej: tiny.pl/3yksd85c5 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W @PrzystanekH odbył się wykład naukowy prof.emer. Daniela Blatmana pt. „Osiemdziesiąt lat po Auschwitz: między obowiązkiem pamięci a odwagą zapomnienia. O pamięci, tożsamości i polityce historycznej w Izraelu oraz Polsce ”.
➡️ W wydarzeniu wzięli udział zastępcy prezesa #ipn: dr hab. Karol Polejowski i dr Mateusz Szpytma.
➡️ Profesor Blatman jest uznawany za jednego z ważniejszych współczesnych badaczy problematyki Zagłady, a jego prace wnoszą istotny wkład do międzynarodowej historiografii dotyczącej II wojny światowej i historii Żydów w XX wieku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Obejrzyj relację z pogrzebu ofiar Zbrodni Wołyńskiej z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Erwinka – ofiara niemieckiego bestialstwa❗
⚠ Erwina Barzychowska była sierotą. Opiekowali się nią Jan i Małgorzata Pipkowie pracujący w Urzędzie Pocztowym nr 1 w Gdańsku przy Heveliusplatz.
🗓 1 września 1939 roku, kiedy Niemcy zaatakowali budynek, Erwina i jej przybrana matka były w służbowym mieszkaniu w oblężonym budynku. Pomimo dysproporcji sił, Polacy stawiali opór przez kilkanaście godzin. Dopiero, gdy do piwnic podziurawionego pociskami gmachu poczty, w których schronili się obrońcy, wpompowano łatwopalną mieszankę i podpalono, załoga złożyła broń. Dotkliwie poparzona Erwinka męczyła się przez siedem tygodni.
🏴 Zmarła 20 października 1939 roku, cztery dni po swoich 10. urodzinach.
👥 Poparzony w czasie oblężenia Jan Pipka zmarł z ran 2 września 1939 roku. Małgorzata Pipka, choć również poparzona i ciężko ranna przeżyła wojnę. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 2 września 1945 roku założono konspiracyjne Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN) – największą organizację niepodległościową po II wojnie światowej.
📰 Dowiedz się więcej: podziemiezbrojne.ipn.gov.pl/zol/historia/zrzeszenie-wolno…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej, pobierz przygotowaną przez #ipn wystawę elementarną: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/wystawy-elementarne/22908…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚽️ Dziś takich piłkarzy już nie ma 🇵🇱
⚠ Idol warszawskich kibiców, wirtuoz futbolu, jeden z najlepszych – jeśli nie najlepszy – piłkarz w dziejach polskiej reprezentacji. Dyrygent legendarnych „Orłów Górskiego”, którego życiu piłka nożna towarzyszyła do samego końca❗
🗓 1 września minęła 3⃣7⃣. rocznica śmierci Kazimierza Deyny.
💬 – Był piłkarzem skutecznym, eleganckim i wszechstronnym. Mógł grać na każdej pozycji, sprawdziłby się pewnie nawet jako bramkarz. Miał niezwykły talent do dryblingu – wydawało się, że się waha, a on za chwilę ruszał i już nikt nie mógł go zatrzymać. Dziś takich piłkarzy już nie ma – z wielkim uznaniem o Deynie wypowiadał się Franz Beckenbauer.
➡️ Słynny „Cesarz” miał to szczęście, że akurat w najważniejszym spotkaniu z Niemcami dyrygent legendarnych „Orłów Górskiego” nie mógł pokazać pełni umiejętności. W półfinale Mundialu w 1974 r., podczas pamiętnego „meczu na wodzie”, aura zrobiła to, czego nie potrafili zrobić przeciwnicy – zastopowała pochód Biało-Czerwonych po mistrzostwo świata.
🥉 Deyna musiał zadowolić się brązowym medalem, miejscem w najlepszej jedenastce turnieju oraz trzecią lokatą w plebiscycie „Złotej Piłki” France Football. Przez kolejne pół wieku tylko dwóch Polaków – Zbigniew Boniek i Robert Lewandowski – znalazło się na podium tego prestiżowego zestawienia.
➡️ W Warszawie, gdzie Deyna ma dziś pomnik, legendarny piłkarz spędził 12 lat w barwach Legii.
📢 „Deyna Kazimierz, nie rusz Kazika bo zginiesz” – śpiewali stołeczni kibice.
Zupełnie inaczej wyglądało to w innych rejonach kraju..
➡️ W 1977 r. Polska mierzyła się z Portugalią w meczu decydującym o awansie na mistrzostwa świata. W pierwszej połowie wspaniałym „rogalem” bezpośrednio z rzutu rożnego Deyna wyprowadził Biało-Czerwonych na prowadzenie. Stadion Śląski w Chorzowie eksplodował radością, by za chwilę... wygwizdać strzelca bramki, wyjątkowo nielubianego na Górnym Śląsku.
➡️ Na mundialu w 1978 r. w Argentynie zajęliśmy piąte miejsce. Wynik, z dzisiejszej perspektywy wybitny, wtedy jednak nad Wisłą przyjęty jako porażka. Jej głównym winowajcą okrzyknięto Deynę, który w kluczowym spotkaniu z gospodarzem mundialu nie wykorzystał rzutu karnego.
➡️ Kadrze, w której występy zakończył bilansem 41 goli w 97 spotkaniach, był już niepotrzebny. Komunistyczne władze pozwoliły mu wreszcie wyjechać do zagranicznego klubu. Jako 31-letni zawodnik trafił do Manchesteru City. Wcześniej chciały go takie futbolowe marki jak Bayern Monachium czy Real Madryt.
➡️ W Anglii problemy z aklimatyzacją, bariera językowa oraz mało przystający do wyspiarskiego futbolu styl gry złożyły się na niezbyt udany epizod kariery. Mimo tego magazyn „FourFourTwo” umieścił go wśród 50 najlepszych najlepszych zagranicznych piłkarzy w historii ligi angielskiej; z kolei „Sunday Times” wśród 50 najlepszych graczy w dziejach Manchesteru City.
🎬 W 1981 r., u boku m. in. Sylwestra Stallone i Michaela Caine'a, a także legendarnego Brazylijczyka Pele wystąpił w filmie „Ucieczka do zwycięstwa”. W tym samym roku, także za namową „Króla Futbolu”, wyjechał na piłkarską emeryturę do Stanów Zjednoczonych.
🥅 W San Diego oprócz „soccera” grywał także w piłkę halową. Coraz częściej zajmował się też szkoleniem młodzieży. Marzył o własnej szkółce piłkarskiej po powrocie do Polski.
🏴 Nie zdążył zrealizować swoich planów. 1 września 1989 r. prowadzone przez niego auto uderzyło w zaparkowaną na poboczu ciężarówkę. Kazimierz Deyna poniósł śmierć na miejscu. W bagażniku samochodu znaleziono 22 piłki, którymi przeprowadził ostatni trening.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💼 W latach 70. Kazimierz Deyna był inwigilowany przez służby specjalne PRL. Dokumenty na ten temat znajdują się w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.
🔎 Dowiedz się więcej➡ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/174490,Kazimierz-Deyn… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 KL Stutthof był pierwszy
🗓 2 września 1939 roku, zaledwie dzień po agresji na Polskę, Niemcy rozpoczęli budowę obozu koncentracyjnego w Sztutowie, nieopodal Gdańska. KL Stutthof był pierwszym i najdłużej istniejącym (funkcjonował 2️⃣0️⃣7️⃣7️⃣ dni) niemieckim obozem tego typu na terenach okupowanej Polski.
❗ Na polecenie Heinricha Himmlera od stycznia 1942 r. Stutthof wszedł do systemu obozów koncentracyjnych. Wybudowano piece krematoryjne oraz specjalny bunkier do masowego uśmiercania ludzi przy użyciu gazu. Oprócz obozu głównego istniały jego podobozy, filie i komanda robocze na terenie od Rygi po Police k. Szczecina.
➡️ Letniskowo-rybacka wioska u nasady Mierzei Wiślanej stała się dla ponad 110 tysięcy osób piekłem na ziemi. Obóz zagłady utworzono jako „Obóz Jeńców Cywilnych Stutthof”. Załogę i personel stały stanowili członkowie formacji SS. Prawie 65 tysięcy więźniów zostało zamordowanych. Największą grupę wśród ofiar stanowili Polacy z Pomorza – jako pierwszych do obozu przetransportowano mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska.
❗ Więźniowie ginęli w wyniku pojedynczych i masowych egzekucji poprzez rozstrzelanie, powieszenie, uśmiercenie w komorze gazowej, wstrzykiwanie fenolu, a także w wyniku stworzenia w obozie ekstremalnych warunków bytowych i ciężkiej pracy, okrutnego traktowania, chorób i braku opieki lekarskiej.
➡️ 25 stycznia 1945 r. przeprowadzona została piesza ewakuacja więźniów KL Stutthof, podczas której dopuszczono się licznych zabójstw, a duża ilość ewakuowanych zginęła w wyniku mrozu, głodu, wycieńczenia i złego stanu zdrowia. 9 maja 1945 r. na teren obozu wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, zastając tam tylko 140 więźniów. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej w Krakowie oddaliśmy hołd ofiarom niemieckiej agresji.
➡️ Podczas uroczystości upamiętniających zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski złożył kwiaty przy pomniku Żołnierzy Września i Armii „Kraków”, a następnie zapalił znicze na grobach Westerplatczyków: kpt. Dr. Mieczysława Słabego oraz kpt. Franciszka Dąbrowskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Kiedy dziś spotykamy się tu – w Krakowie, by oddać hołd bohaterom 1939 roku, od tygodnia Instytut Pamięci Narodowej prowadzi prace ekshumacyjne żołnierzy września we lwowskim Hołosku. Odkrywamy mogiły pochowanych tam ponad 130 żołnierzy Wojska Polskiego. To nasz obowiązek, aby ekshumować ich i przenieść na kwaterę wojenną – tam, gdzie jest ich miejsce - wśród towarzyszy broni. Zawsze wracamy po swoich! Nasza pamięć o tamtych wydarzeniach, o bohaterskiej walce, o ofierze, którą złożył naród polski, jest obowiązkiem. Powinnością wobec tych, którzy wówczas bronili Polski– powiedział dr hab. Karol Polejowski.
➡️ Uroczystości poprzedziła Msza święta w kościele Niepokalanego Poczęcia NMP. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 14 godzin nadludzkiego wysiłku❗
📅 1 września 1939 roku w Gdańsku Niemcy napotkali opór w dwóch miejscach. Walki toczyły się o Wojskową Składnicę Tranzytową na półwyspie Westerplatte oraz o Pocztę Polską przy Heveliusplatz ✉
💪🇵🇱 Zgodnie z planami Sztabu Głównego Wojska Polskiego polscy pocztowcy mieli utrzymać placówkę ok. 6 godzin. W chwili ataku, który rozpoczął się równocześnie ze szturmem na Westerplatte, w gmachu przebywało 57 osób. Pocztowcy bronili się ponad 14 godzin. Cały dzień odpierali ataki prawie dwustu Niemców wspieranych przez broń pancerną i artylerię. Polacy poddali się dopiero wtedy, kiedy agresorzy użyli miotaczy ognia i benzyny🔥
🟥 Po kapitulacji obrońcy zostali aresztowani. W pokazowym procesie zostali skazani na karę śmierci i straceni. Wojnę przeżyło zaledwie 5 osób. Winni mordu sądowego nigdy nie zostali pociągnięci do odpowiedzialności. Przeciwnie – robili kariery w niemieckim wymiarze sprawiedliwości.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📯🇵🇱 Poznaj historię polskich bohaterów➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-patr…
#patroninaszychulic
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📷 Zobacz archiwalne fotografie➡ polskiemiesiace.ipn.gov.pl/mie/wszystkie-wydarzenia/wrzes…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Krzysztof Wyszkowski odznaczony Orderem Orła Białego
➡️ 31 sierpnia 2026 r. podczas uroczystości w Sali BHP Stoczni Gdańskiej Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki nadał Krzysztofowi Wyszkowskiemu, działaczowi opozycji antykomunistycznej, członkowi Kolegium IPN, Order Orła Białego. Uroczystość odbyła się w ramach obchodów 46. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność”. W uroczystości wziął udział dr Mateusz Szpytma – zastępca prezesa IPN.
⚠️ Order Orła Białego, najwyższe polskie odznaczenie państwowe, został nadany Krzysztofowi Wyszkowskiemu w uznaniu jego znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności dla przemian demokratycznych i wolnej Polski, a także za osiągnięcia w działalności państwowej i publicznej:
„Bez takich ludzi Solidarność by nigdy nie powstała! Dziękuję Ci Krzysztof za całą służbę Rzeczpospolitej Polskiej. Zaszczytem, zobowiązaniem i wielką radością jest, że mogłem zaliczyć Cię do Kawalerów Orderu Orła Białego” – podkreślił Karol Nawrocki, zwracając się do Krzysztofa Wyszkowskiego.
➡️ Aktu dekoracji dokonał Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki. W swoim wystąpieniu podkreślił zasługi Krzysztofa Wyszkowskiego dla Polski i „Solidarności”, nazywając go „wojownikiem” wiernym swoim ideałom. Prezydent wskazał również na jego niezłomną postawę i wieloletnią działalność na rzecz wolności w czasach PRL:
„To z całą pewnością wojownik, który bardzo szybko dobiera cięty i ostry oręż swojego słowa, jest wyposażony w tarczę swojego życiorysu i niemałą wiedzę” – powiedział prezydent.
ℹ️ Krzysztof Wyszkowski należy do grona działaczy opozycji antykomunistycznej, którzy odegrali istotną rolę w drodze Polski do wolności. Współtworzył Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża. W okresie przemian ustrojowych angażował się w działalność publiczną, a następnie pełnił funkcję doradcy Prezesa Rady Ministrów Jana Krzysztofa Bieleckiego oraz doradcy Prezesa Rady Ministrów Jana Olszewskiego.
➡️ Przyznanie Orderu Orła Białego stanowi uhonorowanie jego wieloletniej działalności opozycyjnej, publicznej i państwowej oraz zasług dla przemian demokratycznych i odzyskania przez Polskę pełnej suwerenności.
➡️ Instytut Pamięci Narodowej składa Krzysztofowi Wyszkowskiemu gratulacje z okazji otrzymania najwyższego odznaczenia państwowego Rzeczypospolitej Polskiej.
🔎 Poznaj biogram Krzysztofa Wyszkowskiego: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246828,Krzysztof-Wyszkowski-odz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Na Westerplatte, z udziałem Prezydenta RP @NawrockiKn, zakończyły się obchody 87. rocznicy wybuchu II wojny światowej.
🇵🇱 W uroczystościach wziął udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Pamięć o 1 września wymaga od nas prawdy i odpowiedzialności. A prawda ma swoje symbole, fakty i znaki. Z całą pewnością najważniejszym dla Polaków, jednym z najważniejszych dla całej II wojny światowej symboli jest Westerplatte. Tu wykuwał się archetyp polskich postaw w czasie całej II wojny światowej na wszystkich szerokościach geograficznych, gdzie polski żołnierz walczył o wolność innych narodów, ale gdzie umierał zawsze tylko dla Polski – powiedział podczas uroczystości na Westerplatte Prezydent RP @NawrockiKn.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Śmierć przyszła z nieba❗
🛩💥 Wieluń był pierwszym polskim miastem zbombardowanym przez Luftwaffe. Nie stacjonowały tam żadne jednostki wojska, atak został wymierzony w ludność cywilną.
➡ Przed wojną Wieluń liczył ok. 16 tys. mieszkańców i znajdował się w odległości 21 km od niemieckiej granicy. Miasto nie było ufortyfikowane, nie zorganizowano w nim obrony przeciwlotniczej.
🟥 O świcie 1 września 1939 roku nad Wieluniem pojawiły się „sztukasy” (Junkersy Ju 87), należące do 4. Niemieckiej Floty Powietrznej. Przystąpiły do precyzyjnego i niszczycielskiego bombardowania, w czasie którego zrzuciły 380 bomb o łącznej wadze 46 ton. Nalot trwał przez około 9 godzin i obrócił w ruinę 75% miasta. Dokładna liczba ofiar pozostaje nieznana – szacuje się, że zginęło od kilkuset do ponad 2 tys. cywili❗
💥🏥 Bomby spadły m. in. na Szpital Wszystkich Świętych, oznaczony znakami czerwonego krzyża. Zniszczyły kościół parafialny i synagogę. Centrum Wielunia praktycznie przestało istnieć. Piloci „sztukasów” niewątpliwie zdawali sobie sprawę z tego, że atakują obiekty cywilne. Już w czasie porannego nalotu Niemcy przekonali się, że w Wieluniu nie stacjonują oddziały polskiego wojska, a mimo to kolejne fale bombowców nadlatywały nad miasto. Sprawcy tej zbrodni nigdy za nią nie odpowiedzieli❗
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚 Dowiedz się więcej z publikacji @WydawnictwoIPN:
➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/12603,Wielun-1-IX-1939.…
➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/12604,Wielun-byl-pierws… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥🟥 8⃣7⃣ lat temu Niemcy hitlerowskie, po zawarciu sojuszu z Rosją stalinowską, dokonały agresji zbrojnej na Polskę, dając początek II wojnie światowej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️🇵🇱 W Gdańsku odbyły się obchody 46. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność”. W uroczystościach wziął udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
💬 – Solidarność, protesty i strajki były głosem narodu polskiego o wolność i niepodległość. Wielkość Solidarności wybrzmiewa na tle tego, co działo się w Polsce po 1945 roku. Ruch z sierpnia 1980 był także tym, czego potrzebujemy i dziś - nurt Solidarności był bowiem nurtem odzyskanej odwagi cywilnej, której Polska potrzebuje i dziś, by walczyć z tym, co złe – powiedział prezydent RP Karol Nawrocki.
➡️ Uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty pod Bramą Stoczni Gdańskiej, a także wzięli udział w Mszy Świętej w Bazylice św. Brygidy w Gdańsku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎Więcej o uroczystości
🔻🔻🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246759,Obchody-46-rocznicy-podp… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ W 1932 roku podczas prac pogłębiających koryto rzeki Gąsawki poziom wody w jeziorze Biskupińskim obniżył się o kilkadziesiąt centymetrów, odsłaniając rzędy ukośnych pali wbitych w brzeg półwyspu. Przez dłuższy czas nie wzbudzały one niczyjej ciekawości.
🗓️ Wszystko zmieniło się 31 sierpnia 1933 roku za sprawą przypadkowego odkrycia, jakiego dokonał lokalny nauczyciel Walenty Szwajcer.
➡️ Szwajcer uznał wystające z wody pale za pozostałości pradziejowego grodu, po czym poinformował o swoim niezwykłym znalezisku prof. Józefa Kostrzewskiego, archeologa z Uniwersytetu Poznańskiego. Ze względu na unikalny charakter odkrycia naukowiec podjął decyzje o jak najszybszym rozpoczęciu badań archeologicznych.
➡️ Pradziejowa osada w Biskupinie, zachowana w znakomitym stanie, zdobyła międzynarodową sławę. Jej odkrycie stało się jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach polskiej archeologii, które w znaczącym stopniu wpłynęło na rozwój nauki.
⚠ Niemal od razu Biskupin stał się także narzędziem propagandy i walki politycznej. Po wybuchu II wojny światowej przełomowe odkrycie sprzed 90 lat było wykorzystywane przez Niemców, którzy prowadzili w miejscu osady własne poszukiwania, nadzorowane przez Heinricha Himmlera.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔸 Jaką rolę pełnił Biskupin w relacjach polsko-niemieckich u progu II wojny światowej❓
🔸 Dlaczego podczas okupacji Niemcom tak bardzo zależało na Biskupinie❓ Jak wykorzystywali go w swojej propagandzie❓
🔸 Jakie były dalsze losy osady w czasach PRL❓
📖 Przeczytaj więcej w artykule: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/189829,90-rocznica-odkrycia-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Bitwa pod Komarowem była jednym z najważniejszych starć wojny polsko-bolszewickiej.
🗓️ 31 sierpnia 1920 roku Polacy, dowodzeni przez płk. Juliusza Rómmla (na zdjęciu), stoczyli zwycięską potyczkę z 1. Armią Konną Siemiona Budionnego.
📰 Dowiedz się więcej o największej bitwie polskiej jazdy w XX wieku: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/228011,Najwieksza-bitwa-pols… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 31 sierpnia 1912 roku urodził się Jan Piwnik „Ponury”, cichociemny, oficer „Wachlarza”, szef “Kedywu” Okręgu Radomsko-Kieleckiego Armii Krajowej, legendarny dowódca partyzanckich zgrupowań walczących w Górach Świętokrzyskich i oddziału dywersyjnego na Nowogródczyźnie.
📰 Dowiedz się więcej z materiałów przygotowanych przez #ipn: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/217460,Jan-Piwnik-Ponury.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 31 sierpnia 1939 r. doszło do prowokacji gliwickiej – akcji dywersyjnej zaplanowanej i przeprowadzonej przez Służbę Bezpieczeństwa SS (SD).
🟥 Jej celem było zdyskredytowanie strony polskiej w oczach opinii międzynarodowej oraz usprawiedliwienie działań militarnych III Rzeszy podjętych przeciwko Polsce 1 września 1939 r.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/127917,Prowokacja-gliwic… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌ Narodziła się w Polsce 🇵🇱
🇵🇱 Z głodu wolności, ze sprzeciwu, z marzeń. W fabrykach, stoczniach i na ulicach zwykli ludzie przeciwstawili się komunistycznemu kolosowi, który od dawna chwiał się na glinianych nogach.
🗓 31 sierpnia 1980 roku, narodziła się „Solidarność”❗ Przyniosła nadzieję Polsce i światu. Strajkujący żądali już nie tylko podwyżek płac, lecz także zmian w funkcjonowaniu związków zakładowych i gwarancji bezpieczeństwa.
➡ W drugiej połowie lat 70. kryzys systemu komunistycznego w PRL wkroczył w kolejną fazę. Po kilku latach względnej poprawy i przyspieszonego rozwoju, załamaniu uległa gospodarka. Kryzys ekonomiczny, wzmożona działalność opozycji, wreszcie – wybór Karola Wojtyły na papieża, wzmogły tempo przemian nad Wisłą. Na przełomie 1979 i 1980 roku sytuacja była już bardzo napięta, a nieunikniona eksplozja społecznego niezadowolenia potrzebowała jedynie iskry, która ją wyzwoli. Wybuchły strajki ❗
🇵🇱 Powstanie „Solidarności” było jednym z najważniejszych wydarzeń XX wieku. W samym centrum komunistycznego świata narodził się wielki, pokojowy ruch, do którego przystąpił niemal co trzeci Polak ❗
✒ 30 sierpnia podpisano porozumienie w Szczecinie, 31 sierpnia w Gdańsku, zaś 3 września w Jastrzębiu. Z jednej strony usiedli strażnicy wolności, z drugiej – strażnicy zniewolenia. To, co jeszcze kilka dni wcześniej wydawało się mrzonką, nagle stało się faktem. Władze podpisały porozumienia z przedstawicielami strajkujących, zgadzając się na powołanie niezależnych, samorządnych ✌️ związków zawodowych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
„Najbardziej ich wściekało to, że śpiewaliśmy…”
Archiwum łódzkiego opozycjonisty Longina Chlebowskiego trafiło do IPN w ramach #archiwumpełnePamięci.
🎧 Posłuchaj podcastu IPN w rocznicę porozumień sierpniowych: open.spotify.com/episode/3ehy3S0HTvynZokasLszdi
📄 Przeczytaj historię: archiwumpamieci.pl/okruchy/longin-chlebowski-opozycjonist…
#strajki1980 #solidarność #marszwłókniarek #stanwojenny -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🪦 Ceremonia pogrzebowa doczesnych szczątków mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej – ofiar ludobójstwa na Wołyniu.
✝️🇵🇱 Poznaj szczegóły uroczystości➡️ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246567,Ceremonia-pogrzebowa-doc… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ W 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni dokonanej przez ukraińskich szowinistów, na cmentarzu w Ostrówkach pochowaliśmy ofiary ludobójstwa na Wołyniu.
🔻🔻🔻This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ W 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni dokonanej przez ukraińskich szowinistów, na cmentarzu w Ostrówkach pochowaliśmy ofiary ludobójstwa na Wołyniu.
💬 – Bez względu na to, jakie opcje reprezentujemy, jesteśmy Polakami, którzy wypełniają swój obowiązek. A obecność przedstawicieli władz Ukrainy napawa mnie optymizmem na przyszłość, bo także podzielam to przekonanie, że oto obserwujemy powolny, ale jednak, proces wydawania zgód na poszukiwania i ekshumacje. Instytut Pamięci Narodowej to największa w Polsce instytucja państwowa, powołana do tego, by tę misję realizować. Realizujemy ją od dziesiątek lat. Tu – w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej - jesteśmy przecież już kolejny raz. To kolejny pogrzeb i będziemy tu wracać. Około trzystu mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej wciąż czeka na odnalezienie i godny pochówek! – powiedział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa #ipn, kierując słowa do licznie zebranych przedstawicieli władz. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ W 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni dokonanej przez ukraińskich szowinistów, na cmentarzu w Ostrówkach pochowaliśmy ofiary ludobójstwa na Wołyniu.
💬 – Nigdy nie zapomnimy o tych, którzy skonali w męczarniach – tylko dlatego, że byli Polakami. Nie zaprzestaniemy starań o to, aby wszyscy nasi rodacy, zgładzeni przez członków OUN-UPA, zostali należycie pogrzebani i upamiętnieni – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn.
📜 List odczytał prezydencki doradca @Jakub_Banaszek, Prezydent Miasta Chełm. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ W 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni dokonanej przez ukraińskich szowinistów, na cmentarzu w Ostrówkach pochowaliśmy ofiary ludobójstwa na Wołyniu.
🇵🇱 W uroczystości wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
✝️ Pogrzeb mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej zgromadził liczne grono uczestników - rodziny zamordowanych i ocalałych oraz przedstawicieli polskich i ukraińskich władz.
_____________________
🪦 Szczątki Polaków odnaleźliśmy podczas prac prowadzonych w lipcu i sierpniu tego roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 sierpnia 1978 roku zmarł Henryk Zygalski, matematyk, kryptolog, współautor złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/225081,Henryk-Zygalski-19081… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 Dziś – w 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni – na cmentarzu w Ostrówkach spoczną ofiary ludobójstwa na Wołyniu. Szczątki Polaków, bestialsko pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów, odnaleźliśmy podczas prac prowadzonych w lipcu i sierpniu tego roku.
📺 Śledź transmisję, poznaj szczegóły uroczystości➡ archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2463…
🟥 Dowiedz się więcej o zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/246717,Zamordowani-bo-byli-P…
📷 ks. Tomasz Trzaska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 30 sierpnia 1939 r., na mocy dekretu Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, zostaje ogłoszona mobilizacja powszechna (jawna).
⏳ Po interwencji ambasad Wielkiej Brytanii i Francji – nie chciano zaostrzać stosunków polsko-niemieckich – mobilizację wstrzymano na 24 godziny.
➡ Pierwszym dniem mobilizacji był 31 sierpnia. 24 sierpnia 1939 r. rozpoczęła się „cicha” mobilizacja zarządzona przez Marszałka Śmigłego-Rydza.
➡ Rezerwiści otrzymywali imienne karty z powołaniem. Mobilizacja objęła ok. 75% Wojska Polskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Zamordowani, bo byli Polakami❗
🗓 Dziś – w 8⃣3⃣. rocznicę zbrodni – na cmentarzu w Ostrówkach spoczną ofiary ludobójstwa na Wołyniu. Szczątki Polaków, bestialsko pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów, odnaleźliśmy podczas prac prowadzonych w lipcu i sierpniu tego roku.
✝ W uroczystości, która rozpocznie się o godz. 12.00 (czasu ukraińskiego), weźmie udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, a także przedstawiciele polskich władz, rodzin wołyńskich oraz lokalnej społeczności.
📺 Śledź transmisję, poznaj szczegóły uroczystości➡ archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2463…
🟥 Dowiedz się więcej o zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/246717,Zamordowani-bo-byli-P… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 sierpnia 1980 roku delegacja komunistycznego rządu PRL pod przewodnictwem wicepremiera Kazimierza Barcikowskiego przystała na postulaty strajkujących pracowników Stoczni Szczecińskiej i podpisała porozumienie szczecińskie.
✌️ Ze strony protestujących pod dokumentem podpisy złożyli przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego Marian Jurczyk oraz dwóch wiceprzewodniczących, Kazimierz Fischbein i Marian Juszczuk.
➡️ Tym samym dobiegł końca strajk trwający od 15 VIII 1980 r. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 sierpnia 1943 roku w Woli Ostrowieckiej na Wołyniu oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii zamordowały około 600 Polaków, wśród nich 150–200 kobiet i dzieci.
🟥 Do masakry Polaków dokonanej przez UPA doszło również w miejscowościach sąsiadujących z Wolą Ostrowiecką, m. in. w Ostrówkach – około 500 zabitych, Kątach – około 200 zabitych i Jankowcach – ponad 80 zabitych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Rzeczpospolita miała szczęście do liderów – Ojców Niepodległości, bez których nie odrodziłaby się. Jeden z nich – Wincenty Witos to człowiek, który przygotował polską wieś do tego, by weszła w skład Rzeczypospolitej, wzbudził u wielu chłopów świadomość narodową, a później – wraz z tymi chłopami, z całym społeczeństwem, całym narodem – obronił Polskę przed najazdem bolszewickim w roku 1920. Bo to przecież nie sami liderzy stawali na froncie, walczyli, ginęli. Potrzebny był naród, gotowy odpowiedzieć na ich wezwanie. Tu – w Markowej – było podobnie. Miała szczęście do liderów i znaleźli się ludzie gotowi za nimi pójść, czego owocem jest to niezwykłe miejsce, powstałe wysiłkiem całej społeczności – Dom Ludowy, w którym wychowało się tak wielu mieszkańców Markowej, którym bliska jest Polska –powiedział dr Mateusz Szpytma, kierując słowa do zebranych w Markowej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🍀🏘 W Markowej odbyły się obchody upamiętniające 95. rocznicę wizyty Wincentego Witosa oraz inauguracja działalności zabytkowego Domu Ludowego.
➡️ W uroczystościach wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
📷 Dariusz Skrzyniarz (IPN)
🇵🇱 Poznaj szczegóły uroczystości➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246588,Inauguracja-dzialalnosci… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 sierpnia 1944 roku Niemcy zakończyli likwidację łódzkiego getta.
🟥 Z ponad 70 tys. osób, które jeszcze w lipcu 1944 r. przebywały w getcie, ponad 60 tys. zamordowano w komorach gazowych KL #auschwitz.
📖 Dowiedz się więcej z publikacji @WydawnictwoIPN: -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 28 sierpnia 2026 r. w Gdańsku oddaliśmy hołd Danucie Siedzikównie „Ince” oraz Feliksowi Selmanowiczowi „Zagończykowi” w 80. rocznicę śmierci żołnierzy 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.
🇵🇱 Poznaj szczegóły uroczystości➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246561,Obchody-80-rocznicy-smie… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 28 sierpnia 2026 r. w Gdańsku oddaliśmy hołd Danucie Siedzikównie „Ince” oraz Feliksowi Selmanowiczowi „Zagończykowi” w 80. rocznicę śmierci żołnierzy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.
💬 – Osiemdziesiąt lat temu komunistyczni zbrodniarze, zdrajcy i zaprzańcy na usługach Moskwy, zamordowali dwójkę polskich patriotów. Jestem głęboko przekonany o tym, że kiedy oddawali oni życie, to widzieli Polskę wolną i czystą jak łza. Tak, jak śpiewali w hymnie 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. My dzisiaj, polscy patrioci zgromadzeni tutaj – w Gdańsku, jesteśmy zobowiązani do tego, aby tę tradycję, tę historię i te wartości kultywować i przenieść w przyszłe pokolenia - powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do licznie zebranych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 sierpnia 1982 roku Służba Bezpieczeństwa PRL aresztowała Zbigniewa Romaszewskiego, współtwórcę Radia „Solidarność".
📰 Dowiedz się więcej o opozycjoniście, uhonorowanym przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej: encysol.pl/es/encyklopedia/biogramy/18402,Romaszewski-Zbi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 28 sierpnia 2026 r. w Gdańsku oddaliśmy hołd Danucie Siedzikównie „Ince” oraz Feliksowi Selmanowiczowi „Zagończykowi” w 80. rocznicę śmierci żołnierzy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.
ℹ️ W uroczystościach wziął udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
📅W tym roku mija również 10. rocznica państwowego pogrzebu bohaterów.
📷 Roman Jocher, Andrzej Jackowski -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️W latach dwudziestych i trzydziestych XX w. pośród mniejszości ukraińskiej w Polsce rozwinął się ruch nacjonalistyczny. Jego ideologia oparła się na tzw. darwinizmie społecznym, który zakładał bezkompromisową walkę nacji o przeżycie i powiększenie „przestrzeni życiowej”.
🗓️ 95 lat temu, 29 sierpnia 1931 roku, Tadeusz Hołówko, publicysta i poseł na Sejm z Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, został zamordowany w Truskawcu koło Drohobycza przez ukraińskich terrorystów.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ukraina/85459,Zabojstwo-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Ostrówki i Wola Ostrowiecka – historia pamięci
🟥 Napadu na Ostrówki i Wolę Ostrowiecką dokonano w ramach szeroko zakrojonej akcji eksterminacyjnej ludności polskiej. W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób❗
🪔 W 1992 roku, za zgodą władz ukraińskich, w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej dokonano pierwszej ekshumacji ofiar OUN-UPA na Ukrainie. Z mogiły w Woli Ostrowieckiej wydobyto szczątki nie mniej niż 243 osób, w tym 120 mężczyzn, około 37 kobiet, 20 osób w wieku poniżej dwudziestego roku życia oraz 19 dzieci.
🪔 Z mogiły w Ostrówkach ekshumowano szczątki nie mniej niż 80 osób, w tym 3 przed ukończonym dwudziestym rokiem życia i 2 dzieci. W pobliżu mogiły w Ostrówkach odkryto także zasypaną studnię, na dnie której spoczywał szkielet starca – Władysława Kuwałka. Łącznie w czasie ekshumacji odnaleziono szczątki nie mniej niż 324 osób, co stanowi 31% ogółu zamordowanych 30 sierpnia 1943 roku❗
✝ Dokładnie w 49. rocznicę mordu, 30 sierpnia 1992 roku, na dawnym cmentarzu rzymskokatolickim w Ostrówkach odbyły się uroczystości pogrzebowe. Na pogrzeb po latach przybyli z Polski przedstawiciele władz państwowych, przedstawiciele Środowiska Żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji AK oraz władze ukraińskie. Stawiła się również 300-osobowa grupa Polaków, złożona z dawnych mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej oraz ich dzieci i wnuków. Bardzo licznie przybyli Ukraińcy – mieszkańcy wsi Równo, Borowa, Huszcza, Sokół i Połapy. Łącznie w uroczystościach wzięło udział około 2 000 osób❗
✝🇵🇱 Przez kolejne lata kontynuowane były coroczne, tradycyjne już pielgrzymki autokarowe do Ostrówek i Woli Ostrowieckiej. Uczestniczą w nich byli mieszkańcy - Wołyniacy z różnych stron Polski. Przy tej okazji sprawowane są Msze św. przy zbiorowej mogile na ostrowieckim cmentarzu, a w modlitwach biorą udział miejscowi Ukraińcy.
🪔 Na przełomie lipca i sierpnia 2011 r. archeolodzy z polsko-ukraińskiej ekipy, wspierani przez licznych wolontariuszy z OHP, byłych mieszkańców oraz ich rodziny, po wielu latach poszukiwań dokonali kolejnych ekshumacji. Trafiono na 5 mogił, w których pochowanych było nie mniej niż 317 Polaków zamordowanych przez OUN-UPA. Ich uroczysty pogrzeb odbył się 30 sierpnia 2011 r. również na cmentarzu w Ostrówkach.
🪦 Także w tym roku w Ostrówkach spoczną ofiary ukraińskiego ludobójstwa. Szczątki bestialsko pomordowanych Polaków odnaleziono podczas prac prowadzonych od 13 lipca do 7 sierpnia bieżącego roku. W poszukiwaniach brali udział pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Sta-rożytności” oraz specjalista z zakresu medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Prace prowadzono przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.
❗ Interdyscyplinarny zespół podjął szczątki 55 ofiar (w tym 26 dzieci), oraz odnalazł ponad 300 przedmiotów osobistych.
🇵🇱 Uroczysty pogrzeb zaplanowano na 30 sierpnia 2026 r., w 83. rocznicę zbrodni. Polacy spoczną w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.
🇵🇱 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnia-wolynska/71097,…
🇵🇱 Poznaj szczegóły planowanej uroczystości➡ archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2463… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
📺tiny.pl/2-5nyjkmx
🕯️ 28 sierpnia 1946 r. komunistyczny sąd wojskowy wydał wyrok śmierci na Danutę Siedzikównę „Inkę” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. „Inka” nie miała jeszcze 18 lat. 80 lat później wracamy do jej historii.
Co ją ukształtowało? Jak wyglądały jej ostatnie dni? Co zmienia odkryty pamiętnik babci „Inki”? O tym w rozmowie @k_swiatek z dyrektor Archiwum @ipngovpl – Marzeną Kruk. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 sierpnia 1932 roku w Berlinie polscy lotnicy Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zwyciężyli w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych, największej międzywojennej sportowej imprezie lotniczej. Dokonali tego na samolocie rodzimej konstrukcji RWD-6.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 sierpnia 1959 roku w Nowym Jorku zmarł Rafał Lemkin, polski prawnik pochodzenia żydowskiego, twórca prawniczego pojęcia „ludobójstwo” i autor opracowań z zakresu prawa karnego i międzynarodowego, które stały się podstawą aktu oskarżenia przeciwko Niemcom w Procesie Norymberskim.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱💔 Co pozostawiam na tym świecie najdroższego, to Polskę i Ciebie❗
🗓 8⃣0⃣ lat temu w gdańskim więzieniu został rozstrzelany przez komunistów Feliks Selmanowicz, ps. Zagończyk, żołnierz 3, 4 i 5 Wileńskiej Brygady AK.
📜 W liście z celi śmierci napisał do syna:
„Kreślę tych ostatnich parę słów i żegnam, aż do zobaczenia się na tamtym świecie, bo za chwilę odchodzę do Boga. Jestem skazany na śmierć i wyrok za chwilę będzie wykonany. Bądź dobrym Polakiem. Kochaj Polskę. Bądź posłuszny starszym. Słuchaj swych opiekunów i bądź posłuszny matce. Tyle, co mogę w tych paru słowach skreślić do Ciebie. Odchodzę w zaświaty. To, co pozostawiam na tym świecie najdroższego, to Polskę i Ciebie, Najdroższy”.
🇵🇱 Przed śmiercią zdążył krzyknąć: „Niech żyje Polska❗” Tego samego dnia komuniści zamordowali Danutę Siedzikównę „Inkę”.
✝🪔 Szczątki „Inki” i „Zagończyka” odnalazł zespół dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka z @Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, prowadząc prace archeologiczne na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. Ich uroczysty pogrzeb odbył się sierpniu 2016 roku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡ podziemiezbrojne.ipn.gov.pl/zol/biogramy/feliks-selmanowi…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy do obejrzenia transmisji z obchodów 80. rocznicy śmierci Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” oraz 10. rocznicy ich państwowego pogrzebu.
📅 Początek transmisji: 28.08.2026, godz. 15.00
🔻 🔻 🔻
www.youtube.com/watch?v=5QnOLZYDVB8 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ W Gdańsku zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski wręczył Krzyże Wolności i Solidarności działaczom opozycji antykomunistycznej w latach 1956–1989.
⚠️ Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa IPN, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱💔 Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się, jak trzeba❗
📅 8⃣0⃣ lat temu w Gdańsku władze komunistyczne wykonały wyrok śmierci na niespełna 18-letniej Danucie Siedzikównie, ps. Inka, sanitariuszce 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.
📃 Tuż przed wyrokiem do krewnych „Inki” dotarł gryps, w którym Danuta napisała: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”. Według zgodnych relacji świadków – księdza Prusaka i zastępcy naczelnika więzienia, Alojzego Nowickiego – „Inka” nie wyraziła zgody na zawiązanie wokół głowy opaski. Nie zginęła od kul plutonu egzekucyjnego, lecz od strzałów jego dowódcy ppor. Franciszka Sawickiego.
🇵🇱 Przed śmiercią zdążyła krzyknąć: „Niech żyje Polska❗” Tego samego dnia komuniści zamordowali Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”.
✝🪔 Szczątki „Inki” i „Zagończyka” odnalazł zespół dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka z Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, prowadząc prace archeologiczne na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. Ich uroczysty pogrzeb odbył się w sierpniu 2016 roku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/106202,Danuta-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ W Gdańsku zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski wręczył Krzyże Wolności i Solidarności działaczom opozycji antykomunistycznej w latach 1956–1989.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Jesteśmy w miejscu, gdzie skruszono mur dyktatury komunistycznej. Dzisiaj Państwo Polskie spełnia swój podstawowy obowiązek, jakim jest uhonorowanie tych, którzy swoje życie poświęcili w nieludzkich czasach w walce o wolną i niepodległą Polskę. W czasach komunistycznej dyktatury, zniewolenia narzuconego Polsce po roku 1945, wykazywaliście się odwagą i determinacją, odrzucając ten wrogi człowiekowi, wrogi Polakom system – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ „My takije samy ludi jak wy…”
🟥 Napadu na Ostrówki i Wolę Ostrowiecką dokonano w ramach szeroko zakrojonej akcji eksterminacyjnej ludności polskiej. W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób❗
🟥 W Woli Ostrowieckiej zgromadzono niemal wszystkich mieszkańców w szkole i na placu szkolnym. Następnie Ukraińcy wyprowadzali mężczyzn, grupami po 10 osób, do pobliskich zabudowań Strażyca. Tam za stodołą mordowali uderzeniami w tył głowy. Używali siekier, młotów do uboju bydła oraz wielkich drewnianych maczug. Tak zginęły co najmniej 243 osoby❗
🟥🔥 Gdy do Ostrówek nadjechali Niemcy i rozpoczęła się strzelanina, banderowcy uwięzili pozostałych (głównie kobiety i dzieci w liczbie ok. 200 osób), oblali drewniany budynek benzyną i podpalili. Następnie wrzucili granaty. Tych, którzy ratowali się ucieczką przez okna płonącego budynku, zabijano z broni palnej. Z ok. 200 osób uszło zaledwie kilka, byli przeważnie ranni. Ukraińcy podpalili też znajdującą się po drugiej stronie drogi stodołę u Jesionków, gdzie spłonęło ok. 30 osób – głównie kobiety.
💬 Oddajmy głos Helenie Popek z domu Szwed – ocalałemu świadkowi rzezi:
▪ „Nagle od wioski dał się słyszeć przeraźliwy krzyk. Był to chyba głos Łukasza Palca. Wszyscy odwrócili głowy w tym kierunku. Ukrainiec zawiesił karabin na plecy i powiedział do szwagra: «Pojeżdżaj w siło». Gdy wjechali do wsi, dostrzegli w niej pełno bulbowców [banderowców]. Wpadali po 2–4 do mieszkania, uzbrojeni w broń palną, siekiery, drągi i widły, wypędzając wszystkich do szkoły na zebranie. Szwagier wyprzągł konia i skrył się w oborze na wyszkach. Siostra była w domu, gdy weszli Ukraińcy. Kazali jej iść na zebranie. Chcąc się ratować, zaczęła udawać, że będzie rodzić (była w ostatnim miesiącu ciąży). Bulbowcy popatrzyli i jeden z nich powiedział: «Tak ty sedi w chati». Po chwili przyszli następni. Siostra tłumaczyła się, że nie może iść na zebranie, bo ich kolega zakazał jej wychodzić z domu. Razem z siostrą Agnieszką w mieszkaniu była także Julianna Jesionczak, siostra męża. Gdy Ukraińcy wyszli, postanowiły uciekać. Schowały się w rosnącym w pobliżu zielu. Po chwili na podwórze wpadło kilku Ukraińców. Rozbili kłódkę od mieszkania i zaczęli rabować cenniejsze rzeczy. W ten niemal cudowny sposób rodzina mojej siostry ocalała.
▪ Mniej szczęścia miała rodzina mojej drugiej siostry, Zofii Lewczuk. Ona z dwojgiem małych dzieci została zabita pod Sokołem. Szwagier zginął u Strażyca za stodołą. Teściową Ukraińcy spalili w szkole, a teścia zamordowali w Połapach, gdy poszedł w niedzielę do znajomych. Po odjeździe szwagra Stanisława wróciliśmy do domu. Gdy krzątaliśmy się po podwórzu, dostrzegliśmy bulbowca siedzącego na pięknym, siwym koniu. Ubrany był w mundur, za pasem trzymał granaty. Był uzbrojony. Zatrzymał się przy płocie i obserwował nas. W tym czasie na podwórzu był tato, brat Julek, mama i siostra Marynia. Bulbowiec powiedział do nich: «Hej, chadziaj, idi na zebranie do szkoły i to chutnij, bo nasz kamandir maje wam coś skazaty i pojdiom dalsze». Nagle we wsi Jankowce zaczęło się palić. Ukrainiec spiął konia, popatrzył i pojechał do naszej sąsiadki, „Hrabinki”. Tam wszyscy jeszcze spali. Krzyczał głośno: «Chadziaj, wstawaj!» „Hrabinka” pierwsza wyskoczyła z mieszkania i na widok bandyty zaczęła się ze strachu trząść. On patrzy na nią i mówi: «Czoho tak trasajesia? My takije samy ludi jak wy. Niechaj chadziaj ide na zebranie, eto wsij czas! I to do chutnij w szkołu». Przycisnął konia butami i popędził do dalszych sąsiadów, Hanczurów i Soroków.
▪ I znowu cicho, i spokojnie. Wszyscy wzięli się do pracy. W domu rozmawialiśmy o tym, że wczoraj było tyle strachu, że będą palić, mordować, a to nieprawda. Przyjechał, obszedł się bardzo grzecznie, powiadomił, gdzie będzie zebranie. Przecież, gdyby chciał nas zabić, to miał broń przy sobie i mógł to zrobić. Trzeba komuś pójść na to zebranie. Julek po namyśle postanowił iść. Po drodze spotkał „Hrabinkę”, która spytała: «Julek – ty idziesz na zebranie? A może tam będą młodych zabierać do wojska? Bo oni coś tak mówią, że będą most wysadzać na Bugu. Ja bym ci radziła nie iść. Mój mąż poszedł, to niech i wasz ojciec idzie.»
▪ Julek zawrócił i w domu mówi do mamy, co usłyszał. Po naradzie tato postanowił iść do szkoły na zebranie. Odchodząc, powiedział: «Lepiej jak ja pójdę. Mam 65 lat, to mnie nie zabiorą». W progu się przeżegnał i poszedł, trzymając w dłoni jałowcową laskę. Mama zauważyła, że zapomniał wziąć różaniec, z którym się nigdy nie rozstawał. Wybiegła z domu, krzycząc: «Ojciec! Weź różaniec ze sobą!» Tato obejrzał się i odrzekł: «Mam na sobie krzyżyk».
▪ Po odejściu taty wszyscy wróciliśmy do swoich zajęć. Tylko Julek wszedł na strych i obserwował wieś. Gdy zszedł, powiedział, że widział, jak u Strażyca za stodołą mężczyźni kopali dół. Niespodziewanie do domu przybiegł Stach, który w sąsiedztwie pasł krowy. Przerażony powiedział, że ktoś do niego strzelał. Do domu przybiegł także Wacek, który po krótkiej naradzie z Julkiem kazał nam pakować się i uciekać. Zdołaliśmy zabrać tylko najpotrzebniejsze rzeczy, wypuściliśmy ze stajni konia i cielaka, i poszliśmy w kierunku cmentarza. Po drodze spotkaliśmy rodziny Waleczków i Trusiuków. Razem z nimi ukryliśmy się pod miedzą. Cały czas obserwowaliśmy wieś. Dostrzegliśmy Ukraińców pędzących w kierunku Sokoła kobiety i dzieci. Gdy zaczęła płonąć wieś, do Ostrówek przyjechało kilka samochodów z Niemcami. Otworzyli ogień do bulbowców, którzy w popłochu zaczęli uciekać w kierunku Woli Ostrowieckiej.
▪ Z kryjówki wyszliśmy po kilku godzinach, gdy we wsi zapanowała cisza. Spotkaliśmy Józefa Szweda, od którego dowiedzieliśmy się, że Ukraińcy zamordowali mu żonę i czworo dzieci. Ocalała tylko jedna córka. Gdy zaczął zapadać zmierzch, w grupie około 20 osób ruszyliśmy w kierunku Jagodzina. Uszliśmy nieduży kawałek drogi, gdy posłyszeliśmy strzały z karabinu maszynowego. Przerażeni ukryliśmy się w pobliskiej olszynie. Po naradzie postanowiliśmy wracać do Ostrówek. Pierwszy poszedł Wacek, sprawdzając, czy we wsi nie ma Ukraińców. Idąc przez podwórze Jana Szweda, przechodziliśmy obok sterty słomy, w której ukrył się ksiądz Stanisław Dobrzański. Bulbowcy dostrzegli kawałek wystającej sutanny i wyciągnęli go, a następnie na podwórzu Trusiuka zamordowali.
▪ Ostrówki wyglądały przerażająco. Pootwierane okna, drzwi. Powyrzucane na podwórza rzeczy i sprzęty. Słychać było wyjące psy. Wieś zasnuta była gryzącym dymem z dopalających się budynków. Idąc całą noc, nad ranem dotarliśmy okrężną drogą do Rymacz. Spotkaliśmy tam znajomych, ocalałych z pogromu Polaków. Zgromadzeni w szkole opłakiwali swoich najbliższych. Następnego dnia, we wtorek 31 sierpnia, razem z mamą, siostrą Marynią i najmłodszym bratem Stachem ruszyliśmy wzdłuż toru w kierunku mostu na Bugu. Z mojej rodziny zostali zamordowani przez Ukraińców: ojciec, siostra z mężem i dwojgiem dzieci oraz wiele osób z dalszej rodziny”.
______________________________________________________
📣 Zachęcamy do śledzenia cyklu, w którym przypomnimy makabryczne szczegóły zbrodni, jakiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej dopuścili się Ukraińcy. Przybliżymy też historię polskich starań o przy-wrócenie pamięci o bestialsko pomordowanych. Już 30 sierpnia, w 83. rocznicę zbrodni, na cmentarzu w Ostrówkach spoczną Polacy, których szczątki odnaleźliśmy podczas tegorocznych prac badawczych.
🟥 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnia-wolynska/71097,… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚽ 🇵🇱 Najpiękniejszy mecz w historii polskiego futbolu❓ Wielka euforia w przededniu wojny
🗓 27 sierpnia 1️⃣9️⃣3️⃣9️⃣ roku piłkarska reprezentacja Polski rozegrała jeden z najlepszych meczów w historii. Na stadionie im. Wojska Polskiego w Warszawie pokonaliśmy wicemistrzów świata – Węgrów – 4:2. W powietrzu wisiało już jednak widmo nieuchronnie zbliżającej się niemieckiej agresji, która przerwała sportowe kariery zwycięzców.
🟦 Przed meczem widzowie, którzy w liczbie 25 tys. zapełnili warszawski stadion, nie mieli wielu powodów do optymizmu. Polacy nie wygrali od ponad roku, notując w tym czasie zawstydzającą serię pięciu porażek i czterech remisów. Kiedy więc Węgrzy szybko wyszli na dwubramkowe prowadzenie, zanosiło się na pogrom. Ale wtedy...
💬 „Nagle polska drużyna wpadła w jakiś trans. Wszyscy grali wspaniale, piłka od nogi do nogi, ataki bezustanne (…) To może najpiękniejszy mecz w historii polskiego futbolu. 0:2 z wicemistrzami świata, a potem 4 bramki z rzędu i gra pełna polotu, inteligencji, rozmachu, dalekie strzały, świetna obrona. Jak gdyby na pożegnanie tej przedwojennej Polski. Taka mogłaby być polska piłka nożna, gdyby nie wojna” - wspominał oglądający mecz z trybun legendarny dziennikarz sportowy, Bohdan Tomaszewski.
🇵🇱 Polscy kibice po wygranej 4:2 wpadli w euforię i znieśli swoich bohaterów z murawy na rękach. Z entuzjazmem wspominali o zaplanowanych na początek września spotkaniach z Bułgarią i Jugosławią. Nie wiedzieli, że cztery dni wcześniej w Moskwie został podpisany pakt Ribbentropp-Mołotow, który otworzył drogę do II wojny światowej i wszystkich jej konsekwencji, m. in. obozów koncentracyjnych, krematoriów i gułagów.
🟥 Mniej złudzeń niż widzowie miał prezes Polskiego Związku Piłki Nożnej, późniejszy generał brygady, Kazimierz Glabisz:
💬 „Kto wie, czy dzisiejszy mecz nie jest ostatnim przed wojną” – mówił na pomeczowym bankiecie.
Niestety, te słowa okazały się prorocze. Rozpoczęta 1 września 1939 r. niemiecka agresja na Polskę przerwie kariery piłkarzy, a życie milionów Polaków zamieni w piekło.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Jaki udział w sukcesie polskiej reprezentacji miał wielokrotny mistrz Anglii w barwach Arsenalu Londyn?
➡️ Kto poprowadził Biało-Czerwonych do historycznego zwycięstwa i czemu w powojennej Polsce był piłkarzem „przeklętym”?
➡️ Jakie były dalsze losy piłkarzy, którzy 27 sierpnia 1939 r. pokonali wicemistrzów świata?
⚽️ Dowiedz się➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/189610,To-ostatnia-niedziela…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚽️ Interesujesz się przedwojennym futbolem? Zapoznaj się z cyklem artykułów Instytutu Pamięci Narodowej #bohaterowiezboiska➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/174057,Bohaterowie-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Spod znaku Rodła
⚠️ Po I wojnie światowej w Republice Weimarskiej mieszkało blisko 2 mln. Polaków. Byli to głównie przedstawiciele emigracji zarobkowej, która jeszcze pod koniec XIX w. opuściła polskie ziemie zaboru Królestwa Prus i Cesarstwa Rosyjskiego. 🗓 27 sierpnia 1922 r. w Berlinie odbył się zjazd przedstawicieli głównych organizacji skupiających polską społeczność w Niemczech. Tego dnia uchwalono statut organizacji, która przeszła do historii, jako Związek Polaków w Niemczech.
➡ Statut podano do powszechnej wiadomości w „Dzienniku Berlińskim” na początku grudnia 1922 r. Opublikowana została również odezwa następującej treści:
💬 „My, którzy pozostaliśmy w Niemczech jako obywatele Państwa niemieckiego, złączyć się musimy do wspólnej pracy, jeżeli nie chcemy utracić wiary ojczystej, naszego języka polskiego, naszej kultury rodzimej. [...] Ażeby moc przeprowadzić akcję wyborczą, która dałaby posłów naszych, dla obrony naszych interesów w Sejmie i Parlamencie, żeby utrzymać łączność między rozrzuconymi po całym Państwie niemieckim rodakami dla wspólnego języka, dlatego tworzymy Związek Polaków w Niemczech. [...] Miłość wzajemna może tylko świat od zagłady wybawić. Kochajmy się jak bracia i wspierajmy wzajemnie. Nie traćmy wiary w nasze siły i lepszą przychylność dla nas”.
➡ ZPwN popierał polską działalność praktycznie we wszystkich sferach: społecznej, kulturalnej, gospodarczej i politycznej. Dla polskiej ludności wydawano prasę, organizowane były:
🇵🇱 polskie szkoły
🇵🇱 stowarzyszenia kulturalne
🇵🇱 zespoły artystyczne, np. chóry oraz kluby sportowe.
✅ Zakładano kooperatywy rolno-handlowe, wspierano działalność spółdzielni. Wreszcie w 1933 r. powołano Centralny Bank Spółdzielczości Polskiej tzw. Bank Słowiański.
➡ Przejęcie władzy w Niemczech przez Adolfa Hitlera i NSDAP skomplikowało działalność związku. Zaczęły się utrudnienia w wydawaniu polskich czasopism i książek, m. in. zakazano druku „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza. Wprowadzono również prawo, które nakazywało wszystkim organizacjom mniejszości narodowych używanie nazistowskiej symboliki...
➡ ZPwN wyszedł z tej trudnej sytuacji projektując znak „Rodła”, które odnosiło się do kształtu biegu Wisły, z uwypuklonym Krakowem, jako symbolem polskości. Nazwa znaku była połączenia słów „rodzina" i „godło".
➡ W odpowiedzi na narastające represje, 6 marca 1938 r. Związek zorganizował I Kongres Polaków w Niemczech. Przybyli na niego rodacy m. in. ze Śląska Opolskiego, Kaszub, Warmii, Ziemi Malborskiej, Mazur, Ziem Połabskich, Westfalii i Nadrenii – łącznie ponad 5 tys. osób.
➡ Uchwalono wówczas „Pięć Prawd Polaków”, które stały się normą postępowania członków organizacji:
📖 „My, wierni synowie narodu polskiego spod znaku Rodła, ogłaszamy pięć prawd Polaków.
1️⃣ Jesteśmy Polakami
2️⃣ Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci
3️⃣ Polak Polakowi Bratem!
4️⃣ Co dzień Polak Narodowi służy
5️⃣ Polska Matką naszą – nie wolno mówić o Matce źle!” 🇵🇱
🔎 Dowiedz się więcej ➡️ Spod znaku Rodła: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/48118,Spod-znaku-Rodla.html
➡ Wybuch II wojny światowej zakończył działalność ZPwN. Już 25 sierpnia 1939 r. gestapo rozpoczęło aresztowania członków polonijnej organizacji. Większość działaczy znalazła się na liście „wrogów Rzeszy” i trafiła do obozów koncentracyjnych. 26 października 1939 r. w Rypinie Niemcy zamordowali pierwszego przewodniczącego związku Stanisława Sierakowskiego wraz z rodziną. 27 lutego 1940 r. Hermann Göring podpisał zakaz działalności wszelkich „organizacji polskiej grupy etnicznej w Rzeszy Niemieckiej”. Na podstawie tego rozporządzenia Niemcy przejęły cały majątek zdelegalizowanego związku – szacowany na 8,45 mln. ówczesnych Reichsmarek.
➡ Po wojnie, 7 września 1951 r., reaktywowano działalność ZPwN.
ℹ W Listopadzie 2023 r. wiceprezes Związku Polaków w Niemczech Anna Wawrzyszko przekazała do Archiwum IPN dokumenty zgromadzone i wytworzone w czasie liczącej ponad 100 lat działalności Związku ➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194010,Archiwum-Zwiazku-Polakow…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Zobacz przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej ogólnopolską wystawę plenerową „Jesteśmy Polakami. Związek Polaków w Niemczech”: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/173440,100-rocznica-powstania-Z…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Życie jak film
📅 Dziś mija 1⃣2⃣8⃣. rocznica urodzin człowieka, który swoim życiorysem mógłby obdzielić wielu. Biografia „Żmudzina” to gotowy materiał na scenariusz filmowy.
➡ Major Bolesław Kontrym „Żmudzin” karierę wojskową rozpoczynał w carskiej armii. Jako oficer nawiązał kontakt z II Korpusem Polskim w Rosji, do którego przeszedł jako szeregowy, zrzekając się rosyjskiego stopnia. Jednostka w maju 1918 roku poniosła porażkę z Niemcami pod Kaniowem, a żołnierze, w tym Kontrym, trafili do niewoli. Przyszłemu cichociemnemu udało się jednak uciec. Chciał przedostać się do Murmańska, a stamtąd na Zachód.
❗ Plan się jednak nie powiódł – Polak został aresztowany przez bolszewików i wcielony do Armii Czerwonej, w szeregach której wziął udział w walkach z oddziałami antybolszewickimi. Wiosną i latem 1920 roku 10 Dywizja Strzelców, w której służył, brała udział w ataku na Polskę.
🕵Jesienią 1921 roku nawiązał kontakt z polskim wywiadem, któremu od tego momentu dostarczał informacje na temat dyslokacji jednostek Armii Czerwonej, wyciągi z materiałów, jakie wywiad sowiecki uzyskał na temat sił polskich oraz dane dotyczące organizacji Akademii Wojskowej w Moskwie.
➡ W połowie 1922 roku Kontrym wysłał żonę i syna do Polski razem z grupą repatriantów. Pół roku później sam poprosił o pomoc w opuszczeniu Rosji Sowieckiej. Po otrzymaniu odpowiednich instrukcji i środków w grudniu 1922 roku przekroczył granicę.
💪 Po przyjeździe do kraju rozpoczął służbę w Straży Granicznej, Korpusie Ochrony Pogranicza czy Policji Państwowej, koncentrując się głównie na zwalczaniu organizacji komunistycznych. Do jego największych sukcesów można zaliczyć rozbicie komunistycznych struktur w Białymstoku.
⚔ W trakcie wojny obronnej 1939 r. po wkroczeniu Armii Czerwonej przedostał się na Litwę i tam został internowany. Szybko jednak uciekł i dotarł do Francji, gdzie przydzielono go do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Od marca 1940 r. służył w formacjach liniowych w ramach Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich i jako dowódca plutonu wziął udział w bitwie pod Narwikiem, a następnie w kampanii francuskiej.
💪🇵🇱 Po kapitulacji przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie przeszedł szkolenie dla cichociemnych. W 1942 roku został zrzucony nad Polską i jako „Żmudzin" rozpoczął kolejny etap walki. Wraz z legendarnym „Ponurym" organizował głośną akcję odbicia rozbicia niemieckiego więzienia w Pińsku.
💥 Skierowany do Warszawy dostał zadania likwidatora. Do wybuchu Powstania udało mu się przeprowadzić 25 skutecznych akcji❗ W sierpniu 1944 roku operował w Śródmieściu, dowodząc m. in. szturmem na budynek PASTy. Został też czterokrotnie ranny. Po upadku zrywu trafił do niemieckiej niewoli.
➡ Pod koniec kwietnia 1945 roku wraz z synem udało mu się uciec z obozu jenieckiego. Dzień po jego opuszczeniu „Żmudzin” dołączył do polskich jednostek walczących w Niemczech, gdzie został dowódcą kompanii w IX Batalionie Strzelców Flandryjskich. Do kraju powrócił w 1947 roku.
🟥 Jego spokój i stabilizacja nie trwały długo, ponieważ wkrótce został aresztowany w ramach sprawy wymierzonej we Władysława Gomułkę i jego otoczenie polityczne. Do aresztu trafił 13 października 1948 roku. Przez kolejne prawie trzy lata był poddany brutalnemu śledztwu. W sfingowanym procesie starano się udowodnić, że Kontrym przed wojną skupiał się na zwalczaniu komunistów, co prowadziło do „faszyzacji” Polski, a w czasie wojny współpracował z gestapo.
🟥 Cichociemnego skazano na śmierć. Został zamordowany 2 stycznia 1953 roku w warszawskim więzieniu na Mokotowie. Przez ponad 60 lat miejsce spoczynku bohatera nie było znane.
ℹ W 2014 roku Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN poinformowało o zidentyfikowaniu szczątków majora „Żmudzina" odnalezionych rok wcześniej na warszawskiej Łączce. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy do odwiedzania wystawy „Join the Game: 40 Years of Polish Games”. Ekspozycja ma charakter interaktywny i pozwala samodzielnie przetestować gry polskich deweloperów.
📅 Wystawę można oglądać do 21 września 2026 r. w @PrzystanekH
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244912,Wystawa-Join-the-Game-40… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 26 sierpnia 1963 roku zmarł biskup Czesław Kaczmarek, od 1938 r. ordynariusz diecezji kieleckiej.
🟥 W latach 1951-1956 więziony przez władze komunistyczne, po pokazowym procesie politycznym.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/190819,TEKST-AUDIO-70… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 70 lat temu, na Jasnej Górze, w dniu święta Matki Boskiej Częstochowskiej, z udziałem około miliona wiernych złożone zostały Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego, zredagowane przez uwięzionego bezprawnie przez komunistów prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/stefan-wyszynski/85559,J…
Fot. Instytut Prymasowski) -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 26 sierpnia 1943 roku dod Ożarowem, w zasadzce zorganizowanej przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem plut. Tomasza Wójcika ps. Tarzan, zginął gen. Kurt Renner - formalnie najwyższy stopniem niemiecki oficer zlikwidowany przez polskie podziemie niepodległościowe.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥💀 „Trupie Pole”
🟥 Napadu na Ostrówki i Wolę Ostrowiecką dokonano w ramach szeroko zakrojonej akcji eksterminacyjnej ludności polskiej. W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób❗
🟥 O świcie 30 sierpnia 1943 roku, po wymordowaniu Polaków w niedalekich wsiach Kąty i Jankowce, kureń UPA Iwana Kłymczaka „Łysego” oraz sotnia Iwana Zareczniuka „Worona” ruszyły na Ostrówki i Wolę Ostrowiecką. Banderowców wspierali niektórzy mieszkańcy z okolicznych wsi (Sokół, Połapy, Przekurka, Huszcza) uzbrojeni w widły, siekiery, kosy i pałki.
🟥 Wsie zostały otoczone szczelnym kordonem przez uzbrojonych striłciw UPA. Odcięto wszelkie drogi ucieczki. Należy podkreślić, iż scenariusz mordów w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej był niemal identyczny. Różnił się tylko pewnymi szczegółami.
🟥 Opuszczających wieś zawracano z drogi i strzelano do próbujących przedrzeć się za kordon. Ludność została podstępnie zapędzona na plac szkolny, gdzie na rzekomym zebraniu miały być przekazane ważne wiadomości. Upowcy dokładnie przeszukiwali całą wieś, by udaremnić ukrycie się. Spośród ludzi zgromadzonych na placu mężczyzn wpędzono do szkoły, a kobiety z dziećmi oraz starców wprowadzono do kościoła (tak było w Ostrówkach). W tym czasie w kilku miejscach Ukraińcy kopali już wielkie doły na ciała.
🟥 Szkoła, gdzie było ponad 200 mężczyzn, została otoczona i zamknięta. Kilku upowców, grożąc wszystkim śmiercią, zażądało oddania broni, złota i zegarków. Uwięzieni zaczęli śpiewać „Kto się w opiekę odda Panu swemu”. Oprawcy, bijąc kolbami znajdujących się najbliżej wejścia, wyprowadzali mężczyzn. Grupami – po dziesięciu – prowadzono ich do zabudowań Jana Trusiuka „Ilka” oraz za stodołę gospodarza Suszki. Tam mordowano Polaków strzałem z broni palnej oraz uderzeniami w tył głowy. Używano siekier i wielkich drewnianych maczug.
🟥 W miejscach zbrodni – w wykopanych pośpiesznie rowach – pozostały dwie wspólne mogiły, liczące: 33 osoby „u Suszka” i 81 osób „u Trusiuka”. Około 20 osób zamordowano przy „kuźni Bałandy”. Czwarta mogiła, licząca sześć osób, znajdowała się w pobliżu kościoła na tzw. Wygonie, jednakże mogił i ofiar na terenie wsi było znacznie więcej, bowiem nie wszyscy zamordowani byli pochowani w wymienionych tu punktach.
🟥 W dwóch miejscach spalono gospodarstwa, by zatrzeć ślady mogił. Wiele osób zostało zamordowanych w mieszkaniach, w obejściach gospodarskich, na drogach lub też wrzuconych do studni.
🟥 Zgromadzonych w kościele – kobiety, dzieci i starców – zamierzano żywcem spalić, ale nie zdążono, bowiem około południa nadjechali Niemcy, patrolując okolicę. Wywiązała się strzelanina. Wówczas – w liczbie około 300 osób – wyprowadzono uwięzionych z kościoła i popędzono na rżysko pod las Kokorawiec w pobliżu wsi Sokół. Idący na śmierć byli poganiani biciem i wyzwiskami.
🟥 Ofiary zabijano w 10-osobowych grupach. Kazano im kłaść się twarzami do ziemi i mordowano kolejno strzałami oraz uderzeniami bagnetów. Po egzekucji upowcy upewniali się, czy wszyscy są zabici i dobijali rannych. Mimo to ocalało kilkanaście osób.
🟥 Po kilkunastu dniach, na rozkaz UPA, zwłoki pomordowanych zostały zakopane przez Ukraińców z Sokoła. W dołach zagrzebano co najmniej 300 ofiar. Miejsce to przez tutejszych Ukraińców nazywane jest „Trupim Polem”.
__________________________________________________________
📣 Zachęcamy do śledzenia cyklu, w którym przypomnimy makabryczne szczegóły zbrodni, jakiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej dopuścili się Ukraińcy. Przybliżymy też historię polskich starań o przy-wrócenie pamięci o bestialsko pomordowanych. Już 30 sierpnia, w 83. rocznicę zbrodni, na cmentarzu w Ostrówkach spoczną Polacy, których szczątki odnaleźliśmy podczas tegorocznych prac badawczych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 26 sierpnia 1883 roku urodził się Kazimierz Pużak, podczas II wojny światowej jeden z przywódców PPS-WRN, komendant Gwardii Ludowej WRN, przewodniczący Rady Jedności Narodowej (1944–1945).
🟥 Aresztowany przez NKWD i sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego; zmarł w 1950 r. w komunistycznym więzieniu w Rawiczu.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/96546,Maciej-Zuczkowski-Kazi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Podstępnie zastrzelony przez Sowietów
🗓 26 sierpnia 1943 roku w rejonie jeziora Narocz (obecnie na Białorusi) partyzanci sowieccy podstępnie opanowali bazę oddziału partyzanckiego „Kmicica” i dokonali jego rozbrojenia, a następnie rozstrzelali dowódcę oddziału Antoniego Burzyńskiego „Kmicica” oraz kilkudziesięciu jego podkomendnych.
⚔ Oddział Partyzancki „Kmicica” działał na terenach powiatów dziśnieńskiego, postawskiego i wilejskiego od 1942 r. Zgłaszali się do niego m. in. ludzie zagrożeni represjami niemieckimi czy wywózką na roboty Rzeszy. W tym czasie Wileńszczyzna przeżywała już czwartą okupację. Wilno należało do Litwy, a tereny na północny-wschód i południe stanowiły część niemieckiego Ostlandu. Do oficjalnej okupacji niemieckiej przybyła okupacja nieoficjalna w postaci sowieckich oddziałów partyzanckich. Wywodziły się one z niedobitków Armii Czerwonej ocalałych po uderzeniu Hitlera na ZSRS w czerwcu 1941 r.
➡ W połowie czerwca 1943 r. stan osobowy Oddziału „Kmicica” wynosił ok. 120 żołnierzy. W tej okolicy miały swe obozowiska również oddziały sowieckiej brygady partyzanckiej pod dowództwem płk Fiodora Markowa. Do spotkania pomiędzy dwoma zgrupowaniami doszło 19 czerwca 1943 r. Ustalono na nim szczegóły przyszłej współpracy.
🟥 23 sierpnia 1943 r. „Kmicic” został zaproszony na odprawę operacyjną do bazy sowieckiej i tam podstępnie aresztowany wraz z towarzyszącymi osobami. W tym samym czasie baza Oddziału „Kmicica” została okrążona przez Sowietów, żołnierze rozbrojeni i aresztowani.
❗ Specjalna grupa NKWD przeprowadziła krótkie przesłuchanie i na podstawie z góry ustalonych zasad selekcji „Kmicic” oraz około 50 żołnierzy zostało zamordowanych. Miejsca egzekucji nie ustalono. Pozostawionych przy życiu żołnierzy wcielono do oddziału Markowa, z których większa część uciekła, wstępując do nowo tworzącego się na tym terenie Oddziału Partyzanckiego pod dowództwem por. Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Radio Maryja
@RadioMaryja
Dr @RafalKoscianski w @TV_Trwam: Do tej pory otrzymaliśmy tylko dwie zgody na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych ofiar zbrodni wołyńskiej. 13 wniosków nadal oczekuje na rozpatrzenie.
www.radiomaryja.pl/informacje/dr-r-koscianski-do-tej-pory… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 📅 25 sierpnia 2002 r., w wieku 104 lat, zmarła Karolina Lanckorońska.
⚠️ Była córką wielkiego ochmistrza na dworze cesarza Franciszka Józefa I. Jej ojciec, ówcześnie jeden z najbogatszych Polaków, kolekcjonował dzieła sztuki. Karolina już w wieku 28 lat uzyskała stopnień doktora na Uniwersytecie Wiedeńskim. Temat pracy doktorskiej dotyczył interpretacji „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła, artysty, którego twórczość stałą się jej życiową pasją.
➡ Po śmierci ojca, w związku z odziedziczonym spadkiem, wyjechała do Lwowa, gdzie rozpoczęła pracę na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Jako pierwsza kobieta w Polsce uzyskała tytuł docenta z zakresu historii sztuki i została zatrudniona na stanowisku kierownika Katedry Historii Sztuki na Wydziale Humanistycznym tej uczelni.
➡ Wybuch wojny zastał ją w Rzymie, ale zdecydowała się na powrót do Lwowa. Nie przerwała pracy na uniwersytecie, pomimo tego, że po wkroczeniu wojsk sowieckich była wielokrotnie przesłuchiwana przez NKWD. Zaangażowała się także w działalność niepodległościową, wstępując 2 stycznia 1940 r. do Związku Walki Zbrojnej.
➡ 10 kwietnia 1940 r. została zwolniona z pracy na uczelni. Tego samego dnia, ukrywając się, uniknęła aresztowania przez Sowietów. Po ucieczce do Krakowa pracowała dla Polskiego Czerwonego Krzyża i Rady Głównej Opiekuńczej. Generał Tadeusz Bór-Komorowski wydał jej rozkaz zerwania dotychczasowych kontaktów konspiracyjnych i prowadzenia wyłącznie jawnej działalności.
🟥 W maju 1942 r. Lanckorońską zatrzymało Gestapo. Trafiła do kobiecego obozu w Ravensbrück. Prowadziła tam tajne komplety z historii sztuki dla więźniarek. Pobyt w tym strasznym miejscu ostatecznie zmienił jej stosunek do narodu niemieckiego...
💬 „Bach, Dürer, Hölderlin, Beethoven, przecież oni wszyscy rzeczywiście żyli i tworzyli i również rzeczywiście byli Niemcami (...), a teraz ci sami Niemcy własną swoją egzystencją hańbią ludzkość, do której należą. Kto za to, co się tutaj dzieje, będzie kiedyś odpowiadał? Przecież nikt nigdy nie będzie mógł powiedzieć, że to wszystko dlatego się stało, że kilku zbrodniarzy dorwało się do władzy. Nie jest ich przecież kilku, są ich legiony (...)”.
➡ Z obozu zwolniono ją 5 kwietnia 1945 r. Po zakończeniu wojny wyjechała do Bolonii, gdzie wstąpiła do polskiego wojska. Awansowana do stopnia porucznika została oficerem prasowym 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Dla żołnierzy organizowała studia wyższe.
➡ Powojenna rzeczywistość i przejęcie władzy w Polsce przez komunistów sprawiły, że pozostała we Włoszech do końca swoich dni. W latach '90 przekazała ocalałe z dziejowej zawieruchy pozostałości kolekcji dzieł swojego ojca polskim instytucjom kulturalnym.
➡️ Jak Karolina Lanckorońska doprowadzała do rozpaczy oficerów NKWD❓
➡️ W jaki sposób przyczyniła się do degradacji komendanta Gestapo❓
➡️ Dlaczego w obozie w Ravensbrück mogła liczyć na specjalne traktowanie❓
👉 Dowiedz się, czytając biogram polskiej bohaterki➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝ Dębowy krzyż pośród bzów
🏘 Ostrówki i Wola Ostrowiecka to dwie polskie, nieistniejące już wsie, położone w okolicach Lubomla – niewielkiego miasta w dzisiejszym rejonie kowelskim obwodu wołyńskiego na Ukrainie.
🇵🇱✝ Mieszkańcy Ostrówek i Woli Ostrowieckiej byli od zawsze Polakami i katolikami. Na Wołyń zostali sprowadzeni z Mazowsza w pierwszej połowie XVI stulecia. Z racji pochodzenia nazywano ich Mazurami.
💪🇵🇱 Polacy z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej zachowali odrębność narodową, językową, wyznaniową i obyczajową. Pomimo nacisków, szczególnie w dobie zaborów, nie ulegli rusyfikacji i nie zdradzili wiary przodków.
⛪ W obu miejscowościach działały szkoły, a w roku 1765 w Ostrówkach erygowano parafię. W przededniu drugiej wojny światowej Wola Ostrowiecka liczyła 120 domów i około 900 mieszkańców, w Ostrówkach mieszkało zaś około 670 osób w 99 domostwach.
❗ Co godne podkreślenia – miejscowi Polacy i Ukraińcy zamieszkujący sąsiednie wsie żyli w harmonii i bliskości. Wspólnie uczestniczyli w uroczystościach rodzinnych i religijnych. Wszystko zmieniło się 30 sierpnia 1943 r.
🟥 Obydwie wsie oraz ponad 30 innych miejscowości w powiecie lubomelskim zostało spalonych, a ludność polska wymordowana przez oddziały OUN-UPA. Badacze szacują, iż w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej zginęło wówczas około 1050 Polaków – w tym około 400 dzieci❗
🟥 Zabudowania zostały spustoszone i spalone przez Ukraińców. Pozostałości rozebrano, a w ich miejscu urządzono pola, łąki i pastwiska. W roku 1990, gdy do Ostrówek przybyła pierwsza pielgrzymka byłych mieszkańców tej wsi, udało się zlokalizować punkt, w którym stał kościół. Miejsce świątyni porastała kępa bzu, a pośród krzaków odnaleziono cegły z podmurówki i dębowy krzyż misyjny z roku 1937.
_______________________________
📣 Zachęcamy do śledzenia cyklu, w którym przypomnimy makabryczne szczegóły zbrodni, jakiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej dopuścili się Ukraińcy. Przybliżymy też historię polskich starań o przywrócenie pamięci o bestialsko pomordowanych. Już 30 sierpnia, w 83. rocznicę zbrodni, na cmentarzu w Ostrówkach spoczną Polacy, których szczątki odnaleźliśmy podczas tegorocznych prac badawczych.
🟥 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnia-wolynska/71097,… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🦁 Lwy strzegące Orląt 🇵🇱
🪦🇵🇱 Na ziemi uświęconej krwią polskich patriotów, którzy stawili czoła ukraińskim nacjonalistom i bolszewickim najeźdźcom, w roku 1924 wystawiono jedno z bardziej monumentalnych założeń cmentarnych w dziejach polskiej architektury i sztuki kształtowania przestrzeni.
🚂 Jak donosiła ówczesna prasa, na budowę cmentarza sprowadzono 1️⃣8️⃣ wagonów doskonałej jakości śląskiego granitu. Kamień miał wcześniej posłużyć Niemcom do budowy monumentu sławiącego ich zwycięstwo i chwałę w I wojnie światowej. Ponieważ nie było czego sławić, surowiec wykorzystali Polacy.
🪦 Konkurs na projekt nekropolii – wbrew oczekiwaniom, które kazały sądzić, że prestiżowe zlecenie przypadnie utytułowanemu architektowi – wygrał student piątego roku Politechniki Lwowskiej. Rudolf Indruch, bo o nim mowa, to postać niezwykła. Syn Czeszki i Słowaka, który został szczerym polskim patriotą. Człowiek, który sam bronił miasta przed Ukraińcami i bolszewikami. Indruch nie przyjął wynagrodzenia za projekt, a mówiąc precyzyjniej – przekazał je na budowę Pomnika Obrońców Lwowa na Persenkówce.
⛰ Od początku spore kontrowersje budziło usytuowanie nekropolii. Stok, na którym planowano cmentarz, ze swej natury był terenem trudnym do zagospodarowania. Indruch uczynił atut z tego, co mogło być przeszkodą. Rozplanował założenie harmonijnie piętrzące się na ziemnych tarasach.
🦁 🗡 Całość wieńczy klasycyzująca w formie kaplica na planie rotundy. Niższe piętro stanowią katakumby oparte o mur oporowy skarpy. Jeszcze niżej rozłożono kamienie nagrobne bohaterskich obrońców. Dominującym akcentem tej części cmentarza, a jednocześnie symbolem całej nekropolii, jest Pomnik Chwały, czyli łuk triumfalny zamknięty zwornikiem w formie plakiety ozdobionej wyobrażeniem miecza. To Szczerbiec – insygnium koronacyjne królów Polski. Dostępu do bramy triumfalnej bronią słynne lwy.
❗️ O wyjątkowości lwowskiej nekropolii przesądza jeszcze jeden fakt. Większość monumentalnych cmentarzy wojennych planowana jest w każdym calu, co skutkuje symetrycznym układem pól grzebalnych i pomników nagrobnych. Cmentarz Orląt jest pod tym względem inny, ponieważ w planowane założenie włączono istniejące wcześniej pochówki i wieńczące je upamiętnienia. Można mieć wrażenie, że mimo całego uporządkowania i regularności, założenie wyrosło organicznie, przez co zakorzenione jest w bohaterskiej prawdzie o tym skrawku Rzeczypospolitej.
🟥📅 Piękno i harmonia polskiego założenia były solą w oku Sowietów. 5⃣5⃣ lat temu, 25 sierpnia 1971 roku, lokalne władze podjęły decyzję o likwidacji Cmentarza Orląt Lwowskich.
🦁 Dowiedz się więcej➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/163568,Polska-archi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Komunikat
⚠ Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku informuje o zakończeniu prac archeologicznych nad jeziorem Borówno w powiecie bydgoskim, gdzie ujawniono dowody niemieckich masowych zbrodni z października 1939 roku.
🔴 Kontekst historyczny: Zbrodnia Pomorska 1939
🟥 Komisja od kilku lat prowadzi intensywne śledztwo dotyczące Zbrodni Pomorskiej 1939 – masowej eksterminacji ludności polskiej na Pomorzu Gdańskim jesienią 1939 roku. Badania archeologiczne są kluczowym elementem ustalania nowych faktów na temat tych wydarzeń. W ostatnich latach pozwoliły one na zlokalizowanie, przeanalizowanie i podjęcie szczątków setek osób zamordowanych przez niemieckie formacje wojskowe, policyjne i parapolicyjne.
🔴 Przebieg zbrodni i próba zatarcia śladów
🟥 Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w październiku 1939 roku Niemcy dowozili nad jezioro Borówno transporty z więźniami, gdzie nad linią polskich umocnień polowych dokonywano masowych egzekucji. W czerwcu 1944 roku część grobów została zniszczona przez specjalne komando odpowiedzialne za likwidację śladów zbrodni w ramach operacji zakodowanej pod kryptonimem „Aktion 1005”. W jej ramach lokalizowano groby masowe, wydobywano zwłoki, palono je na stosach, a resztki ukrywano.
🔴 Metody badawcze
🟥 Tegoroczne prace miały na celu kompleksowe udokumentowanie miejsca zbrodni i zabezpieczenie dowodów. Czynności poprzedzono m. in.:
• analizami historycznych zdjęć lotniczych,
• lotniczym skanowaniem laserowym (LIDAR) przy użyciu dronów,
• prospekcją magnetyczną,
• badaniami powierzchniowymi z wykrywaczami metali.
Na tej podstawie wytyczono wykopy sondażowe.
🔴 Wyniki badań archeologiczno-sądowych
🟥 Zespół biegłych z zakresu archeologii, antropologii fizycznej, antropologii i medycyny sądowej (reprezentujący uczelnie: Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Rzeszowski, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Zielonogórski oraz Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu) ujawnił zasypany okop wojenny. W jego wypełnisku odnaleziono:
• szkielety ludzkie zachowane w porządku anatomicznym, w różnym układzie, bez cech intencjonalnego pochówku,
• na większości czaszek widoczne otwory postrzałowe, przeważnie z uszkodzeniem wlotowym w okolicy potylicy – co jednoznacznie wskazuje na sposób zadawania śmierci,
• ofiary były osobami dorosłymi w różnym wieku, głównie mężczyznami.
🔴 Odnalezienie miejsca ukrycia szczątków po „Aktion 1005”
🟥 Zlokalizowano także w pobliskim lesie przebieg rowu strzeleckiego, z którego w czerwcu 1944 roku Sonderkommando 1005 wydobyło zwłoki wcześniej zamordowanych ofiar. W jego wypełnisku znajdowały się jedynie pojedyncze, luźne szczątki oraz drobne przedmioty, co świadczy o dokładności przeprowadzonej akcji zatarcia śladów.
🟥 W październiku 1945 roku, na podstawie relacji świadka, zlokalizowano resztki stosu ciałopalnego – miejsce to jest współcześnie upamiętnione. Stos nie mógł jednak zawierać wszystkich szczątków spalonych ofiar. Dzięki połączeniu różnych metod badawczych odnaleziono tzw. „zrzutowisko” po akcji 1005 – miejsce, w którym zdeponowano spalone szczątki ofiar. Za punkt ukrycia dowodów wybrano fragment polskiego okopu wojskowego biegnącego w okolicznym lesie. Szczątki ofiar zalegały w jego wypełnisku w kilku skupiskach na odcinku ponad 33 metrów. Wśród nich nie odnaleziono wartościowych przedmiotów, co sugeruje, że szczątki były jeszcze przebierane i przesiewane po spaleniu.
🔴Dalsze prace
🟥 Stosowne analizy zabezpieczonych szczątków ofiar oraz innych dowodów zbrodni i prób ich zatarcia będą trwały przez najbliższe miesiące. Na tym etapie można stwierdzić, że w toku prac nad jeziorem Borówno odnaleziono szczątki co najmniej 150 osób zamordowanych w październiku 1939 roku.
🔴 Kontynuacja badań
🟥 Śledztwo i interdyscyplinarne badania dotyczące zbrodni pomorskiej 1939 roku oraz akcji 1005 na Pomorzu Gdańskim będą kontynuowane w ramach międzynarodowego projektu naukowego „Archeologia Aktion 1005”.
prok. Tomasz Jankowski - Naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o/Gdańsk
dr Dawid Kobiałka – Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki
ℹ Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki na podstawie umowy nr UMO-2025/58/E/HS3/00107.
#zbrodniapomorska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🌊 Znad Wilii nad Wisłę
👨🎓 Pięćset lat marzył Toruń o uniwersytecie. Sen ziścił się w roku 1945, kiedy nad Wisłę trafiła uczelnia znad Wilii i Wilejki. Mija 8⃣1⃣. rocznica powołania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
🏫 Zabiegi o powołanie uczelni na Pomorzu sięgają zamierzchłej przeszłości. Już w roku 1385 przymierzano się do założenia uniwersytetu w Chełmnie, ostatecznie jednak planu nie zrealizowano.
👩🎓👨🎓 W XVI, XVII i XVIII stuleciu życie intelektualne tej części kraju skupiało się wokół Gimnazjów Akademickich. Szkoły wspomnianej rangi działały w Gdańsku, Elblągu i Toruniu, kształcąc na poziomie, który nie ustępował uniwersyteckiemu.
📚 Gimnazjum w Toruniu przyciągało wybitnych uczonych oraz studentów z całej Rzeczypospolitej i krajów ościennych. Chlubą toruńskiej szkoły była wspaniała biblioteka, pełna nie tylko książek, ale też pomocy naukowych i eksponatów. Działająca przy bibliotece kunstkamera uznawana jest za jedno z pierwszych muzeów na ziemiach polskich. Gimnazjum podupadło w dobie rozbiorów.
🚫 Temat uniwersytetu wrócił w czasach pruskiego panowania, a później już w odrodzonej Rzeczypospolitej. Czyniono wiele zabiegów, by na północy kraju powstał silny ośrodek naukowy, który nie tylko zajmie się badaniem dziejów regionu, ale też wzmocni położenie Pomorza względem rosnącej presji niemieckiej. Mimo usilnych starań, jakie czyniono w latach trzydziestych, i tym razem zabiegi nie przyniosły zamierzonego skutku.
💪 Ostatecznie – przez splot sprzyjających okoliczności i z wielką polityką w tle – 24 sierpnia 1945 roku powołano do życia Uniwersytet w Toruniu. Można powiedzieć, że nie tyle stworzono uczelnię od podstaw, co „przeflancowano” ją z Wilna. I chodzi tu nie tylko o pracowników naukowych, ale też całą strukturę administracyjną.
👨🏫 Podczas II wojny światowej Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie poniósł małe straty personalne, przez co stanowił naturalne źródło kadry dla odradzających się polskich uczelni, a także zaczyn dla nowych szkół, które powstały po 1945 r. Wilno nie było już polskie, ale jeden z jego klejnotów – tamtejszy uniwersytet – dostał szansę, by polskim pozostać. Warunkiem była przeprowadzka znad Willi nad Wisłę.
🌷 Wiosną 1945 roku trafili do Torunia profesorowie Konrad Górski i Stefan Burhardt. Widząc gotowość na przyjęcie uczelni, niczym emisariusze zaproponowali, że przekonają innych profesorów na przenosiny do Torunia. Ich warunkiem była reaktywacja uczelni w pełnym kształcie.
🎨👩🎨 Plan zrealizowano w okrojonym zakresie, ale i tak do Torunia przeniesiono dużą i pełnowartościową szkołę wyższą. Pamiątką wileńskiego myślenia o uniwersytecie jest fakt, że w ramach UMK działa Wydział Sztuk Pięknych, przez co Toruń jest jedynym miastem w Polsce, w którym artyści kształcą się nie na oddzielnej uczelni, a w ramach uniwersytetu właśnie.
🔭💫 Jasnym było, że uczelnia w Grodzie Kopernika musi nosić imię wielkiego astronoma, że będą tu prowadzone badania i obserwacje nieba. Mimo poważnych problemów lokalowych, mimo ciężkiej sytuacji materialnej, mimo wszystkich tych bolączek, które trapiły ludzi w zrujnowanym wojną kraju, już krótko po powstaniu uczelni w Piwnicach pod Toruniem rozpoczęto budowę obserwatorium astronomicznego. Wielka w tym zasługa profesora Władysława Dziewulskiego oraz docent Wilhelminy Iwanowskiej, którzy planując obserwatorium, sięgnęli do doświadczeń z wileńskiego Zakretu, gdzie aparatura badawcza również działa w parkowej otulinie.
🔹 Kilka lat temu Obserwatorium Instytutu Astronomii UMK zostało wpisane do rejestru zabytków, co jest chyba najlepszym dowodem na to, że uniwersytet nie tylko zrósł się z miastem, ale stał się ważną częścią jego dziedzictwa. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Rozpoczęcie ekshumacji żołnierzy polskich we Lwowie–Hołosku
⚠ 25 sierpnia 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej rozpocznie prace ekshumacyjne na terenie dawnego cmentarza na Hołosku we Lwowie, które potrwają do 2 października br.
🇮 Przedsięwzięcie realizowane jest przez Instytut Pamięci Narodowej przy współpracy ukraińskiego partnera Instytutu – firmy „Ukraińska Pamięć”, przy wsparciu przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Konsulatu Generalnego RP we Lwowie.
➡ Celem prac jest ekshumacja szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa, pochowanych na obszarze dawnej miejscowości Hołosko Wielkie (obecnie w granicach administracyjnych miasta Lwów).
➡ Działania obejmą archeologiczne odsłonięcie i dokumentację mogił, ekshumację szczątków, ich oględziny antropologiczne oraz zabezpieczenie materiału do dalszych badań, w tym genetycznych. Dokumentowane i zabezpieczane będą także przedmioty odnalezione przy szczątkach, które mogą pomóc w ustaleniu tożsamości poległych oraz odtworzeniu okoliczności ich śmierci i pochówku.
❗ Przedsięwzięcie stanowi kolejny etap działań zmierzających do odnalezienia, identyfikacji i zapewnienia godnego pochówku polskim żołnierzom poległym we wrześniu 1939 r. na terenie dzisiejszej Ukrainy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥🛩 Zniszczyć 5⃣ niemieckich samolotów jednego dnia❓ Dlaczego nie⁉️
🛩🇵🇱 Jego wyczyn był wizytówką tego, co potrafią polscy piloci. Antoni Głowacki był pierwszym pilotem, który w czasie Bitwy o Anglię uzyskał status „asa w jeden dzień”.
🗓️ Zestrzelił pięć maszyn wroga podczas trzech lotów bojowych przeprowadzonych 24 sierpnia 1940 roku.
‼ To nie były jedyne sukcesy Polaka – zgodnie z tzw. listą Bajana miał na koncie 8 i 1/3 pewnych zestrzeleń oraz kilka prawdopodobnych.
⚠ Nasz as latający w składzie 501 dywizjonu myśliwskiego „County of Gloucester" został zestrzelony tydzień później, rozbijając swojego „szczęśliwego" („Lucky-A") Hurricane'a. Poważnie ranny wrócił do służby w 1941 roku, jako pilot w Dywizjonie 303. W czasie wojny kilkukrotnie zmieniał przydział, kończąc swoje zmagania w Dywizjonie 302 🇵🇱.
🌏 Głowacki nie wrócił po wojnie do Polski – osiadł w Nowej Zelandii, pracując jako instruktor lotniczy.
🎖 Za wojenne zasługi odznaczono go m. in. Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych i brytyjskim Distinguished Flying Cross.
🏴 Głowacki zmarł na obczyźnie w 1980 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣W Melbourne i Sydney odbyły się prezentacje wystawy #ipn „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz pokaz filmu „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”, odcinek V – „Zwycięstwo”, w reżyserii Tomasza Łysiaka.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246324,Prezentacje-wystawy-Szla… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 24 sierpnia 1942 roku w Dreźnie zostało ściętych na gilotynie pięciu młodych wychowanków Salezjańskiego Oratorium św. Jana Bosko w Poznaniu (tzw. „Poznańska Piątka”).
📖 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/38645,Wierni-do-konca-S…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej ➡️ „Poznańska piątka” – historia wojenna: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227933,Rafal-Sierchula-Pozna…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
◼ Podczas I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej, walcząc na froncie rosyjskim i włoskim. W 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w walkach z Ukraińcami oraz w wojnie polsko-bolszewickiej, podczas której został ranny w bitwie pod Komarowem.
◼ W okresie międzywojennym pełnił różne funkcje w Wojsku Polskim. Był min. dowódcą 9 pułku ułanów małopolskich oraz komendantem Centralnej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu. Znalazł się również w polskiej ekipie jeździeckiej na Igrzyska Olimpijskie w Paryżu (1924 r.) oraz w Berlinie (1936 r.).
◼ Brał udział w kampanii 1939 r., a po klęsce wrześniowej zaangażował się w działalność konspiracyjną. W 1943 r. objął dowództwo Armii Krajowej, a w roku następnym, jako generał „Bór”, podjął decyzję o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego.
◼ W trakcie walk, 30 września 1944 r., został mianowany Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych. Po wojnie przebywał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie prowadził działalność polityczną i społeczną. W latach 1947–1949 pełnił funkcję premiera Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.
🗓️ Gen. Tadeusz Komorowski zmarł 6⃣0⃣ lat temu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Dowiedz się więcej z materiałów przygotowanych przez #ipn: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/220143,130-lat-temu-urodzil-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 1⃣0⃣7⃣ lat temu rozpoczęło się zwycięskie polskie powstanie❗️ 💪
💥 Sukces Powstania Wielkopolskiego i Powstań Śląskich wszedł do powszechnej świadomości. Wielu Polaków zapomina jednak, że kolejnym zwycięskim zrywem w okresie formowania się granic II RP było Powstanie Sejneńskie ‼
⚔ Niepodległościowy zryw zorganizowała Polska Organizacja Wojskowa w kontrze do litewskiej administracji regionu. Litwini zajęli terytorium leżące po polskiej stronie tzw. Linii Focha, wbrew podziałowi Ententy.
⚠ Do walki o polskość Sejn i okolic stanęli członkowie POW, dowodzeni przez por. Adama Rudnickiego, a powstańców wsparły oddziały Wojska Polskiego. Pomimo tego, że miasto przechodziło z rąk do rąk i że próbowała je odbić armia litewska (wspierana przez niemieckich ochotników), 28 sierpnia 1919 roku Sejny zostały ostatecznie opanowane przez Polaków.
🔎 Dowiedz się więcej ➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/oben/bialystok/materialy-edukacyj…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Uczciliśmy 1⃣0⃣7⃣. rocznicę Powstania Sejneńskiego. W uroczystościach udział wziął zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
✝🇵🇱 Obchody rozpoczęły się Mszą św. w Bazylice pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Sejnach. Modlono się w intencji poległych i weteranów walk o wolność, niepodległość i granice Polski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Ktoś może powiedzieć – ziemia sejneńska, ot – niewielki skrawek Polski. Ale z czegóż innego pobudowano Polskę po roku 1918, jak nie właśnie z takich skrawków! Polska, którą budowali nasi przodkowie, była Polską, którą wymarzyli w swoich sercach. To, co dzisiaj musi nas zdumiewać, to fakt, że nasi przodkowie sprzed ponad stu lat – choć nie urodzili się w wolnej Polsce – w roku 1919 byli dojrzałymi Polakami. Ludźmi wiedzącymi, co jest ich celem. Nie było Polski, był polski naród. Polacy, którzy od XVIII wieku w każdym pokoleniu stawali do walki o Wolną i Niepodległą. W roku 1918, ’19 i ’20 to marzenie swoich ojców, dziadów i pradziadów zrealizowali. Z bronią w ręku – mając za sobą poparcie narodu, mając poparcie najbliższych, rodzin, przyjaciół – podejmowali walkę o wolną i niepodległą Polskę tak, aby była ona cała – powiedział zastępca prezesa Instytutu, kierując słowa do zebranych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ W Ośrodku Kultury w Sejnach odznaczyliśmy osoby, które działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wspierają #ipn w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej. Prezes Instytutu wręczył im medale Reipublicae Memoriae Meritum.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣0⃣8⃣ lat temu urodził się ksiądz Zdzisław Peszkowski – harcerz, żołnierz, filozof i kapłan, kapelan „Rodzin Katyńskich” oraz pomordowanych na Wschodzie. Całe życie poświęcił walce o prawdę o zbrodni katyńskiej, z której cudownie ocalał.
‼ 12 maja 1940 roku wydawało się, że jedzie na śmierć. Tego dnia wyjechał do Katynia ostatni transport z ponad 2️⃣0️⃣0️⃣ polskimi jeńcami. Niespodziewanie jednak Polacy trafili... do obozu w Pawliszczew Borze. W gronie ocalałych był Zdzisław Peszkowski. W czerwcu 1940 roku przewieziono go do obozu w Griazowcu. Podczas formowania się Armii Andersa zasilił szeregi odtwarzanego 1. Pułku Ułanów Krechowieckich.
➡️ Wiosną 1942 roku opuścił „nieludzką ziemię” i przez Morze Kaspijskie przedostał się do Iranu (Persji). W roku 1943 został oddelegowany przez dowództwo II Korpusu Polskiego do pracy z młodzieżą. Na terenie polskich obozów uchodźczych w Karaczi i w Valivade organizował drużyny i hufce harcerskie.
➡ Jego nazwisko omyłkowo znalazło się na liście katyńskiej (wykaz pomordowanych w Katyniu) opublikowanej przez Niemców w marcu 1943 r. Błąd ten wynikał z faktu, iż Peszkowski podarował koc opatrzony swoimi danymi pchor. Juliuszowi Bakoniowi, którego ciało było nim owinięte podczas przeprowadzanej wówczas ekshumacji.
🟥 Krewny ks. Peszkowskiego – Edward, nie miał tyle szczęścia. Sowieci zamordowali go wiosną 1940 roku w Charkowie.
🔎 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/80393,Swiadek-i-obronca-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Tak Hitler ze Stalinem podzielili się Polską❗
🗓8️⃣7⃣ lat temu Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow, przedstawiciele dwóch totalitarnych mocarstw – III Rzeszy i Związku Sowieckiego – podpisali w Moskwie pakt o nieagresji wraz z tajnym protokołem dodatkowym. Jego konsekwencją był wybuch II wojny światowej, kolejny rozbiór Rzeczypospolitej, największe zbrodnie w dziejach ludzkości i późniejszy podział Europy ‼
➡ Jeden z punktów paktu głosi:
💬 „W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do Państwa Polskiego granica stref interesów Niemiec i ZSRR przebiegać będzie w przybliżeniu po linii rzek Narwi, Wisły i Sanu. Kwestia, czy w obopólnym interesie będzie pożądane utrzymanie niezależnego Państwa Polskiego i jakie będą granice tego państwa, będzie mogła być ostatecznie wyjaśniona tylko w toku dalszych wydarzeń politycznych. W każdym razie oba rządy rozstrzygną tę kwestię na drodze przyjaznego porozumienia”.
➡ Pakt zakończył niemieckie przygotowania do wojny z Polską, która miała być wstępem do zawładnięcia Europą. Dla Związku Sowieckiego był gwarancją zajęcia części ziem nad Wisłą i zaprowadzenia na nich komunistycznej władzy.
➡ Pakt otwierał też drogę do wspólnych działań Gestapo i NKWD wymierzonych w polskie organizacje niepodległościowe:
💬 „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”.
➡ Paktowi towarzyszyła także umowa handlowa, według której III Rzesza w zamian za dostawę sprzętu wojskowego i technologii, otrzymała surowce naturalne umożliwiające jej prowadzenia wojny bez ograniczeń.
🔥 Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow, niemiecki Wehrmacht zaatakował Polskę 1 września 1939 r., Armia Czerwona – 17 września. Zaczęła się II wojna światowa.
🗓 Dziś – w rocznicę paktu Ribbentrop – Mołotow, przypada Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych.
📷 Niemieccy i sowieccy przedstawiciele po podpisaniu paktu Ribbentrop–Mołotow. Na pierwszym planie od lewej: minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop, sekretarz generalny KC WKP(b) Józef Stalin (w białym mundurze), przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRS i ludowy komisarz spraw zagranicznych Wiaczesław Mołotow (pierwszy z prawej).
🔎 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/85688,Czy-pakt-Ribbentro…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Wystawa #ipn➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/169118,Otwarcie-wystawy-plenero…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥🗓 Dziś – w rocznicę paktu Ribbentrop – Mołotow, przypada Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych. Sięgnij po publikacje #ipn dotyczące tej kwestii➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246408,Europejski-Dzien-Pamieci…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Kilka dni po Bitwie Warszawskiej, między 18 a 19 sierpnia 1920 roku, w rejonie Skrzeszewa i Frankopola Grupa Jazdy Ochotniczej mjr. Feliksa Jaworskiego stanęła na drodze bolszewikom, zmierzającym ku przeprawie na Bugu i odniosła spektakularne zwycięstwo. Do walki stanęło zaledwie pięciuset kawalerzystów, w większości ochotników, głównie z lubelskiego i siedleckiego❗️
🇵🇱 W Skrzeszewie trwają obchody 1️⃣0️⃣6️⃣. rocznicy zwycięstwa polskich ułanów nad bolszewikami.
ℹ️ W uroczystościach bierze udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
📷 Dariusz Skrzyniarz (#ipn)
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – O co więc walczyli podkomendni majora Feliksa Jaworskiego, tutaj – pod Skrzeszewem i Frankopolem? Walczyli o Polskę, która co dopiero się odradzała. Nie wiedzieli nawet, jaka ona będzie, bo to miało zostać dopiero ustalone. Ale wiedzieli, że Polska wolna i niepodległa być musi! Bo tylko w Polsce wolnej i niepodległej będziemy u siebie, będziemy mogli realizować swoje marzenia i plany. Tu będziemy mogli żyć, pracować, zakładać rodziny i chodzić do Kościoła. Nikt obcy nie będzie decydował, w jakim języku mamy mówić, czego uczyć się w szkole, i czy wolno nam iść do naszej świątyni. Tego chcieli nasi przodkowie z roku 1920. Wspominamy dziś polskich bohaterów, którzy dokonali tu kolejnego cudu, Cudu nad Bugiem. Do walki pchała ich wiara w świętość sprawy. Bo Polska jest warta tego, by oddać za nią życie! – powiedział zastępca prezesa #ipn, dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do zebranych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🪦💐 Podczas obchodów odsłonięte i poświęcone zostały odnowione mogiły ułanów Brygady Jazdy Ochotniczej mjr. Feliksa Jaworskiego. Pod monumentem sławiącym dokonania polskich żołnierzy kwiaty złożył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
🇵🇱 Nowy nagrobek na mogile bohaterów ufundował #ipn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Dowiedz się więcej o spektakularnym zwycięstwie Polaków, poznaj szczegóły uroczystości➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246366,Do-walki-pchala-ich-wiar…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 5⃣2⃣ lata temu zmarł Eugeniusz Kwiatkowski, żołnierz Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej, ekonomista, przedwojenny polityk związany z obozem sanacyjnym, autor koncepcji rozwoju handlu morskiego i orędownik rozbudowy @MiastoGdynia.
🛳️Poznaj tę niezwykłą postać➡️ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/224295,Strateg-Eugeniusz-Kwi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Historia żyje w nas ❗
👉 Nie jest zamknięta w podręcznikach, archiwach i muzealnych gablotach. Żyje w rodzinnych opowieściach, fotografiach, przedmiotach, miejscach pamięci i wspomnieniach świadków. Może być fascynującą przygodą, doświadczeniem angażującym wszystkie zmysły i okazją do wspólnego spędzenia czasu.
🇮 „Historia mówi przez pokolenia” – pod tym hasłem Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprasza na Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej, który odbędzie się 21–22 września 2026 r. w Hali Stulecia we Wrocławiu.
⚠️ Zarejestruj się już i weź udział w kongresie ➡ ipn-kongres.pl/pl/join-event/instytut-pamieci-narodowej-d…
🇮 Celem Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej jest przybliżenie najnowszej historii Polski w atrakcyjnej i różnorodnej formie: poprzez gry edukacyjne, wystawy multimedialne, panele dyskusyjne, warsztaty, przedstawienia i rekonstrukcje historyczne.
➡ To wyjątkowe wydarzenie skierowane jest do odbiorców w każdym wieku. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak w wypadku wybranych atrakcji obowiązują wcześniejsze zapisy online.
📰 Dowiedz się więcej ➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246405,Zapraszamy-na-Dolnoslask… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ W Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie upamiętniliśmy Karolinę Kaczorowską, Prezydentową i żonę ostatniego Prezydenta RP na uchodźstwie, Ryszarda Kaczorowskiego.
🎗️ W uroczystości udział wziął zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Przeżyła wiele trudów, przeszła cały ten szlak, a później – już na emigracji – swoją pracą, zaangażowaniem i przykładem dawała świadectwo umiłowania Polski. Umiłowania tego wszystkiego, co Polakom najdroższe. Niech trwa w nas pamięć o niezwykłych ludziach, którzy polskość przenieśli przez trudny czas rządów komunistycznych. O tych, którzy byli ostoją naszej pamięci i tradycji – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Podczas okupacji w sferze kształtowania przestrzeni miejskiej Niemcy prowadzili działania, mające wpływ na późniejszy rozwój Krakowa. Szczegóły w @DzienniPolski, w tekście Michała Zajdy z krakowskiego oddziału #ipn. dziennikpolski24.pl/krakowski-oddzial-ipn-przypomina-krak…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Bitwa pod Surkontami – pierwsze starcie AK z Sowietami
🗓 21 sierpnia 1944 roku we wsi Surkonty ok. 80 żołnierzy AK stawiło bohaterski opór znacznie liczniejszym oddziałom NKWD. W boju poległ m. in. ppłk Maciej Kalenkiewicz, „Kotwicz” – współtwórca koncepcji cichociemnych i polskich wojsk spadochronowych, legendarny oficer Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych. Była to pierwsza bitwa AK z oddziałami sowieckimi.
⛺ Oddział „Kotwicza” kwaterował na dużej, otwartej polanie, częściowo otoczonej bagnami i błotami. Obecność tak dużej grupy partyzanckiej nie uszła uwadze agentów NKWD, którzy donieśli o niej swoim przełożonym. Około godziny 14.00 w stronę Surkont wyruszyła mniej więcej stuosobowa, sowiecka grupa operacyjna; goniec powiadomił Kalenkiewicza o zagrożeniu.
❗ Polacy pośpiesznie przygotowali się do obrony. Ogniem sześciu erkaemów zadali napastnikom znaczne straty (szacowane na co najmniej kilkunastu zabitych i drugie tyle rannych). Wśród poległych znaleźli się dwaj dowodzący akcją oficerowie. Pierwsze starcie wygrali Polacy, ale już wkrótce Sowietów wsparły posiłki nadesłane z Radunia.
🛩 Około godziny 17.00 żołnierzy AK zaatakował cały batalion 32. zmotoryzowanego strzeleckiego pułku NKWD. Po długim i zaciętym boju szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę Sowietów, zwłaszcza, że mieli wsparcie z powietrza. Kilka samolotów ostrzeliwało polskie pozycje z broni maszynowej.
🟥 Według kpt. Bolesława Wasilewskiego (uczestnika bitwy) stosunek sił wynosił 10 do 1 – na niekorzyść Polaków. Sowieckie kule dosięgły Macieja Kalenkiewicza i jego kompanów, m. in. Bohdana Karpowicza „Sowę” i Jana Skrochowskiego „Ostrogę”.
❓🏴 Trudno ocenić, ilu partyzantom udało się wydostać z okrążenia, prawdopodobnie było ich ok. 20. Straty po stronie rosyjskiej różnią się w zależności od źródeł: od 64 poległych (tyle nazwisk znajduje się na pomniku poległych enkawudzistów w Raduniu) do 132 (depesza kpt. Stanisława Sędziaka „Warty”).
🔎 Dowiedz się więcej o Macieju Kalenkiewiczu➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/broszury-pop…
📷 ppłk. Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz” -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Pamięć o polskich bohaterach zasługuje na szacunek❗️
ℹ️ Wczoraj media poinformowały, że Stowarzyszenie Warszawa ’44 zaangażowała do kampanii promocji pamięci o Powstaniu Warszawskim osobę prowadzącą konto w serwisie oferującym treści przeznaczone dla osób dorosłych. Działalność stowarzyszenia cieszy się patronatem i partnerstwem kilku instytucji publicznych, między innymi: @kultura_gov_pl, @SPORT_GOV_PL, @StruzikAdam, @MUW_RP, @1944pl
➡️ Stowarzyszenie Warszawa ’44 jest znane z organizacji wydarzeń angażujących najmłodszych, między innymi imprez sportowych upamiętniających Powstanie Warszawskie oraz prezentowania w warszawskich szkołach wystawy planszowej o życiu codziennym mieszkańców Warszawy w czasie zrywu. Tym samym, angażowanie do akcji patriotycznej osoby prowadzącej m. in. działalność skierowaną wyłącznie do osób dorosłych budzi słuszne oburzenie i protest opinii publicznej.
➡️ Niedawne obchody Powstania Warszawskiego, po raz kolejny, udowodniły, że rocznica zrywu z 1944 r. jest jednym z kluczowych elementów współczesnej pamięci historycznej. Żywa pamięć o bohaterach walki o wyzwolenie Warszawy i tysiącach pomordowanych przez Niemców mieszkańców miasta skłania do apelu o wyjaśnienie sprawy przez wszystkie instytucje publiczne zaangażowane we współpracę ze wspomnianym stowarzyszeniem.
❗️ Instytut Pamięci Narodowej konsekwentnie sprzeciwia się wszelkim próbom wykorzystywania polskich symboli narodowych, bohaterów walki o niepodległość oraz kluczowych dla pamięci historycznej wydarzeń do promowania dwuznacznych moralnie postaw i niegodnej promocji własnego wizerunku.
‼️ Cześć wobec bohaterów wymaga odpowiedzialności.
#pamięćHistoryczna #powstaniewarszawskie #pamięćOfiar #pw1944 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 20 sierpnia 1943 roku, w trakcie rozbijania niemieckiej strażnicy w ramach akcji „Taśma” w Sieczychach, zginął harcmistrz, ppor. AK Tadeusz Zawadzki „Zośka”.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Operacja „Dunaj” – niechciana „bratnia pomoc”
🗓 Nocą z 20 na 21 sierpnia, 58 lat temu, wojska Układu Warszawskiego przekroczyły granicę Czechosłowacji rozpoczynając operację o kryptonimie „Dunaj”.
ℹ Po raz pierwszy zastosowano doktrynę Breżniewa, która głosiła, że w krajach Układu Warszawskiego obowiązuje ograniczenie suwerenności państw członkowskich na rzecz interesów wspólnoty socjalistycznej (w praktyce ZSRS).
➡️ Początek roku 1968 to w Czechosłowacji próba wprowadzenia społecznych, ekonomicznych i politycznych reform. Tzw. Praską Wiosnę komuniści uznali za „kontrrewolucję”, której należy zbrojnie przeciwdziałać. W interwencji łącznie wzięło udział 450 tys. żołnierzy i 6,5 tys. czołgów ze Związku Sowieckiego, PRL, Węgier, Bułgarii i NRD.
🟥 Aby zapobiec rozlewowi krwi wojska czechosłowackie pozostały w koszarach. Kilkudniowy opór stawili jednak mieszkańcy Pragi. Zginęło około 100 obrońców, a 800 odniosło rany. Wobec zwolenników „Praskiej Wiosny” władze zastosowały represje, a w aparacie partyjnym przeprowadzono gruntowną czystkę. Dziesiątki tysięcy Czechów i Słowaków wyemigrowało z kraju.
🔎 Czytaj więcej o operacji „Dunaj” ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/102789,Operacja-Dunaj.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski, w imieniu Prezydenta RP, uhonorował Krzyżem Wolności i Solidarności Kazimierza Skierkowskiego – zasłużonego działacza opozycji antykomunistycznej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Kazimierz Skierkowski w latach 1980-1989 był aktywnym działaczem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w Mazowieckich Zakładach Rafineryjnych i Petrochemicznych w Płocku, gdzie pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Komisji Wydziałowej NSZZ „Solidarność” na Wydziale Krakingu Katalitycznego.
🇵🇱 Po wprowadzeniu stanu wojennego kontynuował działalność w podziemnych strukturach Związku. W ramach tego zaangażowania uczestniczył w protestach i demonstracjach oraz w uroczystościach patriotyczno-religijnych, brał również aktywny udział w kolportażu ulotek i prasy podziemnej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Na terenie byłego niemieckiej obozu koncentracyjnego na terenie Austrii powstaje market❗
🟥 Z ogromnym zaniepokojeniem przyjmujemy informacje o trwającej inwestycji na terenie byłego obozu koncentracyjnego w Leobersdorfie w Austrii, gdzie mają powstać supermarket oraz centrum logistyczne. „Ślady nazistowskiej przeszłości i popełnionych wówczas zbrodni są niszczone i grzebane pod warstwą żwiru, stali oraz betonu” – argumentuje w swoim oświadczeniu Międzynarodowy Komitet Mauthausen.
🟥 To nie jest zwykła działka. To miejsce cierpienia około 400 kobiet i dziewcząt więzionych w latach 1944-1945, zmuszanych do niewolniczej pracy, z których wiele zginęło później podczas marszu śmierci do Mauthausen. W skład systemu obozów KL Mauthausen wchodziły trzy obozy Gusen, sztolnie Bergkristall oraz kilkadziesiąt innych podobozów, w których przetrzymywano w wyjątkowo trudnych warunkach 190 000 więźniów, z czego 90 000 zmarło. Przybywający do KL Mauthausen nowi więźniowie dowiadywali się, że z tego miejsca mogą „wyjść jedynie przez komin”. Dowodem na prawdziwość tych słów była średnia długość życia w obozie, która wynosiła około trzech miesięcy.
🟥 Miejsca pamięci, naznaczone cierpieniem i śmiercią ofiar niemieckich zbrodni, powinny pozostawać pod szczególną ochroną oraz być otoczone należytą opieką i zachowane dla przyszłych pokoleń. Stanowią materialne świadectwo historii i przestrogę przed skutkami totalitaryzmu, dlatego nie mogą stawać się przestrzenią zabudowy zacierającej śladów przeszłości. To kolejna próba wymazywania materialnych śladów jednej z największych niemieckich fabryk śmierci. Przypomnijmy, że teren dawnego KL Gusen został po wojnie niemal całkowicie zabudowany osiedlami mieszkaniowymi. Wiele upamiętnień miejsc zbrodni powstało wyłącznie dzięki środkom i zaangażowaniu byłych więźniów obozów oraz ich rodzin.
🟥 Naszym obowiązkiem jest zachowanie tych miejsc w nienaruszonym stanie, ich godne upamiętnienie oraz troska o prawdę historyczną. Zabudowa komercyjna na terenach byłych obozów koncentracyjnych nie tylko narusza powagę tych przestrzeni, ale również osłabia pamięć o ofiarach i zaciera ślady dokonanych zbrodni.
❗ Pamięć jest obowiązkiem, a ochrona miejsc pamięci – wyrazem odpowiedzialności za dziedzictwo historyczne.
#pamięć #nigdywięcej #miejscapamięci #historia #leobersdorf #mauthausen
🎥 Więcej➡ www.youtube.com/watch?v=uwf5Hgl485M -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Adam Chmielowski uczył się w Gimnazjum Realnym im. Pankiewicza w Warszawie, a potem w Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Puławach, jedynej w Królestwie szkole zawodowej o charakterze uczelni wyższej. Studenci z własnej inicjatywy, aby być na wszystko przygotowani, odbywali tam ćwiczenia wojskowe. Jesienią 1862 r. w instytucie powstała tajna organizacja polskiej młodzieży.
⚔ Jak wspomina ksiądz Czesław Lewandowski, który spisał żywot Brata Alberta, usłyszał kiedyś od niego, że młodzież tę „ożywiał wielki patriotyzm, który się ustawicznie podsycał rozgrywającymi się wówczas wypadkami w stolicy Królestwa i w całym kraju”. Podczas Powstania Styczniowego Brat Albert brał udział w kilku bitwach.
🎨 Po powstaniu wyjechał do Monachium, gdzie zapisał się na Akademię Sztuk Pięknych. Stamtąd wysłał na wystawę Towarzystwa Sztuk Pięknych w Krakowie pierwsze obrazy olejne. W październiku 1874 r. wrócił do Warszawy i do Krakowa. W Towarzystwie Sztuk Pięknych wystawił swój obraz „Na pikiecie", a w „Zachęcie" „Ogród miłości" i „Pogrzeb samobójcy".
✝️ Śluby zakonne złożył 25 sierpnia 1888 roku na ręce kard. Albina Dunajewskiego, po czym zawarł umowę z Magistratem miasta Krakowa, zobowiązując się do opieki w dzień i w nocy nad ogrzewalnią miejską. Resztę życia poświęcił ubogim. Jako Brat Albert zakładał schroniska dla biednych i bezdomnych. Założył też zgromadzenia albertynów i albertynek.
🇻🇦 Papież Jan Paweł II kanonizował go 12 listopada 1989 roku.
🗓️ Mija 181. rocznica urodzin Adama Chmielowskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥 PAST-a zdobyta❗
🗓 20 sierpnia 1944 r., po ciężkich walkach, Powstańcy zdobyli budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej – tzw. PAST-y – przy ul. Zielnej 39.
⚔️ Ataku dokonały oddziały batalionu „Kiliński” wraz z grupami saperskimi i minerskimi. O sukcesie akcji przesądziło podpalenie ośmiopiętrowego gmachu.
🚒 🔥 Powstańcy użyli do tego strażackiej motopompy, do której wtłoczyli mieszankę wybuchowych paliw. Skutecznie „wykurzeni” Niemcy ponieśli duże straty – zginęło ponad 30 z nich, a 115 dostało się do niewoli ‼
ℹ Zdobycie jednego z najwyższych budynków ówczesnej Warszawy – pod tym względem ustępował jedynie wieżowcowi Prudentiala – należy do największych sukcesów powstania warszawskiego. PAST-a pozostała w polskich 🇵🇱 rękach do końca zrywu. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Szczecin
@IPN_Szczecin
Zapraszamy na koncert „Śpiewamy polskie pieśni patriotyczne”. Każdy uczestnik otrzyma darmowy śpiewnik, każdy też będzie mógł wziąć udział w konkursie historycznym i wygrać jeden z kilkunastu pakietów z nagrodami. Szczecin, Plac Lotników, 30.08 godz. 17.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🛩️ Po ukończeniu w 1928 r. gimnazjum studiowała, jako jedyna kobieta, na Wydziale Mechanicznym (Sekcja Lotnicza) Politechniki Warszawskiej.
➡️ Po zajęciu Zaolzia przeniosła się wraz z rodziną do pasa przygranicznego – na zlecenie polskich władz organizowała tam punkty sanitarne, wspomagała uciekinierów z Czechosłowacji.
🇵🇱 W 1940 r. zaprzysiężona do ZWZ, współpracowała z Biurem Informacji i Propagandy, pisywała do Biuletynu Informacyjnego. Pawłowic mieszkała w Warszawie i okolicy, współdziałając z oddziałem bojowym Kedywu Zajdlera-Rybickiego „Żbika".
⚔️ W 1943 r. została przydzielona do zadań specjalnych przy Komendzie Obszaru Warszawskiego (propaganda antykomunistyczna). W czasie Powstania Warszawskiego prowadziła nasłuchy radiowe w trzech językach dla KG AK. Była łączniczką i sanitariuszką.
🇬🇧 Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkała na stałe w Wielkiej Brytanii. Od początku pobytu na emigracji brała wraz z mężem czynny udział w życiu emigracji. Jest jedną z założycielek i wieloletnią przewodniczącą Funduszu Inwalidów AK i Pomocy na Kraj.
🇵🇱 Była wiceprzewodniczącą Zarządu Głównego Koła AK w Londynie i redaktorką jego organu – Biuletynu Informacyjnego. Ma w dorobku liczne publikacje w prasie emigracyjnej i cenną działalność archiwalno-wydawniczą, dokumentującą powstanie warszawskie i działalność AK.
➡️ W czasie stanu wojennego prowadziła akcję propagandową i charytatywną, wygłaszając prelekcje po całej Wielkiej Brytanii. Zorganizowała sieć punktów odbioru pomocy charytatywnej.
🗓️ 20 VIII 1911 roku urodziła się Halina Martinowa, uhonorowana przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zgoda władz ukraińskich na ekshumacje w Hucie Pieniackiej
➡ W dniu 18 sierpnia 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej został poinformowany o zgodzie wydanej przez władze ukraińskie w dniu 7 sierpnia na przeprowadzenie ekshumacji na terenie byłej wsi Huta Pieniacka. Zbrodni na polskich mieszkańcach tej miejscowości w dniu 28 lutego 1944 r. dokonali Ukraińcy z 4 Galicyjskiego Pułku Policji SS, związanego z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych ukraińskich bojówek.
➡ Podczas prac poszukiwawczych przeprowadzonych przez pracowników Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w dniach 9–18 czerwca zlokalizowano szczątki ofiar w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 metrów kwadratowych (w tym mogiłę obejmującą obszar 72 metrów kwadratowych).
➡ Jest to druga zgoda na ekshumacje ofiar Zbrodni Wołyńskiej, którą otrzymał Instytut Pamięci Narodowej.
❗ O terminie rozpoczęcia prac poinformujemy w stosownym komunikacie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Premier, doradca prezydenta Lecha Kaczyńskiego, sędzia Trybunału Stanu. Obrońca opozycjonistów w procesach politycznych w okresie PRL, współpracownik KOR i Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Dochował wierności przyrzeczeniu harcerskiemu złożonemu w Szarych Szeregach: „służyć Bogu i Ojczyźnie…”.
🗓 9⃣6⃣ lat temu urodził się Jan Olszewski.
➡️ Ukształtował go dom na warszawskim Bródnie. Stryjeczny brat matki Stefan Okrzeja tworzył Organizację Bojową PPS. Stracony z wyroku władz carskich w 1905 r., stał się symbolem walki o sprawę narodową i robotniczą. Inny krewny – także Stefan – porucznik pilot Wojska Polskiego, poległ w 1939 r. podczas bitwy powietrznej o Warszawę.
➡️ W okresie niemieckiej okupacji w domu Jana Olszewskiego znajdował się lokal konspiracyjny. Był harcerzem Szarych Szeregów. W Powstaniu Warszawskim miał pełnić funkcję łącznika, ale szybkie zakończenie walk na Pradze pozbawiło go możliwości czynnego udziału. Po wkroczeniu Sowietów do Polski przez rok uczestniczył w antykomunistycznej konspiracji. Następnie działał w młodzieżowym kole Polskiego Stronnictwa Ludowego, partii skupiającej wtedy wszystkie siły opozycyjne wobec komunistów.
➡️ Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Należał do zespołu „Po prostu” – tygodnika studentów i młodej inteligencji, który stał się symbolem polskiej „odwilży”. Był współautorem tekstu „Na spotkanie ludziom z AK”, domagającego się przywrócenia czci żołnierzom Armii Krajowej. Brał udział w pracach Klubu Krzywego Koła, będącego przez lata miejscem nieskrępowanej dyskusji intelektualnej. W 1962 r. rozpoczął praktykę adwokacką.
➡ Bronił opozycjonistów w najgłośniejszych procesach politycznych lat 60., 70. i 80. Karany dyscyplinarnie, pozbawiony okresowo możliwości wykonywania zawodu. W latach 70. był inicjatorem, współautorem i sygnatariuszem publicznych wystąpień przeciwko władzom komunistycznym, w tym najbardziej znanego Listu 59, przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL. Należał do współtwórców Komitetu Obrony Robotników. Występował jako oskarżyciel posiłkowy w procesie morderców ks. Jerzego Popiełuszki.
➡ Opowiadał się przeciwko dążeniu do porozumienia z komunistami. Odmówił objęcia z ramienia tzw. strony społecznej stanowiska przewodniczącego „podstolika” do spraw reformy prawa i sądów przy „okrągłym stole”.
🗓 6 grudnia 1991 r. stanął na czele pierwszego niekomunistycznego rządu odrodzonej Polski.
‼ Premier Jan Olszewski przeciwstawił się nieuczciwej prywatyzacji polskiego majątku narodowego. Jego rząd zrealizował uchwałę lustracyjną z 28 maja 1992 r. 4 czerwca 1992 r. został obalony przez obrońców „okrągłego stołu”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie odbyły się centralne uroczystości upamiętniające Juliana Spitosława Kulskiego – wieloletniego wiceprezydenta Warszawy w II RP z udziałem zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego.
🎶 Muzyka: Orkiestra Komendy Wojewódzkiej Policji w KatowicachThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 W sidłach bezpieki i własnej żony
🇵🇱 Adiutant „Łupaszki", żołnierz Armii Krajowej, jeden z najbardziej poczytnych polskich historyków. Po II wojnie światowej inwigilowany przez komunistyczne władze oraz...własną żonę.
🗓️ 19 sierpnia 1970 r. zmarł Paweł Jasienica.
➡️ Urodził się jako Leon Lech Beynar, w rodzinie z długimi tradycjami walki o niepodległość Polski. Uczestniczył w wojnie obronnej Polski w 1939 r., a od 1940 r. był żołnierzem ZWZ-AK oraz redaktorem pism konspiracyjnych.
⚔️ W 1945 r. został adiutantem, a następnie zastępcą rotmistrza Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki" – dowódcy 5 Wileńskiej Brygady AK, działającej po zakończeniu wojny na Podlasiu.
➡ Ranny w potyczce w nocy z 8 na 9 sierpnia, kurował się we wsi Jasienica. Od nazwy tej miejscowości pochodzi jego późniejszy pseudonim. Jako rekonwalescent nie wrócił do oddziału, zerwał z konspiracją, zaczął publikować w „Tygodniku Powszechnym". Uniknął losu większości oficerów 5 Brygady, skazanych na karę śmierci.
➡ Aresztowany w 1948 r. przez UB, został zwolniony dzięki interwencji Bolesława Piaseckiego, co na kilka lat związało go ze środowiskiem Stowarzyszenia PAX.
📖 W latach 50. i 60. opublikował kilkanaście książek o tematyce historycznej, w tym wielotomową, błyskotliwie napisaną historię Polski przedrozbiorowej („Polska Piastów", „Polska Jagiellonów", „Rzeczpospolita Obojga Narodów"), która wprowadziła go do grona najbardziej poczytnych polskich historyków.
➡ W 1964 r. należał do sygnatariuszy Listu 34, a cztery lata później ostro skrytykował decyzję władz o zdjęciu „Dziadów" ze sceny Teatru Narodowego. Został za to gwałtownie zaatakowany przez Władysława Gomułkę i marcowych propagandzistów, a jego nazwisko objęto zapisem cenzorskim.
🟥 Największym osobistym dramatem Pawła Jasienicy było związanie się z Zofią O’Bretenny, która współpracowała z SB i przez kilka lat donosiła na niego i jego przyjaciół.
🏴 Paweł Jasienica zmarł 19 sierpnia 1970 r. na raka płuc.
🎖 W 2007 roku został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Odrodzenia Polski. Instytut Pamięci Narodowej przyznał pisarzowi tytuł Kustosz Pamięci Narodowej. Nagrodę odebrała córka – Ewa Beynar-Czeczott. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 „Chciałem, by Warszawa była wielka. I Warszawa jest wielka. I choć tam, gdzie miały być parki, dziś są barykady, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale, Warszawa, broniąca honoru Polski, jest dziś u szczytu swej wielkości i sławy”!
🗓 19 VIII 1893 r. urodził się Stefan Starzyński, legendarny prezydent Warszawy, zamordowany przez Niemców w 1939 r.
➡️ Był doświadczonym żołnierzem, który w bogatej karierze wojskowej otarł się nawet o służbę w wywiadzie (Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego), gdzie prawdopodobnie zajmował się kwestią ukraińską w pamiętnym roku 1918.
➡️ Podczas służby w Ministerstwie Skarbu dał się poznać jako człowiek nadzwyczaj sumienny i ambitny – pracował nawet 12 godzin dziennie, a swoje obowiązki pełnił nierzadko po godzinach, przynosząc pracę do domu na warszawskim Mokotowie.
➡️ Realizował się także jako wykładowca Szkoły Głównej Handlowej, gdzie nie tylko nauczał, ale zajmował się również działalnością społeczną, fundując stypendium dla najbiedniejszych studentów.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej ciekawostek z życia Starzyńskiego znajdziesz w przystępnie napisanej minibiografii, wydanej przez
#ipn w serii „Patroni naszych ulic”➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 Mija 💯. rocznica urodzin ppor. Henryka Wieliczki ps. Lufa.
🇵🇱 Od września 1943 r. członek oddziału kpt. Wincentego Mroczkowskiego „Zapory”, następnie 5 Brygady Wileńskiej Armii Krajowej.
🇵🇱 Uczestniczył w najważniejszych akcjach brygady. Po jej rozwiązaniu (23 lipca 1944 r.) przedarł się w grupie ppor. Mieczysława Kitkiewicza „Kitka” do Puszczy Augustowskiej. Po rozbrojeniu przez Sowietów został wcielony do 6 batalionu zapasowego 2 Armii WP w Dojlidach Górnych, k. Białegostoku. Zdezerterował w październiku 1944 r. i dołączył do mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, który wiosną 1945 r. odtworzył na Białostocczyźnie 5 Brygadę Wileńską AK. „Lufa” objął funkcję drużynowego, a następnie zastępcy dowódcy 4 szwadronu. Po kolejnej demobilizacji brygady, we wrześniu 1945 r., kontynuował działalność niepodległościową w szeregach patroli dywersyjnych na Pomorzu.
🇵🇱 Z rozkazu „Łupaszki” ściągał zdemobilizowanych żołnierzy do miejsca formowania brygady w okolicach Sztumu. Dowódca pierwszego patrolu leśnego brygady w Borach Tucholskich. Od połowy kwietnia 1946 roku zastępca dowódcy oddziału kadrowego w odtwarzanej na Pomorzu brygadzie, od początku maja 1946 r. dowódca 4 kadrowego szwadronu 5 Brygady Wileńskiej AK.
🇵🇱 Jego akcje cechował dynamizm, umiejętność panowania nad rozwojem sytuacji oraz zdolność podejmowania błyskawicznych decyzji. Dowodzony przez niego pododdział był też zdecydowanie najaktywniejszą jednostką wileńską na Pomorzu, m. in. przemierzył kilkakrotnie Warmię i Mazury. Szwadron dotrwał do amnestii 1947 r., kiedy uległ samorozwiązaniu. Po demobilizacji pododdziału „Lufa” dołączył do działającej na Podlasiu 6 Brygady Wileńskiej AK. Pozostawał bez przydziału w 3 i 2 szwadronie.
🇵🇱 Urlopowany okresowo z powodu śmiertelnej choroby ojca, został aresztowany podczas drogi powrotnej do oddziału na stacji kolejowej Siedlce 23 czerwca 1948 r., w wyniku denuncjacji agenta UBP. Postrzelony w trakcie próby ucieczki.
🟥 Skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Lublinie w trybie doraźnym 24 lutego 1949 r. na karę śmierci. Zamordowany 14 marca 1949 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Szczątki ppor. Henryka Wieliczki ps. Lufa zostały odnalezione przez #ipn podczas prac prowadzonych w kwietniu 2021 r. na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie.
Dowiedz się więcej➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/150895,Ppor-Henryk-Wieliczko-Lu… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W czasie okupacji niemieckiej stolica miała swojego wyjątkowego, ale prawie zapomnianego dziś bohatera, który wykazał się wielką odwagą i poświęceniem. Julian Kulski znalazł się na stanowisku, na którym odpowiedzialność była ogromna, a możliwości działania niezmiernie ograniczone.
❗ Po aresztowaniu prezydenta Stefana Starzyńskiego, to on – aż do wybuchu Powstania Warszawskiego – sprawował pieczę nad okaleczonym miastem. Dziś, w 5⃣0⃣. rocznicę śmierci bohatera, uczciliśmy jego pamięć.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡ Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski zauważył, że Wielka Warszawa – nieujarzmione miasto, które tak odważnie stawiało czoła niemieckiej okupacji – była dziełem dwóch wielkich włodarzy – Juliana Kulskiego i prezydenta Stefana Starzyńskiego.
💬 – Życiorys prezydenta Kulskiego jest biografią prawdziwego polskiego patrioty. Człowieka, który nigdy nie zdradził ideałów, w których został wychowany, a które później realizował w wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej. Tak pięknie przeniósł je w trudny czas okupacji niemieckiej, a potem – po roku 1945 – patriotyczne działania prowadził też w zniewolonym przez komunistów kraju. To jest prawda o prezydencie Kulskim, a tylko prawda jest ciekawa i tylko dla prawdy warto żyć. Dla prawdy, dla piękna i dobra, które stanowią klasyczną triadę będącą fundamentem naszej cywilizacji. Temu fundamentowi hołdował Julian Kulski – prezydent Warszawy w okresie najtrudniejszym – dodał zastępca prezesa IPN, kierując słowa do zebranych przed Pomnikiem Prezydentów Wielkiej Warszawy.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📜– Nazywano go zakładnikiem ratusza, musiał bowiem pozorować uległość wobec okupantów, aby nie narażając polskiej administracji na represje, minimalizować szkodliwość niemieckich zarządzeń. Kilkakrotnie był też zakładnikiem w sensie dosłownym – aresztowany przez Niemców. Pełnił delikatną misję, a zarazem sam stawał się celem podejrzeń i pomówień pozbawionych subtelności i względu na jego prawdziwą, ważną dla Polski Walczącej rolę. Znosił to osobiste poświęcenie z godnością i odwagą – podkreślił w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP Karol Nawrocki.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬Wysłuchaj wypowiedzi zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego podczas uroczystości upamiętniających Juliana Spitosława Kulskiego.
This media couldn't be displayed. See it on the original post.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 Wysłuchaj wypowiedzi zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego podczas uroczystości upamiętniających Juliana Spitosława Kulskiego.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Jewhen Konowalec – masowy terror jako metoda walki z Polską❗
🟥 12 kwietnia 1908 r. od kul zamachowca zginął namiestnik Galicji Andrzej Potocki. Napastnikiem okazał się ukraiński student zarzucający władzom niekorzystne dla Ukraińców sfałszowanie wyborów do Sejmu Krajowego. Mord dokonany na wybitnym, sprzyjającym Ukraińcom, polityku spotkał się z potępieniem wszystkich stron narastającego w Galicji konfliktu narodowościowego. Wywarł jednak wielkie wrażenie na młodym pokoleniu Ukraińców marzących o budowie własnego państwa. Uznali, że terroryzm jest drogą do osiągnięcia tego celu. Wśród nich był Jewhen Konowalec.
🟥 Urodzony w 1891 r. Konowalec należał do pokolenia walczącego na frontach I wojny światowej w szeregach armii austrowęgierskiej. W maju 1915 r. trafił do rosyjskiej niewoli z której zbiegł dopiero w chaosie rewolucji roku 1917. Jesienią tego roku wstąpił w szeregi armii powstającej Ukraińskiej Republiki Ludowej. Jego legendę kształtował udział w obronie Kijowa przed bolszewikami i tłumieniu ich dywersji. Klęski roku 1919 sprawiły, że został internowany w Polsce. Mimo wcześniejszych związków z Symonem Petlurą sprzeciwił się jego idei sojuszu z Polską i wspólnej walki o nowy ład w tej części Europy. Wyjechał do Czechosłowacji, gdzie przygotowywał się do podziemnej walki z bolszewikami po spodziewanym przez niego upadku Polski.
🟥 Historia potoczyła się wbrew jego oczekiwaniom. Powołana z jego udziałem Ukraińska Organizacja Wojskowa (UWO) zdecydowała się na rozpoczęcie działań terrorystycznych przeciwko Polsce. W 1921 r. Konowalec stanął na jej czele i ściśle podporządkował ją swojemu dowództwu. Odtąd jej głównym celem była destabilizacja młodego państwa polskiego na terenie Małopolski Wschodniej. Organizacja cieszyła się wsparciem wrogów II RP. Była finansowana i szkolona przez niemiecki wywiad wojskowy oraz rząd Czechosłowacji. UWO rewanżowała się przekazywaniem informacji wywiadowczych.
🟥 „Zamach Ukraińców na życie Naczelnika Państwa” – informował „Ilustrowany Kurier Codzienny” kilkadziesiąt godzin po ataku na Józefa Piłsudskiego i wojewoda lwowski Kazimierz Grabowski. Kule wystrzelone przez związanego z UWO niegroźnie raniły tylko wojewodę. Nieudany zamach rozpoczął pierwszą falę terroru obejmującego Galicję Wschodnią. Ofiarami terrorystów padali jednak nie polscy politycy, ale głównie lokalni ukraińscy urzędnicy, policjanci, nauczyciele, właściciele ziemscy i działacze polityczni dążący do legalnej działalności na rzecz mniejszości ukraińskiej. Celem podwładnych Konowalca były także banki, urzędy, placówki pocztowe i infrastruktura kolejowa.
🟥 Pod koniec lat dwudziestych Konowalec utracił większość swoich wpływów politycznych na rzecz młodego, znacznie bardziej fanatycznego pokolenia nacjonalistów. Pozostał jednak autorytetem w sprawach organizacyjnych. Do końca życia stał na czele działającego na emigracji Głównego Prowodu OUN, podczas gdy krajowe kierownictwo (na terenie Polski) należało w latach 30. do młodszych działaczy, w tym do Stepana Bandery.
🟥 Tuż po podporządkowaniu UWO powstałej w 1929 r. Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Galicję Wschodnią zalała nowa fala terroru. W sumie w latach 1921-1939 w wyniku terroru UWO i OUN zginęło co najmniej 36 Ukraińców, 25 Polaków, jeden Rosjanin i jeden Żyd. Nacjonaliści ukraińscy liczyli, że ich krew doprowadzi do rozpętania konfliktu narodowego w Galicji Wschodniej. W swojej propagandzie zapowiadali przeprowadzone kilkanaście lat później ludobójstwo. „Każdego kata czeka ten sam los/ Na jedną szubienicę – Lacha i psa” – śpiewali ukraińscy nacjonaliści.
🟥 Pod koniec lat trzydziestych naciski dyplomacji sowieckiej sprawiły, że Konowalec został kolejno wydalony z kilku krajów Europy Zachodniej. Sowiecka agentura powoli zaciskała wokół niego pętlę, mamiąc perspektywą współpracy z rzekomo istniejącą na Sowieckiej Ukrainie organizacją niepodległościową. 23 maja 1938 r. w Rotterdamie sowiecki agent Paweł Sudopłatow wręczył mu pudełko czekoladek, które eksplodowało kilka minut później.
🟥 Jewhen Konowalec zbudował fundamenty działalności kolejnego pokolenia ukraińskich nacjonalistów. Dążąc do destabilizacji II RP nie wahał się przelewać krwi niewinnych Polaków i Ukraińców. Podobnie jak jego młodsi towarzysze upatrywał szansy na budowę jednolitej etnicznie Ukrainy we współpracy z Niemcami. Jego śmierć z rąk sowieckich zbudowała mit jednego z najważniejszych bohaterów wśród ukraińskich nacjonalistów.
🟥 W dniach 14–15 sierpnia 2026 r. w Kijowie odbyły się specjalne uroczystości związane z pochowaniem sprowadzonych z Rotterdamu szczątków Jewhena Konowalca, które spoczęły dziś na tamtejszym Narodowym Wojskowym Cmentarzu Memorialnym, stanowiącym ukraiński odpowiednik Powązek Wojskowych.
#pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #konowalec #upa #oun
🟥 Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ukraina/80402,Pulkownik-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W @PrzystanekH zaprezentowaliśmy poświęconą rodzinie Kulskich wystawę „Dziedzictwo odwagi. Niezwykła historia ojca i syna”.
ℹ️ W ramach wernisażu odbyła się rozmowa z twórcami wystawy, a także debata ekspercka. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝ Ksiądz Roman Kotlarz – symbol Radomskiego Czerwca
🗓 5⃣0⃣ lat temu, 18 sierpnia 1976 roku, w szpitalu w Krychnowicach koło Radomia – w niespełna dwa miesiące po protestach w ramach Czerwca '76 – w wyniku obrażeń zadanych przez „nieznanych sprawców”, zmarł ks. Roman Kotlarz.
➡ Duchowny był kapłanem wrażliwym na ludzką krzywdę, co popychało go do działań, które nie mieściły się w sztywnym gorsecie komunistycznego państwa. To właśnie dlatego ks. Kotlarz 25 czerwca 1976 r. przyłączył się do robotników protestujących na ulicach Radomia, a potem – nie bacząc na osobiste ryzyko – wystąpił w ich obronie w kazaniach.
➡ Specyfika komunistycznego państwa, które nawet w okresie tzw. średniego PRL-u nie zrezygnowało z drastycznych form represji, skazywała go na konfrontację z bezpieką. Co ta konfrontacja oznaczała – wiemy: szykany, bicie, i w konsekwencji śmierć.
🎖 Ksiądz Kotlarz otrzymał pośmiertnie z rąk Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego 🎖 Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami za „ofiarę życia w walce z komunistami o niepodległą Polskę”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej, pobierz broszurę #ipn z serii #patroninaszychulic: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-patr…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj na IPNtv ➡️ Ekspertyza. Śmierć księdza Romana Kotlarza:
www.youtube.com/watch?v=AK8tHat8Heg -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Złożeniem kwiatów przy rodzinnym grobie na Cmentarzu Stare Powązki rozpoczęły się obchody 50. rocznicy śmierci wieloletniego wiceprezydenta Warszawy – Juliana Spitosława Kulskiego.
ℹ️ W uroczystościach bierze udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 50 lat temu w Warszawie zmarł Julian Kulski, żołnierz Legionów Polskich, oficer WP, od 1935 r. wiceprezydent Warszawy. Po aresztowaniu przez Niemców prezydenta Stefana Starzyńskiego został komisarycznym burmistrzem m. Warszawy i funkcję tę pełnił – za zgodą Polskiego Państwa Podziemnego – do sierpnia 1944 r.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/246279,Katarzyna-Adamow-Juli…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Zapoznaj się z programem, współorganizowanych przez #ipn, obchodów 50. rocznicy śmierci prezydenta Juliana Spitosława Kulskiego: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246196,50-rocznica-smierci-prez…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Podczas uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie oddaliśmy hołd Wojciechowi Korfantemu, jednemu z Ojców Niepodległości.
💬 – Wojciech Korfanty przecież w czasach, kiedy Polski nie było, a jednak dorastał jako Polak. Jako polski patriota głęboko przekonany o tym, że Śląsk, z którego się wywodził, do Polski będzie należał. I walczył całe życie o to, aby Śląsk do Polski wrócił, a potem aby ten Śląsk w Polsce się rozwijał – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski został uhonorowany złotym Medalem Bojownika Niepodległości Wojciecha Korfantego oraz Medalem za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy AK.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/246240,Cale-zycie-poswiecil-Pol… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 lat temu w Nowym Jorku zmarł Witold Urbanowicz, as polskiego lotnictwa, w czasie II wojny światowej dowódca Dywizjonu 303.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📜 2️⃣1️⃣ postulatów – jeden z najważniejszych dokumentów świata❗
🗓️ 46 lat temu w Stoczni Gdańskiej Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przedstawił swoje 21 postulatów. W rezultacie największej w historii PRL fali strajków powstał NSZZ „Solidarność”, co można uznać za jedno z najważniejszych wydarzeń XX wieku. Tablice z postulatami znalazły się na liście najbardziej wartościowych dokumentów w dziejach: UNESCO – Pamięć Świata‼️
🚢🏗 Najważniejsze postulaty strajkujących stoczniowców dotyczyły utworzenia Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego i zapewnienia prawa do strajku. Wśród innych znalazły się m. in. żądania przywrócenia praw ludziom zwolnionym z pracy po strajkach w 1970 i 1976, zniesienie represji za przekonania, przestrzeganie zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku i publikacji i wprowadzenie zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej oraz zniesienie przywilejów Milicji Obywatelskiej, Służby Bezpieczeństwa i aparatu partyjnego.
📜📜 Wszystkie postulaty zostały spisane na dwóch drewnianych tablicach przez Macieja Grzywaczewskiego i Arkadiusza Rybickiego, gdańskich studentów i członków Ruchu Młodej Polski, popierających dążenia strajkujących stoczniowców. Wspomniane tablice zostały zawieszone na bramie stoczni. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️W 87. rocznicę śmierci oddaliśmy hołd Wojciechowi Korfantemu składając kwiaty podczas uroczystości przy jego pomniku w Warszawie.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔🇵🇱 Polskie Termopile
⚔ W leżącej 33 km od Lwowa wsi Zadwórze, zwanej niekiedy „Polskimi Termopilami”, rozegrał się najbardziej dramatyczny epizod walk o to polskie miasto podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.
🗓️ 17 sierpnia pod Zadwórzem, batalion ochotników, złożonych głównie z młodzieży szkolnej, harcerzy i obrońców Lwowa 1919 pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego natknął się na przeważające siły bolszewickie 6. dywizji kawalerii z 1. Armii Kawalerii Siemiona Budionnego.
⛰ Po ciężkich walkach Polacy zdobyli pobliskie ufortyfikowane wzgórze i śmiałym atakiem na bagnety zmusili baterię artylerii wroga do zaprzestania ostrzału i wycofania się za wioskę. Mimo ostrzału artyleryjskiego i ognia z karabinu maszynowego, śmiertelny bój trwał jedenaście godzin. W międzyczasie obrońcy odparli sześć szarż konnych.
🐎 Batalion poddał się dopiero po przybyciu nowych oddziałów kawalerii bolszewickiej i po wyczerpaniu się amunicji. Zdziesiątkowani, bez amunicji, walczyli do końca na kolby i bagnety❗
💪🇵🇱 Walki, które miały miejsce w tym rejonie, umożliwiły innym polskim oddziałom odwrót i zajęcie pozycji obronnych w okolicach Lwowa. Powstrzymało to żołnierzy Budionnego i uniemożliwiło mu wzmocnienie armii Tuchaczewskiego pod Warszawą. Pozwoliło to również na przesunięcie części sił polskich z południa do Warszawy, przygotowanie stolicy do jej obrony i skoncentrowanie wojsk w środkowej części rzeki Wieprz do zdecydowanego uderzenia. W wyniku podjętych działań wojsko polskie mogło odnieść zwycięstwo nad bolszewikami w bitwie pod Radzyminem.
🟥 Spośród 330 polskich żołnierzy, którzy wzięli udział w tej nierównej walce, zginęło 318. Większość poddających się została wymordowana przez bolszewików. Dowódca polskiego batalionu kpt. Bolesław Zajączkowski, zwany niekiedy polskim Leonidasem, popełnił samobójstwo wraz z kilkoma ocalałymi oficerami. W walce poległ 19-letni polski Ormianin Konstanty Zarugiewicz. Bronił Lwowa w 1918 r.
🎖️ Za zasługi na polu bitwy został odznaczony orderem Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych. Zwłoki pięciu poległych oficerów, których zidentyfikowano po bitwie, pochowano na Cmentarzu Obrońców Lwowa, a pozostałych poległych – na cmentarzu utworzonym w pobliżu wzniesionego na ich cześć kurhanu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️ Wśród kobiet, które przeszły do historii oporu społecznego w Polsce i dziejów Solidarności, zajmuje szczególne miejsce.
🇵🇱 Wraz z mężem Zbigniewem występowała w obronie ofiar komunistycznej dyktatury najpierw w Komitecie Obrony Robotników (potem KSS KOR), a następnie Solidarności.
🗓️ 17 sierpnia 1940 roku urodziła się Zofia Romaszewska, uhonorowana przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Polak, Ślązak, patriota
📆8⃣7⃣ lat temu zmarł Wojciech Korfanty, jedna najważniejszych postaci w historii Śląska i jego walki o przyłączenie do Polski.
➡ W 1903 r. zasiadł w Reichstagu jako poseł ze Śląska, gdzie reprezentował Koło Polskie. Przeciwstawiał się germanizacyjnej polityce władz niemieckich wobec ludności polskiej, walczył o polepszenie sytuacji niższych warstw społecznych.
📣 25 października 1918 r. wygłosił w niemieckim parlamencie żądanie przyłączenia do państwa polskiego wszystkich polskich ziem zaboru pruskiego. Wojciech Korfanty był jednym z przywódców II Powstania Śląskiego, stanął również na czele III Powstania Śląskiego.
🇵🇱 Uczestniczył w ogólnopolskiej polityce, był wicepremierem w rządzie Wincentego Witosa w 1923 r. Po zamachu majowym w opozycji. Aresztowany w 1930 r., wraz posłami Centrolewu został osadzony w twierdzy brzeskiej. Zwolniony po kilku miesiącach stanął na czele Polskiego Stronnictwa Chrześcijańsko-Demokratycznego i został senatorem. W 1935 roku wyjechał na emigracje, zamieszkał w Pradze, brał udział w powstaniu opozycyjnego wobec sanacji Frontu Morges.
🏴 Wrócił do Polski w kwietniu 1939 r., gdy Hitler wypowiedział układ o nieagresji, ale na kilka miesięcy trafił do więzienia. Wyszedł z niego ciężko chory w lipcu. Zmarł na dwa tygodnie przed wybuchem wojny. Jego pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną.
🎖 W 1997 roku Rzeczpospolita uczciła Korfantego, odznaczając go Orderem Orła Białego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Poznaj tę niezwykłą postać, sięgnij po materiały przygotowane przez IPN ➡️ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/186963,Woj…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 sierpnia 1944 roku w walkach na Starym Mieście polegli żołnierze AK: Tadeusz Gajcy oraz Zdzisław Stroiński – poeci pokolenia Kolumbów.
#powstaniewarszawskie1944 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔥 1⃣0⃣7⃣ lat temu, w nocy z 16 na 17 sierpnia, wybuchło I Powstanie Śląskie. Celem operacji było przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Przez 8 dni powstańcy walczyli z liczniejszym i lepiej wyposażonym przeciwnikiem. Choć zryw nie zakończył się sukcesem, przygotował grunt pod dwa kolejne, zwycięskie już powstania, w 1920 i 1921 roku.
⛏ Iskrą, która zapoczątkowała wybuch Powstania, była masakra górników z kopalni „Mysłowice”, którzy domagali się zaległych wypłat. Gdy 15 sierpnia 1919 r. tłum wtargnął przez bramę na teren zakładu, niemieckie wojsko otworzyło ogień. Zginęło siedmiu górników, dwie kobiety i trzynastoletni chłopiec.
➡️ Walki zaczęły się w nocy 16 sierpnia od ataków na posterunki Grenschutzu – niemieckiej straży granicznej. Jedne z pierwszych potyczek stoczono wokół Czułowa i Tychów. Powstanie objęło powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Trwało do 24 sierpnia 1919 r., a dowodził nim Alfons Zgrzebniok.
➡ W tym czasie na terenie Górnego Śląska stacjonowało 7️⃣0️⃣-8️⃣0️⃣ tys. żołnierzy niemieckich. Wobec takiej dysproporcji sił, zryw nie miał szans powodzenia. W mocy pozostały decyzje międzynarodowe podjęte w Paryżu, a dotyczące organizacji na Górnym Śląsku plebiscytu.
➡️ W 1920 wybuchło drugie powstanie śląskie, w 1921 – trzecie. To ostatnie przesądziło o kształcie granicy polsko-niemieckiej na odcinku śląskim.
‼️ 17 sierpnia 1939 r., w 20. rocznicę wybuchu I Powstania Śląskiego, zmarł Wojciech Korfanty, jeden z najważniejszych polityków II RP, przywódca III Powstania Śląskiego.
🔎 Dowiedz się więcej➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/infografiki-…
📸 Narodowe Archiwum Cyfrowe -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Warszawie, z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odbyły się centralne Obchody Święta Wojska Polskiego, połączone z upamiętnieniem zwycięskiej Bitwy Warszawskiej z 1920 roku.
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępcy prezesa dr hab. Karol Polejowski oraz dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬– Wówczas, w 1920 roku, wszyscy wiedzieli, że spory polityczne kończą się tam, gdzie zaczyna się bezpieczeństwo Rzeczypospolitej, gdzie zaczyna się żołnierz i Wojsko Polskie. Dlatego udało się wygrać w roku 1920, bo silny, odporny naród wiedział, że żeby móc się sprzeczać o przyszłość i o politykę, to trzeba mieć Polskę – powiedział podczas centralnych obchodów Prezydent RP @NawrockiKn.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 ✝️ Jak zginął ks. Ignacy Skorupka ❓
⚠ Jednym z symboli zwycięstwa nad bolszewikami pod Warszawą stał się ksiądz Ignacy Skorupka, kapelan, którego bohaterska postawa i śmierć pod Ossowem 14 sierpnia 1920 r. przeszły do legendy.
➡ Ks. Skorupka pod koniec lipca został kapelanem garnizonu praskiego w Warszawie. W koszarach i na dworcach spowiadał żołnierzy ruszających na front. Na własną prośbę został mianowany kapelanem lotnym 1 batalionu 236 Pułku Piechoty Armii Ochotniczej. Batalion ten składał się głównie z młodzieży gimnazjalnej i akademickiej.
➡ 13 sierpnia 1920 r. wymaszerował na front wraz z batalionem. Wieczorem batalion dotarł do Ossowa w powiecie wołomińskim, leżącego na linii frontu. 14 sierpnia 1920 roku ksiądz Skorupka zginął od postrzału w głowę. O jego śmierci od razu powstały legendy.
📚 Adam Grzymała-Siedlecki we wspomnieniach spisanych w książce „Cud Wisły. Wspomnienia korespondenta wojennego”, pisał:
💬 – W tych to bojach, w pierwszym ich dniu, rozpromieniał naród polski bohaterską śmiercią swoją ksiądz Ignacy Skorupka, kapelan z X dywizji. Jest to chwila ta właśnie, kiedy każdy z bojowników naszych wyczuwa, że na jego czci żołnierskiej spoczęła cześć Ojczyzny, że odeń już tylko zależy, czy padnie Warszawa, czy się ostoi. Wtedy to właśnie młody kapłan, ksiądz Skorupka, na równi ze wszystkimi poczuwa się zesłanym do spełnienia bohaterstwa. Nawdziewa na ramiona znak swojej służby: stułę kapłańską; bierze w dłonie krzyż i – krzyżem tym tylko uzbrojony – wkracza w czołgające się po polu tyraljery. Idzie wyniosły, z krucyfiksem wzniesionym ponad głową, by zewsząd, jak najdalej, widziano, że Chrystus umęczony maszeruje jak prosty żołnierz, z polskimi rycerzami. Przed nim grad kul karabinowych, ulewa z kulomiotów; raz po raz wali przed nim i obok niego szrapnel bolszewicki, granaty wyrywają mu drogę spod nóg, a on – modlitwą i wiarą już uniesiony tam, w górę, do Stwórcy, a tu – jedno już tylko imię, imię Polski mający w pamięci – kroczy, ucieleśniony pomnik heroicznego obowiązku.
💬 Już jest w kurzawie takiej kul, że nie widać go spoza niej, tylko błyszczy krzyż nad głową jego. Tym, co padają, krzyż ów pokazuje drogę do nieba: tam się za chwilę znajdziecie. Tym, co jeszcze żyją, krzyż księdza Skorupki przypomina, za co walczą. Więc wzrasta nieugiętość obrońców. Za Boga i za Ojczyznę! Podwajają się siły, utysiąckrotnia się ich wola zwyciężenia. Aż nareszcie kula nieprzyjacielska zabija świętego kapłana. Któż podejmie się opisać, co na ten widok powstaje w sercach żołnierzy!? Ile się żądzy zrodziło odwetu, pokarania wroga za ten zgon przejasny?! Na okrytym chwałą polu X dywizji pełen nieśmiertelnej glorii pozostał trup księdza Ignacego Skorupki. To miejsce jest uświęcone” – pisał Grzymała-Siedlecki.
➡ Według innych relacji, nie prowadził ataku z krzyżem w ręku, ale towarzyszył części żołnierzy pułku i zginął w czasie udzielania żołnierzowi ostatniego namaszczenia. Władysław Pobóg-Malinowski napisał, iż Skorupka zginął „śmiercią bardziej godną kapłana, ugodzony bowiem został zabłąkaną kulą w chwili, gdy w jakichś opłotkach, pochylony nad ciężko rannym żołnierzem, udzielał mu ostatnich pociech religijnych”.
➡ W komunikacie Sztabu Generalnego WP z 16 sierpnia opisano „bohaterską śmierć ks. kapelana Ignacego Skorupki [...], który w stule i z krzyżem w ręku przodował atakującym oddziałom”.
➡ Bez względu na to, jak było naprawdę, stał się ksiądz Skorupka legendą i symbolem wielkiego poświęcenia wszystkich Polaków dla obrony niepodległości. Legendą żywą do dziś.
🏴 17 sierpnia 1920 r., w dniu pogrzebu ks. Skorupki, wojska bolszewickie znajdowały się już w odwrocie, a szala zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej przechyliła się na stronę Polaków. Bohaterskiego kapłana pochowano na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach, a jego pogrzebowi towarzyszyła wielka manifestacja patriotyczna.
🎖 Naczelnik Państwa Józef Piłsudski pośmiertnie odznaczył ks. Skorupkę Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.
🖼 Jan Henryk Rosen, Ksiądz Skorupka w obronie Warszawy w 1920 r. Obraz namalowany na życzenie papieża Piusa XI, kaplica w Castel Gandolfo.
🔎 Dowiedz się więcej➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-boha… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 15 sierpnia 1893 roku urodził się Nikodem Sulik, generał WP, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty 2. Korpusu Polskiego, walczącej m. in. pod Monte Cassino.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227523,General-Nikodem-Sulik…
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Obiecał ukochanej, że walcząc z bolszewikami zdobędzie Virtuti Militari❗️ Słowa dotrzymał, ale...
✝️ W otoczonych zielenią zaułkach Starego Cmentarza w Łodzi znajduje się wyjątkowy grób. Nad pochowanym tutaj zmarłym wieczną wartę pełni polski żołnierz – naturalnej wielkości rzeźba przedstawiająca spieszonego husarza. Strzeże pamięci o Stefanie Pogonowskim, bohaterze Niepodległej, który miał dwie wielkie miłości – Ojczyznę i „Iskierkę”.
➡️ Chociaż marzył o pokoju, na wojnie był już od 5 lat. Na początku 1920 r. samotny i zmęczony ciągłą wojaczką 25-letni porucznik, niedawno mianowany dowódcą I batalionu w 28 Pułku Strzelców Kaniowskich, wreszcie odnalazł swojąbratnią duszę...
✍️ Ty Ojczyznę kochasz, kochasz kraj nasz drogi,
Który przez lat tyle cierpiał gniot tak srogi.
Kocham Ciebie za to – wiedz, że życie moje
Zdaję całe w ręce Ojczyzny i Twoje
– pisał do Czesławy Żyźniewskiej, którą pieszczotliwie nazywał „Iskierką”.
❤️ Z objęć wielkiej miłości wyrwała go jeszcze większa – do Ojczyzny, zagrożonej w wojnie polsko-bolszewickiej.
🗓 Batalion Pogonowskiego otrzymał rozkaz uderzenia o świcie 15 sierpnia na zajęty przez bolszewików Radzymin. Jednakże w środku nocy Pogonowski zorientował się, że znalazł się praktycznie na tyłach trzech maszerujących na Warszawę, zwycięskich dotychczas, nieprzyjacielskich brygad.
⚔️ O pierwszej w nocy dał rozkaz do ataku na Wólkę Radzymińską. Pod niespodziewanym ogniem ckm-ów czerwonoarmiści wpadli w panikę. Rozpoczęła się najpierw chaotyczna strzelanina, potem zdezorientowane wroga oddziały zaczęły się cofać.
🏴 Gdy w szarości przedświtu jakaś zabłąkana bolszewicka kula trafiła Stefana Pogonowskiego, choć ciężko ranny jeszcze dowodził, jeszcze wydawał rozkazy. Każąc atakować i nie dawać wrogowi chwili na opanowanie sytuacji, nakazywał swemu zastępcy: „Pamiętaj, abyś mi ludzi nie wygubił”.
Kornel Makuszyński był pewien, że porucznik i po śmierci dowodził obrońcami Ojczyzny:
✍️ Oto przed niebieskie sędzię
Święty wiedzie ich kapelan
A przed tron ich wiedzie Boski,
Jasny rycerz – Pogonowski.
🎖 Stefan Pogonowski pośmiertnie został awansowany do stopnia kapitana. Otrzymał też, obiecany ukochanej, Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari.
💔 Prosiłeś mnie, bym ci portrecik dała...
Rzekłeś: Za portret, w boju zdobyć muszę,
I dam ci w zamian – Krzyż Virtuti.
Tylko rok minął...
Znów maj w kwiatach tonie...
W grób z sobą wziąłeś fotografię,
Twój Krzyż Virtuti miałam w trwożnej dłoni,
Myśląc: czy z Krzyżem żyć potrafię?
– napisała jego ukochana „Iskierka”.
💪🇵🇱 Poznaj tę niezwykłą postać➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 15 sierpnia 1917 roku w Lozannie powstał Komitet Narodowy Polski z Romanem Dmowskim na czele.
🇵🇱 Przeniesiony niebawem do Paryża komitet uznany został przez państwa Ententy za oficjalną reprezentację narodu polskiego.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/roman-dmowski/57789,Utwo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪 Kiedy bolszewicy zbliżyli się do Warszawy, sądzili że stolica Polski podda się w ciągu paru godzin. Opór i determinacja, z jaką Polacy bronili warszawskiego przedmościa, uniemożliwiły bolszewikom zniszczenie Rzeczypospolitej. O polskim zwycięstwie przesądził geniusz Naczelnego Wodza, marszałka Józefa Piłsudskiego.
📅 1⃣0⃣6⃣ lat temu, 15 sierpnia 1920 roku, polska armia powstrzymała na przedpolach Warszawy ofensywę bolszewicką. Zwycięska Bitwa Warszawska rozpoczęła się 13 sierpnia.
📚 Jej znaczenie w 1931 roku docenił brytyjski dyplomata lord Edgar Vincent d'Abernon, bezpośredni świadek wydarzeń, który w swojej książce „Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata”, napisał:
💬„Współczesna historia cywilizacji zna mało wydarzeń, posiadających znaczenie większe od bitwy pod Warszawą w roku 1920. Nie zna zaś ani jednego, które by było mniej doceniane”.
❓ Jak wyglądały pierwsze starcia? Komu musieli stawić czoła polscy żołnierze?Bezpośrednio Warszawie zagrażał Front Zachodni pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego, byłego oficera carskiej gwardii, nazywanego „Czerwonym Napoleonem”. Na kierunku warszawsko-modlińskim wystawił on: 19 dywizji strzelców, 2 brygady strzelców oraz 2 dywizje kawalerii zgrupowane w czterech armiach, jak również oddział zbiorczy Grupy Mozyrskiej.
➡️ Jednostki Tuchaczewskiego, które od czasu rozpoczęcia ofensywy 4 lipca przeszły 600 km, zajęły Białoruś i dotarły do Wisły, 13 sierpnia starły się w śmiertelnym boju z Polakami zajmującymi linie fortyfikacji i umocnień przedmościa warszawskiego. Bolszewikom stawiła opór 1 Armia gen. por. Franciszka Latinika, która pierwszego dnia bitwy przyjęła uderzenie sześciu dywizji wroga.
➡️ Walki były niezwykle zacięte. Zwycięstwo Polaków w bitwie pod Ossowem oraz zaciekła obrona Radzymina, który przechodził z rąk do rąk, stały się symbolami pierwszego etapu Bitwy Warszawskiej.
💪🇵🇱 Dowiedz się więcej o polskim zwycięstwie, które zmieniło losy świata. Sięgnij po materiały przygotowane przez IPN ➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/wystawy-elementarne/10361…
🖼 Jerzy Kossak, Cud nad Wisłą, 1930 r., olej na płótnie 201,5 x 291,3 cm, Zamek Królewski w Warszawie – muzeum, fot. Andrzej Ring, Małgorzata Niewiadomska.
#bitwawarszawska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇮🇳 Na skwerze Żołnierzy Tułaczy gen. Władysława Andersa w Warszawie odbyły się uroczystości poświęcone pamięci polskich uchodźców z ZSRS, którzy w okresie II wojny światowej znaleźli schronienie na terenie dzisiejszej Republiki Indii.
ℹ️ W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Podczas drugiej wojny światowej Indie oraz ich mieszkańcy udzielili schronienia Polakom ewakuowanym z nieludzkiej ziemi. Dla naszych rodaków była to szansa na przetrwanie oraz rozpoczęcie nowego życia. W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej serdecznie dziękuję za okazaną pomoc – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 „Krwawa Sobota” w Kwidzynie
🗓 14 sierpnia 1982 roku w Kwidzynie milicja i straż więzienna przeprowadziły wyjątkowo brutalną pacyfikację obozu internowania dla działaczy „Solidarności”. W jej wyniku – jak wykazało śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej – pobito ponad 1️⃣0️⃣0️⃣ internowanych.
➡️ Ośrodek Odosobnienia w Kwidzynie, założony jako miejsce przetrzymywania członków opozycji antykomunistycznej, zaczął funkcjonować 4 kwietnia 1982 r. Był drugim co do wielkości tego rodzaju miejscem na Pomorzu.
➡️ Internowani mieli prawo do widzeń z rodziną raz w miesiącu. 7 sierpnia 1982 roku jeden z nich zdołał uciec z ośrodka. Wydarzenie to, wraz z urządzanymi przez więźniów każdego 13. dnia miesiąca symbolicznymi protestami z okazji rocznicy wprowadzenia stanu wojennego, było przyczyną do odwołania dotychczasowego komendanta i zastąpienia go mjr. Juliuszem Pobłockim z Zakładu Karnego w Sztumie.
➡️ 14 sierpnia 1982 r. w wyznaczonym dniu odwiedzin, zgodnie z wytycznymi nowego komendanta, nie wpuszczono do ośrodka już oczekujących rodzin internowanych. Wywołało to protest wśród osadzonych. Władze ośrodka podjęły wyjątkowo brutalną akcję pacyfikacyjną, w której wykorzystano oddziały milicji i służby więziennej. Podczas akcji wielu protestujących odniosło ciężkie obrażenia.
➡️ Sprawa pacyfikacji protestu internowanych z 14 sierpnia 1982 roku zakończyła się w Sądzie Wojewódzkim w Elblągu, jednak na ławie oskarżonych nie zasiedli bestialscy sprawcy pacyfikacji, lecz kilku internowanych, dotkliwie pobitych tego dnia. Protestujący zostali skazani, jednak w wyniku amnestii z 21 lipca 1983 r. postępowanie wobec nich zostało umorzone, podobnie jak postępowanie wobec funkcjonariuszy służby więziennej w Kwidzynie, którzy brali udział w pobiciach internowanych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ Janusz Kurtyka urodził się 13 sierpnia 1960 r. w Krakowie. Był absolwentem Wydziału Historyczno-Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył studia doktoranckie w Instytucie Historii PAN, gdzie w 1995 r. obronił rozprawę doktorską z zakresu nauk humanistycznych. W 2000 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego.
️
➡️ Od 1979 roku działał w opozycji antykomunistycznej, był m. in. współzałożycielem Niezależnego Zrzeszenia Studentów w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także wykładowcą podziemnego Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego. W związku z zaangażowaniem w działalność opozycyjną był rozpracowywany przez SB.
️
➡️ W latach 2000–2005 był organizatorem i dyrektorem Oddziału IPN w Krakowie, zaś 9 grudnia 2005 r. został wybrany przez Sejm RP na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
️
🇵🇱 IPN pod jego kierownictwem stał się jedną z najważniejszych instytucji polskiego życia publicznego, zabierającą głos w sprawach polskiej historii najnowszej.
💬 – Wolni ludzie w wolnym kraju mają prawo do prawdy historycznej o swojej najnowszej historii – powtarzał prezes Kurtyka. Był przeświadczony, że IPN ma do odegrania ważną rolę w procesie wychodzenia Polaków z totalitarnej przeszłości i przysłuży się budowie wolnego społeczeństwa.
🇵🇱 Prezes IPN nie miał wątpliwości, że kierowana przezeń instytucja powinna poszerzać świadomość historyczną Polaków. Dostrzegał konieczność zdefiniowania priorytetów polityki historycznej, która powinna być realizowana przez inne instytucje państwowe przy wykorzystaniu badań prowadzonych w Instytucie. Był przekonany, że „polityka historyczna powinna być oparta na prawdzie historycznej”, że musi promować to, „co państwo polskie uważa za swój powód do dumy”.
️
🎖️ Za swą pracę Janusz Kurtyka został w 2009 roku uhonorowany Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a pośmiertnie – Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Wolności i Solidarności. Otrzymał też tytuł Kustosza Pamięci Narodowej.
️
🏴 Zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu prezydenckiego w Smoleńsku, w drodze na uroczystości upamiętniające 70. rocznicę Zbrodni Katyńskiej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 13 sierpnia 1977 roku zmarł abp Antoni Baraniak, przed II wojną sekretarz prymasa Polski kard. Augusta Hlonda, po wojnie – prymasa Stefana Wyszyńskiego.
📲 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227493,Antoni-Baraniak-arcyb… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 1⃣1⃣1⃣ lat temu, 13 sierpnia 1915 roku, urodził się Waldemar Szwiec „Robot”, jeden z najaktywniejszych cichociemnych, żołnierz kampanii polskiej 1939 r., kampanii francuskiej 1940 r., artylerzysta, pancerniak i spadochroniarz, rzutki dowódca partyzanckiego oddziału Armii Krajowej na Kielecczyźnie. Bohater, który umiłowanie Ojczyzny wyniósł z domu rodzinnego.
⚔ We wrześniu 1939 r. brał udział w obronie Bydgoszczy, walczył w bitwie nad Bzurą, bronił Warszawy. Po kapitulacji stolicy trafił do niewoli niemieckiej, z której udało mu się zbiec. We Francji dołączył do 10. Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka. Po klęsce Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie został cichociemnym w 1942 r. Tam przyjął pseudonim „Robot”. Po krótkim okresie aklimatyzacji w okupowanej Warszawie Szwiec otrzymał przydział do Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK, a w czerwcu 1943 r. został dowódcą jednego w pododdziałów Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”.
🏴 Zginął 14 października 1943 r. podczas obławy Wielkiej Wsi, do której doszło z powodu zdrady jego podkomendnego, będącego agentem gestapo.
👤 Sylwetkę „Robota” można zawrzeć w suchym, encyklopedycznym wpisie, ale można też pójść o krok dalej i zapytać, skąd biorą się bohaterowie❓ W wypadku Szwieca odpowiedź nasuwa się sama – jaki ojciec, taki syn❗
🏠🇵🇱 Waldemar wyrósł w domu, w którym dwie splatające się ze sobą wartości – ciężką praca oraz umiłowanie Ojczyzny – postawione były w centrum. Ojciec „Robota”, Józef, biorąc przykład ze swojego ojca, wyjechał „na dorobek” do Chicago. Tam zgromadził spory majątek, który pomnożył później w Polsce. Kiedy pośród amerykańskiej Polonii ogłoszono mobilizację, jako ochotnik wstąpił do „Błękitnej Armii” gen. Hallera. Brał udział w wojnie z Ukraińcami i bolszewikami, a gdy granice odradzającej się Rzeczypospolitej okrzepły, osiadł w Toruniu, sprowadzając do miasta żonę i siedmioletniego wówczas syna.
💸 ☕ Józef Szwiec doskonale radził sobie w biznesie. Zaczął od składu z wyrobami tytoniowymi, by już niebawem otworzyć najmodniejszą kawiarnię w mieście. „Pomorzanka” reklamowała się jako „najbardziej reprezentacyjna w stolicy Wielkiego Pomorza”. Lokal przy ul. Szerokiej, głównej arterii Starego Miasta, odwiedzały miejscowe elity – intelektualiści, politycy i artyści, a wystrój jednej z kawiarnianych sal projektowała Jadwiga Raczkiewicz, żona wojewody pomorskiego i późniejszego prezydenta RP na uchodźstwie.
📽 Ojciec uczynił Waldemara współwłaścicielem interesu, a sam zajął się rozwijaniem kolejnych przedsiębiorstw. Z początkiem lat trzydziestych nabył dwa toruńskie kina, powołując „Zjednoczone Kinoteatry Światowid i Palace”. Każda z sal kinowych mogła pomieścić przeszło 400 widzów, a novum natury biznesowej był fakt, że pośród klientów rozsyłane były ankiety, w których ci mogli ocenić jakość usług, a także zasugerować repertuar, jakiego sobie życzą.
💰❤ Józef Szwiec doskonale rozumiał, czym jest „społeczna odpowiedzialność biznesu”. Gromadzone środki hojnie dystrybuował między różne organizacje, szczególnie wspierając miejscowego „Sokoła” oraz Związek Hallerczyków, którego był aktywnym członkiem. Warto zresztą dodać, że podczas jednej z wizyt na Pomorzu gen. Haller zatrzymał się właśnie w domu Szwieców.
🌊🏊♂️ Józef znany był nie tylko jako biznesmen i filantrop. Szerokim echem odbił się bohaterski czyn przedsiębiorcy, który bez wahania rzucił się w nurt Wisły, ratując czterech tonących chłopców. Można powiedzieć, że sprawność i talenty sportowe ojca przeszły na syna, bowiem Waldemar również dał się poznać jako doskonały pływak. Zwyciężył w zawodach „Wpław wzdłuż Torunia”, zdobył mistrzostwo miasta oraz Pomorza. Wolny czas spędzał na pokładzie „Melanii” – należącej do ojca łodzi żaglowej⛵
⚔ We wrześniu ’39 Józef Szwiec, znów jako ochotnik, stanął do walki. Tym razem z Niemcami. Trafił do niewoli, stając się więźniem oflagów w Arnswald i Woldenberg. W lutym 1945 roku wrócił do Torunia. Ciężko doświadczony śmiercią syna i wojenną tułaczką, nie poddał się. Postanowił choć w części odbudować biznes, którym zarządzał przed niemiecką agresją. Nowi okupanci skutecznie mu to uniemożliwili. Ostrzeżony o groźbie aresztowania przez bezpiekę, opuścił Toruń i udał się do Warszawy. Działką przy ulicy Rybaki, wraz ze zrujnowaną willą – domem, w którym wychował się jego ukochany syn, oddał Instytutowi Maryjnemu. Dziś wznosi się w tym miejscu kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🖼 Poznaj biografię „Robota”, sięgnij po wystawę przygotowaną przez IPN➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/176…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Wojna światów 1920❗ Polacy wygrali❗
💬 „Polska wojna była najważniejszym punktem zwrotnym nie tylko w polityce Rosji Sowieckiej, ale także w polityce światowej. […] Wszystko tam, w Europie, było do wzięcia. Lecz Piłsudski i jego Polacy spowodowali gigantyczną, niesłychaną klęskę sprawy światowej rewolucji” – powiedział Włodzimierz Lenin o roku 1920.
❗ Warto przypomnieć jeszcze jeden cytat. To słowa Michaiła Tuchaczewskiego, jednego z najzdolniejszych sowieckich dowódców, który w rozkazie do swoich żołnierzy ruszających na Polskę napisał: „Przez trupa białej Polski do światowej rewolucji!”.
📅 13 sierpnia 1920 r. rozpoczęła się Bitwa Warszawska, jedna z najważniejszych batalii w dziejach świata. Bolszewicy stali już u wrót stolicy Polski. To Polacy 106 lat temu zapobiegli przeniesieniu do Europy bolszewickiej ideologii, a przede wszystkim związanym z nią zbrodniom. W skrócie:
💪🇵🇱 Polska obroniła Europę przed komunizmem. Walczyła niemal samotnie. Wojnę prowadziło dopiero co powstałe państwo, którego obywatele przez ponad 120 lat rozdzieleni byli przez trzy systemy zaborczych krajów. Państwo, które w trakcie wojny tworzyło dopiero swoją gospodarkę i system administracyjny.
⚔ Problemem było również stworzenie armii mogącej odeprzeć atak bolszewicki (różne uzbrojenie, kadra dowódcza o różnych doświadczeniach wyniesionych z armii zaborczych, brak własnego przemysłu zbrojeniowego, uzależnienie od dostaw broni z innych państw).
❗ Ponad sto tysięcy ludzi zgłosiło się do Armii Ochotniczej, na czele której stanął gen. Józef Haller.
🚫 Działaliśmy przy pewnej obojętności, a nawet wrogich posunięciach głównych państw europejskich. Czechosłowacja i Niemcy blokowały dostawy broni.
🇵🇱🤝🇭🇺 Mogliśmy liczyć na Węgry, które tuż przed Bitwą dostarczyły nam zapasy brakującej już amunicji, a także ogłosiły gotowość, by przysłać nawet 30-tysięczny korpus ekspedycyjny❗
🇵🇱🤝🇫🇷 Wsparli nas Francuzi – częściowo za pieniądze, ale ich wkład strategiczny był cenny. Charles de Gaulle, późniejszy prezydent Francji, jeszcze w 1918 r. zaciągnął się do polskiej armii formowanej przez gen. Józefa Hallera. W Polsce szkolił polskie wojsko. W przeddzień Bitwy poprosił o przydział do jednostki frontowej.
🇵🇱🤝🇺🇸 Amerykańscy ochotnicy stworzyli eskadrę lotniczą. Jednym z jej twórców był Merian C. Cooper, późniejszy producent King Konga, jeden z najważniejszych ludzi Hollywood 🦍🛩
❗ Polacy dokonali niezwykłego czynu, który scementował naszą wspólnotę narodową, a Europa została ocalona przed czerwoną falą terroru i barbarzyństwa❗
🖼 Na postawie grafiki Jakuba Różalskiego „Sierp i młot”
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej, sięgnij po wystawę przygotowaną przez IPN➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/wystawy-elementarne/10361…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 1⃣5⃣3⃣ lata temu urodził się Józef Haller, jeden z twórców polskiej niepodległości, człowiek cieszący się wdzięczną pamięcią szczególnie na Pomorzu 🇵🇱.
➡ Studiował artylerię w Akademii Technicznej w Wiedniu. Podczas służby w armii przebywał we Lwowie, w Krakowie i Stanisławowie. Został odznaczony Medalem Zasługi Wojskowej. Po zakończeniu kariery wojskowej zaangażował się w prace społeczne.
➡ Po wybuchu Wielkiej Wojny był dowódcą Legionu Wschodniego, rozwiązanego we wrześniu 1914 r. Dowódca 3. Pułku Legionów Polskich. W lipcu 1917 r. nie brał czynnego udziału w kryzysie przysięgowym, który rozpoczął się z inicjatywy Józefa Piłsudskiego i miał na celu nakłonienie legionistów i nowych polskich rekrutów do nieskładania przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec i Austro-Węgier.
➡ W 1916 r. został dowódcą II Brygady Legionów Polskich („Żelazna”, Karpacka). W ramach protestu przeciwko postanowieniom traktatu brzeskiego, zgodnie z którym Ukrainie oddano Chełmszczyznę, przebił się przez front austriacko-rosyjski pod Rarańczą i połączył się z polskimi jednostkami w Rosji.
➡ W 1918 r. dowodził II Korpusem Polskim na Ukrainie. Po zaciętej bitwie pod Kaniowem i rozbiciu Korpusu przez Niemców udało się mu przedrzeć do Moskwy, a następnie przez Murmańsk do Francji. Po przybyciu do Francji, w październiku 1918 r., objął dowództwo nad formującą się Armią Polską. Po zakończeniu wojny polskie oddziały zostały przetransportowane do odradzającej się Polski.
➡ W październiku 1919 r. został dowódcą Frontu Pomorskiego i odpowiadał za przejęcie Pomorza w 1920 r. 10 lutego tego roku dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem. Podczas wojny polsko-bolszewickiej był generalnym inspektorem Armii Ochotniczej.
➡ We wrześniu 1939 r. przedostał się do Rumunii, a następnie do Francji. W rządzie gen. Władysława Sikorskiego był ministrem bez teki. W latach 1940–1943 minister oświaty w rządzie w Londynie. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał w Wielkiej Brytanii.
🏴Zmarł w 1960 r. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie. W 1993 r. jego prochy wróciły do Polski i zostały złożone w kościele św. Agnieszki w Krakowie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔍 Poznaj fascynującą biografię gen. Hallera, sięgnij po publikację #ipn ➡️ poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/41046,General-Jozef-Hal…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Błękitny generał i jego ochotnicy ⚔️
🗓 1⃣5⃣3⃣ lata temu urodził się Józef Haller, jeden z twórców polskiej niepodległości, człowiek cieszący się wdzięczną pamięcią szczególnie na Pomorzu. Przeszedł do historii jako dowódca Błękitnej Armii oraz ten, który w Pucku dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem. Warto pamiętać, że był też dowódcą Frontu Północnego, członkiem Rady Obrony Państwa oraz Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej w wojnie polsko-bolszewickiej.
⚔️🇵🇱 Armia Ochotnicza otrzymała pełne poparcie społeczne i polityczne w kraju, oczywiście wyłączając z tego grona komunistów. W jej szeregi mogły zgłaszać się osoby w przedziale wiekowym 17–50. Jednak nierzadko na front trafiali chłopcy w wieku lat 15. I to właśnie młodzież, w tym harcerska, stanowiła trzon tworzonych formacji ochotniczych.
💪🇵🇱 Akcja werbunkowa do Armii Ochotniczej doprowadziła w bardzo krótkim czasie do dużego odzewu ze strony społeczeństwa polskiego. Na apel Rady Obrony Państwa, podpisany przez Józefa Piłsudskiego: „Niech na wołanie Polski nie zabraknie żadnego z jej wiernych i prawych synów, co wzorem ojców i dziadów pokotem położą wroga u stóp Rzeczypospolitej. Wszystko dla zwycięstwa! Do broni!”, odpowiadały wszystkie środowiska i stany. Tworzyły się punkty werbunkowe, mnożyły przykłady ofiarności. W ciągu kilku dni Polska stała się innym krajem. Ucichły partyjne kłótnie i spory, ustały strajki. W szeregi Armii Ochotniczej wstąpiło ponad 100 tysięcy osób, w tym 30 tysięcy mieszkańców Warszawy❗
🏴 Do historii przeszedł batalion ochotniczego pułku sformowanego z warszawskich uczniów i studentów w budynku szkoły im. Władysława IV na Pradze. 14 sierpnia stoczył słynny bój pod Ossowem, gdzie poległ kapelan oddziału ks. Ignacy Skorupka, zachęcając swoich dawnych uczniów do ataku.
➡ Wiadomości o tworzeniu Armii Ochotniczej, której dowództwo objął gen. Józef Haller, dodawały optymizmu polskim żołnierzom, znajdującym się w ostatnich tygodniach w odwrocie, i zachęcały do dalszych ofiar w walce z bolszewickim najeźdźcą.
➡ Ochotników wcielano do oddziałów już istniejących, „w których podnosili morale, a sami od starych żołnierzy uczyli się wojennego rzemiosła”. W trakcie walk okazało się to słusznym posunięciem.
💪 Dziś możemy śmiało powiedzieć, że dzięki Armii Ochotniczej wygraliśmy Bitwę Warszawską i jedną z najważniejszych wojen świata, a tym samym ocaliliśmy Europę przed bolszewicką nawałą❗
📷 Narodowe Archiwum Cyfrowe, gen. Józef Haller na placu Teatralnym w Toruniu.
⚔️ Dowiedz się więcej o Armii Ochotniczej➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/103038,IPN-upamietni-zolnierzy-… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Zapraszamy na wernisaż wystawy „Dziedzictwo odwagi. Niezwykła historia ojca i syna”, poświęconej losom Juliana Spitosława Kulskiego i Juliana Eugeniusza Kulskiego.
📷 17 sierpnia 2026 r.
📷 godz. 17:00
📷 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego
ul. Marszałkowska 107, Warszawa
📷 Metro Świętokrzyska
Wystawa opowiada historię ojca i syna, których życie i postawa są świadectwem odwagi, służby i przywiązania do Polski.
Elementem ekspozycji będzie prezentacja filmu "Goliat - zapomniany bohater"
www.youtube.com/watch?v=lf96y_ZZ44Q&t=4s
Serdecznie zapraszamy! -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
Wśród Powstańców Warszawskich znalazło się wielu kapłanów. Jednym z nich był ks. Wiktor Potrzebski, który w czasie swojej pracy duszpasterskiej posługiwał m.in. w Bełchatowie i Piotrkowie Trybunalskim.
Towarzyszył walczącym, ale także udzielał ślubów PowstańcomThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Zapraszamy na uroczystość upamiętniającą 80. rocznicę rozbicia przez żołnierzy Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” komunistycznego więzienia św. Michała w Krakowie.
▶️ 18 sierpnia 2026, godz. 11.00, ul. Poselska 3
ℹ️ krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/246112,80-rocznica-rozb… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🇵🇱 „Skarby z piwnic i barykad” – wyjątkowy wieczór poświęcony pamięci Powstańców Warszawskich i niezwykłym pamiątkom Grupy Historycznej „Radosław”.
📅 20 sierpnia | 🕔 17:00
📍 Centralny Przystanek Historia, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
🎟️ Wstęp wolny!
W programie rozmowa z Powstańcami Warszawskimi, którą poprowadzi red. @k_swiatek. W spotkaniu udział weźmie także Michał Zarychta, ekspert z @ipn_warszawa.
O powstańczych pamiątkach odnalezionych w piwnicach i na barykadach opowie Tomasz Karasiński.
Zapraszamy! 🇵🇱
#powstaniewarszawskie #historia #warszawa #ipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 1⃣1⃣2⃣ lat temu pododdziały I Kompanii Kadrowej wkroczyły do Kielc.
📜 Z tej okazji Józef Piłsudski wydał „Odezwę na wkroczenie wojsk polskich do Królestwa Kongresowego”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 1⃣2⃣4⃣ lata temu urodził się Antoni Kocjan – inżynier, konstruktor szybowców, pilot. W czasie II wojny światowej w wywiadzie lotniczym ZWZ-AK.
🟥 Aresztowany przez Niemców, rozstrzelany 13 sierpnia 1944 roku w więzieniu na Pawiaku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💰 Jak „wyrwać” Niemcom 100 milionów❓
🗓8⃣3⃣ lata temu w centrum Warszawy, po trwającym zaledwie dwie i pół minuty ataku na samochód bankowy, Armia Krajowa zdobyła ponad 105 milionów okupacyjnych złotych.
❗️ Akcja „Góral” jest powszechnie uznawana za jedną z najlepiej przeprowadzonych w dziejach ruchu oporu w okupowanej Europie. Kryptonim akcji pochodzi od potocznego określenia 500-złotowego banknotu emitowanego podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie.
➡ Przygotowania do ataku trwały 14 miesięcy. W jego wykonaniu nie przeszkodziło nawet aresztowanie „Grota”. Nowy dowódca AK, gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, utrzymał bowiem dotychczasowy rozkaz w mocy, nie dokonując żadnych zmian w planie, który uznano za majstersztyk.
⚔️ Brawurowo wykonana akcja, do której doszło na ul. Senatorskiej, w samym centrum Warszawy, trwała zaledwie 150 sekund. Przeprowadzili ją żołnierze „Kedywu” z oddziału „Motor” dowodzonego przez Romana Kiźnego „Polę”. Na miejscu zginęło sześciu Niemców, a łupem AK padło ponad 105 mln złotych.
💬 Komiks Akcja „Góral”. 12 sierpnia 1943 ➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/gry-i-komiksy/komiksy/168409,Ak… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Pod ufundowaną przez #ipn tablicą pamięci na pl. o. Studzińskiego w Krakowie złożyliśmy hołd ofiarom operacji polskiej NKWD, zamordowanym w Związku Sowieckim w latach 1937-1938.
🔎 krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/245824,W-Krakowie-uczci… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Rozkaz nr 00485 – Operacja Polska NKWD 1937–1938 - zbrodnia, o której nie wolno zapomnieć.
Aresztowano ich, ponieważ byli Polakami. Wielu nigdy nie wróciło do domu.
IPN prezentuje film poświęcony ofiarom jednej z najtragiczniejszych i przez lata przemilczanych zbrodni sowieckiego terroru.
W latach 1937-1938 zamordowano ponad 100 tys. Polaków, a dziesiątki tysięcy deportowano do łagrów i na zesłanie.
Film, z wykorzystaniem obrazów wygenerowanych przez AI, przypomina losy polskich społeczności zniszczonych podczas Wielkiego Terroru.
📽️🎞️📺 Wykorzystane w filmie obrazy wygenerowane przy pomocy sztucznej inteligencji przywołują atmosferę represji i przypominają świat polskich społeczności, który został zniszczony podczas Wielkiego Terroru.
Film można również obejrzeć na naszym kanale YouTube IPNTv. Dostępne są także wersje angielska 🇬🇧oraz i 🇷🇺rosyjska.
➡️ youtu.be/wemTXjWrpY4 🇬🇧
➡️ tiny.pl/q34gnqqwv 🇷🇺
#operacjapolska #zbrodniesowieckie #wielkiterror #historia #polskahistoria #aigenerated #videoThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Była córką wielkiego ochmistrza na dworze cesarza Franciszka Józefa I. Jej ojciec, ówcześnie jeden z najbogatszych Polaków, kolekcjonował dzieła sztuki. Karolina już w wieku 28 lat uzyskała stopnień doktora na Uniwersytecie Wiedeńskim. Temat pracy doktorskiej dotyczył interpretacji „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła, artysty, którego twórczość stałą się jej życiową pasją.
🗓 Karolina Lanckorońska urodziła się 11 sierpnia 1898 roku.
➡ Po śmierci ojca, w związku z odziedziczonym spadkiem, wyjechała do Lwowa, gdzie rozpoczęła pracę na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Jako pierwsza kobieta w Polsce uzyskała tytuł docenta z zakresu historii sztuki i została zatrudniona na stanowisku kierownika Katedry Historii Sztuki na Wydziale Humanistycznym tej uczelni.
➡ Wybuch wojny zastał ją w Rzymie, ale zdecydowała się na powrót do Lwowa. Nie przerwała pracy na uniwersytecie, pomimo tego, że po wkroczeniu wojsk sowieckich była wielokrotnie przesłuchiwana przez NKWD. Zaangażowała się także w działalność niepodległościową, wstępując 2 stycznia 1940 r. do Związku Walki Zbrojnej.
➡ 10 kwietnia 1940 r. została zwolniona z pracy na uczelni. Tego samego dnia, ukrywając się, uniknęła aresztowania przez Sowietów. Po ucieczce do Krakowa pracowała dla Polskiego Czerwonego Krzyża i Rady Głównej Opiekuńczej. Generał Tadeusz Bór-Komorowski wydał jej rozkaz zerwania dotychczasowych kontaktów konspiracyjnych i prowadzenia wyłącznie jawnej działalności.
🟥 W maju 1942 r. Lanckorońską zatrzymało Gestapo. Trafiła do kobiecego obozu w Ravensbrück. Prowadziła tam tajne komplety z historii sztuki dla więźniarek. Pobyt w tym strasznym miejscu ostatecznie zmienił jej stosunek do narodu niemieckiego...
💬 „Bach, Dürer, Hölderlin, Beethoven, przecież oni wszyscy rzeczywiście żyli i tworzyli i również rzeczywiście byli Niemcami (...), a teraz ci sami Niemcy własną swoją egzystencją hańbią ludzkość, do której należą. Kto za to, co się tutaj dzieje, będzie kiedyś odpowiadał? Przecież nikt nigdy nie będzie mógł powiedzieć, że to wszystko dlatego się stało, że kilku zbrodniarzy dorwało się do władzy. Nie jest ich przecież kilku, są ich legiony (...)”.
➡ Z obozu zwolniono ją 5 kwietnia 1945 r. Po zakończeniu wojny wyjechała do Bolonii, gdzie wstąpiła do polskiego wojska. Awansowana do stopnia porucznika została oficerem prasowym 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Dla żołnierzy organizowała studia wyższe.
🏴 Powojenna rzeczywistość i przejęcie władzy w Polsce przez komunistów sprawiły, że pozostała we Włoszech do końca swoich dni. W latach '90 przekazała ocalałe z dziejowej zawieruchy pozostałości kolekcji dzieł swojego ojca polskim instytucjom kulturalnym. Karolina Lanckorońska zmarła w Rzymie 25 sierpnia 2002 r., w wieku 104 lat.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Jak Karolina Lanckorońska doprowadzała do rozpaczy oficerów NKWD❓
➡️ W jaki sposób przyczyniła się do degradacji komendanta Gestapo❓
➡️ Dlaczego w obozie w Ravensbrück mogła liczyć na specjalne traktowanie❓
👉 Dowiedz się, czytając biogram polskiej bohaterki: -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Organizowane przez @BUWiM_IPN uroczystości w hołdzie ofiarom „operacji polskiej” odbyły się przed Pomnikiem Poległym i Pomordowanym na Wschodzie.
🇵🇱 Wziął w nich udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 Spośród skazanych przez tzw. trójki NKWD blisko 140 tysięcy Polaków wyrok śmierci otrzymało ponad 111 tysięcy, czyli aż cztery piąte! Reszta w ogromnej większości trafiła do łagrów, co również często równało się pozbawieniu życia. Żony skazanych także osadzano w łagrach, a odebrane im dzieci umieszczano w sierocińcach. Nielicznym naszym rodakom, których nie aresztowano, odbierano pamięć – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dzisiaj spotykamy się, aby oddać hołd naszym rodakom, którzy byli prześladowani, stracili życie, wolność, zdrowie, imiona i nazwiska w ramach tzw. operacji antypolskiej. Polaków, podobnie zresztą jak inne narodowości mieszkające na terenie Związku Sowieckiego - Niemców, Żydów, Ukraińców, Białorusinów – Stalin i jego biuro traktowali jak wrogów. Ale największa skala represji dotknęła Polaków. Byli mordowani tylko dlatego, że właśnie byli Polakami – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski wziął udział we współorganizowanych przez @BUWiM_IPN obchodach upamiętniających 82. rocznicę powstania Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 W ciągu blisko półwiecza PRL historia Narodowych Sił Zbrojnych należała do najbardziej zmanipulowanych i zafałszowanych rozdziałów naszych dziejów najnowszych. Komuniści ze szczególną zaciekłością prześladowali kadrę dowódczą NSZ. Wielu oficerów pod spreparowanymi zarzutami skazano na karę śmierci lub długoletnie więzienie. Przez dekady szykanowano nawet szeregowych żołnierzy i ich rodziny – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn.
✉️ Przeczytaj cały list Prezydenta: www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/lis…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Wysłuchaj wypowiedzi zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 11 sierpnia 1947 roku przed komunistycznym sądem w Krakowie rozpoczął się pokazowy proces władz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN).
❗️ Głównymi oskarżonymi byli: płk Franciszek Niepokólczycki (na zdjęciu) oraz krakowscy działacze PSL – Stanisław Mierzwa i Karol Buczek.
🟥 W efekcie tej zbrodni sądowej zapadło 8 wyroków śmierci. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 11 sierpnia 1944 roku na Kielecczyźnie pod dowództwem kpt. Antoniego Dąbrowskiego–Szackiego „Bohuna” powstała Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227457,Rocznica-powstania-Br… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie przy Pomniku Poległych i Pomordowanych na Wschodzie wkrótce rozpoczniemy uroczystość upamiętniającą ofiary „operacji antypolskiej” NKWD.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Operacja polska NKWD – zagłada na polecenie Stalina
⚠ 11 sierpnia 1937 roku szef NKWD Nikołaj Jeżow wydał rozkaz nr 00485, na podstawie którego Sowieci wymordowali co najmniej 𝟭𝟭𝟭 𝟬𝟵𝟭 Polaków – obywateli ZSRS.
➡️ W latach 1937–38 żaden Polak na terytorium ZSRS nie mógł spać spokojnie. Nocami enkawudziści wyrywali ludzi ze snu i wywozili do obwodowych komend NKWD, gdzie od razu ich mordowali. Pod pretekstem przynależności do nieistniejącej szpiegowskiej struktury z centralą w Warszawie, ochrzczonej na Łubiance mianem Polskiej Organizacji Wojskowej, mordowano między innymi działaczy polskich, nauczycieli, urzędników, księży, zamożniejszych – a później wszystkich – rolników, pracowników służby leśnej i rzemieślników. POW, na którą powoływały się organy bezpieczeństwa, w rzeczywistości była założona w 1915 roku przez Józefa Piłsudskiego i rozwiązana w 1921 roku.
➡️ Ciała zamordowanych były wywożone do okolicznych lasów, gdzie w dobrze ukrytych miejscach wrzucano je do głębokich dołów i zasypywano. Rodziny ofiar były deportowane do Kazachstanu i na Syberię.
ℹ️ Lata 30. w ZSRS były okresem wzmożonego terroru Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRS. Pokazowe procesy i egzekucje „starych bolszewików”, przeciwników ustroju komunistycznego czy też osób potencjalnie niebezpiecznych dla rządów Stalina osiągnęły zatrważającą liczbę kilkunastu milionów ludzi, mordowanych na mocy wyroków sądowych lub wysyłanych do obozów koncentracyjnych. Aresztowania również objęły mniejszości narodowe, z których najliczniejsza w Związku Sowieckim była mniejszość polska.
📲 Pobierz materiały edukacyjne #ipn ➡️ edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/zadania-i-cw…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej o sowieckim ludobójstwie, odwiedź portal #ipn ➡️ operacja-polska.pl
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 11 sierpnia 1892 r. urodził się gen. Władysław Anders, dowódca Armii Polskiej w ZSRS oraz 2 Korpusu Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych.
🇵🇱 Dla komunistów był niewygodnym symbolem żołnierza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Dla wolnych Polaków nadzieją na odzyskanie niepodległości.
⚠️ Generał Anders został zapamiętany jako:
➡ Żołnierz I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego (1. Pułk Ulanów Krechowieckich), uczestnik Powstania Wielkopolskiego, dowódca 1. Pułku Ułanów Wielkopolskich w wojnie polsko-bolszewickiej.
➡ Miłośnik koni i jeździectwa – w 1925 roku był szefem polskiej drużyny jeździeckiej, która zdobyła Puchar Narodów w Nicei.
➡ Bohater walk w obronie Polski we wrześniu 1939 r. Walczył w ramach Armii „Modlin” i Armii „Warszawa”, a także brał udział w ciężkich bojach z Niemcami pod Mińskiem Mazowieckim i Tomaszowem Lubelskim
➡ Niezłomny więzień. Po agresji ZSRS na Polskę dostał się do niewoli. Przebywał w najcięższych sowieckich więzieniach: Brygidki we Lwowie, na Butyrkach i na Łubiance w Moskwie, gdzie był brutalnie przesłuchiwany, bity, głodzony, nakłaniany do wstąpienia do Armii Czerwonej.
➡ Orędownik prawdy o Katyniu. W trakcie tworzenie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS, którymi dowodził, podjął starania u władz sowieckich o wyjaśnienie losu oficerów z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie zamordowanych przez NKWD w 1940 roku.
➡ „Polski Mojżesz” – usilnie zabiegał, by „nieludzką ziemię” wraz z armią mogła opuścić ludność cywilna. W ramach dwu ewakuacji od marca do listopada 1942 roku wysłano do Iranu ponad 115 tys. osób, w tym 78, 5 tys. żołnierzy, 37 tys. cywilów, wśród których było ok. 18 tys. dzieci.
➡ Dowódca 2. Korpusu Polskiego, który zapisał się zwycięską bitwą o Monte Cassino w maju 1944 – najcięższą i najkrwawszą z walk zachodnich aliantów z Niemcami, otwierającą drogę do Rzymu.
➡ Przywódca polskiej emigracji. W latach 1946-1954 był Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Zawsze otwarcie sprzeciwiał się sowietyzacji Polski.
#szlakinadziei
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔍 Dowiedz się więcej o gen. Andersie, sięgnij po publikację #ipn ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
79 lat temu w Krakowie rozpoczął się jeden z najważniejszych procesów pokazowych w Polsce. Na ławie oskarżonych zasiadło 17 osób, w tym członkowie Zrzeszenia WiN na czele z prezesem płk. Franciszkiem Niepokólczyckim oraz działacze PSL.
🔎 przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ruch-ludowy/36187,Pod-cz… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Co naprawdę chciał osiągnąć Dmowski? Jaką rolę odegrał w walce o niepodległość i które z jego idei przetrwały próbę czasu?
🎙️ W #kulisyhistorii o Romanie Dmowskim rozmawiają red. @RafalDudkiewic1 i prof. Krzysztof Kosiński.
📺 Posłuchaj i przekonaj się, dlaczego Dmowski wciąż jest postacią, o której warto rozmawiać.
youtu.be/QIyuxa4NQmgThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚓️ W wyniku podpisanej umowy w 1926 r. rząd polski zlecił stronie francuskiej wybudowanie dwóch niszczycieli „Wicher” i „Burza”. Warto tutaj dodać, że wyboru nazw dla budowanych w Blainville niszczycieli, określanych wówczas jako kontrtorpedowce, dokonał ówczesny Minister Spraw Wojskowych marsz. Józef Piłsudski rozkazem z dnia 27 lipca 1926 r.
⚓️ Budowa ORP „Burza” wzorowana była na francuskim niszczycielu typu Bourrasque, z tą różnicą, że starano się wyeliminować wszelkie wady techniczne, które były obecne we francuskich okrętach tego typu. Mowa tutaj o braku podwójnego dna w żywotnych częściach okrętu czy niewystarczającej ilości miejsca na uzbrojenie przeciwlotnicze.
⚓️ Wodowanie okrętu nastąpiło 16 kwietnia 1929 r., a 🗓️ 10 sierpnia 1932 r. „Burza” weszła do służby. Budowa okrętu trwała aż 6 lat, 3 miesiące i 12 dni – o 33 miesiące dłużej, niż przewidywał to harmonogram przyjęty wraz z umową. Pod względem konstrukcji i danych taktyczno-technicznych zaraz po wybudowaniu „Burza” nie różniła się od bliźniaczego „Wichra”.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227436,Rocznica-wejscia-do-s… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 10 sierpnia 1965 roku we Frankfurcie nad Menem zakończył się II proces oświęcimski, w którym na ławie oskarżonych zasiedli członkowie SS z załogi niemieckiego obozu Auschwitz.
📰 Dowiedz się więcej o jednym z niewielu procesów niemieckich zbrodniarzy: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/195364,TEKST-AUDIO-60… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏆 Z mistrzostw i igrzysk olimpijskich do Powstania 🇵🇱
⚠️ W czasach II wojny światowej, wobec wprowadzonego przez niemieckich okupantów zakazu, już samo uprawianie sportu było jedną z form oporu. Znakomici polscy lekkoatleci, piłkarze i przedstawiciele innych dyscyplin, na tym jednak nie poprzestali. Licznie wstępowali do Armii Krajowej, a wielu z nich walczyło w Powstaniu Warszawskim.
🟥 Jednym z głównych celów niemieckich okupantów była chęć unicestwienia polskiego życia społecznego, naukowego, a także kulturalnego. Likwidacji uległy teatry, muzea, kina, biblioteki oraz księgarnie. Represje nie ominęły także klubów, związków i organizacji sportowych.
⚽️ Najprężniej podziemne życie sportowe rozwijało się na terenie Generalnego Gubernatorstwa, szczególnie w Warszawie. Wiosną 1940 r., na umiejscowionych z dala od niemieckich patroli boiskach, regularnie odbywały się rozgrywki piłkarskie, które po pewnym czasie przekształciły się w turnieje o mistrzostwo Warszawy.
⚔️ Sportowcy licznie wstępowali do Związku Walki Zbrojnej, przekształconego później w Armię Krajową, aktywnie wzięli też udział w Powstaniu Warszawskim. W walkach o stolicę uczestniczyło blisko 1000 z nich, 200 odniosło rany, poległo zaś ponad 100.
➡️ Już pierwszego dnia Powstania żołnierze 139 plutonu zgrupowania „Ruczaj” przeprowadzili atak na koszary SS, znajdujące się w budynku dawnego Poselstwa Czechosłowackiego przy ul. Koszykowej 18. W skład plutonu weszli m. in tenisiści – Jerzy Gottschalk, Czesław Spychała, Ignacy i Ksawery Tłoczyńscy oraz lekkoatleci – Tadeusz Hanke i Antoni Smordowski.
➡️ Na barykadach Warszawy walczyło 27 polskich olimpijczyków, w tym m. in. dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski ps. „Bór”, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Paryżu (1924 r.), gdzie reprezentował Polskę w jeździectwie.
➡️ W nocy z 19 na 20 sierpnia budynek PAST-y został zdobyty przez Batalion „Kiliński”, dowodzony przez rotmistrza Henryka Roycewicza, ps. Leliwa – srebrnego medalistę z Igrzysk Olimpijskich w Berlinie (1936 r.). Ciężko ranny we wrześniu 1944 r. Roycewicz został dwukrotnie odznaczony orderem Virtuti Militari i trzykrotnie Krzyżem Walecznych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 W powstańczym zrywie polskiej stolicy aktywnie uczestniczyli także przedwojenni piłkarze, siatkarze, lekkoatleci...➡ Dowiedz się więcej o ich losach: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/powstanie-warszawskie/10…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 10 sierpnia 1889 roku urodziła się Zofia Kossak-Szczucka – powieściopisarka, publicystka, współzałożycielka dwóch tajnych organizacji w okupowanej Polsce: Frontu Odrodzenia Polski oraz Rady Pomocy Żydom „Żegota”.
➡️ Pochodziła ze sławnego rodu Kossaków. Dorastała w domu rodzinnym na Kresach wschodnich II RP, gdzie odebrała wszechstronną humanistyczną edukację.
➡️ Za swoje dzieła literackie była wielokrotnie nagradzana. W 1936 r. otrzymała najcenniejszą krajową nagrodę literacką – Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury.
➡️ Zaraz po wybuchu wojny przeniosła się z rodziną do Warszawy, gdzie zaangażowała się w działalność konspiracyjną. 11 sierpnia 1942 r., doświadczając naocznie Akcji Reinhardt w warszawskim getcie, skąd Niemcy wywozili ludność żydowską do obozów zagłady opublikowała swój „Protest!”. Pisała w nim:
💬 „Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje – i milczy. Rzeź milionów bezbronnych ludzi dokonywa się wśród powszechnego, złowrogiego milczenia. Milczą kaci, nie chełpią się tym, co czynią. Nie zabierają głosu Anglia ani Ameryka, milczy nawet wpływowe międzynarodowe żydostwo, tak dawniej wyczulone na każdą krzywdę swoich. (…) Ginący Żydzi otoczeni są przez samych umywających ręce Piłatów. Tego milczenia dłużej tolerować nie można. Jakiekolwiek są jego pobudki – jest ono nikczemne. Wobec zbrodni nie wolno pozostawać biernym. Kto milczy w obliczu mordu – staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia – ten przyzwala”.
❗️ Pisarka nie poprzestała na słowach. Wraz z Wandą Krahelską-Filipowiczową, powołała do życia Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty. Wkrótce Komitet stał się fundamentem utworzonej w grudniu 1942 r. Rady Pomocy Żydom „Żegota”, organizacji niosącej pomoc dla środowisk żydowskich. Sama pisarka w skład rady nie weszła, lecz skoncentrowała się na realizacji rzeczowej pomocy.
➡️ Kossak-Szczucka zajęła się dostarczaniem fałszywych dokumentów uciekinierom z getta, wyszukiwaniem i umieszczaniem w bezpiecznych kryjówkach dzieci i całych rodzin żydowskich, również w swoim mieszkaniu.
🟥 Została aresztowana przez Niemców, gdy znaleziono przy niej konspiracyjne druki. W trakcie dziesięciu dni brutalnych przesłuchań Gestapowcy wybili jej zęby i przestała słyszeć na jedno ucho, w końcu wysłano ją do KL Auschwitz. W kwietniu 1944 r. ponownie przewieziono ją na Pawiak z wyrokiem śmierci.
🔥 Dzięki staraniom Delegatury Rządu została uwolniona 28 lipca i mimo złego zdrowia zaangażowała się w powstanie warszawskie. Pisała do „Biuletynu Informacyjnego”, współpracowała z powstańczym radiem. Brała udział w walkach na Starówce, gdzie walczyły także jej dzieci: Witold i Anna.
ℹ️ Po wojnie, z chwilą przejęcia władzy w Polsce przez komunistów, stanęła wobec wyboru pomiędzy aresztowaniem a wyjazdem na emigrację. Wyjechała do Anglii. Wróciła w 1957 r., by osiąść w Górkach Wielkich na Śląsku, gdzie spędziła ostatnie lata życia.
🎖️ W 1982 r. Instytut Yad Vashem pośmiertnie uhonorował Zofię Kossak tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎧 Za co Niemcy ścigali Zofię Kossak❓ Podcast: Ekspres czytelniczy #ipn 🔻🔻🔻 www.youtube.com/watch?v=ml_x6AS1IUQ
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Roman Dmowski – architekt polskiej niepodległości 🇵🇱
️
⚠️Był działaczem Narodowej Demokracji, ale też zręcznym dyplomatą, który przekonał premierów Anglii, Włoch i Francji, że „…utworzenie zjednoczonego i niepodległego Państwa Polskiego […] stanowi jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego […] pokoju w Europie”.
❗️ Dziś mija 162. rocznica urodzin Romana Dmowskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️9 VIII 1913 roku urodzi się płk Tadeusz Kotz (Tadeusz Koc), pilot, w czasie II wojny światowej dowódca Dywizjonu 303.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️Walczył do samego końca – Mieczysław Niedzielski „Żywiciel”🇵🇱
🗓️ Pułkownik Mieczysław Niedzielski był komendantem Obwodu Żoliborz ZWZ–AK (1940–1944), a w czasie Powstania Warszawskiego dowodził obroną Żoliborza. Zasłynął z niezłomnej i bohaterskiej postawy – Żoliborz skapitulował przed Niemcami w 61. dniu walk, jako ostatnia
warszawska dzielnica.
Minęła 129. rocznica urodzin bohatera. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎺 Emil Czech – obwieścił światu zwycięstwo pod Monte Cassino
⚠️ Przedzierał się na szczyt wzgórza pod ciągłym ostrzałem Niemców, by odegrać „Hejnał Mariacki”. Jego wykonanie przeszło do historii, obwieszczało bowiem coś, co wydawało się niemożliwe: zdobycie Monte Cassino przez polskich żołnierzy pod rozkazami gen. Władysława
Andersa.
🗓️ Mija 118. rocznica urodzin Emila Czecha. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📖 W Warszawie zainaugurowaliśmy Dni Wydawnictwa IPN, wydarzenie, które co roku przyciąga wielu miłośników historii. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
➡ Na uczestników czekały setki publikacji historycznych w atrakcyjnych cenach, w tym wybrane tytuły już od 1 zł, a także liczne atrakcje:
✅ Warsztaty z rysowania postaci z komiksów
✅ Zwiedzanie Archiwum IPN
✅ Prezentacja eksponatów i wystaw z Archiwum IPN
✅ Strefa gier edukacyjnych
✅ Koło fortuny – możliwość wylosowania atrakcyjnych nagród po dokonaniu zakupów za min. 50 zł.
✅ Konkursy z nagrodami
✅ Strefa rekonstrukcji, gdzie uczestnicy mogli poznać tajniki powielania prasy podziemnej z lat 80. XX w.
🏷️ Podczas Dni Wydawnictwa IPN, które potrwają do 31 sierpnia, przygotowaliśmy specjalną ofertę rabatową, dostępną w księgarniach IPN stacjonarnie i on-line.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej
🔻🔻🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244999,Dni-Wydawnictwa-IPN-hist… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✍️ Juliusz Kaden-Bandrowski – kronikarz I Brygady
🗓 Niegdyś był jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarzy i zwolenników Józefa Piłsudskiego. Obecnie o Juliuszu Kadenie-Bandrowskim mówi się niewiele, na co wpływ miało m. in. objęcie jego dzieł cenzurą na przełomie lat 40. i 50. XX wieku.
Mijają 82 lata od tragicznej śmierci legionowego kronikarza. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ Halo, tu mówi Błyskawica⚡
📻 „Halo, tu mówi Błyskawica, stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na fali 32,8 oraz 52, 1 m. Duch Warszawy jest wspaniały” – to pierwsze słowa, jakie na falach powstańczego radia popłynęły w eter.
🗓 8⃣2⃣ lata temu w walczącej Warszawie nadawanie rozpoczęło powstańcze radio. Stacja miała bardzo duży zasięg – obejmowała nie tylko całą Europę ale także znaczną część globu – jej sygnał docierał nawet do Stanów Zjednoczonych.️
❗ 4 października 1944, gdy Powstanie Warszawskie dobiegło końca, nadany został ostatni, tym razem dziesięciominutowy komunikat. Po jego nadaniu radiostacja została zniszczona. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Kino letnie „Historie do zobaczenia”
Zapraszamy na bezpłatne pokazy filmowe w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego.
📅 W każdą środę
🕔 Godz. 17.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107 w Warszawie (tuż przy stacji Metro Świętokrzyska).
W programie znalazły się poruszające filmy dokumentalne poświęcone ważnym postaciom i wydarzeniom z historii Polski.
To doskonała okazja, aby poznać niezwykłe historie odwagi, poświęcenia i niezłomności oraz zobaczyć wartościowe produkcje Instytutu Pamięci Narodowej na dużym ekranie.
Nadchodzące seanse to:
12.08.2026 "Paszporty Paragwaju" www.youtube.com/watch?v=OHxf8ajLckQ&t=4s
"Matusia"
19.08.2026 "Zapora"
"Stanisław Helski. Dlatego"
26.08.2026 "Czarny sufit"
"Popiełuszko. Testament wolności"
📌 Wstęp wolny!!! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Świętoszowie odbyły się obchody święta 10 Brygady Kawalerii Pancernej z udziałem zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego.
Podczas sierpniowych uroczystości żołnierze 10 Brygady Pancernej co roku upamiętniają historyczne wejście do walki 1 Dywizji Pancernej dowodzonej przez gen. Stanisława Maczka, która to 8 sierpnia 1944 roku w Normandii po raz pierwszy wzięła udział w działaniach bojowych u boku aliantów.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Kulminacyjnym momentem tegorocznych obchodów był uroczysty Apel Pamięci na Placu Garnizonowym w Świętoszowie.
💬 – Generał Stanisław Maczek, jego oficerowie, podoficerowie i żołnierze, którzy przeszli chwalebny szlak bojowy, swoim czynem zaświadczyli o wartościach, w które wierzyli, w których byli wychowani i o które walczyli. Wy dzisiaj, żołnierze Wojska Polskiego jesteście wprost spadkobiercami tamtych bohaterów. Wy także jesteście żołnierzami wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej. Stoicie na straży jej bezpieczeństwa – zwrócił się do żołnierzy zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Kulminacyjnym momentem tegorocznych obchodów był uroczysty Apel Pamięci na Placu Garnizonowym w Świętoszowie.
💬 – Generał Stanisław Maczek, jego oficerowie, podoficerowie i żołnierze, którzy przeszli chwalebny szlak bojowy, swoim czynem zaświadczyli o wartościach, w które wierzyli, w których byli wychowani i o które walczyli. Wy dzisiaj, żołnierze Wojska Polskiego jesteście wprost spadkobiercami tamtych bohaterów. Wy także jesteście żołnierzami wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej. Stoicie na straży jej bezpieczeństwa – zwrócił się do żołnierzy zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zakończenie tegorocznych prac ekshumacyjnych ofiar Zbrodni Wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
❗ Od 13 lipca do 7 sierpnia br. pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności” oraz specjalista z zakresu medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, przeprowadzili ekshumacje ofiar Zbrodni Wołyńskiej na terenie dawnych wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu.
ℹ Miejsca te zostały ustalone podczas prac poszukiwawczych w kwietniu tego roku. Czytaj więcej ➡ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/241429,Zakonczenie-ko…
🟥 Obie polskie miejscowości 30 sierpnia 1943 roku padły ofiarą ataku Ukraińskiej Powstańczej Armii, przy współudziale ukraińskich mieszkańców sąsiednich wsi. Polacy zostali wymordowani, ich zabudowania splądrowane, ograbione i zrównane z ziemią. Dziś w tym miejscu są lasy i pola uprawne.
ℹ Interdyscyplinarny zespół specjalistów: podjął szczątki 55 ofiar (w tym 26 dzieci), oraz odnalazł i zabezpieczył ponad 300 przedmiotów osobistych, a także przeprowadził poszukiwania w dotychczas nie badanych miejscach.
📰 Na miejsce prowadzenia prac przybyli dziennikarze 21 redakcji, w tym wielu redakcji zagranicznych (m. in. Wall Street Journal, Le Monde, Le Figaro, Deutsche Welle, ADR, Arte, Czech Radio, Czech TV). Przeprowadzono wiele relacji na żywo, a specjaliści pracujący na miejscu udzielili kilkudziesięciu wywiadów dla mediów polskich i zagranicznych (w tym ukraińskich).
✝ 30 sierpnia 2026 r., w 83. rocznicę zbrodni odbędzie się uroczystość pogrzebowa odnalezionych osób, które spoczną w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.
🔎 Zapoznaj się ze szczegółowymi wynikami badań: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/246001,Zakonczenie-te… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Gdy po II wojnie światowej wracał z Anglii do Polski, witano go słowami: „Naród polski jest dumny z tego, żeście w najtragiczniejszych dla Anglii chwilach bronili ją ofiarnie i skutecznie”. Kilka lat później został zamordowany...
🛩 Szczepan Ścibior współtworzył polskie lotnictwo we Francji, a gdy ta skapitulowała, walczył w 305. Dywizjonie Bombowym jako dowódca eskadry. Po zakończeniu wojny wrócił do Polski i został komendantem słynnej Szkoły Orląt w Dęblinie.
❗ Jako jeden z ok. 100 oficerów wywodzących się z przedwojennej armii i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, został przez komunistów fałszywie oskarżony o rzekomy udział w spisku i działalność dywersyjno-szpiegowską. Po brutalnym śledztwie i wyreżyserowanym procesie skazano go na karę śmierci, wraz z 5 innymi oficerami lotnictwa ( w katowni UB przy ul. Rakowieckiej zamordowano również płk. Bernarda Adameckiego, płk. Augusta Menczaka, płk. Józefa Jungrawa, ppłk. Władysława Minakowskiego, i ppłk. Stanisława Michowskiego).
🟥 Wyrok wykonano 7 sierpnia 1952 r. Ciało Ścibiora nie zostało wydane rodzinie, a miejsce jego spoczynku nie było znane.
ℹ Po 65 latach od tej zbrodni sądowej specjalistom z Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN udało się odnaleźć jego szczątki. Spoczywał w bezimiennej mogile na warszawskiej Łączce. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#historiatoczysięDziś
Zobacz na #ipntv: youtu.be/t88NPklh63s
Ruch Młodej Polski to ugrupowanie opozycji demokratycznej w PRL, które zostało założone w lipcu 1979 roku. Co ukształtowało ludzi tworzących Ruch Młodej Polski❓ Jakie były jego cele❓ Na czym polegała jego działalność❓ Jakie represje stosowali komuniści wobec działaczy Ruchu Młodej Polski❓
🎙️Gościem programu jest Marek Jurek – współzałożyciel i uczestnik opozycyjnego „Ruchu Młodej Polski”. Rozmowę prowadzi red. @k_swiatek -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 8 sierpnia 2026 r. zapraszamy do magazynu Wydawnictwa IPN i do księgarń stacjonarnych w całej Polsce na inaugurację Dni Wydawnictwa #ipn!
➡️ Na odwiedzających czekają spotkania z autorami i redaktorami publikacji, przedstawienia, wystawy i zabawy dla dzieci to tylko niektóre z przygotowanych atrakcji.
🔎 Szczegóły: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244999,Dni-Wydawnictwa-IPN-hist… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👊 Pancerna pięść Polaków❗
⚠ Jedna z najlepszych polskich jednostek 8⃣2⃣ lata temu rozpoczęła wyzwalanie zachodniej Europy spod okupacji niemieckiej. W miastach oswobodzonych przez 1. Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka do dziś pamięta się o polskich żołnierzach.
➡ Z początkiem sierpnia 1944 roku zakończył się desant dywizji gen. Maczka na terytorium zajętej przez Niemców Francji. Polaków włączono do 1. Armii kanadyjskiej, rozpoczynającej operację „Totalize” – w celu okrążenia 7. Armii niemieckiej i jej zniszczenia w tzw. kotle pod Falaise. Polscy żołnierze stali się głównymi wykonawcami zadania, tocząc zażarte boje o wzgórza Mont Ormel oraz miasteczko Chambois.
➡ Po bitwie pod Falaise Niemcy zostali zmuszeni do odwrotu aż po brzeg Skaldy. Alianci podjęli pościg, do którego 29 sierpnia dołączyła 1. Dywizja Pancerna. W ciągu 9 dni pokonała ona odległość 400 km, staczając liczne walki z cofającym się nieprzyjacielem i zdobywając kolejne miasta. 6 września Polacy wkroczyli do Belgii. 10 września dowódca II Korpusu Kanadyjskiego skierował Dywizję w rejon Gandawy. 15 września Kanadyjczycy i Polacy uderzyli w kierunku ujścia Skaldy. 19 września zdobyto miasta Terneuzen oraz Axel. 27 października Polacy otrzymali rozkaz ataku na Bredę. Po ciężkich walkach wyzwolili ją dwa dni później. Następnie Dywizja zdobyła Moerdijk i przeszła do obrony nad Mozą – do 7 kwietnia 1945 r.
➡ 8 kwietnia ruszyła ostatnia ofensywa aliantów na Zachodzie. 1. Dywizja Pancerna przekroczyła granicę niemiecką pod Goch, po czym uderzyła w kierunku Kanału Nadbrzeżnego (Küstenkanal). Nie udało się sforsować go z marszu, więc dopiero przy silnym wsparciu lotniczym i artyleryjskim przełamano obronę nieprzyjaciela. Obóz jeniecki w Oberlangen, gdzie przebywały kobiety będące żołnierzami Armii Krajowej, został oswobodzony 12 kwietnia przez oddział rozpoznawczy 2. Pułku Pancernego, wchodzącego w skład Dywizji gen. Maczka. Następnym zadaniem Polaków był atak na niemiecką bazę morską w Wilhelmshaven. Siły atakujące składały się z trzech kolumn: 3. Kanadyjskiej Dywizji Piechoty, 1. Polskiej Dywizji Pancernej oraz 4. Kanadyjskiej Dywizji Pancernej. 4 maja polska Dywizja, dotarłszy do zewnętrznego pierścienia umocnień miasta, przygotowywała się do szturmu. Dzień przed natarciem nadeszła wiadomość o upadku Berlina. Niemcy w Wilhelmshaven 5 maja ogłosili kapitulację.
❗❗❗ W Wilhelmshaven wzięto do niewoli dwóch admirałów, generała, 1900 oficerów i 32000 żołnierzy. Zdobyto trzy krążowniki, 18 okrętów podwodnych, 205 innych jednostek, 94 działa forteczne, 159 dział polowych, 560 ciężkich karabinów maszynowych, 40 000 karabinów, 280 000 pocisków artyleryjskich, 64 miliony sztuk amunicji strzeleckiej, składy min i torped oraz zapasy żywności dla 50 tysięcy ludzi na trzy miesiące.
➡ Dywizja rozpoczęła okupację miasta i portu. Przez następne dwa lata Polacy, już pod dowództwem gen. bryg. Klemensa Rudnickiego, pełnili zadania okupacyjne na terenie północno-zachodnich Niemiec.
🔎 Dowiedz się więcej o generale Maczku➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/stanislaw-maczek
_________________________________________________________________
🌏 Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Ich bohaterskie czyny przypomnieliśmy w ramach projektu „Szlaki Nadziei”.
🌍➡ szlakinadziei.ipn.gov.pl/sn
#szlakinadziei
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Maczek to postać pełnokrwista i tragiczna – wybitnie uzdolniony dowódca, któremu nie zawsze dane było cieszyć się efektami dobrze wykonanej pracy. Autor wielkich zwycięstw, którymi nie zdołał zapobiec tragedii ojczyzny. Emigrant, który – nie akceptując politycznych realiów pojałtańskiej Polski – wybrał los wygnańca. Wreszcie człowiek honoru, który bez skargi zniósł społeczną degradację, jaką była konieczność utrzymywania w Szkocji rodziny fizyczną pracą.
🪖🎖️🪖 Poznaj tę niezwykłą postać➡️ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/141268,General-Stan… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🟥 Dziś kończą się prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu. Zespół złożony ze specjalistów Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa "Wołyńskie Starożytności" i dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu podjął i przebadał szczątki 55 osób. Z podjętych szkieletów zostały zabezpieczone próbki materiału kostnego do badań DNA.
🟨 Wstępne podsumowanie prac zostanie opublikowane w piątek, 7 sierpnia br. w godzinach przedpołudniowych.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Senat RP nie wyraził zgody na powołanie dr. Mateusza Szpytmy na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
➡️ Przeczytaj komunikat: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/245377,Senat-RP-nie-w… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🇵🇱 9 sierpnia 2026 r. ulicami Starego Miasta przejdzie inscenizacja powstańczej defilady. To nawiązanie do wydarzeń z 6 sierpnia 1944 r., kiedy żołnierze Batalionu AK „Gozdawa” i innych oddziałów przemaszerowali przez walczącą Warszawę.
Zapraszamy!
🔎warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/245965,Inscenizacja-p… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
W miejscu, z którego wymaszerowali do zaboru rosyjskiego żołnierze pod wodzą Józefa Piłsudskiego, odbyła się patriotyczna uroczystość, po której uczestnicy Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej ruszyli w drogę.Wzięła w niej udział Cecylia Radoń, zastępca dyr. #ipn Kraków.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
🗣️ Zapraszamy na kolejną prelekcję w ramach cyklu „Memoria et Identitas” prowadzonego przez parafię pw. Matki Bożej Anielskiej w Łodzi we współpracy z Oddziałem IPN w Łodzi.
📅 8 sierpnia 2026 r. (sobota)
🕑 godz. 15:00
📍Klasztor Ojców Franciszkanów, ul. Krasickiego 2A, ŁódźThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 W 82. rocznicę Rzezi Woli, przy Pomniku Pamięci 50 tys. Mieszkańców Woli Zamordowanych przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego 1944, odbyły się uroczystości upamiętniające ofiary.
ℹ️ Instytut reprezentował dyrektor Biura Edukacji Narodowej #ipn dr Adam Pleskaczyński.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245935,Upamietnilismy-ofiary-Rz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 „Kopiec Józefa Piłsudskiego”, „Mogiła Mogił”, „Kopiec Niepodległości” – to tylko niektóre nazwy największego polskiego kopca upamiętniającego wysiłek Narodu Polskiego zmierzający do odzyskania wolności.
🗓️ Kopiec poświęcony Józefowi Piłsudskiemu zakończono sypać na krakowskim Sowińcu 9 lipca 1937 roku.
💡 Pomysł na takie upamiętnienie pojawił się w 1934 r. w związku sierpniowymi obchodami 20-lecia wymarszu z krakowskich Oleandrów Pierwszej Kompanii Kadrowej.
ℹ️ Podczas budowy z całej Polski przywożono do Krakowa ziemię z pól bitewnych, na których przelewano krew za Niepodległą.
🚂 Z 62 miejscowości uruchomiono specjalne pociągi, aby ułatwić ten proces. Do Krakowa dostarczono 2000 urn wypełnionych ziemią.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗻 Kopiec Piłsudskiego – największy z polskich kopców ma długą, niezwykle ciekawą historię, zdeterminowaną przez trudne i zmienne koleje XX wieku.
🗞️ Czytaj więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/jozef-pilsudski/53893,Ko… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Z Oleandrów do niepodległości❗
🗓️ 6 sierpnia 1914 roku strzelcy z I Kompanii Kadrowej obalili słupy graniczne w Michałowicach i wkroczyli do Królestwa Polskiego, by wywołać antyrosyjskie powstanie, które ostatecznie nie wybuchło.
ℹ️ Formacja składała się z ok. 1️⃣5️⃣0️⃣ żołnierzy ze Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich. Plan Piłsudskiego zakładał, że przejdą szlak z krakowskich Oleandrów do Warszawy, wzniecą niepodległościowy zryw, a w przyszłości zajmą się szkoleniem kadr Wojska Polskiego. Austriacy postrzegali ją jako oddział działający na tyłach wroga, a zatem pożyteczny i przydatny.
➡️ Rzeczywistość brutalnie zweryfikowała założenia Piłsudskiego. Po przekroczeniu granicy w Michałowicach, żołnierze Kadrówki ruszyli w kierunku opuszczonych przez Rosjan Kielc. Do miasta wkroczyli 12 sierpnia, ale wcale nie zostali powitani z entuzjazmem – postrzegano ich jako formację proniemiecką. Co za tym idzie, powstanie na Kielecczyźnie nie wybuchło. Rozczarowanie poczuli także Austriacy, którzy postawili Piłsudskiemu ultimatum: albo rozwiąże formację, albo zostanie ona włączona do armii austro-węgierskiej.
➡️ Napięcie rozładowali galicyjscy politycy. Udało im się uzyskać zgodę władz austriackich na utworzenie Legionów Polskich (formalnie podległych Landsturmowi). I Kadrowa stała się ich zalążkiem, rozrosła się do pułku, a w końcu – do I Brygady Legionów Polskich. Piłsudski dowodził nią osobiście.
⚔️ Formacja operowała na ziemi krakowskiej i obszarze zaboru rosyjskiego. Pod koniec grudnia 1914 roku stoczyła z Rosjanami bitwę pod Łowczówkiem. W kolejnych latach żołnierze I Brygady wielokrotnie dowiedli swojej odwagi (walcząc m. in. pod Jastkowem i Konarami).
➡️ Złożyli broń dopiero w lipcu 1917 roku, gdy odmówili przysięgi na wierność cesarzowi niemieckiemu. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Serdecznie zapraszamy do Centralnego Przystanku Historia IPN, gdzie 7 sierpnia odbędzie się wydarzenie „Między nadzieją a zagładą”, organizowane przez Biuro Edukacji Narodowej IPN z okazji 82. rocznicy Powstania Warszawskiego.
Jako gospodarze wydarzenia zachęcamy do zapoznania się z jego programem i udziału w przygotowanych punktach, które pozwolą spojrzeć na historię Powstania Warszawskiego z różnych perspektyw.🔎 tiny.pl/hrdmtd1p2 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 5 sierpnia 1944 roku w Sulejówku zmarł Jędrzej Moraczewski, inżynier, działacz socjalistyczny, poseł do austriackiej Rady Państwa (1907–1918), pierwszy premier niepodległej Polski (1918–1919), powołany na to stanowisko przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego; minister robót publicznych (1925–1929) i poseł na Sejm RP (1919–1930).
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W 162. rocznicę stracenia Romualda Traugutta oraz członków Rządu Narodowego Powstania Styczniowego na dziedzińcu Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej oddaliśmy hołd bohaterom.
➡️ Podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma i dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek złożyli kwiaty przed popiersiem przywódcy Powstania Styczniowego. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🕯️Rzeź Woli 1944
5 sierpnia 1944 r. rozpoczęła się jedna z największych zbrodni dokonanych na ludności cywilnej podczas #powstaniewarszawskie. W ciągu kilku dni Niemcy zamordowali dziesiątki tysięcy mieszkańców Woli.
Pamiętamy!
Polecamy artykuł: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/168695,Maciej-Zuczkowski-Rze… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 81 lat temu, 5 sierpnia 1945 roku, w Kielcach zgrupowanie oddziałów poakowskich pod dowództwem kpt. Antoniego Hedy „Szarego” uwolniło kilkuset więźniów z więzienia przy ul. Zamkowej.
💪🇵🇱 Antoni Heda konsekwentnie walczył o wolność Polski. Już za życia stał się legendą zbrojnej niepodległościowej konspiracji, zwalczając zarówno niemiecką, jak i sowiecką okupację. W okresie stalinizmu wielokrotnie skazywano go na karę śmierci. Ale niebezpieczny był też dla władz PRL, które 13 grudnia 1981 r. wprowadziły stan wojenny. Komuniści nie mieli oporów, aby internować bohatera walk o niepodległość...
➡ Urodził się 11 października 1916 roku. Przed wojną pracował w fabryce sprzętu wojskowego w Starachowicach. Walczył w kampanii wrześniowej, później włączył się w budowanie konspiracji. Siedział najpierw w sowieckim, a później w niemieckim więzieniu. Z pierwszego wyzwolił go wybuch wojny sowiecko-niemieckiej, z drugiego uciekł.
➡ Znowu podziemie, konspiracja, partyzantka. Walki z Niemcami, udział w Akcji Burza. Po wejściu Sowietów Heda nie wychodzi z ukrycia. UB zabiło mu dwóch braci i szwagra. Sierpień 1945. Na wyzwolonych od Niemców terenach Polski pod osłoną Armii Czerwonej i NKWD instalują się komuniści. Terrorem zaprowadzają swoje porządki. W więzieniu w Kielcach trzymają ponad trzystu AK-owców. W nocy z 4 na 5 sierpnia ok. 200 żołnierzy podziemia pod dowództwem „Szarego” przynosi im wolność❗
🟥 Po akcji na więzienie w Kielcach Heda postanawia wrócić do cywilnego życia, ale UB cały czas go szuka, więc ukrywa się pod fałszywym nazwiskiem. Wpada w 1948 roku w Gdyni. Jak wielu z podobnym życiorysem przechodzi okrutne śledztwo, sfingowany proces i wyrok. Kara śmierci – szczęśliwie zamieniona na dożywocie. Siedział na Rakowieckiej, w Rawiczu i Wronkach. Wyszedł w 1956 roku.
➡ Działał w AK-owskim środowisku kombatanckim, był doradcą prymasa Wyszyńskiego. W „Solidarności” był przewodniczącym koła kombatantów.
🎖 W 2006 roku otrzymał awans na stopień generała brygady WP. Za czyny wojenne odznaczony Krzyżem Walecznych i Virtuti Militari. Zmarł 14 lutego 2008 roku. Spoczął na cmentarzu w Podkowie Leśnej.
📲 Pobierz przygotowaną przez #ipn biografię elementarną „Szarego”: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/230898,Antoni-Heda-Szary.html -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
tvp.info 🇵🇱
@tvp_info
Pion śledczy @ipngovpl bada zbrodnie przeciw Polakom. „Prowadzonych jest ponad 420 śledztw dotyczących zbrodni komunistycznych i ponad 100 z okresu II wojny światowej” – mówił rzecznik IPN dr Rafał Kościański o pracy Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ⤵️
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ W nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 roku oddział Kedywu Podokręgu AK Rzeszów, pod dowództwem ppor. Zenona Soboty „Korczaka”, przeprowadził akcję „Pensjonat”, w wyniku której z więzienia w Jaśle uwolniono ok. 70 więźniów politycznych, w tym wielu ważnych dla konspiracji żołnierzy dywersji i wywiadu.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Rzeź Woli: każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców
⚠️ Od początku okupacji Warszawa była uznawana przez Niemców za centrum polskiego oporu. To właśnie z tych powodów wybuch Powstania Warszawskiego został potraktowany przez przywódców III Rzeszy Niemieckiej jako okazja do ostatecznego rozwiązania problemu, jaki stanowiła stolica.
➡ Rozkaz Adolfa Hitlera nakazujący zrównanie miasta z ziemią został doprecyzowany przez Reichsführera SS Heinricha Himmlera:
💬 – Każdego mieszkańca należy zabić (w tym również kobiety i dzieci), nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy.
➡️ Wykonanie tego zadania zlecono SS-Obergruppenführerowi i generałowi policji Erichowi von dem Bach-Zelewskiemu, któremu podporządkowano oddziały Wehrmachtu, SS i policji.
➡️ Od samego początku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali się morderstw na ludności cywilnej. Jednakże te w dniach 1-4 sierpnia 1944 r. miały charakter odwetu za sam wybuch Powstania.
🗓 4 sierpnia wieczorem do Warszawy dotarły nowe siły niemieckie przeznaczone do stłumienia Powstania. Było to 1700 żołnierzy kolaboracyjnej formacji RONA oraz skierowany następnie na Wolę batalion pułku SS „Dirlewanger”, a także bataliony SS i Wehrmachtu przysłane z Poznania oraz 608. pułk piechoty płk. Schmidta i batalion słuchaczy szkoły oficerskiej w Poznaniu. Siły te uzupełniało kilka kompanii niemieckiej policji zebranych z różnych miast Kraju Warty. Dowództwo nad tymi siłami objął gen. mjr policji Heinz Reinefarth.
🟥 Początkowo ludność cywilna mordowana była w mieszkaniach, piwnicach, na podwórzach kamienic i na ulicach. Wielokrotnie dochodziło do podpalania bloków i rozstrzeliwania uciekającej ludności przy pomocy karabinów maszynowych. W ten sposób mieli zginąć m. in. mieszkańcy tzw. domów Hankiewicza przy ulicy Wolskiej 105/109 – około 2000 ofiar.
🟥 W „czarną sobotę” 5 sierpnia największe masowe egzekucje miały miejsce:
▪️w pobliżu hal warsztatów kolejowych przy ul. Moczydło, według różnych szacunków zamordowano tam od około 4500 do nawet 12000 osób,
▪️na cmentarzu prawosławnym (kilkaset osób),
▪️w parku Sowińskiego – około 1500 osób,
▪️w Fabryce Obić i Papierów Kolorowych Józefa Franaszka 4000 – 6000 ofiar,
▪️w fabryce „Ursus”: 6000 – 7500 ofiar.
🟥 Dokładna liczba ofiar Rzezi Woli pozostaje nieznana. Szacuje się, że Niemcy zamordowali 38 000 – 65 000 osób.
🔍 Dowiedz się więcej o Rzezi Woli ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/93922,Rzez-Woli.html -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Już dzisiaj 5.08.2026 zapraszamy na pokaz filmów w CENTRALNYM PRZYSTANKU HISTORIA IPN im. LECHA KACZYŃSKIEGO:
„Wiara 44”
Film w reżyserii Korka Bojanowskiego, przygotowany przez Biuro Edukacji Narodowej IPN, przedstawia niezwykłą posługę duchownych oraz życie religijne walczących powstańców i ludności cywilnej w Powstaniu Warszawskim.
„Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino” odc. 5
To już ostatni odcinek serialu ukazującego losy żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, którzy przeszli przez piekło łagrów, obozów i deportacji, by stać się bohaterami jednej z najkrwawszych bitew frontu zachodniego w czasie II wojny światowej. Poznaj dzieje bitwy o Monte Cassino i głęboki kontekst społeczny wydarzeń.
Reżyseria: Tomasz Łysiak. Produkcja filmów – Biuro Edukacji Narodowej IPN.
WSTĘP WOLNY -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 5 sierpnia 1944 roku żołnierze harcerskiego batalionu szturmowego AK „Zośka” zdobyli „Gęsiówkę” – utworzony w lipcu 1943 r. przez Niemców obóz koncentracyjny (zwany „Gęsiówką” od ul. Gęsiej; dziś ul. Anielewicza). Powstańcy oswobodzili 348 więźniów pochodzenia żydowskiego❗️
➡ W zamkniętej strefie wokół KL Warschau Niemcy rozstrzeliwali Polaków – więźniów z Pawiaka i ofiary ulicznych łapanek. Żydowscy więźniowie palili zwłoki ofiar tych egzekucji, następnie sami byli mordowani przez SS-manów. Łącznie zginęło tam ok. 20 tysięcy ludzi. 28 lipca 1944 r. Niemcy wymordowali 400 chorych więźniów obozu i zarządzili ewakuację pozostałych.
➡ Żołnierze „Zośki” wiedzieli, że w „Gęsiówce” są jeszcze Żydzi i, że Niemcy ich zamordują, jeśli nie wyzwolą obozu. I zrobili to sposobem. Wjechali do Gęsiówki zdobytym trzy dni wcześniej czołgiem typu „Panther”.
💬 Dowódca batalionu „Zośka” porucznik Ryszard Białous ps. Jerzy zapamiętał, że otoczyła ich „zwarta ciżba rozpromienionych postaci. Posypały się błogosławieństwa, ktoś usiłował ucałować mi rękę”. Zaraz też rozpoczęły się chóralne niemal prośby: – Dajcie nam broń, dajcie mundury, chcemy walczyć. Górowały głosy polskie. Ten i ów podawał swoje nazwisko. Wielu było obrońcami getta”.
ℹ️ Rzeczywiście część została żołnierzami „Zośki”, drugiego harcerskiego batalionu – „Parasola”, czy innych powstańczych oddziałów.
🟥 Sowieci – po zajęciu Warszawy w 1945 r. – przetrzymywali w „Gęsiówce” w straszliwych warunkach i mordowali członków podziemia niepodległościowego, w tym żołnierzy AK.
🎨 Koloryzacja zdjęcia: @KolorHistorii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 4 sierpnia 1944 roku na Ochotę Niemcy wysłali kolaboracyjną brygadę rosyjską RONA Kamińskiego: dzielnica pada ofiarą ludobójczych mordów i gwałtów, pożarów i grabieży.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 95 lat temu w Katowicach urodził się Kazimierz Świtoń, członek Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), współzałożyciel Wolnych Związków Zawodowych Górnego Śląska.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227058,Kazimierz-Switon-wspo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 W Warszawie pożegnaliśmy osiem ofiar Powstania Warszawskiego, których szczątki zostały odnalezione w 2024 roku podczas realizacji inwestycji pn. „Przebudowa ulicy Złotej i Zgoda w ramach projektu Nowe Centrum Warszawy” prowadzonej na zlecenie Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie.
➡️ Uroczystości pogrzebowe z udziałem zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego rozpoczęły się w kościele pw. Grzegorza Wielkiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dzisiaj dopełniamy obowiązku, który na nas spoczywa. Ten obowiązek wynika nie tylko z zadań ustawowych, ale także z głębokiego przekonania, że jesteśmy to winni tym, którzy byli przed nami. Naszym obowiązkiem jest ich odnaleźć i godnie pochować. Dzisiaj 8 ofiar niemieckiego terroru zostanie odprowadzonych na miejsce wiecznego spoczynku – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245884,Pogrzeb-szczatkow-osmiu-…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Znakomity poeta, który najpełniej wyraził los tzw. pokolenia Kolumbów, podharcmistrz Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej.
🗓️ 4 sierpnia 1944 roku w pałacu Blanka, walcząc w Powstaniu Warszawskim w szeregach batalionu „Parasol”, poległ Krzysztof Kamil Baczyński. Miał 23 lata.
💬 Na wieść o tym, że poeta przystąpił do konspiracji, wybitny literaturoznawca Stanisław Pigoń powiedział: – Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga brylantami.
💔 Podczas powstania zginęła także żona Baczyńskiego – Barbara Drapczyńska.
🏴 Oboje po wojnie zostali pochowani na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Przed tablicą przy ul. Żelaznej 75A w Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę zdobycia posterunku żandarmerii niemieckiej „Nordwache” przez żołnierzy Batalionu „Chrobry I”.
🇵🇱 #ipn reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 To ważne, że spotykamy się właśnie tu, gdzie historia Powstania Warszawskiego zapisała jedną ze swoich zwycięskich kart. Takie wydarzenia uświadamiają nam, że wolność wymaga odwagi, a niepodległość nie jest dana raz na zawsze. Ilekroć staję w takim miejscu, uświadamiam sobie, jak wiele zawdzięczamy pokoleniu Powstania Warszawskiego – napisał Prezydent RP @NawrockiKn w liście, który odczytał @JanKasprzyk.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 3 sierpnia 1914 roku Józef Piłsudski utworzył w Krakowie Pierwszą Kompanię Kadrową. W ten sposób, z połączenia „Strzelca” i Polskich Drużyn Strzeleckich (działających dotąd organizacji paramilitarnych), powstał zalążek Wojska Polskiego.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 2 sierpnia 1944 roku Powstańcy Warszawscy zdobyli siedzibę Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, a następnie przez prawie miesiąc trwali na posterunku odpierając niemieckie ataki.
🎗️ Przed budynkiem @PWPW_SA oddaliśmy hołd Powstańcom składając kwiaty przy tablicy pamiątkowej. Podczas uroczystości #ipn reprezentował dyrektor Biura Edukacji Narodowej dr Adam Pleskaczyński. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📍 W Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie można oglądać wystawę „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę” oraz stałą prezentację zbiorów Stowarzyszenia Grupy Historycznej „Zgrupowanie Radosław”.
W 82. rocznicę Powstania Warszawskiego przygotowaliśmy ekspozycję opartą na autentycznych pamiątkach z czasu walk oraz rekonstrukcjach oryginalnych przedmiotów. Wystawę uzupełnia ekspozycja elementarna IPN.
Na 14 planszach prezentujemy cyfrowo pokolorowane fotografie ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, Polskiej Agencji Prasowej, Ośrodka KARTA i kolekcji prywatnych. Autorem opracowania materiału jest Mikołaj Kaczmarczyk. Komentarze historyków prowadzą zwiedzających przez kolejne etapy Powstania Warszawskiego.
W gablotach można zobaczyć militaria, oporządzenie i wyposażenie żołnierzy batalionów „Zośka”, „Parasol”, „Miotła” i „Czata 49”, a także pamiątki osobiste oraz dokumenty historyczne – konspiracyjne druki, prasę podziemną, legitymacje i rozkazy wojskowe.
🗓 Wystawa „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę” będzie dostępna do końca sierpnia.
🕙 Stała ekspozycja zbiorów Stowarzyszenia Grupy Historycznej „Zgrupowanie Radosław” jest dostępna od poniedziałku do soboty w godz. 10.00–18.00 przy ul. Marszałkowskiej 107.
Zapraszamy! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 3 sierpnia 1980 roku w Toronto zmarł płk Zdzisław Krasnodębski, pilot, uczestnik wojny obronnej w 1939 r., założyciel i pierwszy dowódca Dywizjonu 303.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 85 lat temu w niemieckim KL Auschwitz zamordowany został harcmistrz Stanisław Sedlaczek, założyciel i naczelnik konspiracyjnego Harcerstwa Polskiego (Hufców Polskich).
#niemieckieobozy -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱✝️ Obrońca praw człowieka, narodu i Kościoła, który przeprowadził przez jeden z najtrudniejszych okresów w dziejach.
🗓 Mija 1⃣2⃣5⃣. rocznica urodzin Prymasa Tysiąclecia – kardynała Stefana Wyszyńskiego.
➡️ Jako „Radwan III” był kapelanem AK Okręgu Kampinoskiego, a w czasie powstania warszawskiego pracował w szpitalu polowym. W ramach podziemnego uniwersytetu prowadził wykłady i tajne nauczanie dla młodzieży.
🎖 Rząd RP w Londynie za działalność podczas II wojny światowej przyznał mu Order Virtuti Militari, a dowództwo AK odznaczyło go Krzyżem Walecznych.
➡️ Został prymasem Polski w listopadzie 1948 roku. Rządzący wówczas krajem komuniści próbowali usunąć Kościół z przestrzeni publicznej, odciągnąć od niego wiernych. Wyszyński, narażając się i ponosząc osobiste represje, do tego nie dopuścił.
💬 – Trzeba ratować Naród i w Narodzie Kościół. Nie da się uratować Narodu w oderwaniu od Kościoła. Nie da się też uratować Kościoła bez pomocy Narodu, gdyż Kościół działa w Narodzie – pisał.
🟥 Był inicjatorem listu – wyrażającego stanowczy sprzeciw Episkopatu Polski wobec postępowania władz komunistycznych – który przeszedł do historii pod nazwą „Non possumus”. Reakcją było aresztowanie prymasa 25 września 1953 r. i przetrzymywanie do jesieni 1956 r.
💬 – Gdy będę w więzieniu, a powiedzą Wam, że Prymas zdradził sprawy Boże – nie wierzcie. Gdyby mówili, że Prymas ma nieczyste ręce – nie wierzcie. Gdyby mówili, że Prymas stchórzył – nie wierzcie. Gdy będą mówili, że Prymas działa przeciwko Narodowi i własnej Ojczyźnie – nie wierzcie. Kocham Ojczyznę więcej niż własne serce i wszystko, co czynię dla Kościoła, czynię dla niej – mówił dwa miesiące po aresztowaniu przez UB.
➡️ Przez 9 lat prowadził duchową Wielką Nowennę, przygotowującą do obchodów Millenium Chrztu Polski w 1966 r. Wielotysięczne uroczystości religijne odbywały się w całym kraju, a ich kulminacja od 2 do 4 maja 1966 r. na Jasnej Górze zgromadziła blisko 2 miliony Polaków. W żadnym innym państwie bloku sowieckiego nie doszło do manifestacji religijnych na taką skalę❗️
🏴 Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński zmarł 28 maja 1981 r. w Warszawie. Spoczął w katedrze św. Jana, a jego pogrzeb stał się wielką manifestacją narodową.
🔎 Zapoznaj się z publikacjami IPN o Prymasie ➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/144280,Prymas-Stefan-Wyszynski-…
📲 Pobierz broszurę z serii „Patroni naszych ulic” ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅8⃣0⃣ lat temu niespełna 18-letnia Danuta Siedzikówna, ps. Inka, łączniczka i sanitariuszka 5. Wileńskiej Brygady AK, została skazana na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 roku.
📃 Tuż przed wyrokiem do krewnych „Inki” dotarł gryps, w którym Danuta napisała: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”.
🟥 Według zgodnych relacji świadków – księdza Prusaka i zastępcy naczelnika więzienia, Alojzego Nowickiego – „Inka” nie wyraziła zgody na zawiązanie wokół głowy opaski. Nie zginęła od kul plutonu egzekucyjnego, lecz od strzałów jego dowódcy ppor. Franciszka Sawickiego.
🇵🇱 Poznaj tę niezwykłą postać ➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/229242,Danuta-Siedzikowna-In… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Chcieli uciec z piekła ❗️
🗓️ 2 sierpnia 1943 roku w niemieckim obozie zagłady w Treblince wybuchł zbrojny bunt, w którym wzięło udział ponad 800 uwięzionych. Zaatakowano strażników i podpalono zbiornik z paliwem.
ℹ️ Podczas obchodów upamiętniających 83. rocznicę buntu, #ipn reprezentowali dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek i zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej dr Mateusz Marek.
⚠️ Ucieczka podczas buntu udała się ok. 200 więźniom. Szacuje się, że końca wojny doczekać mogło nie więcej niż 100 spośród nich.
🔎 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245791,Treblinka.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🧜 Nieśmiertelna Syrenka
🇵🇱 8⃣2⃣ lata temu – 2 sierpnia 1944 roku – zmarła na skutek ran odniesionych dzień wcześniej Krystyna Krahelska „Danuta”. Sanitariuszka AK została poważnie postrzelona przez niemieckiego snajpera, kiedy opatrywała rannych powstańców.
ℹ Jej figura i rysy twarzy zostały uwiecznione na odsłoniętym w 1939 roku Pomniku Syreny – dziele Ludwiki Nitschowej, będącym jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli stolicy.
🎼 Podobnie jak warszawska Syrenka, Krahelska również stała się legendą. Jej piosenkę „Hej, chłopcy, bagnet na broń” śpiewała cała walcząca stolica w 1944 roku.
🧜 Dowiedz się więcej ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/kresy/89399,Smierc-poetk… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W @PrzystanekH zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma spotkał się z młodzieżą.
➡️ Nasi wyjątkowi goście mieli okazję m. in. zwiedzić strefę nowych technologii oraz obejrzeć film „Wiara 44”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ W spotkaniu z dr. Mateuszem Szpytmą uczestniczyli członkowie Młodzieżowej Rady Gminy Rakszawa, którzy chcieli wraz z Warszawiakami uczcić 82. rocznicę zrywu powstańczego.
ℹ️ Podczas rozmowy pojawiły się wątki dotyczące walczących w Powstaniu mieszkańców Podkarpacia oraz jego dowódcy płk. Antoniego Chruściela ps. „Monter”, pochodzącego z Gniewczyny Łańcuckiej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Uciekamy wszyscy albo giniemy wszyscy❗️
🗓 2 sierpnia 1943 roku w niemieckim obozie zagłady w Treblince wybuchł zbrojny bunt, w którym wzięło udział ponad 8️⃣0️⃣0️⃣ uwięzionych. Zaatakowano strażników i podpalono zbiornik z paliwem.
⚠️ Kierownictwo obozu próbowało bagatelizować bunt i utrzymać go w tajemnicy, a późną jesienią 1943 r. okupant przystąpił do zacierania śladów swoich zbrodni w Treblince II. Ucieczka podczas buntu udała się ok. 2️⃣0️⃣0️⃣ więźniom. Szacuje się, że końca wojny doczekać mogło nie więcej niż 1️⃣0️⃣0️⃣ spośród nich.
💬 „Uciekamy wszyscy albo giniemy wszyscy. Jeśli uda się choć jednemu, będzie to sukces, bo ten jeden powiadomi świat” – powiedział na jednej z narad Marceli Galewski, jeden z przywódców spisku.
➡️ Część uwięzionych była świadkami zamordowania tu swojej żony czy dzieci. Z tej racji niektórzy nie chcieli uciekać, a jedynie zniszczyć to miejsce, zemścić się na oprawcach i „połączyć się” z nieżyjącymi już ukochanymi osobami. Tak deklarowali obaj obozowi mechanicy samochodowi Samuel Lichtblau „Standa” z Ostrawy i Lubling z Warszawy, którzy w ramach spisku wzięli na siebie między innymi dystrybucję benzyny do butelek zapalających oraz wysadzenie zbiornika z paliwem.
➡️ Poza przywódcami buntu, do których należeli kapo niektórych komand obozowych (brygad więźniów), kluczowymi uczestnikami mieli być byli wojskowi, bo potrafili obchodzić się z bronią. Jej zdobycie było oczywiście podstawowym wyzwaniem spiskowców. Część dostarczyła Armia Krajowa. Zachowała się relacja o przekazywaniu broni przez Adama Przyborowskiego „Przerwę”, dowódcę sekcji sabotażowo-dywersyjnej z Kosowa Lackiego. Do obozu wnosił broń współpracujący z nim żydowski kowal Jabłonowski wyjątkowo zatrudniony przez Niemców w charakterze pracownika. W związku z tym, w poszukiwaniu materiałów, mógł wyjeżdżać do pobliskich miejscowości.
ℹ️ Jednym z uczestników powstania był Samuel Willenberg. Po wojnie wyjechał do Izraela. Gdy miał 77 lat, już jako emeryt, studiował historię sztuki i rzeźbiarstwo. Stanęły mu przed oczami przeżycia z Treblinki. Niemal w transie stworzył 15postaci i scen rzeźbiarskich.
ℹ️ W styczniu 2020 roku Instytut Pamięci Narodowej sprowadził z Izraela do Polski kolekcję rzeźb Willenberga.
📷 Bunt więźniów, rzeźba Samuela Willenberga. Scena przedstawia buntowników strzelających z karabinów i rzucających granatami. Kilku z nich dosięgła już wroga kula.
🔎 Dowiedz się więcej o buncie w Treblince➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/62184,Bunt-w-Treblince-I…
🔎 O rzeźbach Willenberga➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/92538,Wystawa-Obraz-Treblinki-w… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Przed Grobem Nieznanego Żołnierza na Placu Matejki w Krakowie odbyły się uroczystości w 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego.
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – 82 lata temu Polska Armia Podziemna, działając na rozkaz swoich dowódców, stanęła do walki o wolną, niepodległą Polskę. Wypełniali w ten sposób przysięgę złożoną Bogu i Ojczyźnie. Podjęli walkę nierówną, ale przez dwa miesiące Warszawa była jedynym wolnym od obcej okupacji skrawkiem Państwa Polskiego. Przez 63 dni była tym miejscem na ziemiach polskich, gdzie biło wolne serce narodu – powiedział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245782,W-Warszawie-bilo-wolne-s…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Godzina „W” na Rynku Głównym w Krakowie
#powstaniewarszawskie #warszawa1944 #ipn #kraków -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#kulisyhistorii
Warszawa została odbudowana, ale historia jej zniszczenia wciąż nie została w pełni rozliczona. W 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego @RafalDudkiewic1 rozmawia z dr. @krzysztofrak66 o pamięci, odpowiedzialności i konsekwencjach tamtych wydarzeń.
📺Zobacz całą rozmowę na #ipntv: youtu.be/_jl4W_KFL3EThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
Wśród blisko 2️⃣0️⃣0️⃣ Powstańców Warszawskich spoczywających na Starym Cmentarzu w Łodzi licznie zgromadzeni mieszkańcy oddali hołd bohaterom walk o wolność i niepodległość Polski.
Uroczystość została zorganizowana przez Oddział IPN w Łodzi. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 O 17.00 – symbolicznej godzinie wybuchu Powstania Warszawskiego – odbyły się uroczystości przy pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
🇵🇱 Hołd Powstańcom oddali Prezydent RP Karol Nawrocki i zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Pod pomnikiem „Mokotów Walczący – 1944” w parku gen. Gustawa Orlicz-Dreszera, rozpoczęły się mokotowskie uroczystości związane z 82. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego.
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej reprezentowała dyrektor Archiwum IPN – Marzena Kruk. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Dyrektor @BUWiM_IPN
Adam Siwek wziął udział w uroczystościach pod Pomnikiem Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Trwają uroczystości związane z 82 rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego.
🇵🇱 Dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek Złożył kwiaty pod pomnikiem gen. Stefana Roweckiego „Grota”. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🇵🇱 Przy Małej Paście przy ul. Brzeskiej 24 oddano hołd powstańcom warszawskim walczącym na Pradze.
1 VIII 1944 żołnierze AK zdobyli centralę telefoniczną Małej PAST-y, ważną dla łączności Powstania.
W uroczystości uczestniczył dr Tomasz Łabuszewski, dyr. @ipn_warszawa. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
Miasto, które próbowało żyć. Codzienność Powstania Warszawskiego.
#powstaniewarszawskie #warszawa1944 #ipnwarszwaThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd Powstańcom Warszawskim, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wydarzenia w całej Polsce.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244513,82-rocznica-wybuchu-Pows… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Powstanie Warszawskie wybuchło 1 sierpnia 1944 roku o godz. 17.00, w tzw. godzinie „W”. Rozkaz do jego rozpoczęcia wydał dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski „Bór”. Po prawie pięciu latach niemieckiej okupacji ludność stolicy z entuzjazmem chwyciła za broń. Powstańczy zryw miał doprowadzić do wyzwolenia miasta spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem Armii Czerwonej.
💬 – Trzeba było przeżyć 5 lat okupacji w Warszawie, aby czuć to, co czuła ludność i żołnierze. Trzeba było żyć dzień po dniu, godzina po godzinie przez pięć lat w cieniu więzienia na Pawiaku, trzeba było w ciągu tych miesięcy widzieć, jak znikają przyjaciele jeden po drugim, odczuć za każdym razem skurcz serca w piersi, trzeba było codziennie słyszeć odgłosy salw tak, że się już przestawało je słyszeć, przyzwyczaić się do nich, jak do dzwonów kościelnych, trzeba było milcząco asystować na rogu ulicy w smutny zimowy wieczór lub świetlisty poranek wiosenny, przy egzekucji dziesięciu, dwudziestu, pięćdziesięciu przyjaciół, braci lub nieznajomych, wziętych przypadkowo z tłumu, spędzonych pod mur, z ustami zaklejonymi gipsem i oczami wyrażającymi rozpacz lub dumę. Trzeba było to wszystko przeżyć, aby zrozumieć, że Warszawa nie mogła się nie bić – tak płk Kazimierz Iranek-Osmecki opisywał potrzebę wzięcia udziału w patriotycznym zrywie.
➡ Powstańcy reprezentowali pełen przekrój społeczeństwa polskiego. Ramię w ramię do walki stanęli robotnicy i intelektualiści, stronnicy niemal wszystkich opcji politycznych, ludzie w różnym wieku, różnego pochodzenia i różnych wyznań. Do zbrojnego zrywu przeciwko niemieckiemu okupantowi przystąpiło od 25 tys. do 37 tys. osób.
➡ 1 sierpnia 1944 r. broń palną posiadało jednak tylko kilka tys. powstańców. Uzbrojenie stanowiły także produkowane przez AK we własnym zakresie: miotacze ognia, butelki zapalające, granaty („sidolówki” i „filipinki”). Broń i amunicję zdobywano na przeciwniku albo otrzymywano dzięki alianckim zrzutom. Wobec bombardowań prowadzonych przez Luftwaffe i artylerię Wehrmachtu powstańcy pozostawali jednak bezbronni.
➡ Większość powstańców była żołnierzami AK. Dołączyli do nich również członkowie innych niepodległościowych formacji zbrojnych, m. in. Polskiej Armii Ludowej, Narodowych Sił Zbrojnych oraz nieliczni (ukrywający się po pacyfikacji powstania w getcie warszawskim) przedstawiciele Żydowskiej Organizacji Bojowej. Na czas powstania dowództwu AK podporządkowały się ponadto Oddziały Wojskowe Korpusu Bezpieczeństwa, Oddziały Wojskowe Pogotowia Polskich Socjalistów oraz dwa bataliony Narodowej Organizacji Wojskowej. W powstaniu warszawskim walczyło też 1656 żołnierzy Armii Ludowej oraz wielu policjantów granatowych (polskiej policji mundurowej, działającej w Generalnym Gubernatorstwie pod niemiecką komendą), którzy już wcześniej należeli do konspiracji lub utrzymywali z nią kontakty.
➡ Powstańcy nie mieli jednolitych mundurów, walczyli w ubraniach cywilnych lub zdobycznych mundurach niemieckich. Zewnętrznie od wrogów różnili się tylko biało-czerwonymi opaskami, orzełkami na czapkach, obszyciami na kołnierzu i elementami ekwipunku. Walkę powstańców utrudniały niedobory, przede wszystkim broni i amunicji.
➡ Był to zryw ludzi młodych. Większość żołnierzy wkroczyła w dorosłość podczas okupacji. Walczyli również małoletni – najmłodszy Jerzy Szulc ps. Tygrys miał 10 lat (udział dzieci i młodzieży w powstaniu upamiętnia odsłonięty w 1983 r. pomnik Małego Powstańca). Młodzi członkowie Szarych Szeregów służyli w Harcerskiej Poczcie Polowej oraz podobnie jak kilkunastoletnie dziewczęta byli łącznikami i sanitariuszami, starsi bili się z bronią w ręku na pierwszej linii frontu. Tylko 40 proc. powstańców przeszło pełne wyszkolenie bojowe, większość nie miała na to szans przed wybuchem wojny.
➡ Podczas powstania kobiety nie tylko służyły jako lekarki, sanitariuszki, pielęgniarki (w służbie sanitarnej stanowiły około 70-80 proc. personelu) i łączniczki, lecz także trafiały na pierwszą linię frontu. Kobiece Patrole Minerskie brały udział w akcjach bojowych, z kolei oddział Dywersja i Sabotaż Kobiet m. in. przygotowywał sygnalizację dla alianckich lotników i odbierał zrzuty. 12 sierpnia 1944 r. płk Antoni Chruściel „Monter”, dowódca okręgu AK Warszawa-Miasto i faktyczny dowódca wojsk powstańczych, wydał rozkaz uznający kobiety, które w okresie konspiracji złożyły przysięgę i zostały zaliczone do formacji AK, za jej żołnierzy.
🏴 Powstanie Warszawskie, planowane na kilka dni, upadło 3 października po 63 dniach walki. W jego wyniku zginęło od 16 tys. do 18 tys. Żołnierzy AK i od 150 tys. do 180 tys. cywilów. Po kapitulacji Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔍 Dowiedz się więcej czytając broszurę IPN ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/powstanie-warszawskie/35…
#patroninaszychulic
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Pobierz wystawę IPN ➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/wystawy-elementarne/81987…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Warszawo, zwyciężyłaś dzięki Bohaterom Powstania Warszawskiego!
🎗️ W przeddzień 82. rocznicy wybuchu Powstania, na Placu Krasińskich w Warszawie odbyły się uroczystości z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego. #ipn reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma.
💬 – Nasz naród jest stworzony do wolności i to decydowało o heroizmie Powstania Warszawskiego – mówił Prezydent RP @NawrockiKn. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
Za nami pierwsze wydarzenie w ramach obchodów rocznicy #powstaniewarszawskie 🇵🇱
Wystawy, rekonstruktorzy, spacer edukacyjny po powstańczej Pradze, wykład oraz pokaz filmu „Wiara '44” zgromadziły liczne grono uczestników.
Dziękujemy za obecność!
Więcej: warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/245482,Powstancza-Pra… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪 W Pyrzycach demontujemy kolejny symbol sowieckiej dominacji‼️
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👷🏗️
💬 - Po wprowadzeniu stanu wojennego, kiedy bardzo wielu polskich patriotów siedziało w więzieniach, a niektórzy oddawali swoje życie. W czasie, gdy polscy patrioci walczyli na ulicach, żądając wolności i niepodległości, w Pyrzycach lokalni działacze komunistyczni, chcąc przypodobać się swoim sowieckim panom, stawiali pomnik ku czci armii sowieckiej. To nie jest symbol wyzwolenia – to symbol zniewolenia! Ten wielotonowy monument miał być głazem na polskie aspiracje niepodległościowe‼️ - powiedział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚜🏗️🚧
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪 Sowiecki obiekt propagandowy zostanie zastąpiony przez Pomnik Niepodległości, a przestrzeń wokół nowego monumentu stanie się godną sceną dla uroczystości patriotycznych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔻🔻🔻
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
HistoriaToczySięDziś 🕯️
📺youtu.be/m2AMHQi_Bf4
2 sierpnia 1944 r. Niemcy zamordowali w więzieniu przy ul. Rakowieckiej na Mokotowie ok. 600 więźniów. Po egzekucji odnaleziono też ciała ok. 100 mieszkańców okolicy.
Był to zaplanowany akt terroru czy odwet za wybuch Powstania Warszawskiego? Kim byli zamordowani?
🎤 O tej tragicznej zbrodni opowiada dr Barbara Świtalska-Starzeńska z @Rakowiecka37. Rozmowę prowadzi red. @k_swiatek. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 31 lipca 1893 roku urodził się Ignacy Skorupka, ksiądz, kapelan Wojska Polskiego, ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej; poległ w Bitwie Warszawskiej 1920 r.
📖 Dowiedz się więcej z publikacji @WydawnictwoIPN: archiwum.ipn.gov.pl/pl/publikacje/ksiazki/107492,Ksiadz-m… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
1 sierpnia 2026 r. przed Grobem Nieznanego Żołnierza na pl. Matejki odbędą się uroczystości z okazji 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Poprzedzi je msza święta w Kościele Mariackim.
Złóżmy wspólnie hołd bohaterom powstania. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 31 lipca 1943 roku zmarł Zdzisław książę Lubomirski, mąż stanu, jeden ze współtwórców odrodzenia Państwa Polskiego po zaborach.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥✝ Zginęły, by żyć mogli inni
🗓 1 sierpnia 1943 roku w Nowogródku Niemcy rozstrzelali 11 sióstr ze Zgromadzenia Najświętszej Rodziny z Nazaretu. Siostry zgłosiły się na gestapo, ofiarując swe życie za 120 osób, aresztowanych i przeznaczonych do egzekucji. Ich śmierć stała się symbolem martyrologii Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej.
⛪️ Dom Zgromadzenia Najświętszej Rodziny z Nazaretu pw. Chrystusa Króla istniał w Nowogródku od 4 września 1929 r. O sprowadzenie nazaretanek do stolicy województwa zabiegał ks. bp Zygmunt Łoziński. Siostry bardzo szybko zyskały życzliwość mieszkańców, a ich obecność w stolicy województwa stała się trwałym elementem życia Nowogródka w kolejnej dekadzie jego dziejów. Posługiwały w miejscowym szpitalu, zorganizowały internat dla młodzieży szkolnej, prowadziły różne kursy praktycznych umiejętności (roboty ręczne itp.). Wreszcie otworzyły własną szkołę. Uczyli się w niej zgodnie Polacy, miejscowi Białorusini, Tatarzy i potomkowie białych rosyjskich emigrantów.
✝️🇵🇱 Siostry nazaretanki zdołały przetrwać szykany i represje w latach pierwszej okupacji sowieckiej, przetrwały też „Polenaktion”. Stan zagrożenia jednak stale narastał. Nowogródek miał już za sobą pierwszą falę aresztowań i egzekucji, które wydatnie zmniejszyły liczbę przedstawicieli polskich warstw oświeconych i w ogóle Polaków w tym grodzie, i tak już straszliwie przetrzebionych represjami sowieckimi. Cieszące się miłością mieszkańców, zakonnice coraz bardziej zwracały uwagę władz okupacyjnych, a zwłaszcza białoruskich kolaborantów. Miały świadomość zagrożenia. Gdy miejscowe władze okupacyjne znów wzięły grupę 120 zakładników, jedna z nich – s. Stella – w rozmowie z ks. kapelanem Aleksandrem Zienkiewiczem powiedziała:
💬 – Mój Boże, jeśli potrzebna jest ofiara z życia, niech raczej nas rozstrzelają, aniżeli tych, którzy mają rodziny: modlimy się nawet o to.
❗️ I nie były to czcze słowa. Co prawda nowogrodzki komisarz okręgowy Traube, zniecierpliwiony, że aresztowania na jego terenie prowadzi przysłana z Baranowicz ekipa gestapo bez jego wiedzy i akceptacji, zwolnił część więźniów, jednak na kolejnej liście zakładników znalazł się ks. Zienkiewicz. Siostry modliły się żarliwie o ocalenie niewinnych. Właśnie w tych okolicznościach padło „drugie słowo ofiary”. Zapamiętano, że s. Stella powiedziała wówczas:
💬 – Boże, mój Boże, ksiądz kapelan jest o wiele potrzebniejszy na tym świecie niż my, toteż modlimy się teraz o to, aby Bóg raczej nas zabrał niż księdza, jeśli jest potrzebna ofiara.
Ksiądz Zienkiewicz był wówczas jedynym kapłanem katolickim w całym mieście…
🟥 W sobotę 31 lipca 1943 r. siostry otrzymały polecenie, by wraz z przełożoną stawiły się w siedzibie okupacyjnych władz administracyjnych w Nowogródku. Dwie spośród nich znały język niemiecki, lecz tłumaczenie na nic się zdało. Wywieziono je do lasu i kazano wykopać dół. Jednak ruch w pobliskich chutorach był jeszcze za duży i odwieziono je do Nowogródka. Ostatnią noc spędziły na modlitwie. W niedzielę 1 sierpnia 1943 r. około godz. 4.00 nad ranem zawieziono siostry na miejsce kaźni w pobliżu leśniczówki Batorówka, 5 km od miasta. Zostały wówczas rozstrzelane siostry:
▪️ Stella (Adela Mardosewicz),
▪️ Imelda (Jadwiga Żak),
▪️ Kanizja (Eugenia Mackiewicz),
▪️ Rajmunda (Anna Kukołowicz),
▪️ Daniela (Eleonora Jóźwik),
▪️ Kanuta (Józefa Chrobot),
▪️ Sergia (Julia Rapiej),
▪️ Gwidona (Helena Cierpka),
▪️ Felicyta (Paulina Borowik),
▪️ Heliodora (Leokadia Matuszewska)
▪️ Boromea (Weronika Narmontowicz).
✝️ Ludzie związani z nazaretankami odnaleźli ich mogiłę. 19 marca 1945 r. zostały po ekshumacji uroczyście pochowane koło fary nowogrodzkiej. 5 marca 2000 r. męczenniczki z Nowogródka zostały wyniesione na ołtarze przez Jana Pawła II.
🔎 Dowiedz się więcej➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/95237,Meczennicy-ziemi-n…
🎨 Śmierć 11 nazaretanek z Nowogródka w wizji malarskiej Adama Styki, 1948 r. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 31 lipca 2026 r. w Pyrzycach o godz. 13:00 odbędzie się briefing prasowy, w czasie którego będzie miał miejsce demontaż sowieckiego obiektu propagandowego zwanego „Pomnikiem Pamięci”.
➡️ W wydarzeniu wezmą udział zastępca prezesa #ipn dr. hab. Karol Polejowski oraz burmistrz miasta Pyrzyc Marzena Podzińska.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔴 Transmisja z wydarzenia na kanale IPNtv 🔻🔻🔻 www.youtube.com/watch?v=KBPvbWtvOGk
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W związku z przypadającą 1 sierpnia 82. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego zapraszamy do spaceru ulicami Warszawy śladami dwójki powstańców – Ewy i Jerzego Stolarskich.
🇵🇱 W przygotowanej przez #archiwumipn mobilnej grze miejskiej przypominamy historię wielkiej miłości, poczucia obowiązku wobec Ojczyzny i wierności wartościom niezależnie od okoliczności.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245713,Losy-Ewy-i-Jerzego-Stola… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🥇 Złoty dzień polskiego sportu 🇵🇱
⚠️ Odradzająca się po 123 latach zaborów Polska na premierowy udział w igrzyskach olimpijskich musiała czekać do 1924 r., na pierwszy złoty medal – o cztery lata dłużej. 🗓 31 lipca 1928 r. wywalczyła go Halina Konopacka, wygrywając konkurs rzutu dyskiem. Równo 4 lata później pierwszy olimpijski laur wśród mężczyzn zdobył dla Biało-Czerwonych Janusz Kusociński.
🏆 Odległość 39,62 m dziś nie dałaby czołowej lokaty w zawodach juniorek w rzucie dyskiem. Niemal 100 lat temu taki wynik oznaczał nie tylko olimpijski triumf, ale też poprawę – własnego – rekordu świata. Konopacka dołożyła do niego nietypowe wyróżnienie – przez dziennikarzy sportowych została uznana za „Miss igrzysk”.
26-krotna mistrzyni Polski uprawiała sport z pasją:
💬 „Sportu bez entuzjazmu nie rozumiem. Z potrzeby, na chłodno można uprawiać gimnastykę zdrowotną, w sporcie koniecznym jest zapał. Uprawiać sportu od niechcenia nie można".
🏃♂️ Janusz Kusociński przygodę z lekkoatletyką rozpoczął przez przypadek. Z powodu braku jednego zawodnika zaproponowano mu start w sztafecie, którą od razu poprowadził do zwycięstwa. Szybko przyszły też większe sukcesy, łącznie z 10-krotnym mistrzostwem Polski i dwukrotnym poprawieniem rekordu świata.
🏆 Najważniejszym triumfem w jego karierze pozostaje jednak wywalczone 🗓️ 31 lipca 1932 r. złoto w biegu na 10 000 metrów podczas igrzysk w Los Angeles.
⚔ Kiedy wybuchła II wojna światowa,w ciągu jednego dnia ze sportowca stał się żołnierzem. Zgłosił się jako ochotnik do polskiej armii. Walczył w stopniu kaprala w kompanii karabinów maszynowych II batalionu 360. Pułku Piechoty. Za udział w walkach w obronie Warszawy, podczas których był dwukrotnie ranny, został odznaczony 🎖 Krzyżem Walecznych.
🏴 Aresztowany 28 marca 1940 r. za działalność konspiracyjną, Kusociński został zamordowany przez Niemców w Palmirach 21 czerwca tego samego roku.
🪙 Halina Konopacka we wrześniu 1939 r., jako kierowca autobusu, wzięła udział w ewakuacji zapasów złota Banku Polskiego z oblężonej Warszawy. Zmarła 28 stycznia 1989 r. w Daytona Beach na Florydzie 🇺🇸. W 1990 roku jej prochy spoczęły na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅9⃣4⃣ lata temu w Gdyni po raz pierwszy obchodzono Święto Morza – imprezę masową, która wyrażała ambicje Rzeczypospolitej związane z rozwojem Marynarki Wojennej, handlu zagranicznego, ale też posiadaniem własnych kolonii.
🌊 W pierwszych uroczystościach tego typu wzięło udział ponad 100 000 osób z Polski i zza granicy.
🚢 Miejsce obchodów wybrano nieprzypadkowo. Zaprojektowany przez Tadeusza Wendę port w Gdyni był jednym z czołowych przedsięwzięć gospodarczych II RP, najnowocześniejszym tego typu obiektem w Europie i jednym z największych. Dzięki niemu przed Polską (która miała bardzo krótką linię brzegową) otwarły się zupełnie nowe perspektywy.
❗️ Święto Morza podkreślało ten fakt. Wyrażało dumę z polskiej floty, nieszczególnie potężnej, ale dysponującej niszczycielami „Wicher” i „Burza”, jak również nowoczesnymi okrętami podwodnymi: „Wilk”, „Ryś” i „Żbik”.
🇵🇱 W hucznych uroczystościach wzięli udział najważniejsi prominenci państwowi, łącznie z prezydentem Ignacym Mościckim. Miasto zostało przyozdobione flagami, przygotowano też prowizoryczne schroniska i pole namiotowe dla przyjezdnych z całego kraju.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Więcej o obchodach Święta Morza w artykule „Święto Morza to Święto całej Polski” 🔻🔻🔻 przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/77446,Swieto-Morza-to-Sw…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 🪔 Na Powązkach Wojskowych w Warszawie odsłoniliśmy tablicę upamiętniającą żołnierza AK, uczestnika Powstania Warszawskiego sierż. Kazimierza Lucjana Szczeszka ps. Adam. W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
🇵🇱 Tablica została ufundowana przez Instytut Pamięci Narodowej.
▪ Poznaj szczegóły uroczystości➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245752,Upamietnilismy-sierz-Kaz…
📷 Dariusz Skrzyniarz (IPN)
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Chociaż jego szczątki spoczywają do dnia dzisiejszego poza granicami Rzeczypospolitej, to wolna i niepodległa Polska musi o swoich bohaterach pamiętać. Dlatego dzisiaj gromadzimy się tutaj, aby przypomnieć jednego z wielu tysięcy żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, którzy nigdy nie pogodzili się z niemieckim zniewoleniem. To nie tylko nasza instytucjonalna misja, to nasza misja jako potomków. Tych, którzy czują więź z tymi, którzy byli przed nami. Uważamy ich walkę za swoją. Uważamy ich wysiłek i daninę krwi, którą złożyli, za testament, który jesteśmy zobowiązani wypełnić – powiedział zastępca prezesa IPN, kierując słowa do zebranych na cmentarzu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W uroczystości wziął udział kpt. Janusz Walędzik pseudonim „Czarny”, Powstaniec Warszawski, który w osobistych słowach oddał część i wyraził uznanie towarzyszowi broni
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 lipca 1993 roku w Londynie zmarł Edward hr. Raczyński, polityk, dyplomata, Prezydent RP na uchodźstwie w latach 1979-1986.
🇵🇱 Stały delegat RP przy Lidze Narodów, w latach 1934-1945 ambasador RP w Wielkiej Brytanii, minister spraw zagranicznych Rządu RP na uchodźstwie (1941-1943), autor noty dla aliantów o Holocauście (na podstawie materiałów kuriera Jana Karskiego). -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 155 lat temu urodził się Maurycy Zamoyski, od 1917 r. wiceprezes Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. W latach 1919–1924 poseł RP w Paryżu; minister spraw zagranicznych RP (1924). W 1922 r. kandydat Związku Ludowo-Narodowego na prezydenta RP.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 30 lipca 1943 r. oficjalnie sformowano 14 Dywizję Waffen SS-Galizien, kolaborującą z Niemcami formację realizującą zbrodnicze idee ukraińskich nacjonalistów ‼
💬 „Wiem, że gdybym wydał Dywizji rozkaz eksterminacji Polaków (…) stałbym się bardzo popularnym człowiekiem” – mówił 16 maja 1944 r. Reichsführer-SS Heinrich Himmler.
➡ Zwracał się do członków „Galizien”, którzy już „udowodnili” pokładane w nich nadzieje przywódców III Rzeszy Niemieckiej. Wychwalani przez niego ukraińscy kolaboranci zgłaszający się do szeregów SS „Galizien” dokonali już wcześniej wielu zbrodni na Polakach i przedstawicielach innych narodowości.
👉 Klęska pod Stalingradem na początku 1943 r. skłoniła Niemców do tworzenia na wschodzie nowych jednostek kolaboracyjnych, zdolnych wypełnić poniesione straty. Ukraińscy nacjonaliści od 1941 r. apelowali do władz niemieckich o spełnienie ich postulatu stworzenia walczącej u boku III Rzeszy Niemieckiej armii ukraińskiej.
🗓 W kwietniu 1943 r. niemiecka machina propagandowa ogłosiła początek werbunku do ukraińskiej dywizji w ramach Waffen-SS. W ciągu kilku tygodni do punktów rekrutacji zgłosiło się ok. 80 tysięcy ochotników. W Mościskach do SS pragnęło wstąpić 20 procent Ukraińców zamieszkałych w tym mieście.
❗ Propaganda nacjonalistów utwierdzała ich w przekonaniu, że będą żołnierzami przyszłej armii niepodległej Ukrainy. Wbrew Niemcom, dla podkreślenia narodowego charakteru formacji, rozwijali skrót SS jako „Strzelcy Siczowi” – formacji z czasów Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Niemcy unikali jednak jakichkolwiek istotnych deklaracji politycznych.
➡ Członkowie nowej formacji składali przysięgę na wierność Adolfowie Hitlerowi, a od lutego 1945 r. także „ludowi ukraińskiemu”. Podobnie jak innym esesmanom tatuowano im na przedramieniu oznaczenie grupy krwi. Zdaniem niektórych weteranów SS „Galizien”, od członków innych formacji SS odróżniało ich odpowiadanie zawołaniem „Chwała Ukrainie” na powitanie „Heil Hitler”.
‼ „Nastroje w dywizji są przeciwpolskie” – informował wiosną 1944 r. wywiad Polskiego Państwa Podziemnego. Słowa te zapisano kilka tygodni po największej zbrodni ochotników do SS „Galizien” z 4 Galicyjskiego Ochotniczego Pułku Policji SS, której pretekstem było starcie z oddziałem Armii Krajowej.
🟥 We wczesnych godzinach porannych 28 lutego 1944 r. wieś Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim została otoczona przez kilkuset ukraińskich policjantów dowodzonych przez Niemców. Ze wsparciem przybyły także oddziały UPA i ukraińscy mieszkańcy okolicznych wsi. W masakrze zginęło kilkuset mieszkańców. Większość spalono żywcem w kościele i zabudowaniach gospodarczych.
🟥 Funkcjonariusze związani z SS „Galizien”, wspólnie z oddziałami UPA, są odpowiedzialni między innymi także za masakrę setek Polaków w klasztorze w Podkamieniu koło Złoczowa, w Chodaczkowie Wielkim, Palikrowach, Mańkowcach, Wicyniu, Pańkowcach oraz we wsiach w Lasach Janowskich.
⚔ SS „Galizien” były kilkukrotnie rozbijane w ciężkich walkach z Armią Czerwoną. Mimo to, aż do maja 1945 r., walczyły u boku niemieckich sojuszników, już jako część Ukraińskiej Armii Narodowej podporządkowanej kolaboracyjnemu Ukraińskiego Komitetowi Narodowemu.
⚠️ Jednostki Waffen-SS zostały uznane za organizację przestępczą przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. Decyzja ta opierała się na jej udziale w zbrodniach wojennych, zbrodniach przeciwko ludzkości oraz roli w strukturze SS.
➡ Uwarunkowania zimnej wojny sprawiły, że byli funkcjonariusze SS „Galizien” nie zostali rozliczeni za popełnione zbrodnie. Na emigracji w Kanadzie i Wielkiej Brytanii budowali mit formacji walczącej o niepodległość Ukrainy, przemilczając udział w zbrodniach, kolaborację z III Rzeszą Niemiecką oraz zakorzenienie w zbrodniczej ideologii ukraińskiego nacjonalizmu.
❗ Po 1991 r. kult SS „Galizien” rozwinął się na niepodległej Ukrainie. Jego potwierdzaniem był wyrok Sądu Najwyższego z 2022 r., który stwierdził, że symbol SS-Galizien nie jest symbolem nazistowskim. Co roku we Lwowie odbywa się marsz ku czci kolaboracyjnej dywizji.
📷 Fot. Zaprzysiężenie 14. Dywizji Grenadierów Waffen SS „Galizien”. Na pierwszym planie żołnierze podczas składania przysięgi. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe. -
Post not available here, view on X
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📖 Przeczytaj więcej ➡️ Joanna Lubecka, Ukraińscy ochotnicy w SS: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
30 lipca 1981 roku ulicą Piotrkowską w Łodzi przeszedł „Marsz Głodowy Kobiet” – jedna z największych manifestacji społecznych w powojennej Polsce.
Zachęcamy do pobrania bezpłatnej broszury, która przybliża historię „Marszu Głodowego”.
archiwum.ipn.gov.pl/.../20210623Broszuragotowa.pdf -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 85 lat temu w Londynie Premier Rządu RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski podpisał z ambasadorem Związku Sowieckiego Iwanem Majskim polsko-sowiecki układ o wznowieniu stosunków dyplomatycznych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✍️ „Wieść niesłychana w syberyjskich obozach pracy: amnestia. Od czasu istnienia tych miejsc odosobnienia nie wydarzyło się nic podobnego” – wspominał w książce Diabeł w raju były więzień Gułagu Tadeusz Wittlin.
📰Przeczytaj więcej ➡️ Układ Sikorski – Majski. Sowiecka „amnestia” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 roku: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/93892,Uklad-Sikorski-Maj…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj na IPNtv: „Realpolitik” czy droga donikąd? Dyskusja w 80. rocznicę podpisania układu Sikorski-Majski:
www.youtube.com/watch?v=SpYs62BHPII&t=1841s -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
🇵🇱 Dołącz do naszej akcji na Powstańczej Pradze!
30 VII upamiętnimy 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego.
Zrób zdjęcie podczas wydarzenia, opublikuj je w SM z #powstaniewarszawskie i #powstańczaPraga. Odbierz pamiątkową koszulkę i przypinkę.
Szwedzka 22, 16.00–19.00 -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
#powstaniewarszawskie to także historia Pragi.
Zapraszamy na spacer edukacyjny, podczas którego opowiemy o walkach na prawym brzegu Wisły.
📅30 lipca, godz. 17.00
📍ul. Szwedzka 22
To jedna z propozycji przygotowanych przez @ipn_warszawa. Więcej: warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/245482,Powstancza-Pra… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 30 lipca 1944 r. Niemcy wysłali z Pawiaka ostatnie transporty więźniów do Gross-Rosen i Ravensbrück. Dwa dni później wybuchło Powstanie Warszawskie.
‼ Podczas II wojny światowej Pawiak stał się według szacunków miejscem kaźni ok. 100 000 Polaków. Zginęło ok. 37 000 z nich – głównie w egzekucjach oraz w czasie brutalnych przesłuchań w siedzibie gestapo na Szucha.
🟥 Więziono tu podejrzanych o udział w organizacjach podziemnych lub ich wspomaganie, zakładników, osoby pojmane podczas ulicznych łapanek i obław (tak zwanych „kotłów” w domach), a także uciekinierów z obozów jenieckich, szmuglerów i handlarzy.
➡️ Wobec zbliżającego się frontu, 23 lipca 1944 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do likwidacji więzienia. 30 lipca 1944 r. wysłano dwa ostatnie transporty więźniów z Pawiaka: do KL Gross-Rosen ok. 1400 mężczyzn, a do KL Ravensbrück ok. 400 kobiet.
🟥 31 lipca zwolniono niewielką grupę więźniarek z małymi dziećmi, jak również lekarki i lekarzy. Wykluczonych z transportu, ok. 100 osób, rozstrzelano już w okresie Powstania Warszawskiego w ruinach gettach. Byli to głównie ludzie chorzy oraz kobiety w zaawansowanej ciąży i matki z niemowlętami.
🟥 W egzekucjach zginęli m. in Antoni Kocjan, wybitny konstruktor szybowców oraz Irena Anioł, kuzynka Marii Skłodowskiej-Curie.
➡️ 20 sierpnia nastąpiła ewakuacja niemieckiej załogi więzienia, zaś 21 sierpnia 1944 r. Pawiak oraz sąsiadujące z więzieniem budynki zostały wysadzone w powietrze. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🟥 Trwa eksploracja dołu śmierci w Ostrówkach (Wołyń). Ujawnione zostały szczątki co najmniej 6 osób, w tym dziecka. Ciała ofiar zostały ułożone twarzą do ziemi.
Miejsce to zostało odkryte podczas kwietniowych prac poszukiwawczych prowadzonych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Na miejscu pracuje zespół specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa "Wołyńskie Starożytności" oraz dr Łukasz Szleszkowski, medyk sądowy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 lipca 1944 roku urodził się Stanisław Małkowski, ksiądz, socjolog, działacz opozycji antykomunistycznej, współpracownik KOR, ROPCiO oraz Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej; uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; kapelan podziemnej Solidarności w latach 1982–1989.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Wojciech Kossak – polski malarz 🇵🇱 🎨, który odmówił Hansowi Frankowi
🗓 Chociaż zarzucano mu, że dla zysku obrazy „produkuje jak w fabryce”, Hansa Franka nie chciał namalować za żadne pieniądze. 29 lipca 1942 roku w Krakowie zmarł Wojciech Kossak – malarz, przedstawiciel nurtu o tematyce batalistycznej i historycznej, współautor „Panoramy Racławickiej”.
🎨 Pochodził z wyjątkowo „artystycznej” rodziny. Malarstwa uczył się wykonując reprodukcje obrazów ojca – Juliusza. Szybko zaczął tworzyć własne dzieła, głównie w nurcie batalistycznym i historycznym. Przez siedem lat malował w Berlinie, także na zamówienie dworu pruskiego. W 1902 r. oburzony wrócił do Krakowa po antypolskim przemówieniu cesarza Wilhelma II, który nawoływał do „świętej wojny z polską bezczelnością i sarmacką butą”.
🇵🇱 Upamiętniał polskie zrywy narodowe i wybitne postacie naszej historii. Do najsłynniejszych obrazów Wojciecha Kossaka należą „Orlęta Lwowskie”, „Olszynka Grochowska”, czy „Piłsudski na Kasztance”. W zbiorowej świadomości najmocniej funkcjonuje jednak „Panorama Racławicka” – monumentalne dzieło o wymiarach 15 na 115 m, które stworzył razem z Janem Styką.
💰 Na brak pieniędzy nie narzekał. W okresie międzywojennym zaczął tworzyć obrazy niższej jakości, głównie na zamówienie, często kopie własnych produkcji. Zarzucano mu wobec tego, że „produkuje jak w fabryce”, ale gdy w 1941 r. otrzymał propozycję z gatunku nie do odrzucenia – namalowania generalnego gubernatora Hansa Franka – odmówił. W otoczeniu wielu własnych rozpoczętych prac wytłumaczył się podeszłym wiekiem.
🏴 29 lipca 1942 r. rano Wojciech Kossak kazał sobie nałożyć farby na paletę. Jednak jeszcze tego samego dnia przegrał walkę z nowotworem, z którym zmagał się od dawna. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Dlaczego Wojciech Kossak podczas wystawy w Paryżu wyciął swój obraz z ram?
➡️ Za co gonił po rusztowaniach współautora „Panoramy Racławickiej”?
➡️ Co miał wspólnego z początkami automobilizmu w Polsce?
🕵️♀️ Poznaj odpowiedzi➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/188772,Wojciech-Kossak-wybit… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 lipca 1939 roku Transatlantyk MS „Chrobry” wypłynął z Gdyni w dziewiczy rejs do Ameryki Południowej.
⚓️ 20 sierpnia statek dopłynął do Buenos Aires. Po kilku dniach wypłynął w drogę powrotną.
❗️ Informacja o wybuchu wojny zastała Chrobrego na pełnym morzu. W tej sytuacji 2 września w porcie Recife w Brazylii rejs został przerwany.
🚢 Chrobry obrał kurs na Southampton, gdzie natychmiast został przebudowany na transportowiec. W kwietniu 1940 wcielony do konwoju transportującego wojska brytyjskie do Norwegii
🟥 14 maja zbombardowany przez Luftwaffe. Płonący statek nie tonął przez wiele godzin, przetrzymał nawet wybuch przewożonej amunicji.
➡️ W końcu został zatopiony (dobity) 15 maja przez torpedę zrzuconą z brytyjskiego samolotu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💔 Wśród pasażerów „Chrobrego” był Witold Gombrowicz, który, jak się miało okazać, na zawsze opuszczał Polskę.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 29 lipca 1941 roku podczas apelu w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz o. Maksymilian Maria Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową. Oddał życie w zamian za Franciszka Gajowniczka – męża i ojca, który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć za ucieczkę jednego z osadzonych.
🟥 Ojciec Kolbe zmarł 14 sierpnia 1941 dobity zastrzykiem z fenolu przez funkcjonariusza obozowego, kierownika izby chorych, Hansa Bocka. Sam Gajowniczek przeżył wojnę i zmarł w 1995 roku.
💬 Kilka tygodni przed śmiercią o. Maksymilian powiedział do jednego ze współwięźniów: „Nienawiść nie jest siłą twórczą. Siłą twórczą jest miłość”.
👑👑 W 1982 r. Maksymilian Maria Kolbe został kanonizowany przez papieża Jana Pawła II. Atrybutem świętego są dwie korony – czerwona i biała. Przyszły męczennik, jeszcze jako dziecko, miał widzenie Najświętszej Marii Panny. Matka Boża ukazała mu dwie korony, pytając, którą wybiera. Biała symbolizowała czystość, czerwona zaś męczeństwo. Chłopiec przyjął obie.
🖼 Poznaj tę niezwykłą postać, sięgnij po przygotowaną przez #ipn wystawę ➡️ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/145… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎬 KINO LETNIE „Historie do zobaczenia”
Zapraszamy już 29 lipca o godz. 17.00 do Centralnego Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie.
W programie:
🎥 „Ks. Stanisław Streich – prawda i pamięć”
www.youtube.com/watch?v=z_ID_wOo-rg
🎥 „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino” – odc. 4
📌 Wstęp wolny!
#kinoletnie #historiedozobaczenia #ipn #warszawa #montecassino -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 lipca 1923 roku urodził się Henryk Troszczyński, żołnierz AK, Powstaniec Warszawski, świadek Katynia.
🎧 Posłuchaj jego relacji na portalu #opowiedziane: opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/swiadkowie/24358,Troszczynski… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Miechowie odbyły się uroczystości upamiętniające Apoloniusza Józefowicza oraz Stefana Miłkowskiego, działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego, zamordowanych przez UB w sierpniu 1946 r.
ℹ️ W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 Każde przywrócone nazwisko, każda odsłonięta tablica i każde lokalne świadectwo pamięci wzmacniają fundament polskiej tożsamości. Dlatego z uznaniem przyjmuję inicjatywę Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Ziemi Miechowskiej oraz Samorządu Powiatu Miechowskiego, dzięki której miejsce tej zbrodni zostaje na trwałe wpisane w mapę narodowej pamięci. To ważny znak szacunku dla ofiar i zarazem zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń, aby prawda o komunistycznych represjach nigdy więcej nie została zepchnięta w cień – napisał Prezydent RP @NawrockiKn w liście skierowanym do uczestników uroczystości.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Ci dwaj bohaterowie są wyrazem całego swojego pokolenia, które sprzeciwiło się okupantom, a później sprzeciwiło się komunistycznemu zniewoleniu. Zapłacili za to wielką cenę - cenę życia. Dzisiaj spotykamy się, aby im podziękować, aby wspomnieć ich czyny. Nasze pokolenie musi nie tylko o nich pamiętać. Powinniśmy, tak jak oni, w czasach pokoju czynić wszystko dla dobra naszej Ojczyzny, aby nigdy nie nastąpił już rok 1939, aby nigdy nie nastąpił już rok 1946 – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Podczas konferencji prasowej w Ostrówkach na Ukrainie poinformowaliśmy o stanie prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Uroczystości pogrzebowe planujemy na 30 sierpnia – w rocznicę zbrodni, którą popełnili tu ukraińscy nacjonaliści. Na bieżąco pobieramy materiał genetyczny z wydobywanych szczątków i chciałbym w tym miejscu ponowić apel, by krewni rodzin z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej zgłaszali się do nas i oddawali materiał genetyczny. Naszym celem jest identyfikacja odnalezionych ofiar. Chcemy przywrócić im imiona i nazwiska❗– powiedział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡ Podczas konferencji zaprezentowano rzeczy osobiste odnalezione przy ofiarach zbrodni.
💬 – Medaliki, różańce, dwie pary butów – jedynie te rzeczy zachowały się przy odnalezionych. Te artefakty, które zostały wydobyte z dołów śmierci, są dla nas relikwiami. Bardzo byśmy chcieli, aby wróciły one do rodzin lub trafiły do muzeów w Polsce – dodał zastępca prezesa IPN. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 VII 2000 roku w Katyniu uroczyście otwarto cmentarz polskich i rosyjskich ofiar państwa rosyjskiego - Związku Sowieckiego.
🔎 Dowiedz się więcej: katyn.ipn.gov.pl/kat/miejsca-pamie/cmentarz/12231,Polski-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 VII 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. Wydarzenie to jest uważane za początek I wojny światowej.
🇵🇱 Ten globalny konflikt przyczynił się do odzyskania, po 123 latach, niepodległości przez Polskę.
📖 Przeczytaj o polskim wysiłku zbrojnym w I wojnie światowej: edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/zadania-i-cw… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku, twórca cyklu poetyckiego „Pan Cogito”, autor esejów „Barbarzyńca w ogrodzie”, „Martwa natura z wędzidłem” i „Labirynt nad morzem”.
❗ Wzór, punkt odniesienia i symbol oporu wobec kłamstwa, przemocy, terroru i totalitaryzmu.
📚 Jego książki zostały przetłumaczone na kilkadziesiąt języków.
🗓 2⃣8⃣ lat temu zmarł Zbigniew Herbert. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
⬛️Z żalem przyjęliśmy informację o śmierci Piotra Henryka Radowskiego (1946–2026) – współzałożyciela i członka Tymczasowej Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w Zakładzie Odlewniczym „Polmatex–Wifama” w Łodzi.
👉 odznaczeni-kwis.ipn.gov.pl/persons/view/ae21c31c-7b6c-425… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 27 VII 1944 roku Niemcy przystąpili do ewakuacji założonego przez siebie obozu koncentracyjnego przy ul. Gęsiej w Warszawie.
🟥 Około 400 więźniów -Żydów - niezdolnych do marszu i chorych, rozstrzelali. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#kulisyhistorii
📺 „Jarocin w oczach SB” – nowy odcinek cyklu „Kulisy historii”.
▶️ Oglądaj na #ipntv: youtu.be/rUC7JwyQrPc
🎸 Jak Służba Bezpieczeństwa inwigilowała organizatorów i uczestników legendarnego festiwalu w Jarocinie❓Jakie metody stosowano, by kontrolować jedno z najważniejszych wydarzeń muzycznych schyłku PRL❓
Gościem programu jest dr Bogusław Tracz, rozmowę prowadzi red. @RafalDudkiewic1.
#ipn #kulisyhistorii #jarocin #prl #historia -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Lwów był jednym z największych miast II RP, miastem polskich tradycji patriotycznych i polskiej kultury, zajętym przez Armię Czerwoną w 1939 roku, a następnie – po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej – przez Wehrmacht.
🗓️ 82 lata temu, po kilkudniowych walkach, oddziały Armii Krajowej, atakując wspólnie z Armią Czerwoną, zajęły miasto. Wykorzystując pancerne wsparcie Sowietów, Polacy zdobyli szereg gmachów publicznych i wyparli niemiecki garnizon.
⚔ W bezpośrednich walkach o miasto udział wzięło około 5️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ żołnierzy AK pod dowództwem płk. Władysława Filipkowskiego ps. „Cis” (na zdjęciu).
➡ Po wyparciu Niemców z miasta Sowieci – wcześniej obiecujący Polakom dalsze współdziałanie – zmusili żołnierzy AK do złożenia broni. Generałowi Władysławowi Filipkowskiemu, komendantowi Obszaru AK Lwów, zaproponowano wyjazd do Żytomierza na rozmowy z gen. Michałem Żymierskim. Został tam przetransportowany samolotem, wraz z grupą oficerów, rankiem 31 lipca 1944 r. Wszystkich aresztowano.
➡ Tego samego dnia zatrzymano we Lwowie pozostałych oficerów Komendy Okręgu zaproszonych na fikcyjną odprawę. Rozpoczęła się fala aresztowań polskich żołnierzy.
‼ Ponad 2️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ żołnierzy lwowskiej Armii Krajowej zostało skazanych i uwięzionych w łagrach w ZSRS. Wielu z nich nie doczekało powrotu do Polski. Znaczne siły polskie odeszły na zachód, na Rzeszowszczyznę i Lubelszczyznę.
🟥 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/81278,Czym-byl-koniec-wo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 28 lipca o godz. 12:00 czasu ukraińskiego na miejscu dawnej wsi Ostrówki na Ukrainie odbędzie się konferencja prasowa z udziałem zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego oraz specjalistów biorących udział w pracach ekshumacyjnych.
⚠️ W trakcie konferencji zostaną przedstawione i omówione rezultaty prowadzonych obecnie ekshumacji ofiar Zbrodni Wołyńskiej na terenie dawnej wsi Ostrówki.
🔍 Więcej: archiwum.ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/zapowiedzi-prasowe/2454… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Kochał zwierzęta, ratował ludzi❗️
🗓 5⃣2⃣ lata temu – 26 lipca 1974 roku – zmarł Jan Żabiński, zoolog, agronom i biolog, wieloletni dyrektor Warszawskiego ZOO, który w nieludzkich czasach nie bał się podjąć ryzyka, aby ratować potrzebujących.
⚔ Walczył o niepodległość Polski w latach 1918-1920, a w trakcie II wojny światowej działał w konspiracji Armii Krajowej. Był dowódcą plutonu w Powstaniu Warszawskim, podczas walk został ciężko ranny. Po kapitulacji wywieziono go do obozu jenieckiego na terytorium Niemiec.
🦏🐅🐊 Pod koniec 1945 r. wrócił do Polski i przystąpił do odbudowy zniszczonego ogrodu zoologicznego. Dyrektorem ZOO był do 1951 r.
⚠ Podczas okupacji, wraz z żoną Antoniną, pomagał Żydom z warszawskiego getta. Organizował dla nich fałszywe dokumenty, osobiście przeprowadzał na tzw. aryjską stronę, wreszcie ukrywał w willi oraz w pomieszczeniach przeznaczonych dla zwierząt na terenie ZOO. Szacuje się, że małżeństwo Żabińskich z narażeniem własnego życia uratowało w ten sposób ok. 300 Żydów❗️
🎖 W 1965 r. Jan i Antonina Żabińscy zostali uhonorowani medalami Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, a w 2008 r. pośmiertnie przyznano im Krzyże Komandorskie Orderu Odrodzenia Polski.
🐘 Przeczytaj broszurę z serii #bohaterowieniepodległej➡️ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/216599,Jan-Zabinski-polski-z… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ W II RP zmiany na stanowisku szefa rządu dokonywały się często: w ciągu dwudziestu lat jej istnienia na fotelu premiera zasiadło dwudziestu polityków. Aż trudno uwierzyć, że spośród wszystkich premierów RP tylko jeden został zamordowany przez Niemców. Był nim Kazimierz Bartel.
➡ Jego życie to znakomita ilustracja powiedzenia: „Okoliczności są niczym, charakter wszystkim”. To właśnie dzięki silnej osobowości, popartej przez ogromną pracowitość i liczne talenty, Bartel przebył zdumiewającą drogę od ślusarza do profesora wyższej uczelni i wybitnego polityka odrodzonej Rzeczypospolitej.
➡ Niemcy aresztowali prof. Bartla 2 lipca 1941 r., czyli już dwa dni po wkroczeniu do Lwowa. Wieść o uwięzieniu znanego uczonego i byłego premiera, szybko obiegła całe miasto i zatrwożyła Polaków.
➡ Kim byli aresztujący? Z dotychczasowych ustaleń wynika, że należeli oni do specjalnej, liczącej 230 osób jednostki policyjnej, na której czele stał SS-Brigadeführer dr Eberhard Schöngarth, dowódca Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa na Generalne Gubernatorstwo. Grupa Schöngartha wkroczyła do Lwowa 2 lipca i zakwaterowała się w gmachu dyrekcji lwowskiej elektrowni przy ul. Pełczyńskiej, do niedawna siedziby NKWD.
➡ Trudno powiedzieć, kiedy dokładnie – w trakcie zatrzymania czy już na Pełczyńskiej – zadano Bartlowi pytanie, dlaczego nie uciekał z bolszewikami. „Bo nie jest w moim zwyczaju uciekać” – miał z godnością odpowiedzieć były premier.
❗ Najprawdopodobniej 24 lipca wieczorem Niemcy nakazali Bartlowi opuścić cele owianej złą sławą katowni gestapo przy ul. Łąckiej, dokąd został on przeniesiony po aresztowaniu. Nie pozwolono mu nawet włożyć marynarki i butów. Na korytarzu, mimo gróźb i brutalnych poszturchiwań, profesor nie uniósł rąk, opierając je na lasce.
🟥 O świcie 26 lipca więźniów spędzono na więzienny dziedziniec, gdzie czekały już samochody ciężarowe. Jak wynika z dostępnych źródeł, woziły one skazańców na teren położonych pod Lwowem Piasków Janowskich, gdzie byli rozstrzeliwani.
🇵🇱 Dowiedz się więcej o tej niezwykłej postaci➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-patr…
#patroninaszychulic -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Najwybitniejszy, obok Stanisława Marusarza, narciarz międzywojennej Polski, trzykrotny olimpijczyk, multimedalista mistrzostwa kraju. Po wybuchu II wojny światowej – kurier tatrzański, który zapłacił najwyższą cenę za odmowę służby Niemcom.
🗓 25 lipca 1908 roku urodził się Bronisław Czech.
🥇 Jak wielu sportowców czasów II RP specjalizował się w więcej niż jednej dyscyplinie. Na imponujący dorobek 2️⃣4️⃣ złotych medali mistrzostw Polski zapracował w łącznie aż siedmiu konkurencjach narciarskich. Amatorsko uprawiał także lekkoatletykę, żeglarstwo oraz szybownictwo.
➡️ Multimedalista na krajowym „podwórku” był również... mistrzem Austrii w kombinacji norweskiej i mistrzem Czechosłowacji w biegu na 18 km i w kombinacji klasycznej.
⛷ W 1928 roku, skokiem na odległość 61 m, ustanowił rekord Wielkiej Krokwi w Zakopanem. Ten wynik zapewnił mu drugie miejsce w Plebiscycie na Najlepszego Sportowca Polski „Przeglądu Sportowego”. Ustąpił pola jedynie złotej medalistce olimpijskiej – Halinie Konopackiej.
➡️ Po wybuchu II wojny światowej zaangażował się w działalność konspiracyjną. Wciąż świetną formę fizyczną oraz znajomość Tatr wykorzystywał jako kurier, pomagając żołnierzom przedostać się na Węgry.
🟥 Już przed wojną nie darzył zaufaniem Seppa Röhrla, trenera polskich zjazdowców. Przeczucia okazały się trafne, bo to właśnie Austriak zadenuncjował go na gestapo, co zakończyło się aresztowaniem 14 maja 1940 r.
➡️ Bronisław Czech otrzymał propozycję trenowania niemieckich juniorów. Odmowa kosztowała go życie. Miesiąc do aresztowaniu trafił do KL Auschwitz. Nawet w tak nieludzkich warunkach potrafił jednak zachować człowieczeństwo.
💬 – Przyniósł mi pół porcji swojego chleba. Nie chciałem wziąć, wcisnął mi w kieszeń na pożegnanie – wspominał po latach współwięzień, Edmund Zabawski.
‼ Jednocześnie Czech z zapałem włączył się w obozowy ruch oporu organizowany przez Witolda Pileckiego.
🏴 W niemieckim obozie wytrzymał niemal 4 lata. Zmarł z wycieńczenia 5 czerwca 1944 r. O śmierci Bronisława Czecha jego siostrę poinformował listownie jeden ze współwięźniów, słynny rzeźbiarz Xawery Dunikowski:
💬 „Z przykrością donoszę, że brat Pani, p. Bronisław Czech, nie żyje. Znałem go bardzo dobrze. Wielce mi go żal, bo to był młody, bardzo miły człowiek (...) Wzruszający był moment jego zgonu. Siedzieliśmy w oknie, piękny słoneczny dzień, przed naszym barakiem na placu obozowym Cyganie grali różne wesołe utwory muzyczne. Dowiedziawszy się od nas o nagłym zgonie pana Bronisława przerwali granie. Za chwilę zagrali marsz żałobny Chopina”.
📷 Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 25 lipca 1908 r. we Lwowie urodził się Stanisław Kasznica – oficer Wojska Polskiego, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., członek m. in. tajnej Organizacji Polskiej i Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ), powstaniec warszawski. Od 1945 r. ostatni komendant główny NSZ.
🟥 Aresztowany w lutym 1947 r. Po brutalnym śledztwie Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał Kasznicę na karę śmierci. Wyrok został wykonany 12 maja 1948 r. w więzieniu mokotowskim.
ℹ️ Szczątki ostatniego dowódcy NSZ zidentyfikowano w lutym 2013 r. po ekshumacjach prowadzonych przez IPN na „Łączce” Cmentarza Wojskowego na warszawskich Powązkach.
🇵🇱 Dowiedz się więcej➡ podziemiezbrojne.ipn.gov.pl/zol/biogramy/90975,Pplk-NSZ-S… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 24 lipca 1919 r. Sejm RP uchwalił ustawę o organizacji Policji Państwowej. Dziś ten dzień jest świętem Policji.
👮♂️ Policja Państwowa w latach II Rzeczypospolitej, jako umundurowana i uzbrojona organizacja, była odpowiedzialna za ochronę bezpieczeństwa, spokoju i porządku. Do zadań tej formacji należało nie tylko zwalczanie przestępczości kryminalnej i nielegalnej działalności antypaństwowej, lecz także nadzór nad życiem politycznym i społecznym.
👮♂️ Policjanci, mimo różnych trudności o charakterze organizacyjno-finansowym, z narażeniem na utratę zdrowia i życia strzegli bezpieczeństwa odrodzonej Polski.
👮♂️ We wrześniu 1939 r., stając do nierównej walki z Niemcami i Związkiem Sowieckim, funkcjonariusze Policji Państwowej wykazali się ogromnym męstwem, nierzadko składając najwyższą daninę – własne życie.
👮♂️ Dowiedz się więcej➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/teki-edukacy…
📷 Narodowe Archiwum Cyfrowe -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” powraca po latach! Instytut Pamięci Narodowej odnalazł i zidentyfikował szczątki bohatera.
🇵🇱 Żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowódca jednego z najdłużej walczących oddziałów podziemia niepodległościowego. Legenda za życia, symbol walki z komunistycznym zniewoleniem.
🟥 Zdradzony przez agenturę UB, razem z Bronisławem Gniazdowskim „Mazurem”, poległ 14 kwietnia 1951 r. w Szyszkach koło Pułtuska w walce z grupą operacyjną UB–KBW liczącą ok. 300 żołnierzy.
📢 O odnalezieniu i zidentyfikowaniu szczątków bohatera poinformował podczas specjalnej konferencji zorganizowanej w @PrzystanekH zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
🇵🇱 Podporucznik Mieczysław Dziemieszkiewicz to kolejna zidentyfikowana ofiara represji państwa komunistycznego wśród blisko osiemdziesięciu innych odnalezionych dotąd przez zespół @PoszukiwaniaIPN pod kierownictwem zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ Duże znaczenie dla identyfikacji bohatera miał odnaleziony w czasie prac ekshumacyjnych orzełek z pozostałościami czarnego sukna. Przedmiot był podobny do orzełka na czarnym berecie, który widniał na jednym z pośmiertnych zdjęć „Roja”.
➡ Zainspirowało to prokuratora prowadzącego śledztwo, aby profil DNA wyodrębniony z odnalezionych szczątków ludzkich porównać z profilami DNA pobranymi od członków rodziny podporucznika ,,Roja”.
➡ Konieczne okazało się zabezpieczenie dodatkowego materiału porównawczego od matki i siostry Mieczysława Dziemieszkiewicza, które spoczywają w jednym grobie na Cmentarzu Parafialnym w Makowie Mazowieckim.
❗ Pobrany materiał okazał się decydującym dla uzyskania jednoznacznej identyfikacji Mieczysława Dziemieszkiewicza, co zostało udokumentowane opinią biegłych z zakresu genetyki sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/245587,Komunikat-Oddz…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔍 Dowiedz się więcej o „Roju”: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zolnierze-wykleci/91231,…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Przeczytaj artykuł autorstwa zastępcy prezesa #ipn dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka ➡️ Powązkowska „Łączka”: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ekshumacje/54592,Powazko…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj na IPNtv ➡️ Żołnierze Niezłomni - Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”:
www.youtube.com/watch?v=ydxYiX-AU2c
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245551,Odnalezlismy-Roja.html
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔🎬 Żołnierz ze srebrnego ekranu
🗓 1⃣2⃣6⃣ lat temu w Warszawie urodził się Aleksander Żabczyński, gwiazdor przedwojennego kina i żołnierz.
🇵🇱 W lipcu 1920 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu, ukończył kurs oficerów zawodowych i otrzymał przydział do baterii zapasowej I Pułku Artylerii Przeciwlotniczej w stopniu podchorążego. Mimo wysokich ocen ze strony przełożonych 15 maja 1922 r. został przeniesiony do rezerwy. To właśnie wtedy odkrył swoją prawdziwą pasję – teatr i aktorstwo.
🎭 Uczęszczał do Warszawskiej Szkoły Gry Sceniczno-Filmowej Niny Niovilli, brał udział w zajęciach Koła Sztuki Dramatycznej. Jesienią 1922 trafił do Instytutu Reduty. Najprawdopodobniej zadebiutował epizodyczną rolą przekupnia w sztuce pt. „Judasz” Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Pierwszymi istotniejszymi rolami aktora były: Archanioł Gabriel i Chleburad w „Pastorałce” Leona Schillera w grudniu 1922 r.
🎬 🎭 W lipcu 1925 r. Aleksander Żabczyński wezwany został na sześciotygodniowe ćwiczenia w Szkole Podchorążych Artylerii, a po powrocie do Warszawy znalazł się w Teatrze Polskim. W tym samym czasie zagrał pierwszą rolę filmową w niemym obrazie pt. „Czerwony błazen”. W 1927 r. wyjechał do Lwowa, gdzie m. in. wcielił się w rolę Pana Młodego w „Weselu” na scenie Teatru Wielkiego. Następnie grał w Teatrze Miejskim oraz Teatrze Kameralnym w Łodzi, wziął udział w rewii „Kulig”, zorganizowanej przez Teatr Objazdowy z okazji I Powszechnej Wystawy Krajowej i otrzymał propozycję angażu do teatru „Morskie Oko”, gdzie spotkał Eugeniusza Bodo, Lodę Halamę, Tolę Mankiewiczównę, Lenę Żelichowską. W kolejnych latach pracował w teatrze rewiowym „Reks” (późniejszej „Wielkiej Operetce”) i w kinoteatrze Hollywood.
🎬 Równocześnie rozwijał karierę filmową pojawiając się w: „Janku Muzykancie”, w remake’ach amerykańskich filmów – „Głos serca” („Sarah and Son”) i „Kobieta, która się śmieje” („The Laughing Lady”), w „Dziejach grzechu”, „Ślubach ułańskich”, „Córce generała Pankratowa”, „Panience z poste restante”. Przełomowe stały się występy w „Manewrach miłosnych” (1935 r.), gdzie grał z Tolą Mankiewiczówną, oraz w „Jadzi” (1936 r.), w której partnerką Żabczyńskiego była Jadwiga Smosarska, jedna z największych ówczesnych gwiazd polskiego filmu. Próbą zmiany aktorskiego emploi była rola członka międzynarodowego gangu stręczycieli w filmie „Kobiety nad przepaścią”.
🇵🇱 Grając w teatrze i filmie, Aleksander Żabczyński nie przestał być żołnierzem. W 1923 r. był oficerem rezerwy Dywizjonu Artylerii Zenitowej w Warszawie, przeformowanego w 1926 r. w 1. Pułk Artylerii Przeciwlotniczej. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 16. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii.
🇵🇱💪 W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany do 1. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego w Warszawie. Walczył w kampanii wrześniowej, a po jej zakończeniu przedostał się do Rumunii. Internowany w obozie na Węgrzech zbiegł do Francji, gdzie wstąpił do Wojska Polskiego jako młodszy oficer 2. baterii przeciwlotniczej. 18 czerwca 1940 r. został ewakuowany do Wielkiej Brytanii, a w 1942 wysłany na Bliski Wschód, skąd przez Irak i Palestynę dotarł do Egiptu. Już jako kapitan 2. Korpusu Polskiego wziął udział w kampanii włoskiej i został ranny w bitwie o Monte Cassino.
🎖 Udział w działaniach wojennych przyniósł mu m. in.: Krzyż Walecznych, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino, brytyjską Gwiazdę Wojny 1939–1945 i Gwiazdę Włoch, Medal Wojska (2. Korpusu), Srebrny Krzyż Zasługi.
➡️ Po zakończeniu walk przebywał w Salzburgu, pracując przy Polskim Czerwonym Krzyżu. We wrześniu 1946 r. został przewieziony wraz z 2. Korpusem do Wielkiej Brytanii, gdzie w obozie Atcham Camp koło Shrewsbury doczekał demobilizacji. W tym samym roku potajemnie przyjechał do Polski amerykańskim pociągiem Czerwonego Krzyża z zamiarem przekonania żony, aktorki Maryny Zielenkiewicz, do opuszczenia ojczyzny. Konieczność opieki nad chorą matką wykluczyła jednak tę możliwość.
❗️ Ostatecznie powrócił do Polski 8 grudnia 1946. Ze względu na pochodzenie społeczne, przedwojenny status oraz udział w walkach na froncie zachodnim był w latach 1952-1955 inwigilowany przez UB w ramach sprawy operacyjnego rozpracowywania o kryptonimie „Wisła”, a jego korespondencja była poddawana kontroli. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Podczas konferencji prasowej w @PrzystanekH poinformowaliśmy o odnalezieniu i zidentyfikowaniu na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie szczątków podporucznika Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”.
ℹ️ W spotkaniu z mediami udział wzięli zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk oraz dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prokurator Andrzej Pozorski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Nie ukrywam wzruszenia, bo przecież w ten sposób spełniamy obowiązek powierzony nam decyzją ustawodawcy i znajdujący się w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej. Przede wszystkim jednak realizujemy bardzo potrzebny element, jakim jest oddawanie rodzinom szczątków tych, którzy przez dziesięciolecia leżeli w bezimiennych dołach śmierci – powiedział podczas konferencji zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Po raz kolejny możemy powiedzieć, że władze komunistyczne nie zwyciężyły. Zwyciężają bohaterowie. My, nawet w najbardziej skomplikowanych sytuacjach, musimy dochodzić do prawdy. Odnajdujemy tych, po których nie miał pozostać żaden ślad. Przywracamy im imiona i nazwiska – podkreślił kierujący @PoszukiwaniaIPN zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Obejrzyj zapis konferencji na IPNtv:
www.youtube.com/watch?v=j3PeHGMuE9w
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245551,Odnalezlismy-Roja.html
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Po II wojnie światowej stworzyły we Lwowie dom pomocy polskim dzieciom i młodzieży. Podtrzymywały tożsamość narodową i kształtowały świadomość historyczną młodych ludzi poprzez udzielanie tajnych lekcji historii, literatury i języka polskiego.
➡ Siostry Irena i Jadwiga Zappe urodziły się we lwowskiej rodzinie inteligenckiej. Ich matka była nauczycielką, ojciec naczelnikiem stacji kolejowej. W czasie II wojny światowej należały do AK, kolportowały pisma podziemne, Irena była też łączniczką.
➡ Po wojnie rozpoczęły pracę z dziećmi i młodzieżą polską, najczęściej z ubogich rodzin. Początkowo prowadziły tajne nauczanie dla dzieci z zaprzyjaźnionych rodzin, później – dla coraz liczniejszej grupy dzieci i młodzieży, nie tylko narodowości polskiej. Wychowankowie sióstr pochodzili ze zubożałych rodzin lwowskich.
🇵🇱✝ Siostry uczyły historii, literatury i języka polskiego, zasad wiary katolickiej, języków obcych, a także gry na fortepianie. Podczas zajęć wpajały dzieciom zasady moralne i etyczne oraz podstawy dobrego wychowania. Uczyły patriotyzmu i miłości do Polski. Najuboższe dzieci otrzymywały posiłki oraz niezbędną odzież. Poza nauką siostry Zappe organizowały swoim wychowankom czas wolny. W okresie świąt Bożego Narodzenia w mieszkaniu rodziny Zappe wystawiano jasełka z udziałem podopiecznych. Przy minimalnym nakładzie środków finansowych osiągano wspaniały efekt dzięki ogromnej pracy i pomysłowości sióstr, a także przyjaciół i wychowanków.
🟥 Za swoją działalność siostry poddawane były prześladowaniom ze strony KGB. Były szykanowane w miejscach zatrudnienia – Irenie, która była pracownikiem naukowym na uniwersytecie, zakazano pracy z młodzieżą, zwolniono z zajmowanego stanowiska i pozwolono na pracę jedynie w charakterze pomocy technicznej.
🟥 W latach siedemdziesiątych przygotowywano przeciw nim akt oskarżenia za udział w nielegalnej organizacji oraz agitację przeciwko władzy sowieckiej. Jako świadków brano dzieci ze szkoły i zmuszano je do składania niekorzystnych dla sióstr zeznań. Dzieci solidarnie zeznawały, że panie Zappe pomagają im tylko w lekcjach.
💪 Dzięki pracy, ofiarności i opiece sióstr Zappe, wielu młodym ludziom udało się opuścić patologiczne środowiska i z ukształtowanym systemem wartości – opartym na zasadach wiary, miłości do Polski, znajomości dziejów, szacunku do drugiego człowieka – wejść w dorosłe życie. Wielu z nich to dzisiaj świetnie wykształceni specjaliści, osoby uczciwe i wrażliwe na krzywdę ludzką.
🎖 Za wybitne zasługi w działalności na rzecz rozwijania współpracy polsko-ukraińskiej siostry Zappe otrzymały Krzyże Kawalerskie Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej.
🎖 Instytut Pamięci Narodowej uhonorował siostry nagrodą #kustoszpamięciNarodowej.
🗓 Mija 6. rocznica śmierci Jadwigi Zappe.
🎙 Dowiedz się więcej o tych niezwykłych kobietach➡ opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/wspomnienia/48742,Zappe-Jadwi…
#opowiedziane -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 24 VII 1909 roku urodził się Jerzy Różycki, matematyk, kryptolog.
ℹ️ W 1933 r., wraz z Marianem Rejewskim i Henrykiem Zygalskim, złamał kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 O godz. 11:00 w @PrzystanekH odbędzie się konferencja prasowa z udziałem zastępców prezesa #ipn: dr. hab. Karola Polejowskiego, dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz prokuratora Andrzeja Pozorskiego, dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
⚠️ W czasie konferencji poinformujemy o wynikach kolejnej identyfikacji ofiary represji komunistycznych, która została odnaleziona na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Wojskowego.
🔴 Śledź transmisję z wydarzenia: www.youtube.com/watch?v=j3PeHGMuE9w -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Wojciech Stypuła „Bartek” nieprzerwanie od września 1939 roku walczył o niepodległość. W czasie okupacji był oficerem Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej na Nowogródczyźnie oraz oficerem do zadań specjalnych w sztabie Zgrupowania Niemeńskiego AK. Uczestniczył w wielu akcjach i potyczkach zbrojnych.
🗓 Został zastrzelony przez Sowietów 8⃣2⃣ lata temu nad rzeką Wisińczą, w rejonie solecznickim na Litwie.
W jakich okolicznościach zginął ❓
➡ Był 22 lipca 1944 r. Za 10 dni miało się rozpocząć powstanie warszawskie. Tymczasem moskiewskie radio podawało komunikat o utworzeniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Stypuła wraz z sanitariuszką i łączniczką 77. Pułku Piechoty AK – Izabellą Jasińską „Marianną”, przedzierali się właśnie przez Puszczą Rudnicką. Dwa dni wcześniej dowódca pułku mjr Wojciech Kalenkiewicz „Kotwicz” kazał im opuścić oddział kluczący w pierścieniu sowieckiej obławy i przebijać się w stronę Warszawy.
➡ Z relacji „Marianny” wynika, że rankiem uciekinierzy zatrzymali się w starej leśniczówce. „Marianna” zeszła nad płynącą w pobliżu Wisińczę. Chwilę później przyszedł „Bartek”. Powiedział, że do leśniczówki dotarł patrol Sowietów. Po chwili któryś z nich zawołał „Bartka”. Gdy ten się podniósł, padł strzał. Prosto w serce. Porucznik osunął się na ziemię u stóp „Marianny”. Sowieci, nim odeszli, podpalili leśniczówkę.
🏴 Szczątki żołnierza zostały odnalezione w 2018 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Puszczy Rudnickiej na Wileńszczyźnie. W 2021 r. bohater został pochowany na cmentarzu w Wadowicach.
🔎 Dowiedz się więcej➡ ksiegarniaipn.pl/ebook/wojciech-stypula-bartek,549466 -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🟥🇵🇱 Przekaż swój materiał genetyczny do Instytutu Pamięci Narodowej i pomóż w identyfikacji genetycznej ofiar zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej.
Jeżeli są Państwo krewnymi osoby, która zginęła podczas zbrodni popełnionej przez ukraińskich nacjonalistów w Woli Ostrowieckiej i Ostrówkach w sierpniu 1943 r. apelujemy o przekazanie materiału biologicznego.
Przekazanie materiału biologicznego do analizy DNA jest bezbolesne i bezinwazyjne. Polega na pobraniu wymazu z z wewnętrznej strony policzka. Próbki z Państwa materiałem porównawczym są u nas bezpieczne, a Państwa dane w naszej bazie poufne.
Wszystkie osoby pragnące przekazać DNA, lub uzyskać bardziej szczegółowe informacje prosimy o kontakt z nami za pośrednictwem poniższych kanałów komunikacji:
Infolinia: +48 880 754 231
E-mail: genetyka@ipn.gov.pl
Bardzo dziękujemy i czekamy na kontakt! Jesteśmy do Państwa dyspozycji!
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Kochał Polskę taką, jaką była 🇵🇱
⚠ Wielkość kardynała uwydatniała się nade wszystko w czasach trudnych, w sytuacjach krańcowych. Miał wtedy duszę miłosiernego Samarytanina, a równocześnie odziedziczoną po całych pokoleniach świadomość, że „Bóg mu powierzył honor Polaków…”
➡ Prymas Stefan Wyszyński powiedział o nim:
💬 – Była w tej sapieżyńsko-sanguszkowskiej krwi Pasterza krakowskiego jakaś właściwość orlęcia polskiego. Patrzyło mu to z twarzy! Bo to było orlę, które zrywało się do lotu wolności, choć dane mu było przez tyle lat pracować w iście jeremiaszowych czasach niedoli Ojczyzny. […] Kochał Polskę taką, jaką była – czy ozdobna jak królowa, czy uboga jak niewolnica, czy sieroca jak tułaczka. Wszystko jedno! Przecież zawsze matka, toć – Ojczyzna! Wstydzić się jej poszarpanych przez zawieruchy dziejowe szat nie będzie! […] Był wrażliwy na przyszłość narodu, duszą wyczuwał i wierzył, wierzył bez wahań, że taki naród, jak Polska, godzien jest życia, godzien wielkości”.
🗓 Kardynał Adam Stefan Sapieha zmarł 7⃣5⃣ lat temu, 23 lipca 1951 roku.
📚 Poznaj tę niezwykłą postać, sięgnij po broszurę przygotowaną przez IPN➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚢🏗 Ojciec gdyńskiego portu
⚓️ Po zakończeniu budowy Port Gdynia zaliczał się do największych i najnowocześniejszych w Europie. Miał 1400 ha powierzchni i łączną długość nabrzeży blisko 13 km. W 1938 r. przeładowano tam prawie 9 000 000 ton towarów (połowa obrotu naszego handlu zagranicznego). Zawinęło do niego prawie 6 000 statków❗️ Wszystko to dzięki twórcy portu – Tadeuszowi Wendzie.
➡️ Tadeusz Wenda pracował na budowach w Rosji i w Kongresówce. Od 1906 r. zajął się budownictwem morskim. Budował m. in. port w Windawie, przebudował port w Rewlu. Później zbudował kilka mostów oraz przystań w Royen k. Rygi. Podczas I wojny światowej pracował społecznie w Warszawie.
⛵️ Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zaangażował się w organizację zarządu dróg wodnych w Polsce, następnie był inspektorem żeglugi na Wiśle. Pracując w Ministerstwie Robót Publicznych, opracował projekt rozbudowy portu w Gdańsku do mocy przeładunkowej 12 000 000 ton. Kiedy okazało się, że Gdańsk nie wejdzie w granice II RP, trzeba było opracować inny plan.
⚓️ Początkowo myślano, aby port morski założyć w Tczewie. Ostatecznie jednak Tadeusz Wenda, który przeprowadził studia terenowe polskiego wybrzeża, osobiście dokonał wyboru miejsca pod inwestycję. Padło na wieś Gdynia.
➡️ Budowę rozpoczął jeszcze w 1920 roku. Roboty prowadzono początkowo systemem gospodarczym według projektu Wendy i pod jego bezpośrednim kierownictwem. Pierwsze obiekty były konstrukcji drewnianej, jednak w dalszych latach zastępowano je trwalszymi, żelbetowymi.
🚢 Zaplanowany przez Wendę port stanowił jednolitą koncepcyjnie, przemyślaną całość, korzystną dla manewrowania, spełniająca warunki samooczyszczania się z lodów. Pierwszy statek oceaniczny zawinął do portu w Gdyni 1 VIII 1923 roku. Jednak na dobre budowa ruszyła w 1926 roku.
🎖 Za swoje zasługi dla Polski otrzymał Krzyż Oficerski Odrodzenia Polski. Został odznaczony także francuską Legią Honorową i duńskim Orderem Daneborga.
🗓🚢 Dziś mija 1⃣6⃣3⃣. rocznica urodzin ojca gdyńskiego portu.
🎞 Obejrzyj film o Tadeuszu Wendzie➡️ www.youtube.com/watch?reload=9&v=oQLqVwTKidw -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
Na terenie dawnego kamieniołomu „Liban” w Krakowie uczczono pamięć ponad 20 polskich robotników istniejącego tutaj w latach 1942-1944 obozu karnego Baudienstu, których Niemcy wymordowali 82 lat temu.
Więcej informacji: krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/245536,Uroczystosc-w-82… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Likwidacja getta warszawskiego
🗓 22 lipca 1942 r. Niemcy przystąpili do likwidacji getta warszawskiego. W ciągu dwóch miesięcy (do 21 września 1942 r.) do obozu zagłady w Treblince wywieziono ok. 254 tys. Żydów, ok. 11 tys. zostało skierowanych do obozów pracy, a ok. 6 tys. rozstrzelano na miejscu. W getcie legalnie pozostało ok. 35 tys. ludzi, kolejne 25 tys. ukrywało się na jego terenie.
➡️ 21 lipca 1942 r., na dzień przed akcją rozpoczynającą likwidację getta warszawskiego, Niemcy zatrzymali 60 zakładników, w tym m. in. członków Judenratu, którzy mieli gwarantować wykonanie przez ludność żydowską zarządzeń władz okupacyjnych. W przypadku niewykonania tych zarządzeń lub oporu zakładnicy mieli zostać rozstrzelani.
➡️ W akcję likwidacyjną getta warszawskiego zaangażowane były dwie grupy. Pierwszą z nich kierował szef sztabu akcji „Reinhardt” SS-Sturmbannfuhrer Hermann Hoefle (inna pisownia nazwiska Hëfle), przybyły z Lublina do Warszawy wraz z grupą gestapowców i członków oddziałów wartowniczych złożonych z Litwinów, Łotyszy i Ukraińców (rekrutujących się z byłych jeńców sowieckich). Druga grupa złożona była z członków warszawskiego Gestapo.
➡️ 22 lipca 1942 r. w getcie pojawiło się obwieszczenie, że wszyscy Żydzi mieszkający w Warszawie zostaną wysłani na wschód zgodnie z zarządzeniem władz niemieckich. Z wywózki wyłączeni zostały: osoby pracujące dla niemieckiej administracji cywilnej, wojskowej i przedsiębiorstw, zatrudnione przez Judenrat, personel żydowskich szpitali, funkcjonariusze Żydowskiej Służby Porządkowej i członkowie ich rodzin. W obwieszczeniu pojawiła się informacja, iż wysiedleni mogą zabrać ze sobą prowiant na trzy dni, a dodatkowo 15 kg bagażu oraz pieniądze i kosztowności (o ile takie posiadali).
🟥 Pierwszego dnia tzw. „Wielkiej Akcji” („Grossaktion Warschau”) wywieziono z Warszawy ok. 6250 osób.
🔍 Dowiedz się więcej ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/102382,Poczatek-likwidac…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🕯️ Spod pomnika Umschlagplatz przy ul. Stawki w Warszawie już po raz piętnasty wyruszył Marsz Pamięci. Jest on corocznym hołdem dla największej żydowskiej społeczności przedwojennej Europy – niemal 300 tys. warszawskich Żydów zamordowanych przez Niemców w obozie zagłady w Treblince. W Marszu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
♀ ✡ 15. Marsz Pamięci poświęcony był kobietom w warszawskim getcie – matkom, córkom, siostrom, żonom, które każdego dnia podejmowały ogromny wysiłek, by podtrzymać życie rodzinne i społeczne w warunkach głodu, przemocy, przesiedleń i postępującej Zagłady. Ich codzienna troska o najbliższych, praca oraz odwaga były jednym z fundamentów walki o przetrwanie w murach getta.
🪔 Poznaj szczegóły uroczystości➡ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245467,W-holdzie-kobietom-z-war… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 22 lipca 1881 roku urodził się Bolesław Wieniawa-Długoszowski - żołnierz Legionów Polskich, działacz Polskiej Organizacji Wojskowej, ambasador RP w Rzymie.
🇵🇱 Jego postać nieodłącznie związana jest z Józefem Piłsudskim, którego ideom pozostał wierny nawet po śmierci Marszałka.
⚔️ Po wybuchu I wojny światowej już 3 sierpnia 1914 r. został powołany w skład tworzonej przez Piłsudskiego Pierwszej Kompanii Kadrowej.
➡️ W okresie międzywojennym brał udział w wielu poufnych misjach specjalnych i dyplomatycznych. Pełnił funkcję attache wojskowego w Bukareszcie, a także delegata w misjach do Francji, Wiednia i Watykanu.
📲 Poznaj losy bohatera, pobierz wystawę #ipn ➡️ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/167… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 22 lipca 1983 roku Rada Państwa PRL, po 586 dniach obowiązywania, zniosła stan wojenny w PRL.
🟥 Zachowana jednak została część represyjnych przepisów wprowadzonych przez reżim Jaruzelskiego po 13 grudnia 1981 roku. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
📷 Trwa coroczna akcja Oddziału #ipn w Łodzi „63 DNI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO”.
Pracownicy pionu upamiętniania oznaczają biało-czerwonymi szarfami groby Powstańców Warszawskich spoczywających na łódzkich nekropoliach.
#powstaniewarszawskie #pamiętamy #chwałaBohaterom -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
W Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego rozpoczęła się letnia tura warsztatów historycznych dla 40 dzieci w wieku 7–11 lat. 🇵🇱
Historia, warsztaty plastyczne, sport, Strefa Nowych Technologii, Miś Wojtek oraz zwiedzanie Warszawy – nauka przez zabawę i odkrywanie historii w praktyce! 📚🏛️
🔎 tiny.pl/0-w6nr1vk -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
‼️ W „Przeglądzie” kłamstwo kwitnie.
⚠️ Fakty były następujące: mieszkańcy Markowej ukrywali do końca wojny ponad 20 Żydów. Pomagano im z narażeniem życia, mimo niemieckiej zbrodni na rodzinie Ulmów. Wszyscy przeżyli.
➡️ W „Przeglądzie” tymczasem Andrzej Romanowski powtarza kłamstwa, że mieszkańcy Markowej zamordowali tych Żydów, których ukrywali. Poziom intelektualny całego tekstu Romanowskiego o Markowej niestety może tylko zasmucać.
ℹ️ Sprawa pomocy Żydom w Markowej po mordzie na Ulmach była już wielokrotnie omawiana, a fałszerstwa na ten temat – prostowane.
📰 Zachęcamy do zapoznania się następującymi materiałami:
➡️ Mateusz Szpytma, „Sprawiedliwi i ich świat w fotografii Józefa Ulmy”, link: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/189210,Sprawiedliwi-i-i…
➡️ Czyje te bezdroża? – odpowiedź wiceprezesa IPN na tekst „Gazety Wyborczej”, link ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/38249,Czyje-te-bezdroza-odpowie…
📹 Zapraszamy również do obejrzenie powstałego we współpracy z IPN filmu Mariusza Pilisa pt. „Historia jednej zbrodni”. Film dokumentalny, w którym ten wątek jest szerzej omawiany jest dostępny pod poniższym linkiem: www.youtube.com/watch?v=V1mbsGCl5y4
#polacyratującyŻydów #ulmowie -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Proces Komandorów
🗓 21 lipca 1952 r. komunistyczny sąd wydał pięć wyroków śmierci i dwa dożywotniego więzienia wobec oficerów Marynarki Wojennej, bezpodstawnie oskarżonych m. in. o działalność szpiegowską.
‼️ Trzech bohaterów, skazanych na karę śmierci, zamordowano:
🟥 kmdr. Jerzego Staniewicza
🟥 kmdr. Stanisława Mieszkowskiego
🟥 kmdr. por. Zbigniewa Przybyszewskiego
➡ Pozostałym kary zamieniono na dożywotnie więzienie.
‼ Szczątki zamordowanych odnalezione zostały dopiero w 2013 r. przez zespół IPN pod kierownictwem prof. Krzysztofa Szwagrzyk na tzw. Łączce – w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie.
➡ Państwowy pogrzeb odbył się w 2017 r. – po 65 latach od komunistycznej zbrodni. Wyrok z 21 lipca 1952 r. Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił w kwietniu 1956 r., a sprawę umorzono z braku jakichkolwiek dowodów winy.
🟥 Dowiedz się więcej ➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/225408,Proces-komandorow.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 21 lipca 1943 roku, na podstawie decyzji jeszcze gen. Władysława Sikorskiego (jako Naczelnego Wodza), z Armii Polskiej na Wschodzie wydzielono 2. Korpus Polski. Dowództwo objął gen. Władysław Anders.
➡️ Latem 1943 r. podjęto decyzję o przesunięciu wojska do Palestyny, a jesienią – do Egiptu. Na przełomie 1943 i 1944 r. przetransportowano 2 Korpus do Włoch, gdzie wszedł w skład 8. Armii Brytyjskiej.
⚔️ Na froncie włoskim po raz pierwszy jednostki Polskich Sił Zbrojnych wystąpiły w samodzielnym związku taktycznym. Żołnierzom 2 Korpusu powierzono najtrudniejsze zadanie, polegające na zdobyciu wzgórz Monte Cassino.
🇵🇱 18 maja 1944 r., po niezwykle zaciętych walkach, polska flaga załopotała nad niezdobytą dotąd twierdzą.
➡️ 2 Korpus opanował też Ankonę, uczestniczył w przełamaniu Linii Gotów oraz w walkach w Apeninie Emiliańskim. Zakończył swój szlak bojowy zdobyciem Bolonii.
➡️ Po zakończeniu wojny żołnierze polscy stanęli przed trudnym dylematem: pozostać na uchodźstwie czy wracać. Wielu wróciło do zniewolonego kraju, gdzie spotkało się z szykanami władz peerelowskich. Historię 2 Korpusu przez dziesięciolecia zakrywała zasłona milczenia.
⚠️ Żołnierze 2 Korpusu po II wojnie światowej stali się namiastką wolnej Polski. Podczas uroczystości poświęcenia cmentarza wojennego w Bolonii gen. Anders powiedział:
💬 „Dzisiaj naród nasz trwa w ciężkiej walce, opierając się sowietyzacji. Naród ten dalej patrzy na nas, bo wie, że tylko my mamy na obczyźnie możność jawnej walki o prawdziwą, nieskłamaną wolność. Zaufania tego nie zawiedziemy. Walczyć będziemy w każdych warunkach – bezorężnie także – wszędzie, gdziekolwiek pójdziemy (…). Drogi nasze będą różne, szlaki ciężkie, ale Bóg nierychliwy, lecz sprawiedliwy – da nam w końcu tak pracowicie osiągnięty cel. Duchy kolegów naszych, duchy pokoleń walczących o wolność – od Kircholmu po Bolonię – są w tej walce z nami. Będziemy nadal trwać na obczyźnie, jako uczciwi ludzie, rzetelni Polacy i żołnierze zwycięskich bitew”.
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🟥 Rozpoczęliśmy drugi tydzień prac ekshumacyjnych w Woli Ostrowieckiej na Wołyniu. Aktualny stan prac przedstawia się następująco:
📌 Dotychczas ujawniono szczątki co najmniej 38 osób. W miarę dalszej eksploracji jamy grobowej sukcesywnie ujawniane są kolejne ofiary.
📌 Ciała były wrzucane do dołu śmierci niedbale i w nieładzie. Szczątki leżą w przypadkowym układzie. Nie odnaleziono śladów trumien czy skrzyń.
📌 Na wielu z nich (szczególnie na czaszkach) widać ślady bardzo silnych mechanicznych urazów.
📌 Przy szczątkach odnajdywane są przedmioty osobiste, m.in. medaliki i krzyżyki oraz elementy odzieży (klamry, guziki, elementy biżuterii).
📌 Aktualnie odsłaniana jest wierzchnia warstwa pochówku. Podejmowanie szczątków rozpocznie się po odsłonięciu całych szkieletów.
Prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu prowadzone przez interdyscyplinarny zespół złożony ze specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, wspieranych przez przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, a także przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz konsulatu RP w Łucku. Zgoda na przeprowadzenie ekshumacji została wydana przez stronę ukraińską na początku czerwca br. Działania zaplanowano do 7 sierpnia.
#powracamyposwoich
-----
Szanowni Państwo,
cieszymy się, że nasze materiały są tak chętnie udostępniane. Zachęcamy do dalszego ich rozpowszechniania, ponieważ zależy nam na dotarciu z rzetelną wiedzą do jak najszerszego grona odbiorców.
Jednocześnie prosimy o udostępnianie materiałów w ich oryginalnej, niezmienionej formie. Wycinanie fragmentów z kontekstu może prowadzić do manipulacji przekazem i błędnej interpretacji ich treści.
Prosimy również o to by nie usuwać logotypu IPN. Jest on potwierdzeniem źródła materiału oraz gwarancją jego autentyczności i rzetelności. Dziękujemy za zrozumienie i odpowiedzialne udostępnianie naszych materiałów.
----- -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️ Od września 1980 r. był członkiem NSZZ „Solidarność", pracował społecznie w Komisji Interwencji i Mediacji „S" Regionu Mazowsze. Organizował podziemne struktury Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu „Solidarności".
➡️ W 1982 r. współorganizował niezależny pochód pierwszomajowy, uczestniczył w akcji uwolnienia postrzelonego przez MO Jana Narożniaka ze szpitala przy ul. Banacha w Warszawie.
🟥 10 lipca 1982 r. został aresztowany. Skazany przez Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego na 3,5 roku więzienia, w lipcu 1984 r. został zwolniony warunkowo.
📚 W lipcu 1989 r. założył (razem z żoną Mirosławą Łątkowską) Oficynę Wydawniczą Volumen, która opublikowała wiele książek z zakresu historii Polski, m. in: „Łupaszka, Młot, Huzar. Działalność 5 i 6 Brygady Wileńskiej AK w latach 1944–1952" i „Białostocki Okręg AK-AKO (VII 1944 – VIII 1945)" Kazimierza Krajewskiego i Tomasza Łabuszewskiego; „Wileński Okręg AK 1944–1956" Piotra Niwińskiego; „Żołnierze Wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r."
➡️ W ramach projektu edukacyjnego IPN Rok Kultury Niezależnej zorganizował koncert „Droga do wolności", podczas którego znani artyści przypomnieli piosenki z czasów walki opozycji z reżimem komunistycznym i z okresu stanu wojennego.
🗓️ 70 lat temu urodził się Adam Borowski, uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 18 lipca 1942 roku w Domu Sierot prowadzonym w warszawskim getcie przez Janusza Korczaka odbył się niezwykły spektakl. Podopieczni „Starego Doktora” wystawili sztukę Rabindranatha Tagore „Poczta”. Przedstawienie było ostatnim radosnym przeżyciem dzieci przed śmiercią z rąk Niemców w komorze gazowej.
❗️ Janusz Korczak był lekarzem, teoretykiem i praktykiem wychowania, pisarzem oraz działaczem społecznym, który stawiał siebie na granicy kultury polskiej i świata żydowskiego. W 1912 r., wraz ze Stefanią Wilczyńską, założył w Warszawie Dom Sierot. W 1940 r. przeniesiono go na obszar niemieckiego getta dla Żydów.
➡ Podczas okupacji Korczak i Wilczyńska w skrajnie trudnych warunkach starali się nie tylko zapewnić dzieciom minimum egzystencji, ale też budować w nich pozytywne emocje. Miało temu służyć m. in. adaptacja sztuki hinduskiego pisarza, laureata nagrody Nobla.
🎭 „Poczta” to utwór o umierającym chłopcu, który jest odizolowany od świata. Bohater o imieniu Omal z wielką dzielnością znosi swój los, ale znajduje siłę w kontakcie z innymi ludźmi i to on zapala w ludziach, którzy narzekają na swój los, siłę do innego, optymistycznego spojrzenia na świat.
➡ Nie wiadomo, czy Korczak wiedział już, że dni jego podopiecznych i wszystkich mieszkańców getta są policzone. 22 lipca Niemcy rozpoczęli wielką akcję wywożenia wszystkich, którzy nie są im przydatni, do pracy do obozu zagłady w Treblince, gdzie byli natychmiast mordowani. W szczytowym okresie w warszawskim getcie zamkniętych było około 4️⃣5️⃣0️⃣ tysięcy ludzi. Po wywózce, która zakończyła się we wrześniu 1942 r., zostało tylko 6️⃣0️⃣ tysięcy.
🟥 5 lub 6 sierpnia 1942 r. wychowawcy i ich podopieczni z Domu Sierot zostali poprowadzeni na Umschlagplatz, skąd bydlęcymi wagonami odjechali do Treblinki.
➡ Irena Sendlerowa tak zapamiętała ostatnią drogę Korczaka i jego podopiecznych:
💬 „Był już wtedy bardzo chory, a mimo to szedł wyprostowany, z twarzą przypominającą maskę, pozornie opanowany: szedł przodem tego tragicznego pochodu. Najmłodsze dziecko trzymał na ręku, a drugie maleństwo prowadził za rączkę. We wspomnieniach różnych osób jest tak, a w innych inaczej, co nie znaczy, że ktoś się myli. Trzeba tylko pamiętać, że droga z Domu Sierot na Umschlagplatz była długa. Trwała cztery godziny”.
🏴 Marsz dzieci na Umschlagplatz jest jednym z najdramatyczniejszych momentów niemieckiej okupacji w Polsce. Doktor Korczak, podobnie jak inni wychowawcy Domu Sierot, towarzyszyli dzieciom do tragicznego końca.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Poznaj życie i działalność „Starego Doktora”, pobierz broszurę #ipn ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🔳 Trwają prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu prowadzone przez interdyscyplinarny zespół złożony ze specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, wspieranych przez przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, a także przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz konsulatu RP w Łucku.
Efektem prac minionych dni jest rozpoczęcie ekshumacji zbiorowego dołu śmierci w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. W mogile dotychczas ujawniono szczątki kilkunastu osób w różnym wieku. Niektóre szkielety noszą ślady urazów mechanicznych. Należy pamiętać o tym, iż aktualnie odkrywana jest wierzchnia warstwa pochówków. Szczątki zostały pogrzebane bez trumien, ciała spoczywały w nieładzie, a przy niektórych szkieletach ujawniono przedmioty osobiste (elementy biżuterii i odzieży).
#powracamyposwoichThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎬 Cykl etiud edukacyjnych „Niemcy. Twarze zbrodni 1939–1945”
▶️youtu.be/RqYTMZzfAp4
Kim był Martin Weiss – jeden z głównych sprawców zbrodni popełnionych w Ponarach❓
W latach 1941–1943 dowodził wileńskim oddziałem specjalnym (Sonderkommando, Ypatingasis būrys), odpowiedzialnym za masowe egzekucje w Ponarach i innych miejscach straceń na terenie Generalnego Komisariatu Litwy.
🎙 O jego roli i odpowiedzialności za popełnione zbrodnie opowiada dr hab. Monika Tomkiewicz.
#niemcy #twarzezbrodni #historia #ipn -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
#kulisyhistorii
youtu.be/FjGs36Qi6IA
🇵🇱 Jak naprawdę wyglądała II RP? W najnowszym odcinku rozmawiamy o mitach i faktach, wizjach twórców niepodległości, sporach o kształt państwa oraz kulisach odzyskania niepodległości.
🎤 Gościem jest dr hab. @Kloc_K Rozmowę prowadzi red. @RafalDudkiewic1 -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Lublin
@lubelskiIPN
W ramach obchodów 46. rocznicy Lubelskiego Lipca 1980,
Dyrektor Oddziału IPN w Lublinie dr Robert Derewenda uczestniczył we Mszy Świętej w parafii Najświętszego Serca Jezusowego w Lublinie. Następnie wygłosił przemówienie przed Pomnikiem Doli Kolejarskiej oraz złożył kwiaty. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 19 lipca 1980 roku w Moskwie rozpoczęły się XXII Letnie Igrzyska Olimpijskie.
❗️ Część państw, w tym USA i RFN, zbojkotowało zawody w akcie protestu przeciw sowieckiej agresji na Afganistan.
📰 Dowiedz się więcej ➡️ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zsrs/102267,Moskwa80-Zbo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Powalona na bruk ulicy, częściowo roztrzaskana, podczas Powstania Warszawskiego, wśród ruin na warszawskim Nowym Świecie, stała się wstrząsającym symbolem dokonanych przez Niemców w Warszawie i w Polsce zniszczeń.
🗓️ 19 lipca 1945 roku przed kościołem św. Krzyża w Warszawie ponownie ustawiono odnowioną figurę Chrystusa dźwigającego Krzyż ✝️. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Premier rządu RP na uchodźstwie, harcerz, uczestnik wojny obronnej 1939 roku, żołnierz 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.
🗓️ 19 lipca 1989 roku zmarł Prezydent RP na uchodźstwie Kazimierz Sabbat.
🌏 Dowiedz się więcej z biogramu na portalu #szlakinadziei:
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ Tego samego dnia – 3⃣7⃣ lat temu – jako nowy Prezydent RP na uchodźstwie zaprzysiężony został Ryszard Kaczorowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Lublin
@lubelskiIPN
Prezentacja wystawy IPN Zaczęło się w Lipcu. „Solidarność" w Regionie Srodkowo-Wschodnim 1980-1989. Otwarcia dokonał Dyrektor Oddziału IPN w Lublinie dr Robert Derewenda wraz z Przewodniczącym Regionu
Środkowo-Wschodniego NSZZ Solidarność w Lublinie Panem Ireneuszem Pszczołą. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Anna Maria Anders
@Anna_M_Anders
Ancona 🇮🇹. Porta Santo Stefano. Brama przez którą wkroczyli polscy żołnierze 82 lat temu. Dzisiaj uroczystości z udziałem władz lokalnych, wojska, burmistrza Cassino, IPN, przedstawiciela Ambasady RP i wielu przyjaciół 🇵🇱🇮🇹❤️ @ajedrzak @ipn_warszawa @Tomasz1989
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇮🇹 Przy Porta Santo Stefano w Ankonie odbyły się główne uroczystości związane z wyzwoleniem miasta przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.
🎗️ Hołd bohaterom walk sprzed 82 lat oddała córka gen. Władysława Andersa – @Anna_M_Anders i delegacja #ipn z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim na czele.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇮🇹 Kontynuacja obchodów miała miejsce w Sali Rady Miejskiej w Ankonie, gdzie odbyła się uroczystość wręczenia medali „Reipublicae Memoriae Meritum” – jako wyraz uznania dla zaangażowania w upowszechnianie wiedzy o historii polskiego wysiłku zbrojnego podczas II wojny światowej.
💬 – Przyjmując to odznaczenie, stajecie się Państwo ambasadorami pamięci. Wasza praca ma znaczenie nie tylko dla Polski, ale również dla budowania świadomości historycznej w szerszym, międzynarodowym kontekście. Dzięki Państwu prawda o przeszłości może być przekazywana w sposób rzetelny, odpowiedzialny i godny – zwrócił się do uhonorowanych zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 Podczas spotkania zaprezentowano piąty odcinek serialu „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino” ukazujący finał walk o Monte Cassino i moment, w którym Polacy zdobywają klasztor 18 maja 1944 roku.
👏 Mieszkańcom Włoch, którzy przyczynili się do powstania produkcji, wręczono przed seansem pamiątkowe dyplomy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Konstanty Rokicki – polski dyplomata, wicekonsul RP w Bernie był członkiem tzw. grupy berneńskiej, zwanej też „grupą Ładosia”, w której w latach 1941–1943 przygotowywał fałszywe paszporty krajów Ameryki Południowej.
⚠️ Dzięki tym dokumentom setki Żydów z gett uniknęło wywiezienia do obozów zagłady. Wielu z uratowanych doczekało końca wojny.
➡ Grupę, która z narażeniem życia ratowała Żydów, tworzyli obok konsula Rokickiego: ambasador Aleksander Ładoś, adwokat i działacz syjonistyczny oraz przedwojenny poseł na Sejm Abraham Silberschein, kupiec oraz działacz organizacji Agudat Israel Chaim Eiss, radca ambasady Stefan Ryniewicz i attaché polskiego poselstwa Juliusz Kühl.
➡ Rokicki był bohaterem walk o niepodległość, podporucznikiem kawalerii w czasie wojny polsko-bolszewickiej, a później urzędnikiem konsularnym. Odmówił służby komunistycznym władzom.
🏴 Zmarł 18 lipca 1958 roku w Lucernie, a ostatnie lata przeżył jako uchodźca polityczny w przytułkach dla ubogich.
🎬 Zobacz film „Paszporty Paragwaju"➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/multimedia-1/filmy/91836,Paszport… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 Mija 1⃣2⃣5⃣. rocznica urodzin Stanisława Mikołajczyka, jednego z najważniejszych polskich polityków trzeciej i czwartej dekady XX wieku.
➡ Przyszedł na świat w westfalskim Holsterhausen w rodzinie emigrantów zarobkowych z Wielkopolski. W 1908 r. przeniósł się z matką do Borzęcic, a później do Strzyżewa koło Krotoszyna, gdzie rodzina nabyła sześciohektarowe gospodarstwo.
⚔ Młody Stanisław wziął ochotniczo udział w Powstaniu Wielkopolskim, służąc w rejonie Milicza, a później w wojnie polsko-bolszewickiej, jako żołnierz 55. Pułku Piechoty, odnosząc ranny.
➡ Przed 1939 r. przewodził Stronnictwu Ludowemu, największej partii politycznej, opozycyjnej wobec rządzącej sanacji. W latach II wojny światowej znalazł się we władzach RP na Uchodźstwie, pełniąc funkcję premiera (1943–1944).
➡ Po zakończeniu wojny stanął na czele Polskiego Stronnictwa Ludowego – dążył do przeprowadzenia wolnych wyborów, w ten sposób próbując odsunąć komunistów od władzy. Fałszerstwa wyborcze, a następnie realna obawa przed represjami zmusiły go do powtórnej emigracji.
❗️Stanisław Mikołajczyk był przywódcą jedynego masowego ruchu sprzeciwu wobec komunistycznej dyktatury w Polsce w latach, które nastąpiły bezpośrednio po zakończeniu wojny.
🇵🇱 Polskie Stronnictwo Ludowe i jego prezes dawali Polakom nadzieję na zbudowanie trwałej demokracji, odpowiadającej aspiracjom i dążeniom większości obywateli.
📲 Pobierz wystawę ➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/224…
📖 Zapoznaj się z publikacją ➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/234109,Komitet-Mikolajc…Post not available here, view on X
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma mówił o udziale Stanisława Mikołajczyka w Powstaniu Wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiej oraz kierowaniu Rządem RP na Uchodźstwie. Szczególną uwagę zwrócił na okres powojennego zniewolenia komunistycznego:
💬 – Stanisław Mikołajczyk to Polskie Stronnictwo Ludowe. Podjęte przez niego ryzyko pozwoliło na odbudowę jawnego życia tej partii w warunkach zniewolenia. Wpłynęło na podtrzymanie nadziei i oporu milionów Polaków. Ówczesny, powojenny PSL to więcej niż partia polityczna. To ostatni przed powstaniem „Solidarności” ruch społeczny na taką skalę. Siła, która pokazała, jakie wartości naprawdę jednoczą Polaków.
💬 – Zarówno PSL, jak i „Solidarność” próbowano zgnieść przemocą, ale ich duch przetrwał. PSL zjednoczyło pokolenie naszych dziadków. Tak jak generacja naszych ojców zjednoczyła się dzięki Janowi Pawłowi II i „Solidarności” i dzięki temu zachowała siły do wywalczenia niepodległości.
💬 – Zasługi Mikołajczyka dla ruchu ludowego są bezsporne, choć bywa on krytykowany – jak każda postać historyczna. Bez niego z pewnością historia Polski potoczyłaby się inaczej. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
Między Niemcami a Rosją – Adolf Maria Bocheński #rocznicaŚmierci
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ W połowie 1944 r. głównym zadaniem wojsk niemieckich we Włoszech było utrzymanie za wszelką cenę portowej Ankony. Aby ją zdobyć, alianci rzucili do walki 2. Korpus Polski 🇵🇱.
🗓 8⃣2⃣ lata temu żołnierze gen. Władysława Andersa zdobyli to strategicznie ważne miasto.
⚔️ Zajęcie Ankony umożliwiło przełamanie linii Gotów. W kwietniu 1945 r. polscy żołnierze wyzwolili Bolonię, gdzie zakończyli swój szlak bojowy.
➡ Po wojnie 2. Korpus Polski pozostał we Włoszech. W 1947 roku jednostkę rozwiązano. Powracający do Polski żołnierze niejednokrotnie stawali się ofiarami komunistycznej bezpieki – uznawani za szpiegów byli aresztowani, pozbawiani mienia, odznaczeń i uprawnień kombatanckich. Jako wrogowie nowego ustroju byli inwigilowani, bici, mordowani i wywożeni w głąb ZSRS.
🔍 Dowiedz się więcej ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/102088,Bitwa-o-Ankone.html
🌏 Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Ich bohaterskie czyny przypomnieliśmy w ramach projektu „Szlaki Nadziei”.
#szlakinadziei
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 20-letni bohater spod Ankony ⚔️
🗓️ Jedyny syn gen. Leopolda Okulickiego – Zbigniew, zginął w boju 8⃣2⃣ lata temu, walcząc na froncie włoskim jako żołnierz 2 Korpusu Polskiego.
➡️ Zbyszek był dumą i „oczkiem w głowie” Leopolda, który uwielbiał opowiadać o jego sukcesach w nauce, wyczynach sportowych czy też kolejnych zdobytych zdolnościach harcerskich.
➡️ Po klęsce 1939 roku żonie i synowi gen. Okulickiego udało się wydostać z okupowanej Polski. Przez Rumunię, Cypr i Wielką Brytanię dotarli aż do Palestyny, gdzie Zbigniew ukończył w Tel Awiwie polskie gimnazjum i podchorążówkę artylerii.
🏴 Młody żołnierz, walcząc w 1 Pułku Artylerii Lekkiej, poległ 8 lipca 1944 r. w boju pod Osimo koło Ankony. Spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto.
🎖 Pośmiertnie został awansowany do stopnia podporucznika i odznaczony srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.
💬 We wniosku o nadanie tego odznaczenia napisano: „Mimo silnego ognia artylerii pchor. Okulicki wykrył gniazdo broni maszynowej i chciał ogniem artylerii [je] obezwładnić. Przy wykonywaniu swego zadania został ciężko ranny. Podchorąży Okulicki wykazał dużo odwagi i poczucia wypełnienia swego obowiązku tak w działaniu w dniu 8.VII.44, jak tez w działaniach pod Cassino”.
💔 Generał Okulicki o śmierci syna dowiedział się w grudniu 1944 r. „Do dziś łudziłem się, że to nieprawda. Nikogo tak w życiu nie kochałem, jak jego…” – mówił ostatni dowódca AK.
🌏 Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Ich bohaterskie czyny przypomnieliśmy w ramach projektu „Szlaki Nadziei”.
🔍 Szczegóły ➡ szlakinadziei.ipn.gov.pl/sn
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 18 lipca 1944 roku pod Ankoną zginął Adolf Bocheński – pisarz i publicysta, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Upamiętnianie IPN
@BUWiM_IPN
15-17 lipca 2026 roku na Ukrainie delegacja @ipngovpl z dyrektorem BUWiM IPN Adamem Siwkiem oddała cześć obywatelom II Rzeczypospolitej Polskiej pomordowanym przez ukraińskich nacjonalistów oraz żołnierzom Wojska Polskiego poległym we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Anna Maria Anders
@Anna_M_Anders
Loreto 🇮🇹. Polski Cmentarz Wojenny 🇵🇱. Uroczysta msza święta w 82. rocznicę wyzwolenia regionu przez 2 Korpus Polski, z udziałem władz lokalnych, wojska, ambasady RP, prezesa IPN i wielu przyjaciół polskich i włoskich 🇵🇱🇮🇹❤️ @ajedrzak @prezydentpl @Tomasz1989 @ipn_warszawa
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇮🇹 Na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto odprawiono uroczystą Mszę świętą w intencji żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, poległych 8⃣2⃣ lata temu w walkach o wyzwolenie włoskich miast w rejonie Marche.
➡️ W wydarzeniu uczestniczyła delegacja #ipn z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim na czele, córka gen. Władysława Andersa – @Anna_M_Anders oraz przedstawiciele środowisk kombatanckich i władz lokalnych.
✝️ Modlitwa i wspólna pamięć były wyrazem wdzięczności za ofiarę życia złożoną w imię wolności.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Ci, którzy spoczywają na tym cmentarzu, są dowodem na to, że za wolność i niepodległość płaci się najwyższą cenę. Płynie z tego bardzo prosta lekcja – złu trzeba przeciwstawić się w każdym miejscu i wszelkimi siłami – mówił, akcentując polski wkład w wyzwolenie Włoch w 1944 roku, zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
❗️– Pamiętajmy o polskich bohaterach i wypełniajmy ich testament – apelował. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📽️ Jak opowiadać o historii zapisanej w krajobrazie? O tym w rozmowie z Robertem Tyską, współautorem wystawy „Przemiany. Krajobraz kulturowy Warmii i Mazur 1945–2026”.
🎥 Obejrzyj na #ipntv:
youtu.be/ITmbo-D2PUs
📍 Wystawa dostępna do 31 lipca w Centrum Edukacyjnym IPN przy ul. Marszałkowskiej 21/25.🔗tiny.pl/58fq46trb
#ipn #warmiaimazury #janbułhak #historia #fotografia -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📆 #historiatoczysięDziś
🎥 youtu.be/svOLbcZfwS0
89 lat temu, 16 lipca 1936 r., w katastrofie lotniczej pod Orłowem zginął gen. Gustaw Orlicz-Dreszer – legionista, bohater walk o niepodległość, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego i prezes Ligi Morskiej i Kolonialnej.
Dlaczego zaczynał służbę w armii rosyjskiej❓Co skłoniło go do dezercji❓Jak trafił do Legionów i został generałem w wieku zaledwie 34 lat❓
🎙️ O jego życiu i służbie opowiada płk dr hab. Juliusz S. Tym w rozmowie z red. @k_swiatek. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ Jutro zakończy się pierwszy tydzień prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
◼ Trwają prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu prowadzonych przez interdyscyplinarny zespół złożony ze specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, wspieranych przez przedstawiciela Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, a także przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz konsulatu RP w Łucku.
◼ Efektem prac minionych dni jest rozpoczęcie ekshumacji zbiorowego dołu śmierci w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. W mogile dotychczas ujawniono szczątki kilkunastu osób w różnym wieku. Niektóre szkielety noszą ślady urazów mechanicznych. Należy pamiętać o tym, iż aktualnie odkrywana jest wierzchnia warstwa pochówków. Szczątki zostały pogrzebane bez trumien, ciała spoczywały w nieładzie, a przy niektórych szkieletach ujawniono przedmioty osobiste (elementy biżuterii i odzieży).
◼ Ponadto, w pojedynczej mogile znajdującej się w lesie, w pobliżu cmentarza w Ostrówkach odnaleziono szczątki jednej osoby.
◼ Prace ekshumacyjne będą prowadzone do 7 sierpnia br. O przebiegu badań Instytut Pamięci Narodowej będzie na bieżąco informować w swoich kanałach informacyjnych.
________________________________
🟥 Zbrodnia Wołyńska to jedna z najtragiczniejszych kart polskiej historii XX wieku. W latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonali zaplanowanego ludobójstwa na ludności polskiej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Celem było całkowite usunięcie polskiego elementu z terenów uznawanych za ukraińskie. Ataki rozpoczęły się na większą skalę wiosną 1943 r., osiągając apogeum 11 lipca 1943 r. (tzw. Krwawa Niedziela), gdy zaatakowano jednocześnie kilkadziesiąt polskich miejscowości. W sumie zamordowano od 80 do 120 tysięcy Polaków – mężczyzn, kobiet i dzieci – stosując niewyobrażalnie okrutne metody: siekiery, kosy, widły, palenie żywcem i tortury. Kilkaset tysięcy osób musiało uciekać, ratując życie.
🟥 Jednym z najbardziej tragicznych epizodów tej zbrodni była zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej dokonana 30 sierpnia 1943 r. O świcie kureń (ukraiński pododdział) UPA Iwana Kłymczaka „Łysego” oraz sotnia Iwana Zareczniuka „Worona”, wsparci przez ukraińskich mieszkańców okolicznych wsi, otoczyli obie polskie wsie szczelnym kordonem. Mieszkańców podstępnie zgromadzono na placach szkolnych pod pretekstem zebrania. W Ostrówkach mężczyzn zapędzono do szkoły i zabudowań, gdzie grupami po dziesięciu mordowano uderzeniami siekier, drewnianymi maczugami i strzałami w tył głowy. Kobiety z dziećmi i starców zamknięto w kościele. W Woli Ostrowieckiej podobny los spotkał mieszkańców – mężczyzn zabijano za stodołą Strażyca, a później podpalono budynek ze zgromadzonymi kobietami i dziećmi, wrzucając granaty przez okna.
🟥 W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób – w tym setki dzieci i kobiet. Ocalałych uratowało niespodziewane pojawienie się niemieckiego patrolu, który wywołał panikę wśród napastników. Po rzezi wsie splądrowano i spalono, a ciała pomordowanych wrzucano do masowych dołów, studni i rowów. Dziś na miejscu dawnych polskich osad rozciągają się pola i łąki.
🟥 Pamięć o tych wydarzeniach powracała powoli. Dopiero ekshumacje w latach 1992, 2011 i 2015 pozwoliły godnie pochować setki ofiar. Uroczystości na cmentarzu w Ostrówkach stały się symbolem prawdy o ludobójstwie ukraińskich nacjonalistów.
❗ „Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary” – te słowa przypominają o konieczności odnalezienia, ekshumacji i godnego pochówku ofiar zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Sejm RP powołał dr. Mateusza Szpytmę na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
➡️ 17 lipca 2026 r., podczas 62. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji, prof. dr hab. Tadeusz Wolsza, przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej przedstawił informację o wyniku konkursu na stanowisko prezesa IPN oraz zaprezentował sylwetkę dr. Mateusza Szpytmy.
➡️ Podczas głosowania dr Mateusz Szpytma uzyskał wymaganą większość głosów i Sejm RP powołał go na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
➡️ Zgodnie z ustawą o IPN wybór ten musi uzyskać jeszcze zgodę Senatu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Biogram dr. Mateusza Szpytmy➡️ ipn.gov.pl/pl/o-ipn/zastepcy-prezesa/36508,Dr-Mateusz-Szp…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
🛑 Trwa pierwszy tydzień prac ekshumacyjnych w Woli Ostrowieckiej (Wołyń), na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca. To tutaj w sierpniu 1943r. ukraińscy nacjonaliści mordowali w stodole mężczyzn, a następnie kobiety i dzieci, a ich ciała wrzucano do wykopanych wcześniej dołów. Tylko jednej osobie udało się wówczas uratować.
Na miejscu pracuje interdyscyplinarny zespół specjalistów, odkrywając kolejne szczątki. Niektóre z nich noszą wyraźne ślady urazów.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 17 lipca 1943 roku gen. Tadeusz Komorowski „Bór” został mianowany dowódcą Armii Krajowej.
📲 Dowiedz się więcej o generale z przygotowanej przez #ipn wystawy: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/159… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 17 lipca 1945 roku w Poczdamie rozpoczęła się konferencja nowego prezydenta USA Harry’ego Trumana, sowieckiego dyktatora Józefa Stalina i premierów Wielkiej Brytanii – Winstona Churchilla, którego po 11 dniach (po wygraniu wyborów przez Partię Pracy) zastąpił Clement Attlee.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 17 lipca 1944 roku Sowieci aresztowali w Wilnie dowódcę Okręgów Wilno i Nowogródek AK ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” (na zdjęciu), a w Boguszach (woj. wileńskie) oficerów tych okręgów.
💬 „5 do 7 tysięcy internowanych w Miednikach żołnierzy wywieziono w kierunku Mińska. Ponad 70 oficerów wywieziono samochodami w nieznanym kierunku. Postawa internowanych do końca nieugięta. Na wszelkie agitacje za armią Berlinga odpowiadają gwizdami i zbiorowymi okrzykami: My chcemy Wilka!” – pisał w depeszy ppłk Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️🇵🇱 Latem 1980 roku przetoczyła się przez Polskę fala strajków pracowniczych, których pierwszą odsłoną były lipcowe wydarzenia w Lublinie i na Lubelszczyźnie, określane mianem „Lubelski Lipiec 1980”.
🗓️ Rankiem 16 lipca 1980 roku rozpoczął się strajk lubelskich kolejarzy. W -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 lipca 1943 roku w Newark koło Nottingham w Wielkiej Brytanii odbył się pogrzeb gen. Władysława Sikorskiego.
🏴 Naczelny Wódz i Premier Rządu RP na uchodźstwie zginął 4 lipca 1943 roku, wraz z córką i grupą współpracowników, w katastrofie lotniczej koło Gibraltaru. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 kwietnia 1943 roku oddziały UPA i chłopskich SKW (Samoobronni Kuszczowi Widdiły), działając na rozkaz Iwana Łytwyńczuka „Dubowyja”, rozpoczęły atak na wsie Huta Stepańska i Wyrka.
🟥 Miejscowości broniła polska samoobrona (pod dowództwem por. Władysława Kochańskiego „Bombę”), dzięki której udało się ewakuować większość (ok. 4,5 tys. osób) zagrożonej eksterminacją ludności. Z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło jednak około 600 Polaków. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Uczestniczył w powstaniach śląskich, bronił praw górników, przede wszystkim zaś opiekował się tysiącami polskich i żydowskich uchodźców, którzy po wybuchu II wojny światowej uciekli na Węgry.
🎖️ Został odznaczony Orderem Orła Białego, nadano mu też tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
🗓️ 16 lipca 1894 roku urodził się Henryk Sławik, powstaniec śląski, działacz społeczny, samorządowy i polityczny, Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.
❗️Szacuje się, że Henryk Sławik uratował życie ok. 30 tys. polskich uchodźców, w tym 5 tys. Żydów.
🔍 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 16 lipca 1936 roku w katastrofie lotniczej nad Bałtykiem zginął gen. Gustaw Orlicz-Dreszer. Na pokładzie awionetki RWD-9, lecącej z Grudziądza do Gdyni, znajdowali się także pilot kpt. Aleksander Łagiewski oraz ppłk Stefan Loth.
👤 Generał Orlicz-Dreszer był:
✅ żołnierzem Legionów Polskich
✅ uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej
✅ czołowym działaczem obozu sanacyjnego, jednym z najbliższych współpracowników Marszałka Józefa Piłsudskiego
✅ prezesem Zarządu Głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej
✅ inspektorem obrony powietrznej państwa
💬 „By móc dla Ojczyzny pracować pozytywnie, trzeba ją poznać i serdecznie ukochać” – taka myśl przyświecała działalności bohatera, który walczył o „sprawę polską” już podczas I wojny światowej.
🏴 Generał Orlicz-Dreszer został pochowany 20 lipca 1936 roku na Cmentarzu Marynarki Wojennej na Oksywiu.
🔎 Poznaj biografię generała: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-boha… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🕯️ Są historie, których nie wolno przemilczeć. Są ofiary, o których pamięć musi trwać.
Zobacz wystawę „Sąsiedzka krew. Ludobójstwo wołyńsko-galicyjskie 1943–1945” w Centralnym Przystanku Historia w Warszawie.
Dokumenty, fotografie i świadectwa ofiar ukazują dramat tysięcy Polaków zamordowanych na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.
📍 Marszałkowska 107, Warszawa
📅 10–31.07.2026
🕙 10.00–18.00
Przyjdź. Zobacz. Pamiętaj.
#wołyń #pamiętamy #historia #centralnyprzystanekhistoria #ipnThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W @KancelariaSejmu w Warszawie zaprezentowaliśmy wystawę „Kryzys Bydgoski 1981”. Wernisaż odbył się w ramach obchodów przypadającej w tym roku 45. rocznicy wydarzeń Bydgoskiego Marca ’81, kiedy milicja pobiła Jana Rulewskiego i innych działaczy bydgoskiej
„Solidarności” podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej.
💬 – W tamtych dniach Bydgoszcz znalazła się na ustach wszystkich Polaków, ale i na ustach niemal całego świata. Dołączyła do grona polskich miast niepokornych. To pobicie spowodowało ogromne poruszenie społeczne w całej w Polsce – powiedział podczas otwarcia ekspozycji zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245311,W-Sejmie-RP-zaprezentowa… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 15 lipca 1943 roku utworzono Kierownictwo Walki Podziemnej (KWP) – centralny ośrodek dyspozycyjny Komendy Głównej Armii Krajowej i Delegatury Rządu RP na Kraj, powstały z połączenia Kierownictwa Walki Cywilnej (KWC) oraz Kierownictwa Walki Konspiracyjnej (KWK), odpowiedzialny za całokształt bieżącej walki z Niemcami.
💬 „Kierownictwo Walki Podziemnej kierować będzie akcją oporu społeczeństwa polskiego wobec okupanta, kierować będzie codzienną bezpośrednią walką z okupantem, terrorem odpowiadać będzie na terror niemiecki, odwetem – na bestialstwa gestapo. Zasłużone i surowe kary spadać będą również na tych Polaków, którzy zdradzają swój naród i wysługują się wrogowi” – zapowiadano.
➡ Na czele KWP stanął dowódca AK, czyli gen. Tadeusz Bór-Komorowski. Jego zastępcą został szef sztabu Komendy Głównej AK.
❗️ Celem powstania KWP – wyjaśniał Bór-Komorowski – było „scalenie oporu społeczeństwa z walką przedpowstańczą w jednym ośrodku”.
🇵🇱 Utworzenie KWP, stanowiącego swoisty „mózg” Polskiego Państwa Podziemnego, pomogło zintegrować i scalić konspiracyjne struktury w wyjątkowo trudnym czasie – minęło bowiem zaledwie dwa tygodnie od aresztowania przez gestapo poprzednika „Bora” na stanowisku dowódcy AK, gen. Stefana Grota-Roweckiego. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎬 Historia ożywa na ekranie!
Już dziś o 17:00 zapraszamy na Kino Letnie „Historie do zobaczenia” w Centralnym Przystanku Historia IPN.
Na wielkim ekranie zobaczycie dwie poruszające produkcje Biura Edukacji Narodowej @ipngovpl:
🎥 „Wybraniec Bogów”
🎥 „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”
📍 Marszałkowska 107
🎟 Wstęp wolny!
🔗Dołącz do wydarzenia: www.facebook.com/event_invite/eapWdSagq/
#ipn #historiapolski #kinoletnie #historiedozobaczenia -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 15 lipca 1941 roku w Kostopolu na Wołyniu Ukraińcy z grupy marszowej OUN-B wraz z Niemcami zamordowali około 100 Żydów i 50 Polaków.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Henryk Zygalski był matematykiem i kryptologiem, pracownikiem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i radiokontrwywiadu wojskowego (Biuro Szyfrów nr 4). Wraz z Marianem Rejewskim i Jerzym Różyckim pracował nad złamaniem szyfru niemieckiej maszyny kodującej Enigma.
📈 Dzięki jego koncepcji tzw. płacht Zygalskiego – pracochłonnych w wykonaniu perforowanych papierowych arkuszy pomagających w ustaleniu kolejności wirników kodujących maszyny, udało się zbudować polską kopię Enigmy.
🇵🇱 Przekazanie Enigmy Brytyjczykom pozwoliło rozwinąć im własny projekt oparty na osiągnięciach Polaków.
❗️ Dzięki temu alianci przez całą wojnę mogli rozkodowywać depesze niemieckiego Wehrmachtu, Luftwaffe, a po pewnym czasie Kriegsmarine. Złamanie szyfru Enigmy przyspieszyło zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej i uratowało życie milionom.
🗓 Dziś mija 1⃣1⃣8⃣. rocznica urodzin bohatera.
📲 Wystawa poświęcona złamaniu Enigmy: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/wystawy-elementarne/17797… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
❗️ W leśnej mogile niedaleko cmentarza w Ostrówkach na Wołyniu podjęliśmy i zabezpieczyliśmy szczątki jednej osoby. Ich obecność w tym miejscu potwierdziły nasze kwietniowe prace poszukiwawcze. Szkielet był niekompletny i nosił ślady naruszenia, do którego doszło prawdopodobnie podczas wcześniejszych prac leśnych.
#powracamyposwoich -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Termin przyjmowania zgłoszeń do nagrody „Ambasador Polskiej Historii” został przedłużony do 31 lipca.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/242740,Ambasador-Polskiej-Histo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 -40% na publikacje z okazji Dnia Bez Telefonu Komórkowego
‼️ Oferta ważna jest tylko dzisiaj: 15 lipca 2026 r.
🔎Szczegóły
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245137,-40-na-publikacje-z-okaz… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🙌8 sierpnia 2026 r. ruszają Dni Wydawnictwa @ipngovpl!
Tego dnia w magazynie Wydawnictwa IPN przy ul. Kłobuckiej 21 w Warszawie oraz w księgarniach stacjonarnych IPN w całej Polsce rozpocznie się sprzedaż promocyjna publikacji historycznych, której towarzyszyć będą spotkania z autorami i redaktorami, wystawy, przedstawienia oraz atrakcje dla dzieci.
📅Promocja potrwa od 8 do 31 sierpnia w księgarniach stacjonarnych i internetowej. W ofercie znajdą się setki publikacji w obniżonych cenach, w tym wybrane tytuły już od 1 zł. W Warszawie inauguracja odbędzie się w godz. 10.00–16.00 w magazynie centralnym Wydawnictwa IPN przy ul. Kłobuckiej 21.
🔗Więcej informacji: tiny.pl/kn_ddnqcw -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
❗️ Spokojne życie mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu przerwała brutalna napaść ukraińskich nacjonalistów. W wyniku zbrodni popełnionej w sierpniu 1943 r. zamordowanych zostało ponad 1050 osób. Obie wsie przestały istnieć.
#powracamyposwoichThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
📣 Rozpoczęcie prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
Rozpoczynają się prace ekshumacyjne na terenie dawnych miejscowości Ostrówki
i Wola Ostrowiecka w byłym powiecie lubomelskim na Wołyniu.
Po uzyskaniu wymaganych zezwoleń od strony ukraińskiej specjaliści z Instytutu Pamięci Narodowej – we współpracy z dr. Łukaszem Szleszkowskim z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”, a także przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP – przystępują do prac ekshumacyjnych. W ich trakcie zostaną podjęte szczątki Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku.
Działania te stanowią bezpośrednią kontynuację prac poszukiwawczych prowadzonych w kwietniu tego roku, podczas których zlokalizowano nieznane dotąd miejsca pochówku.
W ramach rozpoczynających się prac ekshumacyjnych działania skupią się na trzech miejscach, w których w kwietniu br. ujawniono szczątki ofiar. Pierwszym z nich jest zbiorowa mogiła w Woli Ostrowieckiej na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca, gdzie podczas wcześniejszych badań sondażowych odsłonięto zarysy jamy grobowej, co potwierdziło masowy charakter pochówku. Kolejne prace obejmą mogiłę zbiorową przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, a także grób indywidualny zlokalizowany naprzeciwko tamtejszego cmentarza.
Obecny etap prac wpisuje się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób.
Prace ekshumacyjne będą prowadzone do 7 sierpnia br. O przebiegu badań Instytut Pamięci Narodowej będzie na bieżąco informować w swoich kanałach informacyjnych. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
W dniach 8 czerwca – 3 lipca 2026 r. na terenie byłego poligonu wojskowego Brus w Łodzi prowadzone były prace poszukiwawcze, których celem było odnalezienie miejsc pochówków ofiar zbrodni niemieckich i komunistycznych.
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W czasie II wojny światowej, wraz z siostrą Jadwigą, należała do AK, kolportowała pisma podziemne.
👩🏫 Po 1945 roku rozpoczęła w swoim lwowskim mieszkaniu tajne nauczanie dla dzieci i młodzieży polskiej, najczęściej z ubogich rodzin.
🟥 Za konspiracyjną działalność siostry -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 14 lipca 1943 roku UPA wymordowała kilkuset (prawdopodobnie ok. 500) Polaków – mieszkańców wsi Kołodno Lisowszczyzna i Kołodno Siedlisko.
🟥 Z relacji świadka: „Zabijano strzałami z bliskiej odległości albo siekierami. Najpierw rodziców, potem dzieci i starców (…). Wskazówek, gdzie mieszkają Polacy, udzielali miejscowi Ukraińcy (…). Pomordowanych Polaków grzebano, gdzie popadło, w rowach, piwnicach, sadach (…). Powstały także zbiorowe mogiły (…). Ofiary wrzucano i to dość często do studzien”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎾 Przeszedł wszystkie szczeble tenisowego wtajemniczenia – od chłopca do podawania piłek, przez sparingpartnera, po multimedalistę mistrzostw Polski i 14-krotnego uczestnika Wimbledonu.
🗓 1⃣1⃣5⃣ lat temu, 14 lipca 1911 roku, w Poznaniu urodził się Ignacy Tłoczyński – sportowiec, którego karierę przerwała, ale nie zakończyła wojna, uczestnik Powstania Warszawskiego, żołnierz Armii Andersa.
🥇 Na szerokie tenisowe wody wypłynął zdobywając decydujący punkt w meczu Pucharu Davisa Polska – Rumunia w 1930 r. Jeszcze przed wojną 12 razy zdobył mistrzostwo kraju. W 1939 r. dotarł do trzeciej rundy Wimbledonu.
🔥 Jego karierę przerwała, ale nie zakończyła, wojna. Zanim jednak wziął w niej czynny udział stoczył inną walkę z Niemcami – na korcie. W meczu Pucharu Davisa, mimo dwóch wygranych przez Tłoczyńskiego pojedynków, Polska uległa III Rzeszy 2:3.
➡️ W okupowanej Warszawie pełnił funkcję szefa kolportażu tajnej prasy i wydawnictw wojskowych przy Dowództwie Obwodu Warszawa-Śródmieście. Jako żołnierz AK w stopniu kaprala, pod pseudonimem „Igo”, wziął udział w Powstaniu Warszawskim. Podczas walk w Śródmieściu ciężko ranny cudem uniknął śmierci, odnaleziony pod gruzami zbombardowanego budynku.
🥎 Po upadku powstania trafił do obozu jenieckiego, gdzie...rozegrał mecz tenisa. Gdy alianci wyzwolili obóz Ignacy wstąpił do stacjonujących we Włoszech pododdziałów Armii Andersa. Po wojnie osiadł na stałe w Wielkiej Brytanii i już w 1946 r. ponownie wystąpił w Wimbledonie. Po zakończeniu kariery został trenerem wychowując m. in. kilka mistrzyń Szkocji. Mimo że już nigdy nie powrócił do Polski, nie przyjął brytyjskiego obywatelstwa.
🏴 Ignacy Tłoczyński zmarł 25 grudnia 2000 r. w Edynburgu. Jego prochy przewieziono do Warszawy i pochowano na cmentarzu Powązkowskim.
✅ Jak zakończył się tenisowy mecz Ignacego Tłoczyńskiego w niemieckim obozie?
✅ W jaki sposób uratował oficerów Komendy Warszawskiej Armii Krajowej przed dekonspiracją?
✅ Dlaczego przedwojenny mistrz nie reprezentował Polski po 1945 r.?
🔍 Poznaj odpowiedzi: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/188307,Ignacy-Tlocz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Moszczenicy upamiętniliśmy ofiary Zbrodni Wołyńskiej. Na placu przed Domem Młodzieży im. abp. Leona Wałęgi zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski odsłonił wystawę pt. „Wołyń 1943. Ofiary, relacje, miejsca pamięci”.
Post not available here, view on X
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡️ Podczas wydarzenia odbyła się również prezentacja publikacji „Dokumenty zbrodni wołyńskiej t.3” oraz dyskusja naukowa na temat zbrodni nacjonalistów ukraińskich dokonanych na ludności polskiej w latach 1943-1947.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245218,Uczcilismy-pamiec-polski… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Rozpoczęcie prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
Rozpoczynają się prace ekshumacyjne na terenie dawnych miejscowości Ostrówki i Wola Ostrowiecka w byłym powiecie lubomelskim na Wołyniu.
Po uzyskaniu wymaganych zezwoleń od strony ukraińskiej specjaliści z Instytutu Pamięci Narodowej – we współpracy z dr. Łukaszem Szleszkowskim z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”,
a także przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP – przystępują do prac ekshumacyjnych. W ich trakcie zostaną podjęte szczątki Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku.
Działania te stanowią bezpośrednią kontynuację prac poszukiwawczych prowadzonych w kwietniu tego roku, podczas których zlokalizowano nieznane dotąd miejsca pochówku.
W ramach rozpoczynających się prac ekshumacyjnych działania skupią się na trzech miejscach, w których w kwietniu br. ujawniono szczątki ofiar. Pierwszym z nich jest zbiorowa mogiła w Woli Ostrowieckiej na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca, gdzie podczas wcześniejszych badań sondażowych odsłonięto zarysy jamy grobowej, co potwierdziło masowy charakter pochówku. Kolejne prace obejmą mogiłę zbiorową przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, a także grób indywidualny zlokalizowany naprzeciwko tamtejszego cmentarza.
Obecny etap prac wpisuje się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób.
Prace ekshumacyjne będą prowadzone do 7 sierpnia br. O przebiegu badań Instytut Pamięci Narodowej będzie na bieżąco informować w swoich kanałach informacyjnych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Archiwum #ipn zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma spotkał się grupą polskiej młodzieży z Kazachstanu.
➡️ Podczas przygotowanych prezentacji uczniowie dowiedzieli się o zadaniach i działalności Instytutu Pamięci Narodowej, jego zasobie i pracy Archiwum IPN. W czasie wizyty rozmawiano o historii polskiej diaspory w Kazachstanie i sowieckich deportacjach do tego kraju.
Młodzież zwiedziła również magazyn archiwalny i pracownię digitalizacji AIPN.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Chcemy ten moment – 90. rocznicę pierwszej masowej deportacji – wykorzystać do tego, aby o losie Waszych przodków, o losie Waszym, opowiadać w Polsce jak najwięcej. By popularyzować ten temat, edukować. Chcemy o Was pamiętać, a Wy pamiętajcie, że jest Polska, Wasza Ojczyzna – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Walczył w wojnie obronnej 1939 roku, w czasie II wojny światowej m. in. Komendant Miasta Lwowa z ramienia ZWZ i dowódca 106 Dywizji Piechoty AK.
➡️ Po przejściu na emeryturę zajął się opracowywaniem monografii Inspektoratu AK „Maria”, był też założycielem i prezesem Fundacji -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 13 lipca 1921 roku Naczelnik Państwa marszałek Józef Piłsudski odznaczył pierwszych 15 osób Orderem Odrodzenia Polski.
🎖️ W gronie uhonorowanych znaleźli się m. in.: Jacek Malczewski, Władysław Raczkiewicz, Władysław Stanisław Reymont, Włodzimierz Tetmajer i Leon Wyczółkowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 13 lipca 1944 roku oddziały Armii Krajowej – realizując w ramach akcji „Burza” operację „Ostra Brama” – odzyskały (wraz z Armią Czerwoną) z rąk Niemców Wilno.
🟥 Radość Polaków była jednak krótkotrwała: okupanta niemieckiego szybko zmienił okupant sowiecki.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Latem 1944 r. około 6⃣0⃣0⃣0⃣ żołnierzy okręgów wileńskiego i nowogródzkiego AK zostało rozbrojonych, wywiezionych do Kaługi w ZSRS i wcielonych siłą do 361. zapasowego pułku piechoty Armii Czerwonej.
🔍 Dowiedz się więcej o sowieckich represjach 🔻🔻🔻
przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/okupacja-sowiecka/76364,… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie zmarł Jan Karski, który w czasie II wojny światowej, jako kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego, przewiózł na Zachód tajne informacje o życiu w okupowanej Polsce.
📜 Był autorem tzw. Raportu Karskiego – pierwszego kompletnego i udokumentowanego świadectwa zbrodni niemieckich na Żydach.
❗️ O walce Polski Podziemnej z Niemcami oraz tragicznym losie Żydów informował m. in. na spotkaniu z prezydentem USA F. D. Rooseveltem, do którego doszło w lipcu 1943 r. w Białym Domu.
💬 „Podałem […] przykłady planowej polityki wyniszczania narodu polskiego […]. Mówiłem o wszechobecnym terrorze, z zasadą odpowiedzialności zbiorowej włącznie. Prezydent zadawał bardzo konkretne i szczegółowe pytania […]. Prosił o potwierdzenie informacji na temat prześladowania Żydów. Sprostowałem, że nie »prześladowania«, a planowej zagłady narodu żydowskiego. Podałem przykłady. Wspomniałem o żydowskich oczekiwaniach wobec aliantów” – napisał Karski w 1944 r. książce „Tajne państwo”.
🎖️ Jan Karski został odznaczony Orderem Orła Białego i medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Pośmiertnie uhonorowano go Medalem Wolności, najwyższym cywilnym odznaczeniem amerykańskim.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej o tej niezwykłej postaci, pobierz broszurę #ipn: przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Gdańsk
@IPNGdansk
🇵🇱 W Malborku odsłonięto pomnik poświęcony Ofiarom Zbrodni Wołyńskiej oraz Rodakom z Kresów Wschodnich.
W uroczystości uczestniczyli m.in. Dyrektor #ipngdańsk dr Marek Szymaniak i Zastępca Dyrektora Waldemar Szulc.
– „To nie Wołyń wymordował Polaków. To konkretne osoby z konkretnej organizacji, kierowane konkretną ideologią są za tę zbrodnię odpowiedzialne” – podkreślił dr Marek Szymaniak.
Fundatorami pomnika są Oddział IPN w Gdańsku oraz Starostwo Powiatowe w Malborku.
#ipn #ipngdańsk #wołyń #pamięć #historia -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej 🇵🇱
🟥 W czasie II wojny światowej Niemcy spacyfikowali co najmniej 8️⃣1️⃣7️⃣ polskich wsi. Symbolem walki i męczeństwa społeczności wiejskich jest Michniów w woj. świętokrzyskim, który został spalony, a jego mieszkańcy za pomoc niesioną partyzantom wymordowani w okrutny sposób 12 i 13 lipca 1943 r. Najmłodszą ofiarą pacyfikacji był Stefan Dąbrowa, który miał zaledwie 9 dni❗
🟥 Stosując zasadę odpowiedzialności zbiorowej, Niemcy nie oszczędzali nikogo, mordując zarówno osoby starsze, jak i kobiety oraz dzieci. W sumie zamordowano 204 osoby w tym 102 mężczyzn, 54 kobiety i 48 dzieci, 10 osób uwięziono, z czego 6 zginęło w obozach koncentracyjnych, 18 dziewcząt wywieziono na roboty przymusowe. Wieś doszczętnie ograbiono i spalono.
❗🗓 Datę tych wydarzeń uznano za symboliczny dzień pamięci mieszkańców polskich wsi. W 2017 r. ustanowiono nowe święto państwowe – Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej, obchodzone 12 lipca, w rocznicę pierwszego dnia pacyfikacji Michniowa oraz apogeum mordów na Kresach Wschodnich.
🟥 Tragedia wsi polskiej podczas II wojny światowej była przez lata znana głównie w lokalnym kręgu i przesłonięta niemieckim ludobójstwem realizowanym w wielotysięcznych miastach oraz w fabrykach śmierci, jakimi były liczne obozy. Tymczasem w tysiącach polskich wsi dochodziło przez całą okupację do strasznych zbrodni popełnionych przez niemieckiego oraz sowieckiego okupanta.
📚 Dowiedz się więcej ➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/13250,I-nie-widzialem-i…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W Michniowie odbyły się uroczyste obchody Dnia Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – To miejsce jest symbolem tych wszystkich wsi, które zostały spacyfikowane przez Niemców w latach II wojny światowej. To osiemset różnych miejscowości. Ale gdy jesteśmy tutaj w Dniu Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej, musimy również pamiętać o tych wsiach, które w tym samym czasie – osiemdziesiąt trzy lata temu – były pacyfikowane, były mordowane przez Ukraińską Powstańczą Armię. Właśnie wówczas – 11, 12 lipca 1943 roku – miało miejsce apogeum tej zbrodni. Tylko jednego dnia zostało zamordowanych wiele tysięcy mieszkańców dziewięćdziesięciu dziewięciu miejscowości. Będziemy czynić wszystko, by pamięć o Nich nie zginęła! – podkreślił zastępca prezesa #ipn.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Straszliwa zbrodnia
🗓 W lipcu 1945 r., dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej w Europie, w rejonie Puszczy Augustowskiej, Armia Czerwona, przy współpracy funkcjonariuszy polskiej bezpieki oraz żołnierzy „ludowego” Wojska Polskiego, przeprowadziła zbrodniczą operację wojskową. Jej celem była likwidacja działającego na tym terenie podziemia niepodległościowego, które m. in. broniło miejscowej ludności przed sowieckim terrorem.
⚔️ Znaczna część żołnierzy podziemia ewakuowała się z zagrożonego obszaru tuż przed rozpoczęciem operacji. Jedynie największy oddział, dowodzony przez sierż. Władysława Stefanowskiego „Groma”, stawił opór czerwonoarmistom w pobliżu jeziora Brożane.
🟥 W trakcie obławy augustowskiej sowieccy żołnierze, przy wsparciu polskich pomocników, aresztowali ponad 7000 osób. Większość wypuszczono, ale ponad 600 nigdy nie wróciło do domów. Niektórzy badacze szacują ich liczbę nawet na 2000. Niezależnie jednak od ostatecznej – dziś niemożliwej do ustalenia – liczby ofiar, była to niewątpliwie największa zbrodnia popełniona na Polakach po II wojnie światowej❗
❗ Wobec braku informacji przez wiele lat uważano uprowadzonych przez Sowietów za zaginionych. Szukały ich głównie rodziny, apelując do wszystkich możliwych instancji. Jednak w miarę umacniania się władz komunistycznych w Polsce sprawę tę skutecznie wyciszono. Dopiero w 1987 r., gdy w Puszczy Augustowskiej odkryto masowy grób, odżyła nadzieja na poznanie prawdy. Ekshumacje wykazały jednak, że znalezione szczątki należą do niemieckich żołnierzy, poległych tu w czasie II wojny światowej.
➡ Głównie dzięki powołanemu w tym czasie Obywatelskiemu Komitetowi Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku, udało się zebrać informacje od rodzin ofiar i świadków, a tym samym ujawnić skalę zbrodni. Zaczęto ją wtedy nazywać „małym Katyniem” ze względu na pewne podobieństwa ze znaną już powszechnie w tym czasie sowiecką zbrodnią, popełnioną w kwietniu 1940 r. na polskich jeńcach wojennych.
ℹ️ Po przemianach 1989 r. śledztwo wszczęła Prokuratura Wojewódzka w Suwałkach. Po powstaniu Instytutu Pamięci Narodowej przejęła je Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Białymstoku. Efektem pracy Instytutu było m. in. odnalezienie i godne pożegnanie szczątków dowódcy jednego z oddziałów podziemia niepodległościowego, sierż. Wacława Sobolewskiego „Sęka”, który zginął z rąk sowieckich w czasie obławy i został pogrzebany w nieoznaczonym miejscu na polu.
🎗 12 lipca – na mocy ustawy uchwalonej przez Sejm – obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej.
📷 Ofiary obławy augustowskiej
❗ Dowiedz się więcej o straszliwej zbrodni, odwiedź specjalny serwis stworzony przez IPN ➡️ oblawaaugustowska.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 Sięgnij po pakiet materiałów historycznych, które #ipn przygotował na Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej➡️ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/188013,11-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 Helena Popek w książce „Błogosławiona wieś” ukazuje życie mieszkańców wołyńskiej wsi Wola Ostrowiecka w okresie międzywojennym, pod okupacją sowiecką i niemiecką.
💠 30 sierpnia 1943 r. Wola Ostrowiecka razem z Ostrówkami zostały zniszczone przez UPA, zamordowano ponad 1050 Polaków. Autorka chce ukazać, na podstawie opisu tej jednej wsi, dla niej błogosławionej, szczęśliwej, co straciliśmy. Tylko na Wołyniu takich zniszczonych polskich miejscowości było ok. dwóch tysięcy.
💠 Wspomnienia Heleny Popek poprzedzone są wstępem syna Leona.
💠 Więcej➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/109328,Blogoslawiona-wi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 Na początku 1944 r. do zamku w Pieskowej Skale przyjeżdżają młodzi uciekinierzy z Wołynia. Ocaleli z rzezi. Znajdują tu schronienie i opiekę. Często nie wiedzą, co się stało z ich najbliższymi, więc piszą do nich listy. Nie dotrą one do adresatów, bo do Pieskowej Skały zbliża się front. Opiekunka dzieci zachowa 129 niewysłanych listów.
💠 60 lat później autorzy tej książki przeczytają je, odnajdą nadawców i pojadą na Kresy śladami ich losów. To opowieści pełne emocji, które czyta się ze ściśniętym gardłem.
💠 Więcej➡️ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/214036,Kres-Historie-dz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 11 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
💠 W 83. rocznicę tych tragicznych wydarzeń red. Paweł Lekki rozmawia z dr. hab. Karolem Polejowskim, zastępcą prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, o pamięci, prawdzie historycznej oraz działaniach prowadzonych przez #ipn na rzecz odnalezienia i godnego pochówku ofiar.
📺 Obejrzyj➡️ www.youtube.com/watch?v=4tmWIjvruvA -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠🇵🇱 Ofiary Zbrodni Wołyńskiej upamiętniliśmy także w Zielonej Górze.
💠 W uroczystościach wziął udział dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 Doktor Mateusz Szpytma odczytał przesłanie, które do uczestników zielonogórskich obchodów skierował dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa #ipn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 Poznaj treść listu
🔻🔻🔻 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠🇵🇱 Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski zwrócił się do wszystkich, którzy z potrzeby serce przybyli uczcić pamięć Polaków bestialsko pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów.
This media couldn't be displayed. See it on the original post.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Jesteśmy tu dziś nie z chęci zemsty, powodowani nienawiścią. Przywiodła nas pamięć o Ofiarach Zbrodni Wołyńskiej, wierność prawdzie i – ponad wszystko – wola oddania Im sprawiedliwości, która od ponad osiemdziesięciu lat nie może doczekać się pełnego zadośćuczynienia.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠🇵🇱 Zebrani na Skwerze Wołyńskim oddali hołd pomordowanym Polakom podczas Apelu Pamięci i wspólnej modlitwy, po których złożyli wieńce przed pomnikiem upamiętniającym ofiary ukraińskiego ludobójstwa.
💠🇵🇱 Warszawskie obchody zakończyły się przy Pomniku 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, gdzie delegacja Instytutu Pamięci Narodowej oddała hołd żołnierzom Dywizji, składając wieńce i kwiaty. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠 W Warszawie trwają obchody 83. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej.
💠 W uroczystościach na Skwerze Wołyńskim udział bierze zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
💠 Uczestnikom obchodów rozdawane są okolicznościowe przypinki w formie kwiatu lnu. Od 2013 roku, z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej, symbolem pamięci o Ofiarach Zbrodni Wołyńskiej jest właśnie ten znak. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱✝️ Mszą świętą w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w intencji Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęły się obchody 83. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej.
💠 W uroczystościach bierze udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Krwawa Niedziela na Wołyniu
🗓 11 lipca 1943 roku ukraińscy nacjonaliści zaatakowali Polaków w 99 miejscowościach przedwojennego województwa wołyńskiego na Kresach Wschodnich – wtedy zajętych już przez niemiecką III Rzeszę.
❗️ Tego dnia miało miejsce apogeum Zbrodni Wołyńskiej. O świcie oddziały UPA – często przy aktywnym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej – otoczyły i zaatakowały jednocześnie 99 polskich wsi w pow. kowelskim, włodzimierskim, horochowskim i częściowo łuckim. Doszło tam do eksterminacji ludności cywilnej i zniszczeń. Wsie były palone, a dobytek grabiony. Badacze obliczają, iż tylko tego jednego dnia mogło zginąć ok. 8 tys. Polaków – głównie kobiet, dzieci i starców. Ludność polska ginęła od kul, siekier, wideł, noży i innych narzędzi, nierzadko w kościołach podczas mszy św. i nabożeństw.
🟥 Za datę symboliczną dla ludobójstwa na Wołyniu uznaje się 10 lipca 1943 r., kiedy członkowie UPA rozerwali końmi wysłanego na pertraktacje z nimi przedstawiciela Polskiego Państwa Podziemnego Zygmunta Rumla. Po tej zbrodni rozpoczęły się masowe mordy na ludności polskiej na Wołyniu, a później w Małopolsce Wschodniej. Szacuje się, że ukraińscy nacjonaliści, wspierani przez chłopstwo, zaatakowali Polaków zamieszkałych w 4300 miejscowościach.
❗️ W pobliżu zniszczonych wsi i chutorów pozostały bezimienne masowe doły grobowe kryjące – najczęściej okaleczone – ciała polskich mieszkańców Kresów.
🟥 Celem ukraińskich nacjonalistów była jednak nie tylko fizyczna eliminacja polskiej społeczności, ale także wykarczowanie śladów świadczących o wielowiekowej obecności polskiej na Kresach. Dlatego równolegle z aktem ludobójstwa niszczyli polskie dobra kulturalne, zabytki, uderzali w kresową gospodarkę, wypalając polskie siedliska do fundamentów, ze szczególną zajadłością niszcząc katolickie kościoły❗️
ℹ️ W latach 1943–1945 na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ukraińscy nacjonaliści wymordowali od 80 do 120 tys. Polaków. Precyzyjna liczba ofiar nie jest możliwa do ustalenia.
❗ 11 lipca obchodzimy święto państwowe: Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Więcej na portalu opracowanym przez Instytut Pamięci Narodowej. Baza Ofiar, relacje świadków, dokumenty➡️ zbrodniawolynska.pl
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Poznaj działania Instytutu Pamięci Narodowej związane z 8⃣3⃣. rocznicą Zbrodni Wołyńskiej➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244474,83-rocznica-Zbrodni-Woly…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📚📺 Instytut Pamięci Narodowej przygotował bogatą bazę materiałów edukacyjnych, naukowych i multimedialnych poświęconych Zbrodni Wołyńskiej➡️ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/188013,11-…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💠🇵🇱 Kwiat lnu – symbol męczeństwa Ofiar Zbrodni Wołyńskiej
💠 Od 2013 roku, z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej, symbolem pamięci o Ofiarach Zbrodni Wołyńskiej jest kwiat lnu.
💠 Kwitnie niezwykle krótko, zazwyczaj pół dnia. Właśnie dlatego symbolizuje przerwane życie tysięcy ofiar. Len to cierpliwość, czystość, prostota, ale też niewinność – podstawowy przymiot osób dotkniętych przemocą. Roślina kwitnie na niebiesko, a kolor ten w psychologii barw oznacza wytrwałość, uosabia zatem ludzi, którzy od lat zabiegają o przywrócenie pamięci o ofiarach ukraińskiego ludobójstwa. Len leczy rany, alegorycznie przypominając o upływie czasu, który koi cierpienia. Uśmierza ból, ale nie pozwala zapomnieć.
💠 Instytut Pamięci Narodowej przygotował okolicznościową przypinkę, którą będzie można otrzymać podczas centralnych obchodów Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Uroczystości odbędą się 11 lipca na Skwerze Wołyńskim w Warszawie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
◼ 10 lipca 1941 r. doszło do mordu, którego ofiarami stało się kilkuset Żydów z Jedwabnego. Przerwana ekshumacja nie pozwala na podanie precyzyjnej liczby ofiar. W szacunkach prokuratorskich używana jest liczba co najmniej 340 zabitych obywateli RP narodowości żydowskiej.
◼ Według szacunków prokuratorskich z początków XXI wieku w zbrodni uczestniczyło „co najmniej około czterdziestu Polaków”.
◼ Mord był wpisany w potrzeby obecnych w Jedwabnem Niemców, podobnie jak zbiorowe mordy organizowane przez nich w innych miejscowościach po sowieckiej stronie linii Ribbentrop-Mołotow oraz w krajach bałtyckich. Każdy z uczestników takich zbrodni korzystał z bezkarności zapewnionej przez Rzeszę Niemiecką – odbywały się one na obszarach w pełni kontrolowanych przez niemieckie siły zbrojne i policyjne.
◼ Niemcom szczególnie zależało na wciąganiu do inspirowanych przez nich na zajmowanych terenach aktów przemocy przynajmniej części miejscowych społeczności. Reinhard Heydrich 29 czerwca 1941 r. przypominał, że „wskazane jest wszczynanie lokalnych ludowych pogromów”. Podkreślał, że „nie należy stawiać żadnych przeszkód dążeniom do przeprowadzania czystek przez środowiska antykomunistyczne lub antyżydowskie na nowo okupowanych obszarach”. Wręcz przeciwnie: „należy je wywoływać” i „w razie potrzeby intensyfikować oraz kierować na właściwe tory”. Przy tym miało się to dokonywać bez pozostawiania śladów niemieckiej aktywności.
◼ Polska była w stanie wojny z Niemcami. Każdy z uczestników tego rodzaju aktów przemocy przeciw niewinnym współobywatelom stawał się użytecznym narzędziem w rękach Rzeszy Niemieckiej. Stawał się zarazem zbrodniarzem w świetle prawa polskiego. Żadne okoliczności nie usprawiedliwiały czynnego udziału w realizacji zbrodniczych zamierzeń niemieckich okupantów.
W polskiej pamięci narodowej nie ma miejsca dla usprawiedliwienia uczestników tego rodzaju zbrodni.
📷 Część przedmiotów odnaleziona przy ofiarach zbrodni w Jedwabnem.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
◼ Pamiętamy o ofiarach zbrodni sprzed 8⃣5⃣ lat. Hołd pomordowanym oddał zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 86 lat temu, 10 lipca 1940 roku, rozpoczęła się powietrzna bitwa o Anglię. Niemcy skierowali przeciwko Wielkiej Brytanii ofensywę lotniczą, która obliczona była na zdominowanie przestrzeni powietrznej, aby przygotować grunt pod operację desantową.
🛩 W bitwie o Anglię walczyło 145 polskich pilotów: 63 w 4 polskich dywizjonach (2 bombowych: 300 i 301, 2 myśliwskich: 302 i 303) oraz 82 polskich pilotów w dywizjonach brytyjskich.
🛩 Polacy zestrzelili łącznie około 170 samolotów niemieckich, uszkodzili 40, co stanowiło około 12 procent strat Luftwaffe. Asem wśród polskich lotników był Stanisław Skalski. Polscy piloci mawiali, że ma on „ptasi instynkt”, Niemcy mówili o nim „Latająca śmierć”❗️
🛩 Dowódca brytyjskiego lotnictwa myśliwskiego w czasie bitwy o Wielką Brytanię, Hugh Dowding, powiedział po jej zakończeniu:
💬 – Gdyby nie wspaniałe polskie dywizjony i ich bezprzykładne bohaterstwo, wahałbym się twierdzić, że wynik bitwy byłby taki sam.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🛩 Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/71082,Bitwa-o-Anglie-i-p…
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📚 Zapraszamy do księgarni Wydawnictwa @ipngovpl w Centralnym Przystanku Historia, przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie.
🔗 ksiegarniaipn.pl
#wołyń #pamięćHistoryczna #wydawnictwoipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 10 lipca 1904 roku w Woli Osowińskiej urodził się Zdzisław Krasnodębski, pilot, założyciel i pierwszy dowódca Dywizjonu 303.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 10 lipca 1928 roku we francuskiej stoczni Blainville zwodowany został ORP „Wicher”, pierwszy duży okręt Polskiej Marynarki Wojennej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Stop dezinformacji❗ Nie powielajmy fałszywych informacji❗
⚠ Apelujemy o odpowiedzialność i niewykorzystywanie wizerunku polskich bohaterów do rozpowszechniania nieprawdziwych informacji. W ostatnim czasie w przestrzeni internetowej – na forach dyskusyjnych oraz prywatnych profilach w mediach społecznościowych – po raz kolejny pojawiły się fałszywe wpisy informujące o rzekomej likwidacji grobu bohatera spod Monte Cassino, Antoniego Niewęgłowskiego.
➡ Stanowczo dementujemy te doniesienia. Są one całkowicie nieprawdziwe i stanowią przykład dezinformacji.
🪦 Grób Antoniego Niewęgłowskiego został uroczyście odsłonięty i poświęcony 17 maja 2022 roku na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu. Miejsce pamięci pozostaje pod stałą opieką Oddziału #ipn we Wrocławiu i nie jest przeznaczone do likwidacji.
ℹ Relacja z uroczystości: wroclaw.ipn.gov.pl/wro/aktualnosci/164701,Poswiecenie-now…
➡ Prosimy wszystkich o rozwagę i weryfikowanie informacji przed ich udostępnieniem. Udostępnianie niezweryfikowanych treści szkodzi pamięci o bohaterach, wprowadza opinię publiczną w błąd i wywołuje niepotrzebne emocje.
❗ Pamiętajmy – prawda historyczna wymaga odpowiedzialności. Nie pozwólmy, by fake newsy zastępowały fakty. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥⬛ Duchowni w obliczu Zbrodni Wołyńskiej
🟥 „Ojciec opowiada, (…) [że] jak był ten pogrom, to pop, batiuszka, poświęcił w cerkwi te narzędzia, którymi mieli zabijać, co kto miał, czy kosa ostra, czy noże, karabiny czy pistolety” – wspominała jedna z ocalonych ze Zbrodni Wołyńskiej. Do dziś wśród polskich historyków trwają dyskusje, czy tak opisywane „uroczystości” w prawosławnych i grekokatolickich świątyniach Wołynia, Podola i Małopolski Wschodniej rzeczywiście miały miejsca. Nie ulega jednak wątpliwości, że postawy duchownych wobec łamania przez ukraińskich szowinistów Piątego Przykazania były niezwykle zróżnicowane: od bezpośredniego udziału w zbrodniach, aż po oddanie życia w obronie mordowanych.
⬛ Ideologia nacjonalizmu ukraińskiego stawiała interesy narodu ponad zasadami moralnymi. Temu przekonaniu uległa część ukraińskiego duchowieństwa, reprezentującego prawosławie i grekokatolicyzm. Już od pierwszych miesięcy okupacji niemieckiej w ich kazaniach pojawiały się zakamuflowane groźby wobec polskich sąsiadów. „Kiedyś św. Piotr zapyta ciebie o dobre uczynki, ileś wyplenił polskiego kąkolu. I co ty na to, skoro tak bezczynnie czekasz, aż inni za ciebie to zrobią” – mówił proboszcz unickiej parafii w Manasterzu na Podkarpaciu. Wywiad Armii Krajowej informował także o słowach innego duchownego, który apelował: „wyrywajcie każdy polski pieniek z korzeniami”. W największych miastach okupowanych przez Niemców część duchownych brała udział w przysięgach ochotników do oddziałów SS Galizien, które w kolejnych miesiącach wzięły udział w zbrodniach na Polakach.
🟥 W 1943 r. nacjonalistyczne plany budowy jednoetnicznej Ukrainy doprowadziły do ludobójstwa, w kazaniach niektórych duchownych nazywanego „wyrywaniem kąkolu z pszenicy”. Niektórzy wzięli bezpośredni udział w atakach na polskie osady. W nocy z 2 na 3 czerwca 1944 r. we wsi Rudki w Małopolsce Wschodniej unicki proboszcz Jarosław Poszyczynśkij ukrył w swojej plebanii 100 banderowców, którzy na znak dowódców zaatakowali polskie gospodarstwa. Zamordowano 34 Polaków.
⬛ Ofiarami ukraińskich nacjonalistów byli duchowni rzymskokatoliccy, postrzegani przez nacjonalistów jako przedstawiciele porządku społecznego, który pragnęli zniszczyć. Wielu poniosło śmierć, wraz ze swoimi parafianami podczas ataków na kościoły w krwawą niedzielę 11 lipca 1943 r. Tego dnia, w czasie niedokończonej mszy świętej zginął między innymi ks. Józef Aleksandrowicz z Zabłotców, którego ciało porzucono na stopniach ołtarza. W Porycku ks. Bolesław Szawłowski został dwukrotnie ranny, gdy z ambony udzielał rozgrzeszenia wiernym w atakowanym przez UPA kościele. Uznany za martwego, po wielu godzinach od zbrodni został odnaleziony przez miejscowego popa. Dwa dni później ksiądz Szawłowski został zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów, którzy odkryli kryjówkę przy prawosławnej parafii.
🟥 Takie akty miłosierdzia ukraińscy szowiniści karali śmiercią. Według niepełnych szacunków ukraińscy nacjonaliści zamordowali ok. 50 kapłanów prawosławnych i unickich, którzy nieśli pomoc Polakom lub odmawiali wsparcia wobec popełnianych na nich zbrodni.
#pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera #sprawiedliwi #oun #upa #zbrodniawołyńska
🟥⬛ Więcej➡ zbrodniawolynska.pl/zw1/czytelnia/czytelnia-1/215,Duchown…
🟥⬛ ➡zbrodniawolynska.pl/zw1/czytelnia/czytelnia-1/218,Leon-Po… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 9 lipca 1947 roku komunistyczny premier Józef Cyrankiewicz (na zdjęciu), zgodnie z instrukcjami Moskwy, odrzucił zaproszenie dla polskiej delegacji na międzynarodową konferencję w Paryżu w sprawie przyjęcia Planu Marshalla.
📰 Dowiedz się więcej ➡️ cutt.ly/lyq6xMnP -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎨🇵🇱 Z palety barw wybrał biel i czerwień
🎨🚢 Kiedy Pomorze wróciło w granice odrodzonej Rzeczypospolitej, nastała swoista moda na ten region. Z innych stron Polski zjeżdżali twórcy, intelektualiści, animatorzy życia artystycznego. Jednym z nich był Juliana Fałat, jeden z najwybitniejszych polskich akwarelistów – niezrównany twórca zimowych pejzaży.
🚢 Germanizowane od pokoleń Pomorze potrzebowało energicznego środowiska artystycznego, grona ludzi, którzy nadadzą kształt i kierunek odradzającemu się polskiemu życiu twórczemu i umysłowemu. Właśnie na tym gruncie zrodził się pomysł, by powołać do życia Konfraternię Artystów. Duchem sprawczym i motorem przedsięwzięcia został Fałat, a siedzibą bractwa piwnice Ratusza Staromiejskiego w Toruniu.
⛵️ Pobyt w Toruniu zaowocował licznymi widokami miasta i okolic. Do ulubionych motywów Fałata należały okolice ruin zamku krzyżackiego oraz Wisła. Malarz miał też okazję uwiecznić pierwszą procesję z okazji Bożego Ciała, która przeszła ulicami miasta po dekadach pruskiej niewoli.
🏛 Po krótkotrwałym pobycie na Pomorzu już jesienią 1921 roku Fałat przeniósł się do stolicy, gdzie otrzymał nominację na dyrektora Departamentu Sztuki w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W Toruniu pozostawił kamienicę, którą w roku 1924 – po śmierci syna Lucjana – przekazał Pomorskiemu Towarzystwu Opieki nad Dziećmi.
➡ Dziś mija 9⃣7⃣. rocznica śmierci artysty. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Gdańsk
@IPNGdansk
🟥 Od dziś na fasadzie siedziby #ipngdańsk (al. Grunwaldzka 216) można oglądać wielkoformatowe wydruki poświęcone ludobójstwu dokonanemu przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
📍 Zapraszamy do obejrzenia ekspozycji. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 9 lipca 1917 roku żołnierze I Brygady Legionów Polskich, zgodnie z poleceniem Józefa Piłsudskiego, odmówili złożenia przysięgi zachowania braterstwa broni z wojskami Niemiec i Austro-Węgier.
➡️ W efekcie szeregowi legioniści zostali internowani w podkaliskim Szczypiornie, a -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 W kościele pw. bł. Jerzego Matulewicza w Koninie odbyła się ceremonia pogrzebowa Kazimierza Budnego. Po Mszy Świętej kondukt żałobny udał się na cmentarz parafialny św. Wojciecha w Koninie.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/245062,Uroczystosci-pogrzebowe-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ 11 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej.
➡️ Wspólnie uczcijmy pamięć Ofiar.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Poznaj inicjatywy #ipn w 83. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244474,83-rocznica-Zbrodni-Woly… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Szczecin
@IPN_Szczecin
Poruszającą wystawę IPN „Wołyń 1943. Wołają z grobów, których nie ma" można oglądać w katedrze w Szczecinie. Będzie tam eksponowana do końca wakacji.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Żołnierz Legionów, obrońca Warszawy z września 1939 roku, powstaniec warszawski. Przed wojną pełnił funkcję komendanta stołecznej Policji Państwowej. Po zajęciu Polski przez Niemców, za namową prezydenta Stefana Starzyńskiego, zgodził się na pozostanie w strukturach tworzonej przez okupantów Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa na miasto Warszawę. Od tego momentu prowadził tajną działalność w służbie wolnej Ojczyzny. 🗓️ 6⃣2⃣ lata temu w USA zmarł Marian Kozielewski.
➡ Nigdy nie złożył przysięgi na wierność III Rzeszy, a „granatową policję” traktował jako narzędzie sabotażu i dywersji przeciw okupantom. Tworzył konspirację wśród policjantów, by z czasem stanąć na czele Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa – policji Polskiego Państwa Podziemnego.
ℹ To on, jeszcze w 1939 roku, wspólnie z bratem Janem – słynnym kurierem i emisariuszem Polski Podziemnej – stworzył pierwszy raport dotyczący sytuacji Żydów w okupowanym kraju, który został przekazany premierowi Rządu RP na Uchodźstwie Władysławowi Sikorskiemu.
🏴 Marian Kozielewski zmarł w 1964 roku jako kawaler tak zaszczytnych orderów, jak: Virtuti Militari, Krzyż Walecznych czy Krzyż Niepodległości 🎖. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
KINO LETNIE „HISTORIE DO ZOBACZENIA”
Zapraszamy na pokazy filmów IPN w każdą środę
🕔 Godz. 17.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107 w Warszawie (tuż przy stacji Metro Świętokrzyska). Szczegóły:
cph.ipn.gov.pl/cph/wydarzenia/33334,Kino-letnie.html?sid=… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Latem 1980 roku przez Polskę przetoczyła się fala strajkowa, która objęła ponad tysiąc zakładów pracy i około miliona osób. Ważną rolę na jej początkowym etapie odegrały lipcowe wydarzenia na Lubelszczyźnie.
📆 4⃣6⃣ lat temu rozpoczął się strajk w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik. Był to sygnał do przerwania pracy przez załogi w Lublinie, który zapoczątkował falę demonstracji w całym regionie.
ℹ Od 9 do 25 lipca 1980 roku, wzorem Świdnika, zastrajkowało ponad 1️⃣5️⃣0️⃣ zakładów pracy na Lubelszczyźnie, co przetarło szlaki i przygotowało grunt dla sierpniowych protestów na Wybrzeżu. Prekursorska rola Świdnika w wydarzeniach lipcowych otworzyła nowy rozdział w historii tego miasta jako ważnego ośrodka późniejszej „Solidarności” i działań opozycyjnych przeciwko systemowi komunistycznemu.
📰 Czytaj dalej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/85604,Swidnik-droga-do-w… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Oświadczenie Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 7 lipca 2026 r.
Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej wyraża ogromne zaniepokojenie głosami przedstawicieli politycznych, społecznych, naukowych i kulturalnych elit ukraińskich (w tym także historyków), którzy afirmują działalność różnych odłamów ruchu banderowskiego na Ukrainie i negują fakt dokonanego przez ten ruch ludobójstwa na Polakach i innych narodach. Szczególne oburzenie budzi nadanie przez Prezydenta Wołodymyra Zełenskiego imienia „Bohaterów UPA” (Ukraińskiej Powstańczej Armii) Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Jest to zniewaga dla pamięci ofiar zamordowanych przez UPA i dla całego narodu polskiego. Nasze zaniepokojenie budzi też projekt budowy Panteonu Narodowego, w którym mają być pochowani także przywódcy takich formacji jak OUN i UPA. Apelujemy do władz Ukrainy i do społeczeństwa ukraińskiego o zaprzestanie tego rodzaju działań, które stają w poprzek postępującemu procesowi zbliżenia naszych narodów. Chcemy żyć w przyjaźni ze swoimi wschodnimi sąsiadami, nie możemy jednak tolerować fałszowania historii i oddawania czci formacjom mordującym w sposób okrutny Polaków i obywateli polskich innych narodowości.
Oświadczenie zostało przyjęte jednogłośnie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚖ Sprawiedliwi wśród Ukraińców
🟥 „Za odnoho poljaka hołowa do pniaka” („za jednego Polaka głowa do pniaka”) – ta dewiza popularna wśród ukraińskich nacjonalistów, dokonujących ludobójstwa na Wołyniu, przypomina jak wielką odwagą musieli wykazać się ci Ukraińcy, którzy z narażeniem życia przeciwstawiali się zbrodniczej ideologii. Wielu z nich za okazanie człowieczeństwa zostało zamordowanych równie brutalnie, jak Polacy, których ratowali.
🟥 Budowana od połowy lat dwudziestych totalitarna ideologia ukraińskiego nacjonalizmu zakładała stworzenie jednolitego etnicznie państwa, oderwanego od setek lat w większości zgodnej koegzystencji narodów i wyznań. „Zażyłość była tak duża, że gdy już zaczęły się rzezie, w niektórych polskich wsiach ludzie, wbrew faktom, do końca nie wierzyli, że może im grozić coś złego ze strony sąsiadów” – wspominał ks. Mieczysław Albert Krąpiec z Berezowicy Małej na Podolu.
🟥 Ostrzeganie o nadciągającym zagrożeniu było najczęściej udzielaną formą pomocy. „Uciekajcie bo dziś będą zabijać” – usłyszała jedna z polskich rodzin od swojej ukraińskiej sąsiadki. Niezwykłej odwagi wymagało także, trwające często wiele miesięcy ukrywanie Polaków we własnych domach i zabudowaniach gospodarczych. „Mówi [do ojca] tak: «Jak dobrze, że wy żyjecie» i wziął go na strych, trzymał dwa tygodnie na strychu” – wspominała jedna z ocalonych.
🟥 Ukrycie przez Ukraińców nie zawsze oznaczało kres dramatu. W archiwach Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu znalazła się złożona w 1985 r. niezwykle przejmująca relacja o losie siedmioletniej Jadzi Dziekańskiej, która mimo ciężkich ran przeżyła kilka dni przy ciele zamordowanej matki. Wśród łanów zboża została odnaleziona przez jedną z ukraińskich rodzin i zabrana do pobliskiej wsi. „W Werbczu Jadzię rada wsi chciała zabić, bo to polskie dziecko, ale broniła jej nieznana nam rodzina ukraińska oraz nauczyciel, również Ukrainiec z Werbcza, umiejący [mówić] płynnie po polsku, który wygrał walkę o życie Jadzi i zabrał ją do siebie na wychowanie” – wspominali Franciszka i Roman Piotrowscy. Po zakończeniu wojny Jadzia wróciła do swojego ojca, który przeżył.
🟥 UPA dokonywała licznych mordów, także na swoich towarzyszach, którzy odmawiali udziału w bestialskich mordach na swoich sąsiadach. W celu zwalczania „dezercji” banderowcy powołali Służbę Bezpieczeństwa OUN (nazywaną „partyzanckim gestapo”), która często dokonywała zabójstw w domach do których wrócili. Największe zagrożenie czekało jednak na tych, którzy udzielali pomocy kierując się współczuciem wobec sąsiadów. „Szura Sapożnik, najładniejsza dziewczyna we wsi, pamiętam ją dobrze, warkocze miała do samej ziemi. Pamiętam [też], jak opłakiwała razem z moją mamą śmierć mojej siostry Wandy i współczuła Polakom – została zamordowana w bestialski sposób. Podstępem zbiry zwabili ją do lasu (…) pod pozorem opatrzenia rannego kolegi, którego «Lachy postrzeliły»” – wspominał mieszkaniec wsi Koszów na Wołyniu.
🟥 Autor opublikowanej przez IPN „Kresowej księgi sprawiedliwych 1939-1945” szacuje, że co najmniej 1341 Ukraińców niosło pomoc Polakom, mimo grożących represji ze strony ukraińskich nacjonalistów. Udzielali schronienia, ostrzegali przed planowanymi napadami, pomagali w ucieczce lub ratowali rannych, narażając przy tym życie własne i swoich rodzin. Według bardzo rozbieżnych szacunków co najmniej kilkuset z nich zostało zamordowanych przez banderowców. Dokładniejsze oszacowanie liczby ofiar wśród Sprawiedliwych nie jest możliwe, między innymi ze względu na trudności w jednoznacznym ustaleniu motywów zbrodni – w części przypadków zabójstwa mogły być związane także z podejrzeniami o współpracę z sowiecką partyzantką.
🎖 Od 2019 r. Sprawiedliwi są wyróżniani medalem Virtus et Fraternitas, przyznawanym przez Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. Dotychczas pośmiertnie odznaczono nim 27 Ukraińców, którzy nieśli pomoc Polakom, a także dwoje osób, które przez dziesięciolecia pielęgnowały pamięć o zamordowanych Polakach. Medalem Virtus et Fraternitas uhonorowano również dwoje Czechów z Wołynia, którzy pomagali Polakom.
#ipn #pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera #sprawiedliwi #oun #upa
📺 Więcej➡ www.youtube.com/watch?v=7O82RC3hioo&rco=1
🟥 Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/publikacje/2… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
„Ostra Brama” 🇵🇱 – polskie zwycięstwo, sowiecka zdrada
⚔️ Latem 1944 roku Sowieci zbliżali się do zajętego przez Niemców Wilna. Do walki o miasto w ramach operacji „Ostra Brama”, rozpoczętej 82 lat temu, stanęło ok. 9000 żołnierzy Armii Krajowej.
➡ Kilkudniowe walki żołnierzy Wileńskiego i Nowogródzkiego Okręgu AK (dowodzonych przez ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka”) – prowadzone wspólnie z Armią Czerwoną – doprowadziły do oswobodzenia miasta.
➡ 13 lipca żołnierze AK zawiesili biało-czerwoną flagę 🇵🇱 na górującej nad miastem Baszcie Gedymina. Flaga została później zdjęta przez Sowietów, którzy ujawnili w ten sposób swoje rzeczywiste intencje. Niebawem rozpoczęły się sowieckie aresztowania Polaków – taki los spotkał też ppłk. Krzyżanowskiego. Łącznie (wraz ze schwytanymi w lasach pod Wilnem) w czasie akcji „Burza” na Wileńszczyźnie internowano ok. 5 tys. podoficerów i szeregowców.
➡️ Po wspólnym sukcesie podjęto rozmowy na temat polsko-sowieckiej współpracy. W wyniku pertraktacji stronie polskiej obiecano stworzenie dwóch dywizji piechoty i brygady kawalerii, podporządkowanych taktycznie sowieckiemu dowództwu, ale politycznie rządowi w Londynie. W tym też celu wyznaczono m. in. rejony koncentracji polskich oddziałów, aby zaopatrzyć je w broń i środki transportu.
➡️ Tymczasem Sowieci przygotowywali się już do podstępnej likwidacji polskich sił zbrojnych. „Wilk” został zaproszony na rozmowy z gen. Iwanem Czerniachowskim, dowódcą 3. Frontu Białoruskiego, po czym – wraz ze swymi oficerami – został aresztowany i osadzony w wileńskim więzieniu. Później zaś zesłany do łagrów. Równocześnie Sowieci rozpoczęli rozbrajanie sił AK zatrzymując – jak sami szacowali – ok. 6 tys. żołnierzy, których większość została następnie zesłana w głąb ZSRS. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 7 lipca 1874 roku urodził się Władysław Grabski, polityk, ekonomista, poseł na Sejm, minister, premier RP (1920, 1923–1925), autor reformy walutowej i gospodarczej, rektor SGGW.
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/tyqnnqfs -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W @PrzystanekH została otwarta wystawa „Join the Game: 40 Years of Polish Games”.
🎮 Ekspozycja prezentuje 40 lat historii polskiej branży gier wideo – od pierwszych produkcji aż po współczesne sukcesy twórców na rynku globalnym. Wystawa ma charakter interaktywny i pozwala samodzielnie przetestować gry polskich deweloperów.
➡️ Na odwiedzających czekają stanowiska z grami, wielkoformatowa mapa z lokalizacjami znanymi z polskich produkcji, film o historii branży oraz oryginalne eksponaty dokumentujące rozwój gamedevu w Polsce.
Organizatorem wydarzenia jest Instytut Przemysłów Kreatywnych. Partnerem wydarzenia jest Instytut Pamięci Narodowej.
📍 Strefa Nowych Technologii w Centralnym Przystanku Historia, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
📅 Wystawa czynna do 21 września br.
🎟️ Wstęp bezpłatny
Zapraszamy! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❤️ Ich miłość przetrwała wszystko
⚠️ Wiktoria i Józef Ulmowie przez dziewięć lat wspólnego życia, aż do męczeńskiej śmierci, wypełniali małżeńskie powołanie. Ich uczucie pokonało obojętność, strach i ludzkie słabości. Przezwyciężyło całe zło niemieckiej okupacji.
🗓 7 lipca 1935 roku – Wiktoria i Józef powiedzieli sobie sakramentalne „tak” w kościele św. Doroty w Markowej na Podkarpaciu.
‼️ Małżonkowie cieszyli się powszechnym szacunkiem. Pobożni, uczciwi, pracowici i pełni pasji. Zjednoczeni w miłości. Wpatrzeni w siebie – jak na prezentowanym zdjęciu.
ℹ️ Wiktoria zajmowała się domem i dziećmi, udzielała się także w amatorskim teatrze wiejskim. Starszy o 12 lat Józef był rolnikiem i działaczem społecznym. Trudnił się ogrodnictwem, pszczelarstwem i hodowlą jedwabników, osiągając w tych dziedzinach sukcesy. Jego największą pasją była jednak fotografia, bogato ilustrująca życie jego rodziny i mieszkańców Markowej.
👨👩👧 Ulmowie doczekali się szóstki dzieci: Stanisławy, Barbary, Władysława, Franciszka, Antoniego i Marii.
🟥 Ich krótkie życia brutalnie przerwali Niemcy 24 marca 1944 roku. Tego dnia okupanci zamordowali całą rodzinę, a także ukrywanych przez Ulmów Żydów z rodzin Goldmanów, Grünfeldów i Didnerów – łącznie 17 osób. Wiktoria była w zaawansowanej ciąży z siódmym dzieckiem, które w chwili śmierci zaczęła rodzić…
✝️ W 2023 roku cała rodzina Ulmów została zaliczona w poczet błogosławionych Kościoła katolickiego. Ich wspomnienie liturgiczne obchodzimy w dniu ślubu Samarytan z Markowej – 7 lipca.
🔍 Poznaj rodzinę Ulmów: rodzinaulmow.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Poszukiwania IPN
@PoszukiwaniaIPN
📌 W dniach 22-26 czerwca br. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził prace poszukiwawcze na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu. Ich celem było odnalezienie szczątków sześciu ofiar niemieckiego totalitaryzmu, zmarłych w latach 1942-1944 raciborskim więzieniu, w tzw. Polenlagrze nr 75 w Raciborzu „Strzelnicy” oraz obozie w Brzeziu (być może związanym z Polenlagrem/Kinderlagrem nr 82 w Pogrzebieniu). W wyniku prac odkryto szczątki czterech osób. Według wstępnej opinii antropologicznej mogą one należeć do trzech kobiet i jednego nastoletniego chłopca. Zostaną one poddane dalszym oględzinom antropologicznym i próbie identyfikacji genetycznej.
🟨 28 tzw. Polenlagrów, administrowanych przez działającą pod szyldem SS organizację Volksdeutsche Mittelstelle (VoMi) – tworzyło sieć tymczasowych obozów dla ok. 30 tys. Polaków wysiedlonych przymusowo m.in. z Żywiecczyzny lub aresztowanych członków rodzin polskiej inteligencji, uczestników ruchu oporu (np. na Zagłębiu Dąbrowskim w ramach niemieckiej akcji „Oderberg” z 1943 r.). Tworzone na terenie Górnego Śląska (Rejencji Opolskiej i Katowickiej), umiejscowiono je na obszarach zamieszkałych w większości przez ludność niemiecką lub czeską. Mieszkańców okolicznych miejscowości informowano, że w obozach przebywają przestępcy.
🟨 W obozach panowały bardzo złe warunki sanitarne, ciasnota, zimno i wszechobecny głód. Więźniów poddano germanizacji i wykorzystywano do pracy na rzecz gospodarki III Rzeszy. Szczególnie ciężki był los dzieci, które np. w obozie w Raciborzu „Strzelnicy” stanowiły ponad 40% osadzonych (przy czym wliczono tu tylko dzieci do 14 roku życia). Także na Górnym Śląsku, w klasztorze salezjańskim w Pogrzebieniu, powstał w lipcu 1943 r. jedyny w systemie Polenlagrów obóz dla samych dzieci – Kinderlager. Warunki w Polenlagrach były porównywalne z obozami koncentracyjnymi, a działalność administrującej nimi VoMi, uznano po wojnie za zbrodnię przeciwko ludzkości. W „obozach dla Polaków” zmarło bardzo wielu przesiedleńców, w tym dzieci – niedoszli niemieccy „janczarzy XX wieku”; część ofiar pogrzebano na pobliskich cmentarzach. Prace poszukiwawcze BPiI IPN pomogą przywrócić im tożsamość i pamięć.
Adam Kondracki, BPiI IPN -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 Przeżył pobyt w getcie, powstanie warszawskie oraz okres popowstaniowy, kiedy przez kilka miesięcy koczował w ruinach miasta. Losy Szpilmana w okupowanej Warszawie stały się podstawą scenariusza do filmu „Pianista” w reżyserii Romana Polańskiego. 🗓️ Dziś mija 26. rocznica śmierci pianisty.
🎹 Szpilman od dzieciństwa pobierał nauki w szkołach muzycznych. Wpływ na to mieli rodzice – jego ojciec był skrzypkiem, a matka – pianistką. Do wybuchu wojny prowadził działalność koncertową, komponował muzykę rozrywkową, filmową, muzykę do słuchowisk radiowych i komedii muzycznych.
🎹 Podczas oblężenia Warszawy, 23 września 1939 roku, grał na antenie Polskiego Radia recital złożony z utworów Chopina. Audycja została przerwana z powodu braku prądu, ponieważ niemieckie bomby spadły na elektrownię na Powiślu.
🎹 W 1940 r. wraz z całą rodziną musiał przenieść się do getta. Grywał w kawiarniach, aby wspomóc swoją rodzinę. Niestety w sierpniu 1942 r. jego rodzice, brat oraz dwie siostry zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince. Szpilman ocalał, wypchnięty z Umschlagplatz przez żydowskiego policjanta, który rozpoznał w nim muzyka.
🎹 Po 1942 r. pracował jako robotnik budowlany. Przed wybuchem powstania, dzięki pomocy przyjaciół, zbiegł na tzw. aryjską stronę, gdzie ukrywał się do czasu powstania warszawskiego – schronienia udzielał mu m. in. Witold Lutosławski.
🎹 Po upadku powstania ukrywał się w opustoszałej, metodycznie rabowanej i palonej przez okupanta lewobrzeżnej Warszawie. W ruinach spalonego domu odkrył go żołnierz Wehrmachtu Wilhelm Hosenfeld, który zaczął mu pomagać m. in. dostarczając żywność, ubrania i prasę. Szpilman przetrwał tak kilka miesięcy, aż do wkroczenia Armii Czerwonej do Warszawy. Hosenfeld po wojnie trafił do niewoli sowieckiej. Mimo prób uwolnienia Niemca przez Szpilmana, Hosenfeld zmarł w obozie pod Stalingradem w 1952 r.
🎹 Po wojnie Szpilman wrócił do koncertowania i komponowania. Pracował w Polskim Radiu, był także pomysłodawcą i współorganizatorem, a także dyrektorem orkiestry Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie.
🎹 Od 1967 r. Szpilmanem interesowała się Służba Bezpieczeństwa, podejrzewając go o wrogą, antypaństwową działalność i sympatyzowanie ze środowiskami syjonistycznymi. SB skrupulatnie spisywało jego wypowiedzi na temat Izraela.
🏴 Władysław Szpilman zmarł 6 lipca 2000 r. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🤔 Czy wiesz, jak wyglądała droga od pierwszych polskich produkcji z lat 80. do światowych hitów, które dziś znają miliony graczy?
👉 Odwiedź wystawę „Join the Game: 40 Years of Polish Games” i poznaj historię rodzimego gamedevu w interaktywny sposób. Czekają na Ciebie:
🔷 stanowiska z grami,
🔷 mapa miejsc z Polski, które trafiły do gier,
🔷 film prezentujący rozwój branży na przestrzeni czterech dekad,
🔷 unikatowe eksponaty dokumentujące historię polskiego gamedevu.
🎮 We wszystkie prezentowane gry możesz zagrać. Zajmij miejsce przy jednym z dostępnych stanowisk i przekonaj się, jak zmieniały się możliwości technologiczne i rozwiązania projektowe implementowane w grach na przestrzeni kolejnych dekad. Przed Tobą podróż przez 40 lat kreatywności, technologii i pasji.
📅 Wystawa trwa do 21 września.
🎟️ Wstęp na Join the Game jest ogólnodostępny i bezpłatny.
📍 @PrzystanekH ul. Marszałkowska 107, Warszawa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Na początku 1️⃣9️⃣1️⃣6️⃣ roku trzy brygady Legionów Polskich zajęły na Wołyniu około 10 kilometrowy fragment frontu wschodniego. To właśnie tam legioniści stoczyli niezwykle krwawą bitwę. Armia carskiej Rosji, dowodzona przez gen. Alieksieja Brusiłowa, miała znaczną przewagę liczebną nad polskimi wojskami.
🗓️ Bitwa, która została zapamiętana jako „bitwa pod Kostiuchnówką”, rozpoczęła się 4 lipca 1916 i trwała do 6 lipca 1916. Najcięższe walki stoczyła I Brygada Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego, a zwłaszcza jej 5 pułk piechoty.
Batalię rozpoczął kilkugodzinny ostrzał artylerii, a następnie szturm rosyjskiej piechoty. Trzy dni zażartych walk skończyły się wycofaniem się polskich oddziałów.
➡️ Pomimo zwycięstwa Rosjan, Legiony osiągnęły ważny sukces strategiczny, gdyż uniemożliwili oni otoczenie wojsk polskich i austro-węgierskich. W trakcie bitwy Legiony Polskie doznały dotkliwych strat, poległo około 2 tysięcy żołnierzy, zaś sam 5. Pułk Piechoty Legionów Polskich stracił około 50% stanu osobowego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 6 lipca 1945 roku Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej uznało Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej w Warszawie.
🟥 Gabinet Winstona Churchilla, w ostatnich dniach swego istnienia, cofnął równocześnie uznanie legalnym i dotąd sojuszniczym polskim władzom na uchodźstwie, z którymi Wielka Brytania 5 VIII 1940 r. podpisała umowę wojskową, na mocy której Polacy wspierali Brytyjczyków przez cały okres wojny z Niemcami. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Kapelan „Solidarności” i osób represjonowanych w stanie wojennym w Krakowie Nowej Hucie. Już 13 grudnia 1981 roku organizował pomoc dla internowanych i ich rodzin w kościele Matki Bożej Królowej Polski w Nowej Hucie Bieżanowie.
✌️ Współtworzył pierwsze struktury podziemnej -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 🇧🇷 Efektowna gra, zwycięstwa nad wielkimi faworytami, miejsce na podium i tytuł króla strzelców mistrzostw świata. Takie były futbolowe realia dla polskiej reprezentacji w 1974 roku. Niestety, odniesiona w meczu o trzecie miejsce mundialu wygrana nad Brazylią, do dziś pozostaje jedyną w historii spotkań z tym rywalem. A minęło już ponad pół wieku...
➡️ Zaczęło się od legendarnego meczu na Wembley... To był „koniec świata”, na szczęście tylko dla Anglików. Nam wywalczony jesienią 1973 roku remis dawał upragniony awans na mistrzostwa świata. Drugie w ogóle, a pierwsze w powojennej historii reprezentacji Polski.
➡️ Na niemieckim turnieju Biało-Czerwoni nie należeli do grona faworytów. Nawet mimo tego, że sygnały poprawy kondycji nadwiślańskiego futbolu były widoczne już od przynajmniej kilku lat...
➡️ Pucharowe sukcesy Górnika Zabrze i Legii Warszawa z przełomu lat 60' i 70', ani nawet złoto igrzysk w Monachium, nie robiły jednak wrażenia na ekspertach z całego świata. Na, nazywany pogardliwie „mistrzostwami bloku socjalistycznego”, olimpijski turniej piłkarski zachodnie potęgi wysyłały przecież zespoły złożone z amatorów.
🇵🇱 🇦🇷 🇮🇹 🇭🇹 Powodów do optymizmu nie przyniosło także losowanie. Na szczęście – jak to w piłce często bywa – boisko szybko zweryfikowało realną siłę zespołów, które na niemieckim mundialu zmierzyły się w grupie „D”. Po świetnej grze Biało-Czerwoni pokonali wielkich faworytów – Argentynę i Włochy – oraz rozgromiły „kopciuszka”, Haiti.
➡️ Pechowa porażka w legendarnym „meczu na wodzie” w drugiej fazie turnieju sprawiła, że Polaków czekało starcie o 3. miejsce. Dla nas „mały finał” był mimo wszystko historycznym osiągnięciem. Rywale – Brazylia – wciąż jeszcze aktualny mistrz świata, wiedziała już, że sukcesu sprzed czterech lat nie powtórzy.
🗓 Sam, rozegrany 6 lipca 1974 roku w Monachium, mecz nie był wielkim widowiskiem. Jedynym golem rozstrzygnął go Grzegorz Lato, stawiając efektowną pieczęć na kapitalnym turnieju dla drużyny i tytule króla strzelców dla siebie.
➡️ Była to pierwsza w historii wygrana Polaków nad Brazylią. Niestety – mimo upływu ponad pół wieku – do dziś pozostaje jedyną. Niemiecki mundial dał za to prawdziwy początek legendzie „Orłów Górskiego”. Klasę naszych zawodników doceniono na całym świecie. W pierwszej dziesiątce plebiscytu „Złotej Piłki” znalazło się aż trzech Biało-Czerwonych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 6 lipca 1940 roku z niemieckiego obozu Auschwitz uciekł pierwszy więzień – Tadeusz Wiejowski. Po ucieczce ukrywał się ponad rok.
➡️ Jesienią 1941 r. został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle, a następnie rozstrzelany.
⚠️ Wiejowskiemu w ucieczce pomogli robotnicy cywilni, zatrudnieni jako elektrycy w niemieckiej firmie. Czterech z nich było członkami ruchu oporu.
🟥 Niemcy za karę przeprowadzili 20 godzinny apel – najdłuższy w historii obozu. Uczestniczyli w nim wszyscy więźniowie – jeden z nich, polski Żyd Dawid Wongczewski, nie przeżył. Był pierwszą ofiarą KL Auschwitz. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️🇵🇱 Należy do najwybitniejszych postaci naszej historii w XX w. Był prymasem w Polsce odrodzonej i zniewolonej przez dwa totalitarne systemy.
➡️ Po I wojnie światowej organizował Kościół katolicki na polskim Górnym Śląsku.
➡️ W czasie II wojny światowej, przebywając na Zachodzie, sporządzał raporty o sytuacji Kościoła w okupowanej Polsce, m. in. informując opinię publiczną o zbrodniach niemieckich.
➡️ W 1944 r. aresztowany przez Gestapo; internowany w klasztorach na terenie Francji i Niemiec.
➡️ Po wojnie na nowo organizował życie kościelne w kraju.
🗓️ 5 lipca 1881 roku w Brzęczkowicach (obecnie dzielnica Mysłowic) urodził się August Hlond, kardynał, prymas Polski w latach 1926–1948. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 5 lipca 1943 roku, po tragicznej śmierci gen. Władysława Sikorskiego pod Gibraltarem, funkcję Premiera Rządu RP na uchodźstwie objął Stanisław Mikołajczyk. Naczelnym Wodzem mianowany został gen. Kazimierz Sosnkowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Działacz opozycji demokratycznej w PRL, poseł na Sejm I i III kadencji, minister w rządach Jana Olszewskiego, Hanny Suchockiej i Jerzego Buzka.
⚠️ W latach 2002–2010, będąc prezydentem Łodzi, wykazał się wyjątkowym, porównywalnym jedynie z dokonaniami śp. Lecha Kaczyńskiego, zaangażowaniem w kwestie polityki historycznej.
🗓️ 5 lipca 1945 roku urodził się dr Jerzy Kropiwnicki.
🔍 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏜️ Na Pustyni Błędowskiej odbyło się widowisko historyczne pt. „Szlaki nadziei. Odyseja Wolności. Tobruk 1941. Przystanek żywej historii”, podczas której rekonstruktorzy z kraju i zagranicy odtworzyli obronę Twierdzy Tobruk z 1941 roku.
➡️ Przed liczną publicznością wystąpiło około 100 rekonstruktorów, odtwarzających formacje polskie, angielskie, australijskie, francuskie, niemieckie i włoskie, walczące w Afryce Północnej oraz na śródziemnomorskim teatrze działań wojennych w latach 1940-1943.
➡️ Odwiedzający mieli okazję odwiedzić Strefę Edukacyjną #ipn, gdzie mogli zapoznać się z oferta wydawniczą Instytutu, obejrzeć serial „Szlaki Nadziei. Monte Cassino” w kinie plenerowym oraz obejrzeć pojazdy z epoki.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Przed rozpoczęciem widowiska zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma podkreślił, że wśród narodów biorących udział w bitwie pod Tobrukiem znajdowali się polscy żołnierze, chociaż miała miejsce ona dwa lata po tym, jak Polska została zaatakowana przez Niemcy i Związek Sowiecki:
– Mimo tego, że straciliśmy terytorium, a Polska była okupowana, że mnóstwo oficerów było w oflagach, a tysiące kolejnych zostało zamordowanych w Katyniu, to jednak zaczęło być odtwarzane Wojsko Polskie we Francji, na Bliskim Wschodzie i w wielu innych miejscach. Jest to dla nas ważne, że polscy żołnierze brali udział w tej wielkiej bitwie i odegrali w niej ważną rolę, ale też musimy pamiętać, że Polacy walczyli na niemal wszystkich frontach II wojny światowej i mieli ogromny wpływ na to, że wojna trwała krócej, a więc pochłonęła mniej ofiar.
– Dzisiaj wyjdźmy stąd z tą myślą, z podniesionym czołem, że Polska była krajem, który od pierwszych do ostatnich dni II wojny światowej zawsze stał po właściwej stronie, po stronie wolnych narodów. Choć Polska przez dekady nie doczekała się niepodległości, to jednak pamięć o dokonaniach polskich żołnierzy trwała nie tylko wśród Polaków.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Podczas uroczystości upamiętniających w Kolbarku zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma złożył kwiaty pod pomnikiem upamiętniającym żołnierzy 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa – Franciszka Barczyka i Romana Barczyka.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ Dał się poznać jako znakomity organizator, wychowawca młodzieży oraz propagator idei wychowania przez pracę.
⚔️ Jesienią 1939 roku został zmobilizowany i wziął udział w wojnie obronnej. Po zakończeniu działań zbrojnych wrócił w rodzinne strony i włączył się w życie konspiracyjne. Powołał tajne zastępy harcerskie powiązane ze Związkiem Walki Zbrojnej, działające w porozumieniu z władzami harcerskimi w Lublinie.
🗓️ 86 lat temu Niemcy zamordowali harcmistrza Michała Lisowskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 5 lipca 1953 roku 1300-osobowa obława sił terroru komunistycznego (KBW-UB) we wsi Niedziałki rozbiła, zabijając wszystkich jego żołnierzy, 7-osobowy patrol por. Wacława Grabowskiego „Puszczyka”.
⚔️ Był to ostatni oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego działający na północnym Mazowszu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 8⃣5⃣ lat temu, nocy z 3 na 4 lipca 1941 r., Niemcy aresztowali we Lwowie ponad 20 profesorów uczelni lwowskich. Uwięziono też ich bliskich oraz osoby przypadkowo zastane w mieszkaniach. Wszyscy zatrzymani zostali zamordowani 4 lipca na lwowskich Wzgórzach Wuleckich.
➡ Jako pierwszego gestapo zatrzymało 2 lipca prof. Kazimierza Bartla, byłego trzykrotnego premiera Rządu Rzeczypospolitej. Rodzina Bartlów dostała dziesięć minut na opuszczenie domu, cenne antyki zagrabiono, książki naukowe z bogatej biblioteki wywieziono do Berlina, a pozostałe spalono.
➡ Nocą z 3 na 4 lipca, między godziną 22:00 a 2:00, Niemcy aresztowali aż 52 osoby. Od domu do domu krążyło równocześnie kilka niewielkich patroli złożonych z członków SS, gestapo i Ukraińców służących za przewodników oraz tłumaczy.
➡ Listy proskrypcyjne sporządzono przed wybuchem wojny niemiecko-sowieckiej, a informacji dostarczyli przebywający w Krakowie ukraińscy studenci, członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. O ich wcześniejszym przygotowaniu świadczy umieszczenie na listach trzech nazwisk nieżyjących już profesorów.
🟥 Rankiem 4 lipca, na lwowskich Wzgórzach Wuleckich, Niemcy rozpoczęli mordowanie zatrzymanych. Do 26 lipca zabili 45 osób. Wśród ofiar było 22 profesorów, dwóch docentów, sześciu doktorów i czterech inżynierów. Największą grupę zawodową stanowili lekarze.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej o niemieckiej zbrodni na polskich uczonych 🔻🔻🔻 przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/92969,Wzgorza-Wuleckie-s…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 W cyklu „Historia toczy się dziś” przedstawiamy okoliczności zbrodni sprzed 85 lat 🔻🔻🔻www.youtube.com/watch?v=xi_edx_ZmA8
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Był żołnierzem Legionów Polskich, członkiem POW, walczył z bolszewikami i Niemcami. Od początku okupacji w konspiracji niepodległościowej, w latach 1943-1944 dowódca Okręgu Lubelskiego AK.
❗️ Z sukcesami kierował akcją „Burza” na Lubelszczyźnie. Tuż po niej został aresztowany przez NKWD.
🗓️ 4 lipca 1947 roku Sowieci zamordowali płk. Kazimierza Tumidajskiego „Marcina”, prowadzącego głodówkę w szpitalu więzienia w Skopinie pod Moskwą. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇺🇸 Został założony w 1943 roku przez najbliższych współpracowników Marszałka, którzy w wyniku działań wojennych znaleźli się w Stanach Zjednoczonych. Kontynuuje pracę Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski, działającego w Warszawie w latach 1923–1939. Ma siedzibę w Nowym Jorku.
🗓️ 4 lipca 1943 roku został założony Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅 4 lipca 1946 r. w Kielcach doszło do rozruchów, w wyniku których zamordowanych zostało kilkadziesiąt osób narodowości żydowskiej. Sprawcami byli polscy cywile a także milicjanci, funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa oraz żołnierze wojska podporządkowanego komunistom.
🟥 Bezpośrednią przyczyną zajść była rozpowszechniona fałszywa plotka o rzekomym porwaniu przez Żydów ośmioletniego Henryka Błaszczyka i przetrzymywaniu go wraz z innymi polskimi dziećmi w piwnicy w budynku przy ulicy Planty 7/9. Doniesienie na milicję złożył ojciec chłopca. W budynku tym nie było piwnicy, a mieściły się w nim biura instytucji i ugrupowań żydowskich oraz mieszkania żydowskich cywilów. Do rozpowszechnienia fałszywych oskarżeń przyczynili się milicjanci zmierzający do tego budynku. 4 lipca 1946 r. rano wokół kamienicy zebrał się już tłum około 150 osób. Niektórych Żydów żołnierze zabijali wewnątrz budynku. Innych wyciągali na zewnątrz. W różnych punktach miasta byli bici i zabijani przez podburzony tłum.
🟥 Wskutek tych zajść doszło do śmierci co najmniej 37 Żydów i 3 Polaków. Kolejnych 35 Żydów odniosło rany.
🟥 Władze komunistyczne, niezależnie od współudziału w tych zbrodniach formacji im podległych, postanowiły wydarzenia te wykorzystać w brutalnej kampanii propagandowej przeciw siłom niepodległościowym, w tym Polskiemu Stronnictwu Ludowemu oraz Kościołowi.
🟥 W zorganizowanych dziewięciu procesach pokazowych oskarżonych zostało 38 osób. Wydano m. in. kilka wyroków śmierci, które zostały następnie wykonane.
🏴🎻 W przeddzień 8⃣0⃣. rocznicy tragicznych wydarzeń #ipn uczci ofiary muzycznym wieczorem pamięci, który odbędzie się w @f_swietokrzyska. „Wieczór pamięci Żydów zamordowanych w Kielcach w lipcu 1946 r." rozpocznie się o godzinie 17.00.
📷 Kamienica przy ul. Planty 7 w Kielcach
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📖 Polecamy publikację „Wokół genezy pogromu Żydów w Kielcach 4 lipca 1946 r. Nowe źródła, fakty i interpretacje” autorstwa dr. Ryszarda Śmietanki-Kruszelnickiego z Delegatury #ipn w Kielcach.
ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/244813,Wokol-genezy-wydarzen… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 4 lipca 1943 roku Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych, premier Rządu RP na Uchodźstwie gen. Władysław Sikorski wracał do Londynu po trwającej od 25 maja podróży na Bliski Wschód.
❗️ Około godz. 22:45 zajął miejsce w amerykańskiej produkcji bombowcu w służbie RAF – Liberator B-24, wersja LB-30, o numerze AL 523. O 23:07 maszyna wystartowała, by – po zaledwie około szesnastu sekundach lotu – uderzyć w morze.
🏴 Akcja ratunkowa ujawniła szokującą prawdę: zginął generał Sikorski i niemal wszyscy spośród podróżujących Liberatorem. Okoliczności katastrofy gibraltarskiej do dziś budzą emocje. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴🎻 Muzyczny hołd Żydom zamordowanym w Kielcach w lipcu 1946 r.
🟥 W przeddzień 8⃣0⃣. rocznicy tragicznych wydarzeń Instytut Pamięci Narodowej uczcił ofiary muzycznym wieczorem pamięci w Filharmonia Świętokrzyska im.O. Kolberga w Kielcach. Hołd pomordowanym złożyła Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego.
🎻 W „Wieczorze pamięci Żydów zamordowanych w Kielcach w lipcu 1946 r." wziął udział zastępca prezesa #ipn Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej
🔻🔻🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244771,Muzyczny-Wieczor-pamieci… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Oddział w Łodzi
@IPNLodz
📷 Od lipca aż do września na terenie zabytkowej Willi Jeżewo w Józefowie k. Warszawy prezentowana jest biograficzna wystawa elementarna „Stefan Rowecki »Grot«”, przygotowana w Oddziałowym Biurze Edukacji Narodowej IPN w Łodzi.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 3 lipca 1923 roku urodziła się Sue Ryder – od 1979 r. lady Ryder of Warsaw, brytyjska filantropka.
⚠️ W czasie II wojny światowej działała w polskiej sekcji SOE – tajnej rządowej agencji brytyjskiej wspierającej m. in. ruch oporu w państwach okupowanych przez nazistowskie Niemcy.
🔍 Poznaj tę niezwykłą postać: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/221160,Sue-Ryder-pod-czujnym… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 3 lipca 1944 roku, w ramach akcji odwetowej, na terenie starej żwirowni w podciechanowskim Śmiecinie Niemcy zamordowali 30 mężczyzn – więźniów przetrzymywanych w ciechanowskich aresztach.
🔍 Dowiedz się więcej o tej niemieckiej zbrodni 🔻🔻🔻 przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnie-niemieckie/1078… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥⬛ Ukraińska kolaboracja z III Rzeszą Niemiecką i udział w zagładzie polskich Żydów
🟥 „Mamy pod ręką sokoły, które nie będą oszczędzać Polaków” – mówił w marcu 1940 r. Hans Frank, „władca” Generalnego Gubernatorstwa. W ten sposób uzasadniał swoje wsparcie dla ukraińskich nacjonalistów rozwijających swoją działalność w okupowanej Polsce. Niemcy pragnęli wykorzystać ukraińskich kolaborantów do swoich celów. Ku rozczarowaniu ukraińskich nacjonalistów, wykluczali powołanie na Ukrainie jakiejkolwiek formy podporządkowanego sobie państwa ukraińskiego.
⬛ Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej nadzieje ukraińskich nacjonalistów na współpracę z Niemcami zostały dwukrotnie zawiedzione. Mimo współpracy wywiadowczej z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów Niemcy nie wsparli prób wydzielenia z Czechosłowacji niepodległego Zakarpacia (tzw. Ukrainy Karpackiej), a we wrześniu 1939 r. zlekceważyli ukraińskie próby powołania podobnego tworu między Sanem a Zbruczem. Te ziemie II RP miały przypaść sojusznikowi III Rzeszy – Związkowi Sowieckiemu. Mimo to, wraz z pogarszaniem się stosunków dwóch mocarstw totalitarnych ukraiński ruch nacjonalistyczny nie rezygnował ze współpracy. „Jestem przekonany, że Wasza Ekscelencja, stojący na gruncie narodowych zasad, będzie naszą narodową walkę popierać” – pisał w memoriale do Adolfa Hitlera współpracownik Stepana Bandery Wołodymyr Stachiw.
🟥 Już w czerwcu 1941 r. wraz z wojskami niemieckimi do Lwowa wkroczył uzbrojony, wyszkolony i bezpośrednio dowodzony przez nich batalion Sondergruppe Nachtigall. Zastępcą niemieckiego dowódcy batalionu był Roman Szuchewycz, późniejszy komendant główny UPA. Po opanowaniu kluczowych punktów miasta i ogłoszeniu niepodległości Ukrainy nacjonaliści, wśród nich członkowie Nachtigall, za przyzwoleniem niemieckich dowódców przystąpili do mordowania i grabienia żydowskich mieszkańców miasta. Kolejne tygodnie i miesiące były wypełnione brutalnymi masakrami określanymi w propagandzie nacjonalistów jako „Ukraińska Rewolucja Narodowa”. Na organizowanych za przyzwoleniem Niemców wiecach w kolejnych miastach i wsiach Ukrainy składano przysięgi wierności „wodzowi” nowej Ukrainy i niemieckim sojusznikom.
⬛ Niemcy wspierali zbrodnicze działania OUN, ale zareagowali wściekłością na samowolne powołanie rządu Ukrainy. W ich planach nie było utworzenia niepodległego państwa lub autonomicznej armii ukraińskiej, poza podporządkowanymi im formacjami pomocniczymi i policyjnymi, takimi jak znane z masowych mordów na Polakach i Żydach Ukrainische Hilfspolizei i bataliony Schutzmannschaft.
🟥 Bandera i jego najbliżsi zostali internowani w specjalnej części obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Do końca wojny w rozmowach z Niemcami ponawiał oferty współpracy. 28 kwietnia 1943 r. decyzją dowództwa SS powołano złożoną z Ukraińców 14. Dywizję Grenadierów SS, zwaną SS Galizien lub „Hałyczyna”. Banderowcy nie popierali tej decyzji, równocześnie jednak skierowali do niej grupę zaufanych osób. Wobec coraz gorszej dla Niemców sytuacji na froncie możliwość pozyskania fanatycznych ochotników do walki z sowietami była bezcenna. „Napływ ochotników jest tak duży, że zarówno dywizję, jak i rezerwy mamy już przepełnione” – zanotował gubernator Dystryktu Galicja Otto Wächter. Ci entuzjastycznie nastawieni ochotnicy ponieśli druzgocące klęski w starciu z wojskami sowieckimi, ale zapisali się na czarnych kartach historii między innymi masakrą ok. 1000 Polaków w Hucie Pieniackiej w lutym 1944 r.
⬛ Dywizja SS Galizien pozostała wierna upadającej III Rzeszy Niemieckiej, aż do jej kapitulacji. Ostatni kolaboranci złożyli broń przed wojskami brytyjskimi i amerykańskimi 10 maja 1945 r. Mimo popełnionych zbrodni i uznania przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze za organizację zbrodniczą, wśród ukraińskich środowisk emigracyjnych weterani SS Galizien stali się bohaterami walki o niepodległą Ukrainę.
🟥 Po 1991 r. upamiętnianie SS „Galizien” oraz innych formacji kolaboracyjnych stopniowo stawało się istotnym elementem ukraińskiej polityki pamięci. 2 maja 2026 r. we Lwowie zorganizowano uroczystości w rocznicę powołania SS „Galizien”, które rozpoczęły się przy pomniku Stepana Bandery. W 2022 r. ukraiński Sąd Najwyższy zdecydował, że symbol SS-„Galizien” nie jest symbolem nazistowskim, ani nie promuje totalitaryzmu.
***
🟥⬛ Na plakacie młody Ukrainiec w mundurze SS Galizien. Hasło z plakatu w języku ukraińskim: „My WSZYSCY pomagamy!/Udział ukraińskiej młodzieży w wojnie”/ Źródło: AIPN.
#cieniehistorii #pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera #ssgalizien #kolaboracja #holocaust
🟥⬛ Więcej➡ krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta…
🟥⬛ Zachęcamy również do zapoznania się z najnowszą publikacją IPN „Nie tylko Wołyń. Polacy i Ukraińcy – krótka historia najtrudniejszego ćwierćwiecza (1918–1945)” autorstwa Bartosza Januszewskiego➡ ksiegarniaipn.pl/ksiazka/nie-tylko-wolyn-polacy-i-ukrainc… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 2 lipca 1992 roku, w Costa Mesa w Kalifornii, zmarł Antoni Szacki, „Bohun”, „Dąbrowski”, pułkownik NSZ, dowódca Brygady Świętokrzyskiej.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Niezwykły gość z wizytą w @PrzystanekH!
🇻🇦 Nuncjusz apostolski abp Antonio Filipazzi zapoznał się z naszą szeroką ofertą edukacyjną, odwiedzając m. in. Strefę Nowych Technologii. Obejrzał też wystawę o Poznańskim Czerwcu 1956 – otwartą w 70. rocznicę robotniczego protestu – oraz archiwalia przekazane w ramach projektu #archiwumpełnePamięci.
⚠️Podczas wizyty omówiono też zaplanowaną na koniec października br. międzynarodową konferencję naukową w Watykanie oraz kolejne etapy współpracy #ipn z instytucjami Stolicy Apostolskiej.
ℹ️ Z hierarchą spotkali się: zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, dyrektor Centralnego Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego – Anna Putkiewicz, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN dr @SebastPilarski i rzecznik prasowy Instytutu dr @RafalKoscianski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ W szeregach Polskich Sił Zbrojnych znajdowali się także korespondenci wojenni. Relacjonowali wydarzenia z pola bitwy, o których opinia publiczna dowiadywała się prawie na bieżąco. Pozostawili po sobie zbiory reportaży wojennych, które są ciekawym źródłem informacji.
➡️ Jednym z żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego, która wzięła udział w operacji „Market-Garden”, był – urodzony 🗓️ 1 lipca 1915 roku – dziennikarz Marek Święcicki.
➡️ Wybuch II wojny światowej zastał go we Francji, gdzie był praktykantem w biurze Polskiej Agencji Telegraficznej. W pierwszych dniach września 1939 r. przez Rumunię powrócił do Polski, chciał włączyć się w obronę kraju. 13 września wyjechał z Warszawy, po wkroczeniu Armii Czerwonej na ziemie wschodnie został aresztowany.
🔍 Poznaj dalsze losy bohatera➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/107916,Korespondent-woje… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💔 Niemcy przerwali jego barwne życie
🎨🇵🇱 Zwykł mawiać, że „nie ma dobrego obrazu źle namalowanego”, ponieważ „najwybitniejszym dziełom sztuki zawsze towarzyszyło doskonale rzemiosło”. 84 lata temu zginął, zastrzelony przez Niemców, Tadeusz Pruszkowski – malarz, pedagog, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, żołnierz Legionów Polskich.
🛩 Jego wielką pasją, porównywalną chyba z malarstwem, było lotnictwo. W roku 1928 zakupił wymarzony samolot De Havilland DH.60 Moth i rozpoczął szkolenie w Warszawskim Aeroklubie Akademickim. Zasłynął jako brawurowy pilot, którego wyczyny ocierały się o szaleństwo. Dość powiedzieć, że dwukrotnie przeleciał pod warszawskimi mostami❗🌉
🛩 Ukochanym kierunkiem jego lotniczych wypraw stał się Kazimierz Dolny. Można powiedzieć, że to właśnie Pruszkowski odkrył nadwiślańskie miasteczko, czyniąc z niego modny cel wycieczek. W Kazimierzu, idąc w ślady malarza, zaczęli bywać nie tylko inni artyści, ale też szerzej pojęte elity warszawskie.
📃 „W Kazimierzu nad Wisłą w głębi wapiennego podłoża musi się kryć jakiś tajemniczy, promieniotwórczy i przyciągający pierwiastek, wabiący nieustannie te wszystkie istoty magnesowane wrażliwością artystyczną, które nie mogą bytować bez zanurzenia się po uszy w mrok, nastrój i piękno natury” – pisał Pruszkowski, chwaląc zalety miasteczka.
🟥 Barwne życie artysty przerwali Niemcy. 30 czerwca 1942 r. Pruszkowski został aresztowany przez Gestapo. Zginął następnego dnia, zastrzelony podczas próby ucieczki z konwoju zmierzającego na Pawiak.
❗ Jeśli znasz innych polskich artystów zamordowanych podczas II wojny światowej, daj znać w komentarzu 👇 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 1 lipca 1925 roku rozpoczęła się tzw. wojna celna pomiędzy Polską a Niemcami.
ℹ️ Polska odmówiła przyznania Niemcom zniżek celnych po tym, jak Niemcy nie zgodzili się na przyznanie takich samych ulg na polskie produkty.
📷 Władysław Grabski, premier rządu II RP w czasie rozpoczęcia wojny celnej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚔️ Pierwszy ułan Drugiej Rzeczypospolitej 🇵🇱
👤 Jego postać nieodłącznie związana jest z Józefem Piłsudskim, którego ideom pozostał wierny nawet po śmierci Marszałka. Po wybuchu I wojny światowej Bolesław Wieniawa-Długoszowski już 3 sierpnia 1914 roku został powołany w skład tworzonej przez Piłsudskiego Pierwszej Kompanii Kadrowej.
📃 W okresie międzywojennym brał udział w wielu poufnych misjach specjalnych i dyplomatycznych. Pełnił funkcję attache wojskowego w Bukareszcie, a także delegata w misjach do Francji, Wiednia i Watykanu. Wreszcie dał się poznać jako znakomity ambasador RP w Rzymie.
➡️ Zaangażował się w przygotowania do tzw. wojny prewencyjnej z Niemcami w 1932 roku. Szczególną wagę przywiązywał do roli osobistego adiutanta Józefa Piłsudskiego. Wysoko cenił sobie również stanowisko dowódcy 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego.
🍾🥂 Wieniawa znany był nie tylko z tytułu zajmowanych stanowisk, ale dał się również zapamiętać jako „złotousty” miłośnik uroków życia. Jego cytaty, takie jak „czysta wódka ani munduru, ani honoru oficera nie plami”, robiły furorę na stołecznych salonach. Trzeba jednak dodać, że Piłsudski cenił swego ulubieńca za to, że ten, mimo bujnego życia towarzyskiego, potrafił w razie potrzeby zameldować się nawet o 6 rano w nienagannym umundurowaniu.
🇵🇱 Do końca wiernie służył niepodległości Polski, o którą walczył. W 1939 roku, po internowaniu prezydenta Ignacego Mościckiego w Rumunii, Wieniawa wyznaczony został na jego następcę. Nie objął jednak urzędu ze względu na sprzeciw Francji oraz gen. Władysława Sikorskiego, który nie chciał, żeby kolejnym prezydentem została osoba ze środowiska piłsudczyków.
🗓️ Mija 8⃣4⃣. rocznica samobójczej śmierci Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego.
🏴 W 1990 jego prochy przeniesiono z USA do Polski – pochowano je na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎭 W Warszawskim Teatrze Syrena premierowo zaprezentowaliśmy spektakl „Daszyński”, poświęcony jednemu z ojców polskiej niepodległości.
ℹ️ W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Na początku tego roku pokazaliśmy w Sejmie wystawę o Ignacym Daszyńskim. Wtedy powiedziałem, że za kilka miesięcy spotkamy się na poświęconym mu spektaklu. I oto dzisiaj chcę Państwa zaprosić na spektakl o socjaliście, m. in. dzięki któremu w Polsce wyprowadzono 8-godzinny dzień pracy, a kobiety otrzymały bierne i czynne prawo wyborcze. Jednak dla mnie, jako wiceprezesa Instytutu Pamięci Narodowej, najważniejsze jest to, co Ignacy Daszyński uczynił, by Polska wybiła się na niepodległość w 1918 roku i ją obroniła w 1920. Słusznie, że uznajemy go za jednego z Ojców Niepodległej! – powiedział przed premierowym pokazem zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W @MuzeumWykletych w Warszawie została zaprezentowana wystawa „Wygnali Bieruta z Trybuny”, przygotowana przez szczeciński oddział #ipn.
⚠️ Tematem przewodnim ekspozycji są wystąpienia antykomunistyczne harcerzy i młodzieży podczas propagandowego zlotu w Szczecinie pod nazwą "Trzymamy Straż nad Odrą". 13 kwietnia 1946 zlot przekształcił się antykomunistyczne wystąpienie, podczas którego w obecności Bolesława Bieruta na trybunie honorowej u stóp Wałów Chrobrego w Szczecinie młodzież skandowała „Mikołajczyk!", śpiewała „Sto lat" i wołała „Niech żyje!" widząc na trybunie wicepremiera rządu tymczasowego Stanisława Mikołajczyka. Wściekły Bolesław Bierut w pośpiechu opuścił trybunę honorową.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Warto podkreślić, że pierwszoplanową rolę w wydarzeniach szczecińskich odegrała młodzież harcerska, która odważyła się wykrzyczeć prawdę. To właśnie z ust młodych Bierut usłyszał w twarz, co o nim sądzi cała Polska – podkreślił zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
Jak przypomniał, wydarzenia sprzed 80 lat miały wpływ na odwołanie przez komunistów świętowania 3 maja 1946 roku, obawiając się, że to, co się wydarzyło w Szczecinie, będzie miało miejsce w innych miejscach.
– Zresztą mieli rację, bo niezależne rocznicowe manifestacje, do których doszło m.in. w Krakowie, miały wymiar antykomunistyczny. Był to kolejny sygnał dla Bieruta, że władza musi podejść bardzo poważnie do przygotowanego już wówczas referendum ludowego – tłumaczył zastępca prezesa Instytutu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗳️ Prezentacja wystawy autorstwa dr Artura Kubaja i Piotra Semki przypadła w 80. rocznicę przeprowadzenia przez komunistów referendum ludowego, które stało się jednym z mitów założycielskim „ludowej” Polski. Mimo atmosfery zastraszenia, 30 czerwca 1946 r. wielu Polaków liczyło, że w wolny i nieskrępowany sposób wypowiedzą się o przyszłości swojego kraju. Już wkrótce okazało się, jak srodze się zawiedli, bowiem wyniki głosowania zostały przez komunistów sfałszowane.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 czerwca 1943 roku, zapewne w wyniku działań zdrajców z siatki Ludwika Kalksteina-Stolińskiego, gestapo aresztowało dowódcę Armii Krajowej gen. Stefana Roweckiego „Grota”.
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/ut5Pcqid -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📻 Zapraszamy do wysłuchania audycji „Czerwiec 1956. Rozmowa z Rafałem Kościańskim”.
🔻 🔻 🔻
przystanekhistoria.pl/pa2/audiovideo/audio/przystanek-his… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥⬛ Gdy dialog stał się celem ataku – zamachy na zwolenników porozumienia polsko-ukraińskiego w okresie międzywojennym
🟥 „Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów uważa, że rozwój i życie jednego narodu są uwarunkowane śmiercią i zniszczeniem drugiego narodu” – mówił prokurator Kazimierz Rudnicki. Proces, w którym był oskarżycielem stał się nie tylko próbą rozliczenia zbrodni fanatycznych nacjonalistów, ale także swoistym ostrzeżeniem przed rosnącą falą.
⬛ 15 czerwca 1934 r. kule wystrzelone przez ukraińskiego zamachowca dosięgnęły ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego. Zamachowiec zbiegł i nigdy nie stanął przed wymiarem sprawiedliwości. Na ławie oskarżonych zasiedli członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, inspiratorzy i organizatorzy zamachu. Wśród nich Stepan Bandera. Ani on, ani jego towarzysze, nie kryli że terror jest jednym z głównych narzędzi realizowania ich celów ideologicznych.
🟥 Ofiarami terroru ukraińskich nacjonalistów już na początku lat dwudziestych XX w. padali nauczyciele i lokalni urzędnicy, głównie Ukraińcy, którzy pragnęli wspólnie z Polakami budować odrodzone państwo. Członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej i Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów niszczyli linie telefoniczne, napadali na urzędy pocztowe, dewastowali szkoły.
⬛ W 1921 r. usiłowali dokonać zamachu na Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. 5 kwietnia 1924 r. we Lwowie doszło do próby zamachu na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego. Nieudolnie skonstruowana bomba nie wybuchła. Dwa lata później zamordowano Stanisława Sobińskiego, kuratora lwowskiego okręgu szkolnego.
🟥 W latach trzydziestych XX w., niezależnie od podziałów ideologicznych, nacjonaliści współpracowali z bojówkami komunistycznymi. Łączył ich wspólny cel: destabilizacja państwa polskiego. Ukraińscy nacjonaliści mieli także nadzieję, że sprowokowane przez nich represje polskich władz wobec legalnych instytucji ukraińskich rozpalą nastroje na Kresach. „Celem jest utrzymanie rowu psychicznego, dzielącego społeczeństwo polskie i ukraińskie” – mówił w wywiadzie prasowym z 1934 r. minister sprawiedliwości Czesław Michałowski.
⬛ Inspiratorem fali zamachów z początku lat trzydziestych był młody, fanatyczny nacjonalista Stepan Bandera. Jego szczególną nienawiść wywoływały próby zażegnania sporów podejmowane przez polskich polityków, między innymi Bronisława Pierackiego, który w 1932 r. podkreślał w Sejmie, że większość Ukraińców „pragnie żyć i pracować w pokoju”. Dzień przed zamachem na Pierackiego Bandera i 20 innych działaczy OUN zostało aresztowanych przez polską policję. Machina zbrodni nie została jednak zatrzymana.
🟥 Bandera i pozostali terroryści próbowali wykorzystać procesy, w których oskarżeni zostali między innymi o współudział w morderstwach do propagowania idei, które wyznawali. Bandera i jego towarzysze usłyszeli wyroki kary śmierci, ze względu na moratorium uchwalone przez Sejm, zamienionej na dożywotnie więzienia. Po ogłoszeniu wyroku Bandera zakrzyknął: „Żelazo i krew nas rozsądzi”. Była to złowroga zapowiedź najbardziej krwawego okresu działalności ukraińskich nacjonalistów, którego kulminację stanowiło ludobójstwo dokonane na ludności polskiej na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej, na Podolu, Podkarpaciu i Chełmszczyźnie.
📷 Napis na ścianie wykonany przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów wzywający dzieci, aby nie uczyły się w języku polskim, lecz po ukraińsku. Widoczna tablica z nazwą szkoły i zamazanym godłem, wrzesień 1933 rok/ Źródło: NAC.
🟥⬛ Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ukraina/69729,Historia-z…
#cieniehistorii #pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera #oun #terroryzm #pieracki -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 30 czerwca 1983 r. znaleziono Jana Samsonowicza, działacza opozycji antykomunistycznej, powieszonego na płocie przy stadionie RKS „Stoczniowiec” w Gdańsku.
➡ Od samego początku śledztwa Prokuratura Rejonowa w Gdańsku przyjęła tezę, że popełnił samobójstwo i nie badała innych wątków, chociażby tego, że jeden ze świadków widział w nocy 30 czerwca w miejscu zdarzenia Samsonowicza w towarzystwie dwóch mężczyzn. Postanowieniem prokuratury z 30 listopada 1983 r. dochodzenie umorzono.
➡ Samsonowicz w latach ' 70 był kilkukrotnie rozpracowywany przez KW MO w Gdańsku, m. in. jako współzałożyciel i aktywny działacz Ruchu Młodej Polski. W jego mieszkaniu, w którym odbywały się spotkania opozycjonistów, zainstalowano podsłuch.
➡ Internowany 13 grudnia 1981 r., został osadzony w Ośrodku Odosobnienia w Strzebielinku, a następnie w zakładach karnych w Iławie i Kwidzynie. Po zwolnieniu z więzienia w 1982 r. prowadził działalność opozycyjną, uczestnicząc w spotkaniach członków „Solidarności” i organizując pomoc dla zagrożonych aresztowaniem działaczy. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 czerwca 2000 roku prof. Leon Kieres złożył przed sejmem ślubowanie i tym samym rozpoczął urzędowanie jako pierwszy prezes Instytutu Pamięci Narodowej.
📰 Dowiedz się więcej o prof. Leonie Kieresie: cutt.ly/Qt5UccaM -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 30 czerwca 1948 roku w Osielcu k. Makowa Podhalańskiego funkcjonariusze kolaboracyjnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego aresztowali mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”.
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/Rt5YftqX -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W Borach Tucholskich rozpoczął się Rajd Pieszy Szlakiem 5. Brygady Wileńskiej AK. Jego uczestnicy poznają miejsca, w których działał legendarny major Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka", a wcielając się w partyzanckie patrole, muszą przy tym kryć się przed tropiącymi ich funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.
💬 Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski opowiedział uczestnikom o "Żelaznym", o potyczce, jaka rozegrała się w miejscu dzisiejszego noclegu w maju 1946 roku, a także o relacjach partyzantów z miejscową ludnością.
🎖️ Organizatorzy wręczyli zastępcy prezesa Instytutu gablotkę z kolekcją ryngrafów z 23 poprzednich edycji Rajdu (otrzymują je uczestnicy w formie pamiątkowych przypinek), oraz - osobno - ryngraf tegoroczny. Wzorowane są one na ryngrafach noszonych przez żołnierzy 5. Brygady Wileńskiej Armii Krajowej. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Warszawie
@ipn_warszawa
Oszustwo 1946. Gra komunistów o władzę.
#referendum1946 #historiapolski #prl #ipnwarszawa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗳 Głosowanie w cieniu represji
🗓 Przeprowadzone 8⃣0⃣ lat temu referendum było ważnym sprawdzianem przed pierwszymi powojennymi wyborami. Uczestnikom zadano trzy pytania:
1️⃣ Czy jesteś za zniesieniem Senatu❓
2️⃣ Czy chcesz utrwalenia w przyszłej Konstytucji ustroju gospodarczego, zaprowadzonego przez reformę rolną i unarodowienie podstawowych gałęzi gospodarki krajowej, z zachowaniem ustawowych uprawnień inicjatywy
prywatnej❓
3️⃣ Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej❓
🟥 Przywódcom Polskiej Partii Robotniczej zależało, aby Polacy na wszystkie pytania odpowiedzieli twierdząco. Miałoby to pokazać, że społeczeństwo popiera komunistyczne władze. Liczył się tylko cel, środki nie miały znaczenia.
🟥 W maju i czerwcu 1946 r. odbyła się intensywna kampania przedreferendalna. PPR wykorzystując cały swój aparat partyjny, a także państwowy, oraz organa bezpieczeństwa i wojsko, przekonywała Polaków do głosowania „3 razy Tak”. Liczne wiece, akademie, pogadanki, wszechobecne napisy na murach, codzienne artykuły w prasie oraz miliony ulotek miały wskazać społeczeństwu właściwą odpowiedź.
🟥 Jednocześnie na wszelkie sposoby, także uciekając się do terroru, władze komunistyczne utrudniały działalność organizacjom opozycyjnym. Wszelkie formy agitacji były utrudnianie, wiece rozbijane a plakaty i afisze zrywane. Także do komisji referendalnych nie dopuszczano członków stronnictw niezależnych, a tych, którym mimo wszystko się to udało, organa bezpieczeństwa starały się, również uciekając się do przemocy, zwerbować na swoich informatorów.
🟥 Mimo atmosfery zastraszenia 30 czerwca 1946 r. Polacy tłumnie ruszyli do urn, licząc, że w wolny i nieskrępowany sposób wypowiedzą się o przyszłości swojego kraju. Już wkrótce okazało się, jak srodze się zawiedli. Ich głos, aczkolwiek odnotowany, nie został w ogóle wzięty pod uwagę.
🟥 Oficjalne ogłoszenie wyników nastąpiło dopiero po dwóch tygodniach. 12 lipca 1946 r. ukazało się obwieszczenie Generalnego Komisarza Głosowania Ludowego Wacława Barcikowskiego, informujące o wynikach referendum w skali całego kraju. Według niego w głosowaniu wzięło udział 90,1% uprawnionych. „Tak” na pierwsze pytanie odpowiedziało 68% głosujących, na drugie – 77,2%, a na trzecie 91,4%. W świat poszła wiadomość, że PPR i stronnictwa satelickie odniosły spektakularne zwycięstwo.
🟥 Przeciw fałszerstwom w referendum protestował prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego Stanisław Mikołajczyk, wówczas wicepremier i minister rolnictwa. Protesty złożyli też przedstawiciele Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Partie „Bloku Demokratycznego”, czyli Polska Partia Robotnicza, Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Demokratyczne i Stronnictwo Ludowe, wykorzystały to, nazywając Mikołajczyka „zdrajcą”, który pozwala mieszać się obcym mocarstwom w sprawy Polski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Jednym z postanowień konferencji w Jałcie z 1945 r. było przeprowadzenie w powojennej Polsce wolnych wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Do tego czasu władzę w kraju sprawować miał, uznany na arenie międzynarodowej, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
➡️ W celu odsunięcia terminu wyborów komuniści postanowili zorganizować specjalne głosowanie – zwane „referendum ludowym”.
🗞️ Czytaj więcej 🔻🔻🔻
przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/126367,Co-to-za-skrzynka… -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
Już jutro o godz. 17:30 w @PrzystanekH kolejne spotkanie z cyklu #tajemnicebezpieki!
🎙 Gościem będzie dr Witold Bagieński z Archiwum IPN. Rozmowę poprowadzi @PiotrW1966.
📺 Transmisja na kanale #ipntv: youtube.com/live/BiKGn4XeQwM
💡 Więcej informacji: tiny.pl/43jf9tqgj -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 czerwca 1993 roku otwarto Muzeum Katyńskie w Warszawie.
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/Tt5xucjs -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🎙️ Polecamy nowy odcinek #kulisyhistorii!
O jednej z najbardziej kontrowersyjnych par w historii Polski XX wieku – Helenie Wolińskiej i Włodzimierzu Brusie – opowiada @spalekrob. Rozmowę prowadzi @RafalDudkiewic1.
▶️ youtu.be/EaksH1TIuyw -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 38 lat temu, w nocy z 29 na 30 czerwca 1988 r., w Warszawie został brutalnie pobity Jan Strzelecki, uczestnik Powstania Warszawskiego, socjolog, działacz opozycji demokratycznej w PRL.
➡️ Był doradcą Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, w czasie stanu wojennego internowany. W 1987 r. współinicjator odrodzenia Polskiej Partii Socjalistycznej.
🏴 Zmarł 11 lipca 1988 r., w wyniku odniesionych obrażeń. Okoliczności napadu nigdy nie zostały wyjaśnione.
🎖 Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
🔎 Dowiedz się więcej➡️ polskiemiesiace.ipn.gov.pl/mie/form/r136208,Strzelecki-Ja… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Wybitny pianista 🎹, który rozsławił Polskę 🇵🇱 na świecie 🌎
Ignacy Jan Paderewski – działacz społeczny, mąż stanu, orędownik „sprawy polskiej” 🇵🇱 w czasie I wojny światowej.
➡ Przebywając w USA 🇺🇸,zorganizował ponad 300 spotkań połączonych z koncertami 🎶, na których zachęcał do udzielenia pomocy walczącym o wolność Polakom.
➡ Jako premier i minister spraw zagranicznych podpisał w imieniu odrodzonej Polski Traktat Wersalski.
🏴 Jeden z ojców naszej niepodległości zmarł 8⃣5⃣ lat temu w Nowym Jorku.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Zobacz wystawę przybliżającą działalność artystyczną, niepodległościową i polityczną Ignacego Paderewskiego ➡️ edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/138…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Przeczytaj więcej o jednym z ojców polskiej niepodległości: cutt.ly/Qes7CeFb
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, z udziałem @prezydentpl Karola Nawrockiego, odbyły się główne uroczystości upamiętniające 70. rocznicę Poznańskiego Czerwca 56'.
ℹ️ #ipn reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Kiedyś komuniści doprowadzili do powstania żelaznej kurtyny. Dzisiaj to my jesteśmy zobowiązani, żeby zbudować wielki mur odpowiedzialności, mur demokracji, mur infrastruktury naszego kawałka świata, mur odpowiedzialności za cywilizację europejską – powiedział podczas poznańskich uroczystości @prezydentpl Karol Nawrocki.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej o obchodach 70. rocznicy Poznańskiego Czerwca 56': cutt.ly/yt5pJR6N
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🎭 Wieczorem w Murowanej Goślinie uczestnicy obchodów obejrzeli widowisko „Orzeł i Krzyż – największe w Polsce nocne widowisko historyczne, będące opowieścią o losach Polski i Polaków – od legend i założenia państwa polskiego, przez triumfy husarii i potop szwedzki, aż po odzyskanie niepodległości i Solidarność.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Poznaniu trwają obchody upamiętniające wydarzenia Poznańskiego Czerwca 56'.
🇵🇱 W uroczystościach przy bramie głównej Zakładów Hipolita Cegielskiego uczestniczył zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Ten protest, jak się wydawało, zakończył się porażką. Ale przecież już 4 miesiące później władza musiała ustąpić, musiały nastąpić dogłębne reformy. Choć komuniści rządzili jeszcze przez dziesiątki lat, to już nie był ten komunizm w stalinowskim wydaniu, z którym mieliśmy do czynienia w latach 1948-1956. Poznański Czerwiec był także ważnym punktem odniesienia dla tych wszystkich, którzy protestowali w roku 1968, 1976, 1980-81, ale także w końcówce lat 80’ – powiedział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma zwrócił też uwagę na działania Instytutu w sprawie Poznańskiego Czerwca 56':
💬 – W śledztwie, które prowadzi Instytut Pamięci Narodowej mamy odznaczone 536 czynów przestępczych, których dopuściła się komunistyczna władza w czasie wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956. Wśród nich ponad 50 zabójstw, zbrodni na robotnikach, na młodych mieszkańcach Poznania. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ W Gdańsku trwają uroczystości poświęcone jednemu z najbardziej zasłużonych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego – Zdzisławowi Badosze „Żelaznemu”.
✝️ Zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski uczestniczył w Mszy Świętej w Kościele św. Brygidy.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝️ Na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku odbyła się ceremonia poświęcenia symbolicznego nagrobka ppor. Zdzisława Badochy.
🎗️ Symboliczny grób będzie oczekiwał na godny pochówek Bohatera, którego szczątki do dziś pozostają nieodnalezione.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dzisiaj odsłaniamy symboliczny nagrobek „Żelaznego”, żeby w końcu było miejsce, gdzie można złożyć kwiaty i zapalić znicz. Ale zapewniam – będziemy poszukiwać jego szczątków tak długo, aż je odnajdziemy. I kiedy to się stanie, powiemy, że Państwo Polskie spełniło swój obowiązek, którym jest odnalezienie swojego bohatera, oddanie go tym, którzy na niego czekają i zorganizowanie godnego pochówku – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Przeczytaj więcej o uroczystościach ku czci Zdzisława Badochy „Żelaznego”: cutt.ly/pt5y0oSf
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 czerwca 1919 roku, w Pałacu Wersalskim, państwa zwycięskiej koalicji podpisały Traktat Pokojowy z Niemcami - najważniejszy z układów kończących I wojnę światową, w której zginęło około 9 mln żołnierzy, a około 20 mln zostało rannych.
🇵🇱 W imieniu Polski pod traktatem podpisy złożyli Roman Dmowski i Ignacy Paderewski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 28 czerwca 1914 roku w Sarajewie od kul serbskiego zamachowca zginął austriacki następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand wraz z małżonką.
⚔️ Wydarzenie to stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu pierwszej wojny światowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Niezłomny i nieuchwytny
📅8⃣0⃣ lat temu z rąk komunistów zginął ppor. Zdzisław Badocha „Żelazny”, dowódca jednego ze szwadronów 5. Brygady Wileńskiej AK kierowanej przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”.
💪 Wsławił się rajdem z 19 maja 1946 roku, w czasie którego rozbił siedem posterunków milicji. Do każdego z nich podkomendni „Żelaznego” – ubrani w mundury tzw. ludowego wojska – wchodzili bez najmniejszego problemu. Rekwirowali broń, za którą zostawiali pokwitowanie, niszczyli dokumenty i portrety przywódców komunistycznej Polski.
‼ Badocha i jego ludzie wprawiali w prawdziwe osłupienie resort bezpieczeństwa rajdami pełnymi raptownych zwrotów, zasadzek i pościgów, podczas których przemierzali dziennie setki kilometrów.
🎖 Sukcesy te znalazły pełne uznanie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, który po wręczeniu Badosze bardzo osobistej nagrody – sygnetu 5 Brygady Wileńskiej – wystąpił z wnioskiem o nadanie bohaterowi Krzyża Virtuti Militari V klasy.
🏴 Podporucznik „Żelazny” poległ w walce, osaczony przez siły UB i MO. Jego zwłoki komuniści ukryli w nieznanym miejscu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej o „Żelaznym”: biogramy.ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/106265,Zdzisla…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Poznańska krew: najmłodsze ofiary Czerwca'56
💪🇵🇱 Spektakularny społeczny protest, który 7⃣0⃣ lat temu wybuchł w Poznaniu, nie miał precedensu w powojennych dziejach Polski. Na jego wyjątkowy obraz składały się skala, oddolny charakter, antysystemowa wymowa oraz jednoznaczna reakcja komunistycznych władz pociągająca za sobą liczne ofiary.
🟥 Podczas demonstracji zginęło co najmniej 58 osób. 60 proc. ofiar nie miało 30 lat, ok. 26 proc. zabitych to dzieci i młodzież do lat 18. Najmłodsza ofiara, harcerz i uczeń szkoły muzycznej Romek Strzałkowski, miała zaledwie 13 lat❗
🟥 Inni bardzo młodzi ludzie, którzy stracili wówczas życie, to Henryk Nowicki (15 lat), Henryk Błażejak (16 lat), Jerzy Jankowiak (16 lat), Leon Kluj (16 lat), Ireneusz Sikora (16 lat), Alfred Rau (16 lat)
🟥 Tak wielki udział młodych ludzi musiał być dla władz komunistycznych gorzką pigułką. Oczywiście zareagowały one po staremu, o czym świadczyły tytuły prasowe, jak „Krew i dolary” (Trybuna Ludu) czy „Macki szpiegowskie wywiadu amerykańskiego sięgają do Poznania” (Gazeta Poznańska). Szczytem bezczelności było zamazanie w nekrologu Romka Strzałkowskiego jego wieku na wniosek redaktora naczelnego „Głosu Wielkopolskiego”.
💪🇵🇱 W tym pamiętnym dniu młodzi ludzie pojawiali się wszędzie tam, gdzie działo się coś ważnego. Byli obecni przy zdobywaniu więzienia na ul. Młyńskiej, na Kochanowskiego przed Urzędem Bezpieczeństwa, uczestniczyli w opanowaniu gmachu Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zapłacili za to krwią.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Poznański Czerwiec ’56 widziany oczami dziecka➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/126238,Poznanski-Czerwie…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Poznaj sylwetki Poznaniaków, którzy oddali życie w Czerwcu '56➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/poznanski-czerwiec-56/83…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 🇺🇸 Agenci CIA w Poznaniu❓Co amerykański wywiad wiedział o wydarzeniach czerwca '56❓
📢 Poznański Czerwiec '56 to wydarzenie bez precedensu w pogrążonym w zimnej wojnie świecie. Nic dziwnego, że odbiło się szerokim echem w politycznych gabinetach po obu stronach żelaznej kurtyny.
📑 O ile trudno dziś oczekiwać na przełom w procesie odtajniania archiwaliów wytworzonych przez służby sowieckie, to w przypadku ich amerykańskich konkurentów jest odwrotnie. Za sprawą programu wynikającego z Freedom of Information Act amerykańska CIA sukcesywnie odtajnia, digitalizuje i publikuje w swojej cyfrowej czytelni wybrane dokumenty z czasów zimnej wojny.
📜 W archiwach CIA bez problemu można znaleźć informacje dotyczące Poznańskiego Czerwca '56. Jak się okazuje Amerykanie zadziwiająco trafnie oceniali m. in. źródła protestu, jego przebieg, jak i charakter („podtekst polityczny").
ℹ Wśród częściowo odtajnionych „czerwcowych” archiwaliów należałoby przede wszystkim wyróżnić sporządzany w trybie seryjnym „Bieżący Biuletyn Wywiadowczy" przygotowywany przez Biuro do Spraw Bieżących CIA. Miarą zainteresowania wydarzeniami w Polsce niech będzie fakt, że informacje o nich znalazły się na pierwszej stronie „Biuletynu" zarówno 29, jak i 30 czerwca 1956 roku.
🤫 Najciekawsze jest jednak to, że autorzy kilkukrotnie powoływali się na „raporty naocznych świadków", co kazałoby stawiać pytania o charakter obecności owych „świadków” w stolicy Wielkopolski i ich sposób przekazywania informacji amerykańskiemu wywiadowi.
🔎 Co dokładnie CIA wiedziało o Poznańskim Czerwcu '56 ❓ Przeczytaj więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/67269,Poznanski-Czerwiec… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 70 lat temu w Poznaniu doszło do protestów robotniczych znanych jako „Poznański Czerwiec”.
⚠️ Rano wybuchł strajk w Zakładach Przemysłu Metalowego H. Cegielski Poznań i przerodził się w spontaniczny masowy protest mieszkańców miasta przeciw reżimowi komunistycznemu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 O Poznańskim Czerwcu więcej dowiesz się z materiałów przygotowanych przez #ipn: cutt.ly/Ot5qJEnf
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 45 lat temu, w Poznaniu, w 25. rocznicę Poznańskiego Czerwca '56, uroczyście odsłonięto Pomnik Ofiar Czerwca 1956.
🎗️ Pomnik składa się z dwóch stalowych krzyży połączonych ze sobą oraz monumentu z głową orła. Na lewym krzyżu widnieje data: 1956.
📰 Dowiedz się więcej ➡️ -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Wszystko Co Najważniejsze
@Najwazniejsze
🔴🔴🔴 Karol POLEJOWSKI: O chleb i wolność @ipngovpl - Wszystko co Najważniejsze
#opowiadamypolskęświatu
Tekst w jęz: 🇵🇱🇬🇧🇫🇷🇪🇸🇺🇦🇷🇺 wszystkoconajwazniejsze.pl/karol-polejowski-o-chleb-i-wol… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 27 czerwca 2007 roku Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o zmianie nazwy byłego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau na swej Liście Światowego Dziedzictwa na: Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945) Auschwitz-Birkenau.
#niemieckieobozy -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W @PrzystanekH odbyło się spotkanie poświęcone działalności Wiesława Kęcika, jednego z najaktywniejszych działaczy opozycji antykomunistycznej.
ℹ️ Wziął w nim udział zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej o Jubilacie: cutt.ly/2t7G8XoK
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Bardzo dziękuję, jako wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, za wszystkie lata Pańskiej działalności w opozycji, za wielkie zaangażowanie na rzecz Polski. Za lata poświęceń i wyrzeczeń Pana i Pańskiej rodziny. Za to, że Pański dom stał się sztabem dla całej rolniczej Solidarności. Dzisiaj, przez tę skromną uroczystość, chcemy przypomnieć, że jest ktoś taki, jak Wiesław Kęcik – zwrócił się do Jubilata zastępca prezesa #ipn dr Mateusz Szpytma.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
➡ Kapitan Władysław Raginis 🇵🇱 w chwili agresji Niemiec na Polskę miał 31 lat, a rozpoczęta 1 września 1939 roku wojna była jego pierwszym konfliktem zbrojnym. Wcześniej ruchy wojsk widział tylko na poligonie.
➡ Heinz Guderian był wówczas 51-letnim, doświadczonym generałem. Walczył w I wojnie światowej, za co otrzymał Krzyż Żelazny. To on przyczynił się do budowy i rozwoju niemieckich wojsk pancernych i był autorem koncepcji Blitzkriegu – wojny błyskawicznej.
🔥 Ścieżki obu żołnierzy przecięły się pod Wizną. Pierwszy dowodził kilkuset żołnierzami i 6 działami. Drugi miał do dyspozycji m. in. 2 dywizje pancerne, 2 dywizje piechoty, wsparcie lotnicze i artyleryjskie.
‼️ Mimo takiej dysproporcji sił Polacy broniący fortyfikowanego odcinka Wizna nad Narwią przez trzy dni (8-10 września) wiązali walką wojska niemieckie spowalniając niemieckie plany okrążenia Warszawy od wschodu i dając wielu polskim oddziałom czas na wycofanie się ku Rumunii.
🏴 Kapitan Raginis oraz jego zastępca, por. Stanisław Brykalski (zginął 9 września), złożyli przysięgę, że żywi nie oddadzą bronionych pozycji. Niemcy zmuszeni byli zdobywać schron po schronie, stracili kilkanaście czołgów, zagrozili też, że będą zabijać jeńców, jeśli polska załoga się nie podda. Dopiero kiedy skończyła się amunicja, polski dowódca nakazał swoim podkomendnym poddać się (większość z nich była ranna), a sam popełnił samobójstwo, rozrywając się granatem.
🗓 Władysław Raginis urodził się 1⃣1⃣8⃣ lat temu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 5⃣9⃣ lat temu zmarł na emigracji w Londynie pułkownik Wojska Polskiego Jerzy Bajan, as polskiego lotnictwa myśliwskiego, jeden z najpopularniejszych pilotów w przedwojennej Polsce. Wraz z mechanikiem Gustawem Pokrzywką wygrali Challenge 1934.
🛩 Jako jeden z Lwowskich Orląt uczestniczył w obronie miasta, później walczył w wojnie z bolszewikami. Od 1922 roku w lotnictwie. Służył w eskadrze myśliwskiej. Jego wielką pasją była akrobacja lotnicza, odnosił w tej dziedzinie wielkie sukcesy. Był twórcą akrobacji zespołowej – słynna była Trójka Bajana, prezentująca figury na trzech samolotach myśliwskich PWS-A z połączonymi sznurami skrzydłami. Stratował z sukcesami w wielu zawodach lotniczych, tak bardzo popularnych w latach trzydziestych.
🛩 Przed wybuchem wojny był komendantem Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie. 2 września 1939 roku został ranny podczas nalotu na Dęblin. Udało mu się przedostać do Anglii. Mimo niesprawnej ręki, wykonał 28 lotów bojowych, jako oficer łącznikowy przy RAF pełnił też funkcję dowódcy polskiego lotnictwa myśliwskiego. Dwukrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych.
🛩 Po wojnie został w Anglii, utrzymywał się z renty, działał w stowarzyszeniach kombatanckich. Był jednym z twórców Listy Bajana – listy zestrzeleń polskich lotników podczas II wojny światowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
👨🎓👩🎓 W @PrzystanekH zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski wygłosił wykład dla słuchaczy Instytutu Trzeciego Wieku, poświęcony kluczowym etapom zmagań Polaków z systemem komunistycznym w latach 1945–1990.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Blisko 5⃣0⃣0⃣0⃣0⃣ wpisów w Bazie Ofiar Zbrodni Wołyńskiej❗
„musimy zatem wiedzieć
policzyć dokładnie
zawołać po imieniu
opatrzyć na drogę”
⚠ Żaden ewidencyjny zapis nie zastąpi godnego pochówku i tradycyjnego grobu, lecz nie wolno nam rezygnować z prób zebrania informacji o pomordowanych rodakach, którzy stracili życie tylko dlatego, że byli Polakami, a takich grobów do dziś nie mają.
➡️ Temu służy przygotowana przez #ipn i stale aktualizowana Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej. Znajduje się w niej już prawie 50 000 wpisów dotyczących osób, rodzin i miejsc zbrodni!
✅ Dane w bazie są weryfikowane na podstawie dostępnej literatury naukowej, akt śledczych oraz dokumentacji archiwalnej i fotograficznej, rozproszonej po archiwach, bibliotekach, muzeach i zbiorach prywatnych. Nieustannie docieramy do nowych, nieznanych badaczom relacji świadków.
✅ Baza nie ogranicza się jedynie do ofiar wśród ludności narodowości polskiej, gdyż ofiarami ukraińskich nacjonalistycznych ugrupowań OUN/UPA w ramach „oczyszczania Ukrainy z obcego elementu” byli też obywatele II Rzeczypospolitej narodowości żydowskiej, czeskiej, węgierskiej, niemieckiej, rosyjskiej oraz sami Ukraińcy, nierzadko sprzeciwiający się ludobójczej ideologii lub ostrzegający polskich sąsiadów przed nadciągającym się niebezpieczeństwem.
📲 Zapoznaj się z bazą: zbrodniawolynska.pl/zw1/form/247,Baza-Ofiar-zbrodni-wolyn…
❗ Projekt ma charakter interaktywny, każdy może za pomocą specjalnych formularzy przesłać swoje propozycje dodania nowych zapisów czy uwag do istniejących rekordów.
🎗 Razem twórzmy Bazę Ofiar Zbrodni Wołyńskiej! Wspólnie oddajmy hołd pomordowanym! -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥⬛ Stepan Bandera – symbol ukraińskiego radykalizmu
🟥 „Nasza idea, w naszym pojęciu jest tak wielka, że kiedy chodzi o jej realizację, to nie setki, ale miliony ofiar trzeba poświęcić, aby ją zrealizować” – mówił w 1936 r. przed sądem we Lwowie Stepan Bandera, jeden z przywódców ukraińskich nacjonalistów.
⬛ Te słowa były ponurą zapowiedzią ludobójstwa dokonanego przez jego zwolenników zaledwie siedem lat później. Na łamach ówczesnej prasy polskiej zwracano uwagę jak wielkim zagrożeniem jest Bandera i jego towarzysze, witający się na sali sądowej „hitlerowskim powitaniem”. Zdawano sobie sprawę co może spotkać Polaków na Kresach, jeśli ideologia Bandery będzie miała szansę realizacji.
🟥 Urodzony w 1909 r. Bandera dorastał w czasie prób budowy przez Ukraińców własnego państwa. Rozczarowanie skutkowało radykalizacją wielu przedstawicieli jego pokolenia. Już u schyłku lat dwudziestych Bandera odrzucił legalną działalność społeczną i zainspirowany ideami nacjonalizmu integralnego Doncowa zdecydował, że droga do budowy jednolitej narodowo Ukrainy prowadzi poprzez terror w szeregach Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO), która stała się częścią Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN).
⬛ Celem ataków nacjonalistów mieli być nie tylko przedstawiciele polskiej administracji, ale również Ukraińcy niechętni działalności terrorystycznej, szczególni ci, którzy dążyli do porozumienia między narodami. W swojej mrocznej retoryce Bandera głosił budowę państwa poprzez masowe zbrodnie. Siebie widział jako przywódcę całego narodu, który ma prawo do wydawania wyroków śmierci. „Nie to, że gotowiśmy oddać nasze życie, ale to że gotowiśmy oddać życie drugich jest miarą naszej idei” – deklarował. „Oddał życie” między innymi ukraińskich studentów i nauczycieli przeciwnych nacjonalizmowi.
🟥 Spełnieniem marzeń Bandery była agresja Niemiec na Polskę. Wypuszczony z więzienia mógł przystąpić do planu kolaboracji z III Rzeszą, którą mimo jej rasistowskiej wobec Słowian polityki, uważał za patrona przyszłego państwa ukraińskiego. Niemcy tolerowali działalność ukraińskich instytucji w Generalnym Gubernatorstwie. To sprawiło, że Bandera uwierzył, że Niemcy pragną odbudowy Ukrainy. 30 czerwca 1941 r. na jego polecenie proklamowano we Lwowie powstanie rządu Ukrainy. Każda odezwa wydana przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów kończyła się czołobitnym pozdrowieniem wobec dwóch „wodzów”: Bandery i Hitlera. Wkrótce Niemcy i ich ukraińscy kolaboranci dokonali pierwszych brutalnych pogromów na żydowskich mieszkańcach Lwowa.
⬛ Samowola Bandery rozwścieczyła Niemców, którzy uważali się za jedynych panów Ukrainy. Bandera został internowany w specjalnej części obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Do końca wojny wciąż jednak opowiadał się za kolaboracją z Rzeszą, uzasadniając w rozmowach z Niemcami, że ukraińscy nacjonaliści są „ukształtowani w duchu podobnym do idei narodowosocjalistycznej”.
🟥 Spełnieniem jego planów i marzeń o jednolitej narodowo Ukrainie było jedno z największych ludobójstw dokonanych w tej części Europy. Zbrodnia wołyńska dokonana na polecenie towarzyszy Bandery pochłonęła życie dziesiątek tysięcy Polaków oraz przedstawicieli innych narodowości, między innymi Ukraińców.
⬛ Udany zamach, wykonany przez agenta KGB, w 1959 r. zbudował wśród środowisk ukraińskich nacjonalistów legendę Bandery jako męczennika za sprawę niepodległej Ukrainy. Jego uwięzienie w Sachsenhausen służy budowaniu narracji o braku odpowiedzialności Bandery za rzeź dokonaną przez Ukraińską Powstańczą Armię.
🟥 Więcej o najgłośniejszym międzywojennym mordzie, zamachu na zwolennika dialogu polsko-ukraińskiego ministrze Bronisławie Pierackim oraz inspirowanym przez Banderę ludobójstwie na Kresach w kolejnych odcinkach cyklu.
#cieniehistorii #pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera
🟥⬛ Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/80170,Stepan-Bandera-prz… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 84 lata temu na Morzu Północnym zginął ppłk Stanisław Skarżyński, pilot 305 dywizjonu bombowego „Ziemi Wielkopolskiej”. Jego Vickers Wellington wracał z wielkiego nalotu na Bremę, kiedy został zestrzelony i zmuszony do przymusowego lądowania na wodzie.
#czywieszŻe w 1933 roku Skarżyński – jako pierwszy Polak – przeleciał samotnie nad południowym Atlantykiem (z Saint Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii), ustanawiając lotniczy rekord świata rodzimą konstrukcją RWD-5bis❓ W ponad 20 godzin przeleciał 3️⃣5️⃣8️⃣2️⃣ km.
🤔 Co ciekawe Skarżyński został pilotem właściwie przez przypadek. W 1918 roku wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1920 roku podczas bitwy pod Radzyminem został poważnie ranny w nogę. Przeszedł 18 operacji. Dopiero po dwóch latach zaczął chodzić o lasce. Marzył, by wrócić do wojska i doszedł do wniosku, że największe szanse ma w lotnictwie, bo tam najmniej... trzeba chodzić.
📰 Czytaj więcej o rekordowym locie Skarżyńskiego➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/106909,W-garniturze-prze…
📷 Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 26 czerwca 1959 roku w Kraśniku Fabrycznym doszło do, sprowokowanych przez władze komunistyczne, wydarzeń, w trakcie których mieszkańcy zaprotestowali przeciwko likwidacji lokalnego miejsca kultu religijnego w postaci prowizorycznej kapliczki przy krzyżu.
📖 Dowiedz się -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Krew spływała ulicami – zapomniane masowe zbrodnie NKWD
⚠ W przededniu agresji III Rzeszy na ZSRS, dokonanej 22 czerwca 1941 roku, w więzieniach na okupowanych przez Sowietów Kresach Wschodnich przebywało dziesiątki tysięcy obywateli polskich. Spotkał ich szczególnie dramatyczny los...
➡ Uciekający przed Niemcami Sowieci dopuścili się ostatniego aktu bestialstwa – masowych egzekucji przeprowadzanych w więzieniach bądź w trakcie marszów ewakuacyjnych. Szacowana liczba ofiar likwidacji więzień przez NKWD to 2️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ – 3️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ osób. Wśród zamordowanych byli przedstawiciele wszystkich grup narodowościowych zamieszkujących II RP: Polacy, Żydzi, Ukraińcy, Niemcy, Białorusini, Rosjanie i Czesi.
➡ Augustów, Lwów, Wilno, Stanisławów, Czortków, Tarnopol, Złoczów czy Sambor to tylko niektóre z miast, w których doszło do więziennych masakr. W samym tylko Lwowie Sowieci zamordowali ok. 3️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ osób.
💬 Tadeusz Rakoczyński, ocalały z więzienia „Brygidki” w Lwowie, wspominał: „Cele zamknięto, więźniom kazano ułożyć się na podłodze, nie pozwalając się podnosić, a następnie zaczęto wywoływać po trzech, czterech i rozstrzeliwać przy warkocie zapuszczonych silników samochodowych. (...) Spod jakichś drzwi spływał na korytarz strumyk krwi. Gdy drzwi otwarto, oczom ukazały się ułożone w stosy ciała pomordowanych więźniów. Krew płynęła spod bramy więziennej ulicą [Emila] Byka i spływała do ścieku podwórzowego po drugiej stronie ulicy, gdzie był skład żelaza”.
ℹ Mimo upływu dekad, bilans okupacji sowieckiej do dzisiaj nie jest znany historykom, w większości wypadków posługują się oni tylko danymi szacunkowymi.
‼️ Dwa lata okupacji sowieckiej zostawiły Kresy Wschodnie ogołocone, zubożałe i zniszczone.
📲 Infografiki do pobrania➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/infografiki-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚚 Wakacje z mobilną księgarnią – sprawdź czy będziemy w Twojej okolicy!
📖 Nasza mobilna księgarnia przemierza setki kilometrów, aby dotrzeć z ofertą wydawniczą w różne zakątki Polski.
📍 W wakacje spotkacie nas tutaj:
📅 26-27.06 👉KOSZALIN, „Historia Skrzydłami Malowana" konferencja koszalińska
📅 4-5. 07 👉PUSTYNIA BŁĘDOWSKA, Tobruk 1941
📅 23-26.07 👉SZCZECIN, Jarmark Jakubowy
📅 30.07-4.08 👉GDYNIA, Plener Literacki
📅 14-16.08 👉SZCZECIN, Żagle
📅 18-23.08 👉HEL, D-Day Hel
📅 28.08 👉GDAŃSK, 80 rocznica pamięci Inki i Zagończyka -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 @prezydentpl Karol Nawrocki uczestniczył w obchodach 50. rocznicy Czerwca ’76 w Radomiu.
ℹ️ #ipn reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Iskra, która zapaliła się w Radomiu przeszła przez Ursus, Płock, przez 24 z 49 ówczesnych województw Polski, bynajmniej nie ludowej. Tak się nazywała, ale taka nie była i tu w Radomiu to udowodniono – powiedział podczas obchodów @prezydentpl Karol Nawrocki.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Na zakończenie uroczystości uczestnicy złożyli kwiaty pod kamieniem węgielnym pod pomnik Radomskiego Czerwca '76.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Reżim w Moskwie podtrzymuje ustalenia paktu Ribbentrop-Mołotow
„Ofiarami ukraińskich nacjonalistów z UPA w czasie rzezi wołyńskiej w latach 1943-1944 byli głównie Polacy. Ale od 1 listopada 1939 r. byli oni obywatelami sowieckimi. Po klęsce Polski w wyniku agresji nazistowskich Niemiec we wrześniu 1939 r. Zachodnia Ukraina stała się częścią ZSRS, wraz z jego ponownym zjednoczeniem z Ukraińską SRS” – stwierdziła ambasada Federacji Rosyjskiej w Polsce we wpisie w portalu Telegram.
➡️ Tym samym współczesna Rosja w pełni akceptuje postanowienia paktu Ribbentrop-Mołotow zawartego przez Związek Sowiecki i Niemcy 23 sierpnia 1939 r. Ten akt współpracy dwóch zbrodniczych totalitaryzmów oznaczał podział Europy Środkowej i Wschodniej na dwie strefy wpływów. Wschodnie ziemie Rzeczypospolitej przypadły Związkowi Sowieckiemu, który po agresji z 17 września ustanowił tam własny „porządek”. Po zainscenizowanym, propagandowym głosowaniu do Zgromadzeń Ludowych Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi, te marionetkowe twory „zwróciły się” do władz na Kremlu o wcielenie tych ziem do ZSRS. 1 listopada 1939 r. tzw. zachodnia Ukraina została formalnie „zjednoczona” z Ukraińską Socjalistyczną Republiką Sowiecką, a obywatelom II RP przemocą i niezgodnie z prawem międzynarodowym nadano obywatelstwo sowieckie.
➡️ W konsekwencji tego bezprawnego aktu, po 1944 r. w miejscowościach, w których doszło do zbrodni UPA na Polakach, władze sowieckie wznosiły propagandowe monumenty z napisami pomijającymi narodowość pomordowanych. „Tu pochowanych jest 170 mieszkańców wsi Niemilja rozstrzelanych przez burżuazyjnych nacjonalistów ukraińskich w 1943 roku. Wieczna pamięć” – głosiła inskrypcja na obelisku odsłoniętym w 1964 r. w miejscu zbrodni na Polakach.
➡️ Podpisanie paktu, do którego odwołuje się ambasada Rosji, Stalin uczcił wzniesieniem toastu za „wznowienie tradycyjnej przyjaźni niemiecko-rosyjskiej”.
Przyjaźń dwóch totalitaryzmów przetrwała niecałe dwa lata, ale sowiecka interpretacja paktu Hitler-Stalin jest żywa także dzisiaj.
🔎 Więcej:
www.youtube.com/watch?v=cOlNIUCc20A -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ „Historia żyje dzięki ludziom – także dzięki Tobie”
📜 Bez osobistych historii obraz przeszłości zawsze będzie niepełny. To właśnie relacje rodzinne, prywatne dokumenty i wspomnienia pozwalają zobaczyć historię taką, jaka była naprawdę – z perspektywy ludzi, którzy ją przeżyli.
🗄 Projekt Archiwum Pełne Pamięci powstał po to, by te historie wydobyć i zachować. Możesz przekazać swoje materiały lub nawet tylko udostępnić je do digitalizacji – tak, aby pozostały bezpieczne, a jednocześnie dostępne dla innych.
👨👩👧👧 To nie jest oddanie pamiątek – to nadanie im nowego życia. Dzięki Tobie mogą trafić do naukowców, dziennikarzy i młodych ludzi, którzy będą budować swoją tożsamość na podstawie prawdziwych historii.
🇵🇱 Twoja decyzja ma znaczenie – dla pamięci, dla przyszłości, dla Polski.
Ocal historię!
❗ Więcej informacji o projekcie, zasadach przekazywania materiałów oraz możliwościach współpracy znajdziesz na stronie➡ archiwumpamieci.pl
Sprawdź, jak w prosty sposób możesz włączyć się w budowanie wspólnej pamięci.
#archiwumpełnePamięci #aipn #app #pamięć #wwii #iiwojnaświatowa #ochronapamięci #pamięćnienasprzedaż #pamięćniejesttowarem #stopaukcjom -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 W Nowym Lubielu pożegnaliśmy Józefa Matusika ps. Ponury, odnalezionego w wyniku prac poszukiwawczych @PoszukiwaniaIPN w kwietniu 2017 roku na terenie kwatery 45N Cmentarza Bródzieńskiego w Warszawie. Podczas uroczystości pogrzebowych #ipn reprezentował dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek.
ℹ️ Józef Matusik ps. „Ponury” urodził się 15 lutego 1925 r. w Wólce Lubielskiej w powiecie wyszkowskim. Od czerwca 1945 r. należał do lokalnych struktur NSZ, będąc członkiem oddziału dowodzonego przez Jana Malinowskiego ps. „Bug”. Został aresztowany w sierpniu 1945 r. przez funkcjonariuszy PUBP w Pułtusku. Wyrokiem z 5 stycznia 1946 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie skazał go na karę śmierci, którą wykonano przez rozstrzelanie 29 stycznia 1946 r. w Więzieniu Karno –Śledczym Warszawa III („Toledo”).
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej o uroczystości
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244438,Uroczystosci-pogrzebowe-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Siedzibę #ipn w Warszawie odwiedziła delegacja z Mołdawii, składająca się z członków mołdawskiego Centrum Komunikacji Strategicznej i Zwalczania Dezinformacji (StratCom Center), Ministerstwa Edukacji oraz Ministerstwa Kultury. Gości powitał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
➡️ Podczas spotkania mołdawska delegacja poznała działanie Instytutu, główne projekty i aktywności poszczególnych biur.
ℹ️ Wizyta członków delegacji z Mołdawii wpisuje się w ramy projektu utworzenia instytucji pamięci w Mołdawii na wzór polskiego IPN. Instytut zaoferował współpracę ze swojej strony, zapewniając organizację spotkań i warsztatów tematycznych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Drugiego dnia wizyty mołdawska delegacja odwiedziła Archiwum IPN. Goście mieli okazję posłuchać m. in. o kształtowaniu zasobu archiwalnego IPN i zabezpieczaniu zasobu dokumentacyjnego, magazynie akt wojskowych, systemie Cyfrowego Archiwum, konserwacji, digitalizacji i udostępnianiu dokumentów.
-
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Telewizja Republika 🇵🇱 #włączprawdę
@RepublikaTV
#pierwszarozmowadnia | Szokujące teorie ukraińskich historyków o Wołyniu! | Karol Polejowski
#tvrepublika #włączPrawdęThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Telewizja Republika 🇵🇱 #włączprawdę
@RepublikaTV
#pierwszarozmowadnia | Szokujący film ukraiński o Polakach! Dlaczego milczano? | Karol Polejowski #tvrepublika #włączPrawdę
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✝🇵🇱 „Radomski Popiełuszko” – ksiądz Roman Kotlarz
✝ Ksiądz Roman Kotlarz dał się poznać jako znakomity kaznodzieja, gorliwy duszpasterz młodzieży, kapłan o sercu otwartym dla wszystkich. Był niezwykle lubiany przez wiernych. Taka postawa przysparzała mu jednak wrogów w kręgu władzy komunistycznej.
🇵🇱 25 czerwca 1976 r., w dniu robotniczego protestu, ksiądz Kotlarz przebywał w Radomiu. Zbieg okoliczności spowodował, że napotkał maszerujących robotników w okolicach kościoła Świętej Trójcy. Ksiądz pobłogosławił ich i wspólnie z nimi przeszedł kilkaset metrów. Po powrocie na plebanię dowiedział się o „ścieżkach zdrowia” i w kilku kazaniach wystąpił w obronie osób represjonowanych.
🎥 Kazania te zarejestrowała Służba Bezpieczeństwa. 12 lipca 1976 r. ksiądz został wezwany na „rozmowę ostrzegawczą” ze specjalnie przybyłym z Warszawy funkcjonariuszem Departamentu Postępowania Karnego Prokuratury Generalnej PRL Zbigniewem Młynarczykiem, który stwierdził, że kazania wygłoszone w Pelagowie „są prymitywnym żerowaniem na uczuciach religijnych i stanowią poważne przestępstwo zagrożone surową karą pozbawienia wolności”.
🟥 Równocześnie rozpoczęło się „mniej oficjalne” nękanie księdza: bicie przez „nieznanych sprawców”, którymi byli najpewniej nieumundurowani funkcjonariusze MO i SB. Jedno z tych pobić tak opisała w relacji złożonej w prokuraturze Krystyna Stancel, gospodyni księdza:
💬 „Zapukał ktoś. Ja pytam: »Kto jest? Koledzy księdza«, słysząc to, otworzyłam drzwi i wówczas spostrzegłam, że w korytarzu stało trzech nieznanych mi mężczyzn. Jeden z nich zapytał: »gdzie jest Roman?«. Nic nie odpowiadając, wyszłam na korytarz i otworzyłam drzwi do pokoju, w którym siedział ksiądz Kotlarz. Dwóch mężczyzn weszło do tego pokoju. Widząc ich, ksiądz podniósł się z krzesła i wtedy jeden z tych mężczyzn pchnął go w okolice piersi. W tym czasie trzeci mężczyzna stanął w drzwiach i zasłonił mi widoczność. Słyszałam tylko, stojąc obok drzwi, upadek czegoś na podłogę. Kiedy spojrzałam przez szczelinę między mężczyzną a futryną drzwi, zobaczyłam, że ksiądz Kotlarz leżał na wznak na podłodze obok biurka. Zaczęłam krzyczeć, pytając, czy to jest napad, ale stojący w drzwiach mężczyzna wyciągnął z marynarki jakiś przedmiot i uderzył mnie w okolice lewego ramienia. Zaczęłam płakać, a ksiądz leżąc na podłodze odezwał się do mnie: »uciekaj do domu, do dzieci« Wybiegłam na ganek, a następnie na drogę”.
🟥 15 sierpnia 1976 r. ks. Kotlarz odprawił swoją ostatnią Mszę świętą. W jej trakcie osunął się na ziemię i ze słowami „Matko ratuj!” – stracił przytomność. Nazajutrz został zabrany do szpitala w podradomskim Potkanowie. Tam dwa dni później zmarł. Według lekarzy przyczyną zgonu było „obustronne krwotoczne zapalenie płuc”, ale co charakterystyczne – sekcja zwłok, w oparciu o którą wydano tę opinię, nie wykazała na ciele księdza żadnych obrażeń – nawet siniaków i krwiaków.
🟥✝ O tym, że ksiądz Kotlarz padł ofiarą mordu politycznego, byli przekonani działacze Komitetu Obrony Robotników, którzy umieścili go na liście ofiar wydarzeń Czerwca 1976 r. Śledztwo wszczęte w tej sprawie przez Prokuraturę Wojewódzką w Radomiu w 1990 r. zakończyło się umorzeniem. Prokuratura ustaliła wprawdzie, że ksiądz padł przynajmniej dwukrotnie ofiarą brutalnych pobić ze strony funkcjonariuszy Wydziału IV SB KW MO w Radomiu, równocześnie jednak nie znalazła dowodów, by te pobicia pozostawały w związku z jego zgonem. Prokuraturze nie udało się również ustalić nazwisk sprawców pobić księdza.
🇵🇱✝ Poznaj tę niezwykłą postać➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnie-komunistyczne/7… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📺 24 czerwca 1976 r. w transmitowanym przez radio i telewizję przemówieniu sejmowym premier Piotr Jaroszewicz zapowiada podwyższenie cen żywności. Mięso i wędliny mają zdrożeć o 69 procent, cukier o 100 proc., inne produkty od kilku do kilkudziesięciu procent 🍗📈
💥 Nazajutrz przez Polskę przetacza się pierwsza od sześciu lat fala masowych strajków i demonstracji. Pod ich wrażeniem zwołane ok. godz. 18.15 Biuro Polityczne KC na nieprotokołowanym posiedzenie podejmuje decyzję o „zawieszeniu” podwyżek cen, czyli w praktyce o ich wycofaniu.
❤🔥 Serce czerwcowego buntu bije w Radomiu. O godzinie 6.30 Wydział P-VI Zakładów Metalowych im. Gen. Waltera nie podejmuje pracy. W kolejnych godzinach strajk podejmują pracownicy innych wydziałów przedsiębiorstwa. Dyrekcji przedstawiają tylko jeden postulat: wycofania podwyżek cen.
🇵🇱 Liczący około 1000 osób tłum robotników „Waltera” odpycha kierownika straży przemysłowej i wychodzi na Ulicę 1905 roku – główną arterię przemysłową miasta. Tam po kilkudziesięciu minutach formułują pochód, który kieruje się pod siedzibę innych radomskich przedsiębiorstw i dalej – przez centrum miasta – w stronę siedziby Komitetu Wojewódzkiego PZPR.
🏭 Przemarszu nie zakłócają żadne incydenty i akty wandalizmu. Strajki stopniowo ogarniają niemal wszystkie najważniejsze zakłady radomskie, w tym Radomską Wytwórnię Telefonów, Zakłady Mięsne, Radomskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „Radoskór” i Zakłady Sprzętu Grzejnego.
🕰🚔 O godzinie 10.00 pierwsi manifestanci docierają pod budynek KW PZPR, a piętnaście minut później rozkaz wyruszenia w kierunku Radomia otrzymują jednostki ZOMO z Warszawy, Lublina, Łodzi i Kielc. Do zebranych pod gmachem KW PZPR usiłuje przemawiać sekretarz Jerzy Adamczyk. Jego słowa giną wśród okrzyków i gwizdów. Chwilę potem Adamczyk zostaje uprowadzony przez demonstrantów. Na bezpośredni rozkaz płk. Mariana Mozgawy, komendanta wojewódzkiego MO w Radomiu, sekretarz zostaje odbity przez specjalną grupę funkcjonariuszy milicji.
☎ Jerzy Prokopiak, I sekretarz KW PZPR w Radomiu, decyduje się na rozmowę z demonstrantami. Pod presją otaczających go robotników obiecuje, że nawiąże kontakt z Komitetem Centralnym PZPR i udzieli odpowiedzi, czy podwyżki zostaną cofnięte. Chwilę później sekretarz prowadzi telefoniczną rozmowę z członkiem Biura Politycznego KC, Janem Szydlakiem. Pod gmach KW docierają kolejne grupy zdesperowanych pracowników. Jest ich w sumie 10-15 tysięcy❗
🚁🚁🚁 Po godzinie 13.00 na lotnisku na Sadkowie w Radomiu lądują 3 kompanie Wyższej Szkoły Oficerskiej MO w Szczytnie w sile 13 oficerów i 190 podchorążych. Pół godziny później do Radomia przybywają pierwsze oddziały ZOMO. Grupa operacyjna „Jolka” z Komendy Wojewódzkiej MO w Radomiu wyprowadza po kryjomu z Komitetu J. Prokopiaka i grupę innych pracowników KW PZPR.
🥩📺 Po godzinie 14.00 duża grupa demonstrantów wdziera się do Komitetu. Chcąc pokazać, w jakich luksusach żyją członkowie partii, demonstranci wyrzucają na zewnątrz biurka, krzesła, sprzęt RTV, dywany, ale też… szynki i inne konserwy. Wewnątrz gmachu niszczone są książki Marksa i Lenina. Napięcie potęguje informacja, że J. Prokopiak „zniknął” z gmachu Komitetu.
🔥🚗 Manifestanci podpalają budynek oraz samochody służbowe znajdujące się na zapleczu Komitetu. Na miejsce udaje się natychmiast kilka jednostek straży pożarnej, które jednak demonstranci zatrzymują na jednym ze skrzyżowań 🚒🛑
🚓🚓 Po godzinie 15.00 w rejon KW PZPR dociera pierwszy zwarty oddział milicji – ZOMO z Warszawy. Liczący co najmniej trzy tysiące tłum zostaje zaatakowany przy użyciu gazów łzawiących i armatek wodnych. Jest to początek bardzo gwałtownych walk ulicznych, które stopniowo ogarniają całe centrum miasta.
🟥 W tym samym czasie dochodzi do tragedii. Podczas budowy barykady w pobliżu gmachu KW pod koła przyczepy od ciągnika dostaje się dwóch demonstrantów –Jan Łabęcki i Tadeusz Ząbecki. Mężczyźni ponoszą śmierć na miejscu. Robotnicy umieszczają zmarłych na wózku akumulatorowym i wiozą przez miasto do stacji pogotowia ratunkowego.
🔥💥 Późnym popołudniem następuje kulminacja walk w mieście. Na ulicach demonstruje ok. 20-25 tys. osób. Atakowany jest gmach Komendy Wojewódzkiej MO i Urzędu Wojewódzkiego. Do Radomia przyjeżdża zastępca komendanta głównego MO gen. Stanisław Zaczkowski, który praktycznie przejmuje dowodzenie oddziałami MO. Na komendę trafiają pierwsi zatrzymani i są traktowani wyjątkowo brutalnie. Niemal wszyscy przechodzą „ścieżki zdrowia”
🇵🇱 Na pomoc represjonowanym ruszyło wiele osób ze środowisk opozycyjnych i niezależnych. We wrześniu 1976 r. powstał Komitet Obrony Robotników – pierwsza, działająca jawnie w kraju komunistycznym organizacja opozycyjna, która walczyła o wypuszczenie na wolność wszystkich skazanych.
💥 Dowiedz się więcej o Czerwcu '76, sięgnij po materiały przygotowane przez IPN➡ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/243965,50-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎵 „Czerwiec 1976” – pamięć o buncie, który zmienił Polskę
„W kalendarzu zwykły czwartek...” – od tych słów rozpoczyna się opowieść o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w historii Radomia i Polski. Utwór „Czerwiec 1976” przypomina o robotniczym proteście z 25 czerwca 1976 roku, kiedy tysiące pracowników radomskich zakładów pracy wyszło na ulice, sprzeciwiając się drastycznym podwyżkom cen żywności ogłoszonym przez komunistyczne władze.
➡️ To nie był bunt przeciwko państwu. To był protest ludzi, którzy domagali się godnego życia, szacunku dla swojej pracy i prawa do wyrażenia sprzeciwu. Robotnicy Zakładów Metalowych im. gen. Waltera, Zakładów Obuwia „Radoskór” i wielu innych przedsiębiorstw przerwali pracę i ruszyli pod siedzibę władz partyjnych. W mieście narastało napięcie. Demonstracje, starcia z milicją i płonący gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR stały się symbolem tamtego dnia.
➡️ Jednak po protestach przyszły represje. Setki osób zatrzymano, bito podczas przesłuchań, zwalniano z pracy i stawiano przed sądami. Szczególnym symbolem komunistycznego terroru stały się tzw. „ścieżki zdrowia” – brutalne szykany stosowane wobec zatrzymanych robotników. Władze próbowały zastraszyć społeczeństwo i wymazać pamięć o wydarzeniach Czerwca ’76.
Nie udało się.
➡️ To właśnie solidarność okazana represjonowanym robotnikom doprowadziła do powstania środowisk opozycyjnych, w tym Komitetu Obrony Robotników (KOR). Ziarno zasiane w Radomiu, Ursusie i Płocku zaczęło kiełkować. Cztery lata później narodziła się Solidarność – największy niezależny ruch społeczny w historii powojennej Polski. Dlatego mówi się dziś, że z buntu robotników Czerwca 1976 roku zrodziła się Solidarność.
➡️ W roku 2026, w 50. rocznicę Radomskiego Czerwca, oddajemy hołd wszystkim uczestnikom protestów – tym, którzy wyszli na ulice, tym, którzy ponieśli konsekwencje swojej odwagi, oraz tym, którzy nie pozwolili, by prawda o tamtych wydarzeniach została zapomniana.
➡️ Utwór „Czerwiec 1976” jest muzycznym świadectwem tej historii. To opowieść o odwadze zwykłych ludzi, o cenie wolności i o pamięci, która trwa mimo upływu lat. Dziś, pół wieku później, słowa tej pieśni przypominają, że wolność nie jest dana raz na zawsze – została wywalczona przez tych, którzy mieli odwagę powiedzieć „nie”.
Chwała bohaterom Radomskiego Czerwca 1976. Pamiętamy.
#radomskiczerwiec1976 #czerwiec76 #50rocznica #radom #zbuntuzrodziłaSięSolidarność #solidarność #wolność #historiapolski #pamięć #robotnicy #kor #ipn #nigdyniezapomnimy #polskahistoria #czerwiec1976 #radompamięta #drogadowolności #bohaterowiecodzienności #tobyłRadom #pamiętamy1976This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
📢 Wystawa „Poznański Czerwiec 1956”
24 – 29 czerwca 2026 r.
🕙 Poniedziałek – sobota | godz. 10.00 – 18.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Lecha Kaczyńskiego
ul. Marszałkowska 107, Warszawa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 80 lat temu we wsi Piotrówek na Mazowszu, w trakcie obławy prowadzonej m. in. przez oddziały KBW i UB, zginął legendarny dowódca oddziałów partyzanckich Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” na Lubelszczyźnie – mjr Marian Bernaciak ps. Orlik.
🟥 Dwukrotnie ranny podczas próby przebicia się z okrążenia, popełnił samobójstwo.
🇵🇱 W pamięci swych żołnierzy pozostał wzorem oficera i dowódcy. Zrównoważony, rozsądny i opanowany, nie szafował ludzkim życiem, cieszył się ogromnym autorytetem i szacunkiem. Wymagał wiele, nie tylko od swych podkomendnych, ale i od siebie. Miał na koncie liczne sukcesy, z których do najbardziej znaczących należy bitwa w Lesie Stockim.
🔎 Poznaj tę niezwykłą postać: podziemiezbrojne.ipn.gov.pl/zol/biogramy/90762,Mjr-Marian…
📷 Zbiory Krystyny Bernaciak -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Dmytro Doncow – ideologiczny architekt zbrodni
❗ „Zbrodnie, których wymaga dobro sprawy” – od ideologii do ludobójstwa
⬛ Dwudziestolecie międzywojenne nazywane jest czasem triumfu nacjonalizmów, których szczytowym przejawem był niemiecki narodowy socjalizm. Niektóre z doktryn nacjonalistycznych, jak doktryna ukraińska, były reakcją na klęskę prób odzyskania niepodległości po I wojnie światowej. Porażka często skutkowała radykalizacją, przekonaniem, że dla budowy własnego państwa należy odrzucić wszelki ograniczenia moralne. „Żadne zasady nie mogą zabronić, aby słabszy uległ przemocy silniejszego [...] dlatego tylko filistrzy mogą odrzucać i moralnie potępiać wojnę, zabójstwa, przemoc” – pisał w 1926 r. Dmytro Doncow, jeden z twórców ideologii nacjonalizmu ukraińskiego.
🟥 Opublikowany w 1926 r. przez Doncowa „Nacjonalizm”, wzorując się na pokrewnych ideologiach tej epoki, łączył pojęcie narodu i rasy. Doncow sprowadzał religię i cerkiew do roli służebnej wobec absolutu jakim jest naród. Doncow tłumaczył na ukraiński fragmenty „Mein Kampf”, tj. programu politycznego lidera niemieckich narodowych socjalistów Adolfa Hitlera W drugiej połowie lat dwudziestych ta nowa odmiana nacjonalizmu trafiała w nastroje ukraińskiej młodzieży, głównie na Kresach II Rzeczypospolitej. „Jak wielu małych Mussolinich i Hitlerów pojawiło się pod wpływem pism Doncowa!” – pisał Wołodymyr Lewynśkij, wrogi nacjonalistom działacz socjaldemokratyczny.
⬛ Manifesty ideowe ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego docierały do młodych nie tylko w formie pism Doncowa, ale także poprzez nielegalne czasopisma, inspirowane jego ideami. „Kiedy nadejdzie ten nowy, wielki dzień, będziemy bez litości. Nie będzie żadnego zawieszenia broni, nie powtórzy się ani perejasławska, ani hadziacka umowa [...] Tylko w morzu krwi, tylko bezwzględnością, tylko w jednym żelaznym szeregu i z jednym wodzem wywalczymy sobie prawa człowieka” – pisano na łamach czasopisma Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów „Rozbudowa naciji” w 1930 r.
🟥 Wielką popularnością cieszyła się opublikowana w 1929 r. broszura „Dziesięcioro przykazań ukraińskiego nacjonalisty” młodego działacza nacjonalistycznego Stepana Łenkawskiego. Inspirując się ideami Doncowa nawoływał, do popełniania „najniebezpieczniejszej zbrodni, jeśli będzie wymagać tego dobro sprawy”. Budowa niepodległej Ukrainy miała być realizowana „nawet na drodze zniewolenia cudzoziemców”.
⬛ Doncow i jego naśladowcy zbudowali zbrodniczą ideologię. Dokonywane przez jej wyznawców mordy na Polakach, Żydach i przedstawicielach innych narodowości były konsekwencją budowanej przez lata nienawiści wobec innych narodów i odrzuceniu norm moralnych. W całej pełni ideologiczne założenia zbrodniczego nacjonalizmu ukraińskiego zrealizowano w pierwszej połowie lat 40-tych XX w. kiedy to na okupowanych przez Niemców Wołyniu i w województwach południowo-wschodnich II RP, Ukraińcy dokonali ludobójstwa na Polakach.
🟥 Dmytro Doncow stworzył ideologię. Stepan Bandera uczynił ją polityczną i militarną siłą. O człowieku, który stał się symbolem ukraińskiego nacjonalizmu, opowiemy w kolejnym odcinku cyklu „Ukraiński nacjonalizm: między ideologią a zbrodnią”.
🟥⬛ Więcej o ideologii ukraińskiego nacjonalizmu w materiałach edukacyjnych IPN➡ edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/infografiki-…
#pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera #upa #oun -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 24 czerwca 1980 roku, podczas kabaretonu w Opolu, został wykonany słynny program „S tyłu sklepu” Kabaretu Tey.
➡️ Przeszedł do historii m. in. ze względu na polityczne aluzje i drwiny z absurdów epoki gierkowskiej.
📰 Dowiedz się więcej o Zenonie Laskowiku, współautorze „S -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
IPN Kraków
@ipn_krakow
80 lat temu, w nocy z 24 na 25 czerwca 1946 r., w Myślenicach zginęli Stanisław Błachut „Brzoza”, Jan Matyasik i Józef Traczyk „Tarzan”, trzej żołnierze oddziału partyzanckiego „Błyskawica”, dowodzonego przez por. Józefa Dudę „Dara”.
🔎 Szerzej: krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/przysta… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚖️🟥 Stworzył pojęcie „ludobójstwa” ❗
⚠️ W Polsce Rafał Lemkin nie jest postacią powszechnie kojarzoną, choć to on sformułował pojęcie „ludobójstwa” – znane każdemu. Wybitny polski prawnik współtworzył międzynarodowe prawo humanitarne, za co był kilkukrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla.
➡ Lemkin urodził się w 1900 roku we wsi Bezwodne. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, po czym przeprowadził się do Warszawy, gdzie znalazł zatrudnienie jako sekretarz w Sądzie Apelacyjnym i z czasem awansował na podprokuratora. Od początku lat 30. wygłaszał referaty na Międzynarodowych Konferencjach dla Unifikacji Prawa Karnego, postulując wprowadzenie dwóch nowych kategorii zbrodni międzynarodowych: wandalizmu (niszczenia dóbr kultury) i barbarzyństwa (niszczenia grup społecznych i narodowych). Propozycja Lemkina wskazywała na pionierskie horyzonty jego myślenia.
➡ We wrześniu 1939 roku powszechnie szanowany prawnik przedostał się do Szwecji. Przez około rok wykładał prawo na Uniwersytecie w Sztokholmie, po czym wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Tam jego kariera nabrała tempa – jako „special lecturer” wykładał prawo porównawcze i rzymskie w The Duke University Law School w Durham, następnie nawiązał współpracę z władzami federalnymi. Został m. in. doradcą w Bureau of Economic Warfare, następnie głównym doradcą w Foreign Economic Administration, wreszcie – doradcą politycznym Departamentu Wojny.
➡ Równocześnie pracował nad publikacją „Axis Rule in Occupied Europe. Laws of Occupation, Analysis of Goverment, Proposals for Redress”, w której ogłosił około 330 różnorodnych aktów prawa (czy też bezprawia), wydanych w krajach okupowanych przez Niemców bądź z nimi sprzymierzonych. Co istotne, w opublikowanym w 1944 „Axis Rule…” Lemkin wprowadził termin „ludobójstwa” („genocide”) i szczegółowo go objaśnił.
➡ Po wojnie polski prawnik został mianowany doradcą sędziego Sądu Najwyższego USA, R. H. Jacksona, głównego oskarżyciela amerykańskiego w procesie norymberskim. Akt oskarżenia zarzucał 24 podsądnym, iż „popełnili umyślne i systematyczne ludobójstwo, tj. eksterminację rasowych i narodowych grup ludności cywilnej okupowanych terytoriów […]”.
➡ Pojęciem „ludobójstwa” posłużyli się też oskarżyciele brytyjski i francuski w swoich mowach końcowych. Kolejny przełom nastąpił w 1948 roku, gdy Zgromadzenie Ogólne ONZ jednomyślnie przyjęło konwencję ws. zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Sam Lemkin określił – nie bez wzruszenia – konwencję jako „epitafium na grobie swojej matki, która zginęła w Polsce z rąk niemieckich”.
➡ W latach 50. Lemkin był niezwykle wysoko ceniony. Wykładał prawo międzynarodowe w Yale University, był też wielokrotnie przedstawiany do Pokojowej Nagrody Nobla, niestety mu jej nie przyznano. Otrzymał za to Krzyż Zasługi RFN, co stanowiło dla niego gorzką satysfakcję moralną, zważywszy, że – jak podkreślano – stracił w Holokauście ponad 40 członków rodziny (Lemkinowie byli Żydami). Rafał Lemkin zmarł niespodziewanie na zawał serca w 1959 roku, został pochowany w nowojorskiej dzielnicy Queens.
🗓 Dziś mija 126. rocznica urodzin Lemkina.
📷 Rafal Lemkin, fot. CC, Center for Jewish History, NYC
🔎 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/210729,Spotkanie-otwarte-Rafal-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Zbliża się 50. rocznica protestów, których sercem był Radom. Czerwiec '76 zapisał się w dziejach jako odważne wystąpienie tysięcy robotników.
📢 W Teatrze Powszechnym im. Jana Kochanowskiego w Radomiu spotkali się bohaterowie tamtych wydarzeń odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności.
🇵🇱 W uroczystości wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Podczas uroczystości zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski w imieniu @prezydentpl wręczył byłym działaczom opozycji antykomunistycznej Krzyże Wolności i Solidarności.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 W historii powojennych zmagań o wolność, godność i chleb szczególnie miejsce zajmuje bunt robotników w czerwcu 1976 roku. Władze partyjno-państwowe, z właściwą sobie niewrażliwością i butą, zapowiedziały wtedy olbrzymie podwyżki urzędowych cen żywności. W odpowiedzi do strajków i innych akcji protestacyjnych przystąpiło blisko 80 tysięcy osób w ponad 90-ciu zakładach pracy na terenie 24 województw. Demonstrowano w wielu ośrodkach przemysłowych, ale największy rozgłos zyskały wystąpienia pracownicze w Radomiu, Płocku i w podwarszawskim Ursusie – napisał w liście skierowanym do uczestników uroczystości Prezydent RP @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Są z nami dzisiaj młodzi ludzie, którzy w tej wolnej Polsce, którą wam zawdzięczają, już się urodzili. Dla Was wolna Polska jest czymś naturalnym, oczywistym. Budzicie się w wolnej Polsce. Uczycie się w niej i z Polską wiążecie swoje plany i marzenia. Bo tylko w wolnej Polsce te marzenia, plany i ambicje możecie realizować. Ale nie byłoby to możliwe, gdyby nie ci, którzy tu w Radomiu, 50 lat temu, zerwali się do walki o wolność i niepodległość – zwrócił się do zgromadzonych zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Odwiedź stronę www Instytutu Pamięci Narodowej i dowiedz się więcej: cutt.ly/Kt4BwX7z
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Radomiu otworzyliśmy wystawę plenerową „Polski protest 1976”, przygotowaną z okazji 50. rocznicy wydarzeń Czerwca ’76. Ekspozycja przedstawia genezę, przebieg i konsekwencje robotniczych protestów z czerwca 1976 r., ukazując nie tylko wydarzenia w Radomiu, ale także protesty w Ursusie, Płocku, Szczecinie, Gdańsku, Elblągu i Grudziądzu.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dzisiaj w centrum Radomia otwieramy wystawę przybliżającą wydarzenia, które miały miejsce w tym pięknym mieście pięćdziesiąt lat temu. Trudno wyobrazić sobie sierpień roku ’80 bez czerwca roku ‘76. To zryw robotniczy z czerwca był jednym z elementów, które legły u podstaw późniejszych przemian. Ci, którzy stanęli do walki w roku 1980, przypominali przecież, że są kontynuatorami dokonań pokoleń wcześniejszych. Po pięćdziesięciu latach patrzymy więc na tamte wydarzenia jako na wydarzenia formacyjne dla całej opozycji – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
⚠️ Wystawa pokazuje zarówno skalę społecznego sprzeciwu wobec podwyżek cen, jak i brutalne represje władz komunistycznych, które dotknęły tysiące uczestników protestów. Szczególne miejsce zajmują w niej wydarzenia radomskie – największy i najbardziej dramatyczny zryw robotniczy czerwca 1976 roku, który stał się jednym z fundamentów narodzin demokratycznej opozycji
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Więcej o wystawie
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244316,Wystawa-Polski-protest-1… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇯🇵 W Instytucie Pamięci Narodowej gościła dziś Ayano Kobayashi, japońska pisarka, autorka książki „Janina z Lasu Katyńskiego”.
➡️ W spotkaniu wzięli udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski oraz prof. Jan Malicki, dyrektor @SEW_UW Uniwersytetu Warszawskiego.
📚 „Janina z Lasu Katyńskiego” to opowieść o Janinie Lewandowskiej, bohaterce zamordowanej przez NKWD w ramach Zbrodni Katyńskiej.
❗️ Pozycja spotkała się z zainteresowaniem na rynku japońskim, dzięki czemu wiedza o sowieckich zbrodniach popełnionych na Polakach weszła do szerszej świadomości Japończyków.
📚 „Janina z Lasu Katyńskiego” nie jest pierwszą książką Ayano Kobayashi, która dotyka bolesnej historii Polski. Wcześniej japońska autorka wydała „Ptaki Katynia”.
🇵🇱 Polscy czytelnicy również będą mieli okazję poznać książkę Japonki. #ipn wyda tłumaczenie „Janiny z Lasu Katyńskiego”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 23 czerwca 1944 roku Premier Rządu RP na uchodźstwie Stanisław Mikołajczyk (na zdjęciu) ostatecznie odrzucił ultimatum Stalina dotyczące „reorganizacji” władz polskich w Londynie jako naruszające suwerenność państwa polskiego.
❗️ Ultimatum przewidywało ustąpienie Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza, Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego, ministra obrony gen. Mariana Kukiela i ministra informacji Stanisława Kota i zdystansowanie się Rządu RP od obarczenia ZSRS zarzutem dokonania Zbrodni Katyńskiej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 23 czerwca 1946 roku odbył się pogrzeb zamordowanego w Palmirach wybitnego polityka ruchu ludowego, marszałka Sejmu II RP – Macieja Rataja.
🎗️ Pogrzeb, w którym wzięło udział ponad 40 tys. osób, był wielką manifestacją pamięci i hołdu dla wielkiego Polaka, zamordowanego przez Niemców. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥🏙 Miasta buntu
🗓 Zbliża się 5⃣0⃣. rocznica wydarzeń, które wstrząsnęły polskimi miastami. 25 czerwca 1976 r. wybuchły masowe protesty społeczne wywołane ogłoszoną dzień wcześniej drastyczną podwyżką cen podstawowych artykułów spożywczych.
🍗🥛 Mięso miało zdrożeć średnio o 69 proc. (lepsze gatunki wędlin nawet o 110 proc.), nabiał o ok. 64 proc., cukier o 90 proc., a ryż nawet o 150 procent❗
💪🇵🇱 Najsilniejsze wystąpienia robotnicze miały miejsce w Radomiu, gdzie protestowało ponad 2⃣0⃣ tys. osób, Ursusie (przeszło 1⃣0⃣ tys.) i Płocku.
🔥🚔 W tych miastach strajki szybko przerodziły się w demonstracje uliczne, w Radomiu doszło do dramatycznych walk z milicją, podpalenia gmachu KW PZPR oraz prób ataków na inne obiekty władzy.
💥 Według szacunków MSW w protestach wzięło udział łącznie 70–80 tys. osób na terenie 24 województw‼ Uczestników czerwcowego buntu spotkały surowe represje.
💪🇵🇱 Trudno przecenić znaczenie wydarzeń, których sercem był Radom. To właśnie na czerwcowej fali – wobec represji, które dotknęły protestujących – zrodziła się pierwsza w powojennej, komunistycznej Polsce, jawna opozycja polityczna.
💥 Dowiedz się więcej o Czerwcu '76, sięgnij po materiały przygotowane przez IPN➡ ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/243965,50-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠️ Pragnął, aby Pomorze stało się częścią odrodzonej Rzeczypospolitej. I choć niepodległą Polską cieszył się zaledwie kilka lat, to mieszkańcy Pomorza dobrze pamiętali jego zasługi na rzecz Kaszub.
🗓️ 103 lata temu w Gdyni zmarł Antoni Abraham, działacz społeczny, walczący o polskość Pomorza, nazywany „królem Kaszubów”.
💬 „Jest to chłop mocny i silny, do dwóch metrów wzrostu, dłoń ma jak lew, plecy jak niedźwiedź, a głos piorunujący, zaś tabakierka jego jest tak wielka, że tabak z niej starczyłoby na cały rok” – w ten sposób charakteryzowano kaszubskiego bohatera, który stał się legendą już za życia.
‼️ „Król Kaszubów” całe swoje życie poświęcił walce o polskość swojej rodzinnej ziemi. W tych staraniach wybrał się nawet do Paryża, gdzie odbywała się konferencja pokojowa po I wojnie światowej. Tam miał prowadzić twarde negocjacje z brytyjskim premierem Davidem Lloydem Georgem. Ponoć wykrzykiwał nawet, że „Pomorza żaden kusy diabeł zabrać nam nie może!”
ℹ️ W swoim życiorysie Abraham lakonicznie napisał: „W roku 1919 byłem jako delegat kaszubski oddelegowany od Rady Naczelnej z Gdańska do Paryża”.
🎖 W 1922 r. prezydent RP Stanisław Wojciechowski odznaczył „Króla Kaszubów” Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Archiwum IPN w Warszawie po raz kolejny odwiedzili młodzi członkowie Polish Falcons of America. Młodzież ze Stanów Zjednoczonych zwiedziła magazyny archiwalne i pracownie, gdzie zobaczyła w jaki sposób przechowywana, opracowywana, zabezpieczana oraz digitalizowana jest dokumentacja pozyskana z amerykańskiego Sokoła.
💬 – Nie zapominajcie o Waszych przodkach, o waszych korzeniach. Wszyscy jesteśmy członkami jednej wspólnoty narodowej – tu w Polsce i w Stanach Zjednoczonych Ameryki – zwrócił się do członków amerykańskiego Sokolstwa zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎖️ Podczas wizyty prezes Polish Falcons of America Tim Kuzma odznaczył Marzenę Kruk, dyrektor Archiwum IPN, Złotym Krzyżem Legii Honorowej Sokoła. To najwyższe odznaczenie Sokolstwa Polskiego w Ameryce przyznawane jest od 1926 r. wybitnym członkom Sokoła oraz osobom spoza organizacji, które przyczyniły się do rozwoju tego ruchu i wiedzy o nim.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Dowiedz się więcej
🔻 🔻 🔻
ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244241,Wizyta-delegacji-Polish-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓8⃣6⃣ lat temu, 21 czerwca 1940 roku, Maciej Rataj – wraz z innymi więźniami – został rozstrzelany przez Niemców w Palmirach pod Warszawą. Ten wybitny polityk ruchu ludowego i marszałek Sejmu II RP był również autorem napisanych ze swadą i gracją „Pamiętników 1918-1927”, znakomitej książki o kuchni politycznej II RP.
➡️ Pochodził z chłopskiej rodziny. Ukończył filologię klasyczną na Uniwersytecie Lwowskim. Jeszcze przed I wojną światową związał się z ruchem ludowym. W styczniu 1919 r. został posłem do Sejmu Ustawodawczego z zamojskiej listy PSL „Wyzwolenie”. W okresie wojny bolszewickiej 1920 r. był członkiem Rady Obrony Państwa.
➡️ W latach 1922-1928 marszałek Sejmu. Dwukrotnie – po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza (1922) i po zamachu majowym (1926) – krótko pełnił obowiązki głowy państwa.
➡️ Następnie w opozycji wobec rządów sanacyjnych. W 1930 r., reprezentując PSL „Piast”, brał udział w tworzeniu Centrolewu. Był we władzach powstałego w 1931 roku Stronnictwa Ludowego.
➡️ Po wybuchu II wojny światowej zaangażował się w działanie struktur konspiracyjnych. Pod koniec listopada 1939 r. został aresztowany przez Niemców i zwolniony. W marcu 1940 r. zorganizował Centralne Kierownictwo Ruchu Ludowego, nad którym przejął zwierzchnictwo.
🟥❗ 30 marca 1940 r. ponownie aresztowany i osadzony w więzieniu na Pawiaku. 21 czerwca 1940 r. rozstrzelany przez Niemców w Palmirach pod Warszawą. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Mecenas Władysław Siła-Nowicki, wybitny adwokat, działacz polityczny i społeczny:
✅ Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie jego kolegą był m. in. Menachem Begin, założyciel Likudu oraz premier Izraela na przełomie lat 70. i 80. XX w.
✅ Walczył w Powstaniu Warszawskim. Już w pierwszych dniach sierpnia 1944 roku został ranny w udo. Kolejna niemal śmiertelna rana, tym razem w płuco, zakończyła jego udział w zrywie.
✅ W czasie okupacji rodzina Siła-Nowickich przyjęła do swojego domu młodą żydówkę Basię Nowak, opiekunkę do dzieci. Siła-Nowicki, korzystając ze swoich możliwości, wyrobił jej fałszywe dokumenty, by ukryć jej żydowskie pochodzenie, i Basia została przy rodzinie do końca II wojny światowej.
✅ Jesienią 1947 roku, wraz z mjr. Dekutowskim „Zaporą” oraz sześcioma innymi kolegami, Siła-Nowicki zdecydował się na ucieczkę z kraju. W wyniku zasadzki zorganizowanej przez bezpiekę cała ósemka znalazła się we wrześniu 1947 roku w warszawskim więzieniu na Mokotowie. Łącznie spędził w więzieniu ponad 9️⃣ lat, w tym 1️⃣1️⃣2️⃣ dni w celi śmierci, oczekując wykonania wyroku ‼️‼️‼️
✅ Rodzina próbowała uzyskać ułaskawienie od prezydenta Bolesława Bieruta. Bezskutecznie. Pomogła dopiero prośba starszej siostry Feliksa Dzierżyńskiego, będącej jednocześnie powinowatą Siła-Nowickiego, Aldony Kojałłowiczowej. Interweniując u sowieckiego ambasadora Wiktora Lebiediewa, uzyskała ona zamianę kary śmierci na dożywotnie pozbawienie wolności.
✅ W 1959 roku rozpoczął praktykę adwokacką. W latach 60. poznał Jana Olszewskiego – obaj wspólnie bronili m. in. Szymona Szechtera, Ninę Karsov oraz Janusza Szpotańskiego.
🗓 Mija 1⃣1⃣3⃣. rocznica urodzin Władysława Siły-Nowickiego.
📚 Dowiedz się więcej z publikacji wydanej przez Wydawnictwo IPN w serii „Patroni naszych ulic”➡ przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-nasz…
#patroninaszychulic -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 22 czerwca 1897 roku urodził się Henryk Dobrzański, żołnierz Legionów Polskich, major WP, kawalerzysta, olimpijczyk.
⚔️ We wrześniu 1939 r. zastępca dowódcy rezerwowego 110. pułku ułanów Brygady Kawalerii „Wołkowysk”. Po kapitulacji Warszawy przedostał się na Kielecczyznę, przyjmując pseudonim „Hubal”, utworzył Oddział Wydzielony Wojska Polskiego prowadzący walkę z Niemcami.
🏴 Zginął w kwietniu 1940 r. pod Anielinem. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie rozpoczęła się konferencja „Poland Future Summit. Demografia – Bezpieczeństwo – Rozwój”, zorganizowana przez @FundacjaCSR, która odbywa pod patronatem honorowym @prezydentpl @NawrockiKn.
W otwarciu konferencji wziął udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Olimpijczyk, bohater, ofiara niemieckich oprawców
🏆🇵🇱 8⃣6⃣ lat temu, 21 czerwca 1940 roku, z rąk Niemców zginął Janusz Kusociński – wybitny polski lekkoatleta, mistrz olimpijski z Los Angeles w biegu na 10 000 metrów.
🇵🇱🎖 Jako żołnierz Wojska Polskiego walczył we wrześniu 1939 r. Za obronę Warszawy, w trakcie której był dwukrotnie ranny, otrzymał Krzyż Walecznych.
⚠ W czasie okupacji niemieckiej działał w konspiracji niepodległościowej. Po aresztowaniu przez Gestapo w marcu 1940 roku był torturowany w katowni w Alei Szucha.
🟥 21 czerwca 1940 roku został rozstrzelany w Palmirach, w masowej egzekucji, w której zginęły także setki innych przedstawicieli polskich elit. Była to realizacja zbrodniczej niemieckiej Akcji AB, mającej na celu zagładę polskiej inteligencji.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📲 Dowiedz się więcej z materiałów przygotowanych przez #ipn: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/214219,Janusz-Kusocinski-ten…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Naród bez pamięci traci tożsamość
⚔ 23 czerwca 1944 r. zgrupowanie żołnierzy AK, NOW i NSZ zostało otoczone w lasach w rejonie Czerwonego Boru. Rozpoczęta kilka dni wcześniej koncentracja partyzantów miała na celu m.in. odbicie przetrzymywanych w łomżyńskim więzieniu 150 aresztowanych przez Niemców mieszkańców Zambrowa i okolicznych miejscowości.
🎖️ Podczas uroczystości w Wygodzie zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski wręczył medale RMM Piotrowi Kłysowi i Jarosławowi Strękowskiemu – osobom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania lokalnej historii.
🎗 Obchody zakończył uroczysty apel poległych.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Spotykamy się, aby uczcić pamięć tych, którzy 82 lata temu wypełnili swój obowiązek wobec Rzeczypospolitej, podejmując walkę z niemieckim, okrutnym, ludobójczym okupantem. Oni nie mieli żadnych wątpliwości, że biało-czerwone barwy są ukochanymi, za które warto walczyć i oddać życie. Ta walka, która zaczęła się 1 września 1939 roku, zakończyła się, dopiero po 50 latach – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Palmiry – symbol niemieckiego okrucieństwa
🗓 8⃣6⃣ lat temu, w dniach 20 i 21 czerwca 1940 roku, w egzekucjach w Palmirach niedaleko okupowanej Warszawy, od niemieckich kul zginęło kilkuset przedstawicieli polskich elit. Była to realizacja zbrodniczej Akcji AB, mającej na celu zagładę polskiej inteligencji.
⚠ Położona na skraju Puszczy Kampinoskiej wieś jest synonimem tragicznego losu polskiej inteligencji w czasie niemieckiej okupacji.
ℹ️ Wśród około 3️⃣7️⃣0️⃣ osób zamordowanych 86 lat temu byli:
◼️ Maciej Rataj – działacz ludowy, marszałek Sejmu
◼️ Janusz Kusociński – wybitny lekkoatleta, mistrz olimpijski
◼️ Mieczysław Niedziałkowski – działacz PPS, obrońca stolicy z 1939 roku
➡️ Pierwszych zbrodni na Polakach w Palmirach – w Puszczy Kampinoskiej na tzw. polanie śmierci – niemieccy okupanci dokonali już pod koniec 1939 roku. Oprawcy zakrywali swym ofiarom oczy, po czym rozstrzeliwali obok wcześniej przygotowanych dołów. Ginęli tam m. in. artyści, działacze społeczni i polityczni, sportowcy, urzędnicy, duchowni oraz nauczyciele.
➡️ Już od jesieni 1945 r. prowadzono w Palmirach prace ekshumacyjne. Odnaleziono wówczas 24 zbiorowe mogiły, z których wydobyto ponad 1️⃣7️⃣0️⃣0️⃣ ciał.
🟥 Więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/82819,Palmiry-symbol-nie… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 20 czerwca 1944 roku w Warszawie żołnierze oddziału „993/W” Wydziału Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu Oddziału II KG AK wykonali wyrok śmierci na Eugeniuszu Świerczewskim, agencie gestapo w wywiadzie AK i bezpośrednim sprawcy aresztowania dowódcy AK gen. Stefana Roweckiego
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 20 czerwca 2022 roku zmarł Józef Władysław Walaszczyk – „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, który podczas wojny uratował 53 Żydów.
🎧 Posłuchaj relacji Sprawiedliwego na portalu #opowiedziane: cutt.ly/ut88cJxa -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗 20 czerwca – w rocznicę wjazdu do Katowic wojska polskiego z gen. Stanisławem Szeptyckim na czele i objęcia części Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą w 1922 r. – obchodzimy Narodowy Dzień Powstań Śląskich.
⚠️ Tego dnia oddajemy hołd bohaterom zrywów zbrojnych z lat 1919-1921, dzięki którym Górny Śląsk znalazł się z granicach odrodzonej Rzeczypospolitej.
1⃣0⃣4⃣ lata temu w Katowicach odbyły się główne uroczystości objęcia tego regionu przez polską administrację. Wojsko Polskie z gen. Stanisławem Szeptyckim na czele, witane przez wiwatujące tłumy, wkroczyło do centrum miasta od strony Szopienic. Właśnie tam, na moście łączącym obszar plebiscytowy z terytorium Polski, symbolicznie zerwano łańcuch niewoli.
💬 Witający polskie oddziały ks. Jan Kapica nie krył radości: „Jesteśmy wolni! Oto kajdany, które nas krępowały, już opadły. Za to niech będzie Bogu cześć i chwała”.
ℹ️ Było to zwieńczenie kilkuletniego okresu działań dyplomatycznych i militarnych. Ziściło się marzenie wielu Ślązaków, a ich poświęcenie w powstaniach 1919, 1920 i 1921 roku oraz zaangażowanie w akcji plebiscytowej przyniosło efekty. Oczywiście nie byłoby to możliwe bez wsparcia ze strony władz. Sukces, jakim niewątpliwie była inkorporacja regionu, wywołał entuzjazm społeczeństwa polskiego.
📷 Na zdjęciu: powitanie wojsk polskich w Katowicach, 20.06.1922. W prawym górnym rogu okolicznościowa odznaka wybita z okazji objęcia Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą. W 2017 r. replikę przypinki wydał Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💪🇵🇱 Poznaj bohaterskich powstańców➡ ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/broszury/seria-patr…
#patroninaszychulic -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Historia Polski w sercach Młodych
⚠️ Projekt Biura Edukacji Narodowej #ipn po raz kolejny udowodnił, że historia może być dla młodych ludzi nie tylko przedmiotem nauki, ale także inspiracją do działania na rzecz własnych społeczności.
🇵🇱 Tysiące uczestników, setki warsztatów i blisko dwieście lokalnych inicjatyw historycznych – tak wygląda bilans II edycji ogólnopolskiego konkursu edukacyjnego „Silni Polską!”, którego gala finałowa odbyła się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.
ℹ Projekt „Silni Polską!” zainicjował, jeszcze jako prezes Instytutu Pamięci Narodowej, @NawrockiKn.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Wy, którzy swoją działalnością, zaangażowaniem daliście dowód tego, że wartości, które nas wszystkich łączą od pokoleń są wciąż żywe, a to, że je z nami podzielacie napełnia nas nadzieją, że jeszcze Polska nie zginęła i mamy przed sobą wspaniałą przyszłość – zwrócił się do młodzieży zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 „Morze krwi”, „zniewolenie cudzoziemców”, „bez litości”, „bezwzględność”, „zemsta” – to tylko niektóre z określeń padających w manifestach ideowych i odezwach politycznych twórców ukraińskiego nacjonalizmu.
ℹ️ Ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach w czasie II wojny światowej nie było nagłym wybuchem nienawiści wobec sąsiadów. Pogarda wobec Polaków i innych narodowości zamieszkujących ziemie uważane przez nacjonalistów za „etnicznie ukraińskie” rodziła się przez dziesięciolecia.
ℹ️ Przygotowana przez IPN seria postów: „Ukraiński nacjonalizm: między ideologią a zbrodnią”, będzie publikowana w mediach społecznościowych od przyszłego tygodnia. Informacje przybliżą dzieje kształtowania się idei będących fundamentem zbrodni, biografie jej najważniejszych twórców, wykonawców zbrodni, historię formacji kolaboracyjnych, a także dzieje zbrodni dokonywanych przez wyznawców nacjonalizmu na długo przed wybuchem II wojny światowej.
❗️Dokonywane przez jej wyznawców ludobójcze mordy na Polakach i przedstawicielach innych narodowości nie były przypadkiem, lecz konsekwencją ideologii, której sami twórcy określali jej podstawy jako bliźniacze wobec niemieckiego nazizmu, włoskiego faszyzmu i zwulgaryzowanych „teorii rasy”.
❗️Historia domaga się prawdy, ale także podjęcia próby zrozumienia czym kończy się radykalne odrzucenie wszelkich norm moralnych, budowanie przyszłości na krwi innych narodów.
ℹ️ Na zdjęciu: Matwiej Szpak ps. „Kriw” - oficer szkoleniowy 14 Dywizji SS „Galizien”, następnie dowódca oddziału UPA.
#cieniehistorii #pamięćHistoryczna #ukraińskiNacjonalizm #pamięćOfiar #doncow #bandera -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
EpiskopatNews
@EpiskopatNews
Przewodniczący Episkopatu abp Tadeusz Wojda SAC spotkał się dziś w Warszawie z przedstawicielami Instytutu Pamięci Narodowej. Rozmowy dotyczyły m. in. rzymskiej konferencji nt. obchodów Milenium Chrztu Polski oraz wystawy o Prymasie Tysiąclecia.
episkopat.pl/doc/248772.Przewodniczacy-Episkopatu-spotkal… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Warszawie zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski i dyrektor Biura Badań Historycznych IPN dr @SebastPilarski spotkali się ks. abp. Tadeuszem Wojdą, metropolitą gdańskim, przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski @EpiskopatNews.
➡️ Instytut od lat zajmuje się badaniem historii Kościoła katolickiego, szczególnie w okresie komunizmu, czego efektem są liczne publikacje, konferencje naukowe, w tym zorganizowany w Rzymie cykl spotkań „Wieczór z historią”.
➡️ Podczas spotkania rozmawiano o wspólnie planowanych inicjatywach, jak organizowana w październiku 2026 konferencja „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze” oraz wersja włoska najnowszej wystawy poświęconej kard. Stefanowi Wyszyńskiemu, której wernisaż odbędzie się w Watykanie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Komunikat o zakończeniu prac poszukiwawczych w Hucie Pieniackiej
➡️ Instytut Pamięci Narodowej zakończył prace poszukiwawcze na terenie dawnej miejscowości Huta Pieniacka w byłym województwie tarnopolskim (obwód lwowski, Ukraina). Były to pierwsze tego typu specjalistyczne działania prowadzone w tej lokalizacji, w której doszło do jednej z najtragiczniejszych zbrodni popełnionych na ludności polskiej w okresie II wojny światowej.
Działania realizowane były przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskim wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W pracach uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz członkowie Stowarzyszenia Huta Pieniacka.
➡️ Tło historyczne i cel badań
Przed wybuchem II wojny światowej Huta Pieniacka była polską wsią, zamieszkiwaną niemal wyłącznie przez Polaków. 28 lutego 1944 roku miejscowość stała się obiektem brutalnego ludobójstwa. Zbrodni dokonali Ukraińcy służący w 4 Galicyjskim Pułku Policji SS, związanym z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych ukraińskich bojówek. Wymordowano ponad 850 osób – kobiet, dzieci i mężczyzn. Miejscowość nigdy nie została odbudowana. Dziś o istnieniu Huty Pieniackiej przypomina jedynie pomnik.
Głównym celem działań interdyscyplinarnego zespołu była lokalizacja miejsc pochówku Polaków. Prace charakteryzowały się wysokim stopniem trudności ze względu na fakt, że dawna zabudowa wsi została niemal całkowicie zatarta, a typowanie obszarów badawczych opierało się na przybliżonych, archiwalnych relacjach świadków sprzed wielu dekad.
➡️ Przełomowe odkrycia i przebieg prac
Już na początkowym etapie działań zespół archeologów odsłonił zarys fundamentów dawnej kaplicy parafialnej. Świątynia ta była bezpośrednim świadkiem tragicznych wydarzeń z 1944 roku. Jej wymiary oraz lokalizacja były zgodne z zapisami w dawnych księgach parafialnych oraz relacje ocalałych osób. Stała się także punktem odniesienia w dokładnej lokalizacji mogił.
Czwartego dnia prac, w bliskim sąsiedztwie kaplicy natrafiono na zbiorową mogiłę. Szczątki ofiar pogrzebano tam w nieładzie, bez trumien, bezpośrednio w jamie grobowej. Wiele kości nosi wyraźne ślady nadpaleń co w pełni koresponduje z historycznymi przekazami o przebiegu zbrodni.
➡️ Podsumowanie wyników terenowych
W toku zakończonych działań poszukiwawczych zespół zrealizował założony plan badań szerokopłaszczyznowych i sondażowych, osiągając następujące rezultaty:
🔷 Przebadano łącznie ponad 4000 metrów kwadratowych terenu dawnej wsi za pomocą metod archeologicznych, w tym sondaży.
🔷 Szczątki ludzkie zlokalizowano w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 metrów kwadratowych (w tym mogiła na obszarze 72 metrów kwadratowych i liczne szczątki poza obszarem głównej mogiły).
🔷 Wczesny etap badań nie pozwala na precyzyjne oszacowanie dokładnej liczby ofiar spoczywających w odkrytych miejscach, jednak skala i rozległość obszaru potwierdzają masowy charakter mogiły mogącej skrywać nawet kilkaset osób.
🔷 Uzyskane wyniki stanowią materialny dowód zbrodni popełnionej na polskiej ludności w Hucie Pieniackiej.
➡️ Po formalnym i merytorycznym podsumowaniu zebranych informacji, Instytut Pamięci Narodowej niezwłocznie złoży do władz ukraińskich wniosek o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych. Celem kolejnego kroku będzie podjęcie szczątków ofiar, poddanie ich badaniom antropologicznym i genetycznym, a następnie zapewnienie im godnego, chrześcijańskiego pochówku.
O wynikach oraz postępach formalnych będziemy na bieżąco informować na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📖 Zapraszamy na stoisko Archiwum #ipn na XVI Warszawskim Pikniku Archiwalnym!
➡️ Odwiedzający stoisko będą mogli otrzymać publikacje z serii „Archiwum Polskich Losów” oraz „Patroni Naszych Ulic”. Ponadto nasi goście będą mogli wziąć udział w grach edukacyjnych, przygotowanych przez IPN. Obecni na imprezie pracownicy Instytutu chętnie odpowiedzą na pytania dotyczące pracy Archiwum oraz realizowanych przez nie projektów. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 19 czerwca 1943 roku na Pawiaku zmarł zakatowany przez Niemców Jan Piekałkiewicz, ekonomista, działacz Stronnictwa Ludowego, od 1940 r. w SL „Roch”, od sierpnia 1942 r. Delegat Rządu RP na Kraj.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zapraszamy do nadsyłania zgłoszeń do XIII edycji ogólnopolskiego konkursu #ipn „Audycja Historyczna Roku”!
📅 Termin do 30 czerwca 2026 r.
🔎 Szczegóły
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/241582,Otwarcie-XIII-edycji-ogo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Za finalistami konkursu „Silni Polską!” dzień pełen wrażeń w Krakowie.
🏰 Uczestnicy rozpoczęli zwiedzanie od Zamku Królewskiego na Wawelu i Reprezentacyjnych Komnat Królewskich. W programie znalazły się także edukacyjny spacer po mieście oraz wizyty w Muzeum Armii Krajowej i Muzeum Lotnictwa Polskiego.
➡️ Szczególne emocje wzbudziły warsztaty z replikami broni w Muzeum Armii Krajowej. Młodzież mogła wziąć do rąk m. in. karabiny, pistolety i replikę pistoletu maszynowego Błyskawica, poczuć ich ciężar i założyć historyczne hełmy.
➡️ Przed finalistami gala finałowa II edycji konkursu „Silni Polską!”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 19 czerwca 1943 roku zgrupowanie stołpeckie Okręgu Nowogródek AK pod dowództwem por. Kacpra Miłaszewskiego „Lewalda” na blisko dobę zdobyło miasteczko Iwieniec i kompletnie rozbiło tamtejszy garnizon niemiecki wspierany przez kolaborantów białoruskich.
📰 Dowiedz się więcej o -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏇 Pierwszego kucyka dostał od ojca w wieku 5 lat. Był to początek wielkiej przygody i pasji, która przyniosła ogromne korzyści nie tylko jemu samemu, ale też ukochanej 🇵🇱 Ojczyźnie. 🗓 Henryk Leliwa-Roycewicz – wybitny jeździec, medalista olimpijski, pułkownik Wojska Polskiego, legendarny zdobywca budynku PAST-y.
⚔️ W 1917 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, a następnie – również jako ochotnik – do 1 pułku Ułanów Wileńskich. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Wilnie i wkrótce potem – w wojnie polsko-bolszewickiej.
🥈 Wielokrotnie stawał na podium mistrzostw Polski w jeździectwie. Zrealizował także marzenie o starcie w igrzyskach olimpijskich. W 1936 r. z Berlina przywiózł srebrny medal zdobyty w drużynowym konkursie WKKW.
⚔️ Dowodził 2 szwadronem 25 pułku Ułanów Wielkopolskich w wojnie obronnej 1939 r. Walczył z Niemcami m. in. w słynnej bitwie pod Krasnobrodem, a kilka dni później trafił do sowieckiej niewoli. Dzięki ucieczce ze szpitala uniknął losu wszystkich oficerów swojego pułku, którzy zginęli w Katyniu.
🇵🇱 W czasie Powstania Warszawskiego, na czele Batalionu „Kiliński”, zdobył budynek PAST-y. Za dowodzenie w tej akcji, po raz drugi w życiu, został odznaczony krzyżem Virtuti Militari.
🏇 Po wojnie poświęcił się swojej wielkiej pasji. Pracował jako inspektor hodowli koni, trener jeździectwa, rzeczoznawca.
🟥 W 1949 roku aresztowany przez UB i poddany ciężkim przesłuchaniom. Nie załamał się i nie przyznał do zarzucanych mu „przestępstw”. Mimo braku dowodów, sąd pod przewodnictwem byłego żołnierza AK – mjr. Mieczysława Widaja – skazał Roycewicza na 6 lat więzienia.
❗️ W 1953 roku, po śmierci Stalina, został wypuszczony na wolność, a 4 lata później – całkowicie oczyszczony z zarzutów. Ciągle miał jednak problemy związane z przeszłością w Armii Krajowej. Nie mógł znaleźć pracy, a następnie liczyć na awans zawodowy. Pozostawał też cały czas pod czujnym okiem służb.
🏴 Henryk Leliwa-Roycewicz zmarł 18 czerwca 1990 roku w Warszawie. Kilka miesięcy przed śmiercią został awansowany do stopnia pułkownika Wojska Polskiego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Historyk, nauczyciel akademicki oraz działacz społeczny. Od wielu lat wnosi istotny wkład w rozwój polskiej nauki oraz w pielęgnowanie pamięci o najważniejszych wydarzeniach i bohaterach historii Polski.
🗓️ 18 czerwca 1950 roku urodził się prof. dr hab. Wiesław Jan Wysocki,
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ 10 czerwca, podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim w Warszawie, po raz dwudziesty piąty wręczyliśmy nagrodę #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Przeczytaj relację z wydarzenia: cutt.ly/dt8b6i4C -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 18 czerwca 1945 roku w Moskwie rozpoczął się proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, podstępnie aresztowanych przez NKWD.
📰 Dowiedz się więcej ➡️ Szesnastu Uprowadzonych: cutt.ly/at8bUTNL -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Uczestnicy gali finałowej konkursu „Silni Polską!” przybyli do Krakowa!
➡️ Finaliści zjechali do stolicy Małopolski z różnych stron naszego kraju. Wezmą udział w edukacyjnym spacerze po mieście oraz zwiedzą Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Armii Krajowej i Muzeum Lotnictwa Polskiego.
➡️ Przed uczestnikami dużo historii, emocji i uroczysta gala finałowa II edycji konkursu „Silni Polską!” -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Prace poszukiwawcze lub ekshumacyjne prowadzone na Ukrainie są efektem wieloletnich starań Instytutu Pamięci Narodowej
➡️ Minister @MartaCienkowska na koncie #polska2050 w serwisie Facebook opublikowała film, w którym stwierdziła m. in. „po raz pierwszy od wielu lat wznowiliśmy prace poszukiwawcze i ekshumacyjne”, „w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej przeprowadziliśmy prace poszukiwawcze i mamy kolejne zgody na ekshumacje, a od kilku dni prowadzimy prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej. To miejsce, do którego jeszcze nie trafiliśmy”.
➡️ Warto przypomnieć, że Instytut Pamięci Narodowej od lat konsekwentnie stara się na otrzymanie zgód władz ukraińskich na przeprowadzenie prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na Ukrainie. Wielokrotnie informowaliśmy o tym w komunikatach na stronie internetowej i w mediach społecznościowych.
➡️ Przełomowym momentem w procesie uzyskiwania zgód było spotkanie prezydentów Polski i Ukrainy – Karola Nawrockiego i Wołodymyra Zełenskiego w grudniu ubiegłego roku, gdyż dwa tygodnie po tym wydarzeniu otrzymaliśmy pierwszą zgodę na przeprowadzenie prac poszukiwawczych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
🔎 x.com/ipngovpl/status/2006304573909258547
➡️ W lutym tego roku otrzymaliśmy zgodę na prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej.
🔎 x.com/ipngovpl/status/2024188696333832560
➡️ W kwietniu przeprowadziliśmy prace poszukiwawcze w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, a 4 czerwca poinformowano nas, że mamy zgodę na prace ekshumacyjne w tych miejscowościach, gdzie zlokalizowaliśmy dwa masowe doły i jeden grób pojedynczy.
🔎 x.com/ipngovpl/status/2062606281592983682
➡️ Jutro zakończymy prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej. Liczymy na to, że władze Ukrainy nie będą zwlekać z wydaniem zgody na ekshumację odnalezionych przez nas szczątków mieszkańców tej miejscowości.
➡️ Za cały proces przygotowawczy, zarówno wniosków jak i ekspedycji badawczej do tych miejscowości, odpowiadał Instytut Pamięci Narodowej.
➡️ Pamięć o ofiarach wymaga rzetelności historycznej. Upamiętnianie pomordowanych powinno iść w parze z jednoznacznym wskazywaniem sprawców Zbrodni Wołyńskiej oraz przedstawianiem faktów zgodnie z ustaleniami historyków.
➡️ Dyskusja o poszukiwaniach i ekshumacjach powinna również opierać się na dokumentach, faktach i rzeczywistym wkładzie instytucji zaangażowanych w ten proces. W przypadku prac prowadzonych na Ukrainie były to działania realizowane m.in. przez IPN, którego konsekwentne i wieloletnie starania doprowadziły do uzyskania niezbędnych zgód oraz rozpoczęcia prac terenowych.
➡️ Historia wymaga prawdy, odpowiedzialności i szacunku dla ofiar.
➡️ Fakty są udokumentowane i nie powinny stawać się przedmiotem doraźnych interpretacji czy politycznych zabiegów wizerunkowych.
#zbrodniawołyńska #ipn @kultura_gov_pl
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zgoda władz Ukrainy na przeprowadzenie ekshumacji w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu.
ℹ️ 4 czerwca 2026 r. otrzymaliśmy potwierdzenie, że Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało zgodę na przeprowadzenie przez Instytutu Pamięci Narodowej prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w powiecie lubomelskim na Wołyniu.
ℹ️ W dniach 21–30 kwietnia teren ten był badany przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej przy współpracy pracownika Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, ukraińskiego partnera Instytutu przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, oraz przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.
🪦 W wyniku prowadzonych prac odnaleziono dwa masowego groby i jeden grób pojedynczy. Na tej podstawie w maju złożyliśmy do władz Ukrainy wniosek o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych i poszukiwawczych w tych dwóch nieistniejących już dzisiaj miejscowościach. Zamieszkiwała je ludność polska, która 30 sierpnia 1943 r. padła ofiarą akcji pacyfikacyjnej UPA, w wyniku której śmierć poniosło ponad 1000 osób.
ℹ️ W miejscu tym w latach 1992, 2011 oraz 2015 prowadzono prace ekshumacyjne. Odnaleziono i godnie pochowano szczątki 674 osób. Obecne prace mają na celu odnalezienie kolejnych ok. 350 ofiar zbrodni popełnionych na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów.
🖊️ Jest to pierwsza zgoda na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych ofiar Zbrodni Wołyńskiej wydana na podstawie wniosku złożonego przez Instytut Pamięci Narodowej.
📣 O rozpoczęciu prac będziemy informować za pośrednictwem komunikatów i na naszych kanałach w mediach społecznościowych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⛷ „Król nart" z iście filmowym życiorysem 🇵🇱
🥇 Multimedalista mistrzostw Polski w konkurencjach narciarskich, w tym 11-krotny mistrz kraju w skokach narciarskich. Najważniejszy skok w życiu oddał jednak w czasie wojny z... okna więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Stanisław Marusarz – bo o nim mowa – urodził się 1⃣1⃣3⃣ lat temu.
➡ Skakać na nartach zaczął w wieku 10 lat. Osiem lat później był już mistrzem kraju zarówno w skokach, jak i biegu zjazdowym. Ta wszechstronność – wygrywał także zawody w kombinacji klasycznej i alpejskiej – sprawiła, że zaczęto go nazywać „królem nart”. Najlepszy w sportowej karierze Marusarza był rok 1938. W fińskim Lahti został wicemistrzem świata w skokach narciarskich. Nad Wisłą spotkało się to z ogromnym uznaniem – wygrał Plebiscyt Przeglądu Sportowego na najlepszego sportowca roku. Wspaniale rozwijającą się karierę przerwał wybuch II wojny światowej.
➡ Polski „król nart” wstąpił do Związku Walki Zbrojnej i wykorzystując znakomitą kondycję oraz znajomość Tatr został kurierem na trasie Zakopane-Budapeszt. Przeprowadzał ludzi, przenosił materiały konspiracyjne i pieniądze na działalność podziemną.
➡ Konspiracyjnej działalności Marusarza nie służyła jednak rozpoznawalność, którą cieszył się jako sportowiec. To też stało się przyczyną wpadki w 1940 r. Słowaccy żandarmi szybko zorientowali się w roli jaką pełnił, nie powiodła się też próba ich przekupienia. Gdy zawiadomili Gestapo, polski kurier wiedział, że ma niewiele czasu. Ogłuszył strażnika i zniknął w pobliskim lesie. Po powrocie do Zakopanego wraz z żoną zdecydowali się uciekać do Węgier. Znowu zatrzymała ich słowacka straż graniczna...
➡ Tym razem Marusarz był już pilnie strzeżony i został szybko przekazany Niemcom. Trafił do owianego złą sławą więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Odmówił kolaboracji, choć otrzymał nawet propozycję szkolenia niemieckich narciarzy. Wkrótce potem skazano go na śmierć. Od tego momentu każdy dzień mógł być ostatnim dla „króla nart”.
➡ Wraz z współwięźniami Marusarz opracował plan ucieczki, którą zaplanowano na 2 lipca 1940 roku. Nogą od taboretu spiskowcy wygięli kraty w oknach i po kolei skakali z wysokości pierwszego piętra, później podejmując próbę pokonania wysokiego muru. Udało się tylko dwóm, w tym Marusarzowi. Pozostałych zastrzelili strażnicy.
➡ Końca wojny Marusarz doczekał na Węgrzech trenując miejscowych skoczków i zjazdowców oraz projektując skocznie. Po 1945 r. wrócił do sportu i zdobywania medali mistrzostw Polski. Karierę zakończył w 1953 r., w wieku 40 lat.
➡ Już wówczas młodsi sportowcy nazywali go „Dziadkiem”. Był nim jednak tylko w przenośni – dziewięć lat później, podczas otwarcia konkursu Turnieju Czterech Skoczni w Garmisch-Partenkirchen, w garniturze i krawacie skoczył ponad 60 m. W 1989 r. Wielką Krokiew w Zakopanem nazwano im. Stanisława Marusarza „za wzór postaw patriotycznych i sportowych”.
🏴 Dramatyczne było niestety nie tylko życie „Dziadka”, ale też okoliczności jego śmierci. 29 października 1993 roku na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem miał wygłosić mowę pożegnalną na pogrzebie swojego dowódcy z czasów konspiracji – Wacława Felczaka. Podczas ceremonii zasłabł, nie odzyskując już przytomności. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 7⃣7⃣ lat temu urodził się Lech Kaczyński.
✌️🇵🇱 W PRL pomagał prześladowanym oraz współtworzył „Solidarność” – ruch, który stał się prawdziwym fenomenem społecznym.
🇵🇱 Jako Prezydent RP bronił prawa innych narodów do samostanowienia. Dzięki niemu polityka pamięci zyskała nowy wymiar. Honorował zapomnianych bohaterów, w tym tysiące szeregowych członków „Solidarności” i innych organizacji, które rzuciły wyzwanie komunizmowi.
➡ Lech Kaczyński wspierał działalność Instytutu Pamięci Narodowej. Razem z ówczesnym prezesem IPN Januszem Kurtyką zabiegał o ustanowienie 1 marca Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
🏴 Zginął tragicznie 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.
🎖 W 2017 r. Instytut pośmiertnie przyznał Lechowi Kaczyńskiemu nagrodę #kustoszpamięciNarodowej za upamiętnianie historii Narodu Polskiego w latach 1939-1989.
‼️ Jego dziedzictwo jest żywe także dziś. Jako #ipn czujemy się spadkobiercami i kontynuatorami polityki pamięci realizowanej przez tragicznie zmarłego prezydenta. Dlatego patronem @PrzystanekH uczyniliśmy właśnie Lecha Kaczyńskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✅ Jaką politykę historyczną prowadził Lech Kaczyński? ➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnia-katynska/31408,…
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Kolejne spotkanie Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” odbyło się w siedzibie bydgoskiego oddziału #ipn.
🇵🇱 Zastępca prezesa Instytutu dr hab. Karol Polejowski wygłosił wykład „»Stefan«, »Leszczyna«, »Szczygieł«, »Ford« – kim byli anonimowi żołnierze »Łupaszki«? Z badań nad stanami osobowymi 5. Wileńskiej Brygady AK w 1946 r.”
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️ Dr hab. Karol Polejowski od lat prowadzi badania i popularyzuje wiedzę o podziemiu niepodległościowym walczącym po II wojnie światowej z komunistycznymi uzurpatorami, którzy zawłaszczyli Polskę i podporządkowali ją Związkowi Sowieckiemu.
📖 Jest m. in. autorem książki pt. „O Polskę wolną i czystą jak łza. Szwadron 5. Brygady Wileńskiej AK ppor. Zdzisława Badochy »Żelaznego« na terenie powiatu kartuskiego w maju 1946 roku”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/3t8g6wwp
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🤝✡ Bohaterstwo wypiła z mlekiem matki
🇵🇱 Anna Krzyżowska, z domu Kukulska, wraz z matką Marią mieszkały na warszawskiej Pradze. Maria Kukulska była nauczycielką i przedwojenną działaczką Polskiej Partii Socjalistycznej. Podczas niemieckiej okupacji podjęła się tajnego nauczania, zajęcia prowadząc między innymi w podziemiach bazyliki przy ul. Kawęczyńskiej. W roku 1940 zaangażowała się w pomoc Żydom.
👨👩👧👧 Maria współpracowała z Ireną Sendlerową, do domu Kukulskiej trafiały więc dzieci, które Sendlerowa ratowała z getta. Anna nie od razu spostrzegła, czym zajmuje się jej matka, jednak w roku 1942 Maria zdecydowała się wtajemniczyć córkę w realizowaną przez siebie misję. Anna podjęła się roli łączniczki, zapewniając komunikację ukrywającym się Żydom. Towarzyszyła również tym, którzy byli zmuszeni poruszać się po Warszawie i okolicach.
🏡✡ Dom Marii i Anny Kukulskich był punktem kontaktowym Rady Pomocy Żydom „Żegota”, ukrywano tam również broń. W schronieniu zorganizowanym przez kobiety znaleźli bezpieczeństwo m.in. Stefan Zgrzembski (działacz „Żegoty”) oraz lekarz Roman Baseches. Ponieważ w mieszkaniu przy Markowskiej ukrywało się coraz więcej ludzi, panie zdecydowały o wynajęciu mieszkania w Świdrze pod Warszawą. Po pewnym czasie chroniący się tam ludzie zostali zadenuncjowani i aresztowani. Na szczęście pilnujący ich granatowy policjant okazał się być przekupny, dzięki czemu wszyscy odzyskali wolność, a Anna i Maria mogły dalej nieść pomoc Żydom – tym razem ukrywając ich w kolejnym już mieszkaniu w podwarszawskim Otwocku. Do ukrywanych się dołączyli wówczas Jerzy Gross i Jerzy Keiner. Z otwockiego adresu skorzystał też szef „Żegoty” Julian Grobelny.
🎖 Bohaterskie kobiety zostały uhonorowane tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
💐 Anna Krzyżowska – bohaterka, która bez wahania niosła pomoc Żydom – obchodzi dziś setne urodziny❗
📷 Fot. za wydaną z udziałem IPN publikacją „Polacy ratujący Żydów w czasie Zagłady. Przywracanie pamięci”.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱💐 Pamiętamy o Bohaterce❗️ Pani Anna Krzyżowska przyjęła najserdeczniejsze życzenia urodzinowe od Instytutu Pamięci Narodowej. Bohaterkę odwiedził @A_S_Lewandowski, zastępca dyrektora w Biurze Prezesa #ipn ❤️
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Termin przyjmowania zgłoszeń do nagrody „Ambasador Polskiej Historii” został przedłużony do 15 lipca 2026 r.
🏆 Nagroda jest kontynuacją przyznawanej w latach 2015–2022 nagrody „Świadek Historii dla osób i organizacji spoza Polski”.
🔎 Więcej
🔻 🔻 🔻ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/242740,Ambasador-Polskiej-Histo… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Na cmentarzu cywilnym w miejscowości Vrbno pod Pradědem odbył się pogrzeb czechosłowackiego żandarma Viléma Lehera. W uroczystości wziął udział zastępca prezesa #ipn dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
💬 – Żandarm Vilém Leher zginął z rąk niemieckich, a jego ciało miało leżeć gdzieś w nieznanym miejscu bez honorów, bez czci i bez pamięci. Na szczęście stało się inaczej. Mimo upływu dziesięcioleci od tamtych zdarzeń państwo czeskie, któremu służył, pamięta o swoim funkcjonariuszu i odprowadza go na miejsce wiecznego spoczynku – powiedział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
⚠️ Żandarm Vilém Leher, zamordowany w 1938 roku przez hitlerowców w Liptani, był pochowany na cmentarzu komunalnym w Głubczycach w woj. opolskim. Został ekshumowany przez zespół @PoszukiwaniaIPN na prośbę i we współpracy ze stroną czeską w 2025 roku. Podczas prac odnalezione zostały szczątki dwóch żołnierzy Straży Ochrony Państwa, tj. Viléma Lehera i Ludvíka Svobody.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎 Szczegóły
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244079,Uroczystosci-pogrzebowe-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 17 czerwca 1915 roku w Travniku na terenie Bośni i Hercegowiny urodził się Mirosław Ferić, as myśliwski, porucznik WP, uczestnik kampanii 1939 r. i Bitwy o Anglię, pilot Dywizjonu 303.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 2⃣6⃣ lat temu w Charkowie uroczyście otwarto Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu, na którym spoczywają m. in. ofiary zbrodni katyńskiej.
✝️ Nekropolia ma kształt czworoboku i powierzchnię 2,31 ha. Wejście znajduje się pomiędzy pylonami z polskim orłem wojskowym i godłem Ukrainy. Po lewej stronie przedstawiono znaki trzech religii wyznawanych przez zamordowanych: chrześcijaństwa, judaizmu i islamu.
➡ Groby mają formę kurhanów wyłożonych czarną kostką bazaltową. To nawiązanie do „czarnej drogi” (pokrytej żużlem), którą przewożono do lasu zwłoki ofiar. Z kurhanów wyrastają żeliwne krzyże – na mogiłach polskich rzymskokatolickie, a na mogiłach ukraińskich prawosławne. Główną osią cmentarza jest szeroka aleja łącząca dwie ściany ołtarzowe: polską – z krzyżem łacińskim i ukraińską – z krzyżem prawosławnym.
➡ Polska ściana wyposażona jest (podobnie jak w Katyniu i Miednoje) w krzyż i dzwon z tekstem „Bogurodzicy” oraz napisem „Charków”. Po drugiej stronie aleję zamyka prawosławny krzyż i ściana z nazwiskami 2746 zamordowanych obywateli sowieckich różnej narodowości: Ukraińców, Rosjan, Polaków, Białorusinów, Niemców, Litwinów. Wzdłuż alei wyłożono tabliczki epitafijne. Na cokołach wmurowano Krzyż Virtuti Militari oraz Krzyż Kampanii Wrześniowej.
🔎 Dowiedz się więcej➡ katyn.ipn.gov.pl/kat/miejsca-pamie/cmentarz/12234,Polski-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Już 19 czerwca w Krakowie odbędzie się gala finałowa II edycji konkursu „Silni Polską!”.
➡️ W projekcie wzięło udział 2368 uczniów z 245 zespołów z całej Polski. Młodzież zrealizowała 187 lokalnych inicjatyw historycznych.
➡️ Do finału centralnego zakwalifikowano 28 najlepszych drużyn, czyli 280 osób.
➡️ Dzień wcześniej finaliści wezmą udział w edukacyjnym spacerze po najważniejszych miejscach Krakowa oraz zwiedzą m.in. Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Armii Krajowej i Muzeum Lotnictwa Polskiego.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🔎Więcej informacji
🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/244046,Ponad-2300-mlodych-ludzi… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Pierwsze czołgi trafiły do walczącej z bolszewikami Polski wraz ze sformowaną we Francji armią gen. Józefa Hallera 🇵🇱.
🗓 Aż 1⃣2⃣0⃣ francuskich maszyn Renault FT-17 należących do 1 Pułku Czołgów – pierwszej jednostki pancernej Wojska Polskiego – przybyło do kraju 17 czerwca 1919 roku, stawiając odradzające się państwo w czołówce krajów posiadających stosunkowo nowy rodzaj broni.
⚔️ „Renówki" przeszły swój chrzest bojowy dwa miesiące później pod Bobrujskiem.
ℹ Właśnie 17 czerwca swoje święto obchodzili żołnierze Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 czerwca 1983 roku papież Jan Paweł II rozpoczął II pielgrzymkę do Polski.
ℹ️ Odwiedził w jej trakcie Warszawę, Niepokalanów, Częstochowę, Poznań, Katowice, Wrocław, Górę Świętej Anny, Kraków i Zakopane.
⚠️ Ojciec Święty przybył do ojczyzny mimo wciąż obowiązującego w niej stanu wojennego, wprowadzonego przez komunistów 13 XII 1981 r.
🟥 Podróż na każdym etapie była czujnie rejestrowana przez Służbę Bezpieczeństwa. Dzięki zachowanym materiałom SB wiadomo, że w spotkaniach z papieżem-Polakiem wzięło udział 7 mln rodaków.
🔎 Dowiedz się więcej z przygotowanego przez #ipn portalu: drugapielgrzymka.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 16 czerwca 1895 roku urodził się Antoni Chruściel, „Nurt”, „Monter”, generał, komendant Okręgu Warszawa ZWZ-AK, bezpośredni dowódca oddziałów walczących w Powstaniu Warszawskim.
📲 Dowiedz się więcej, pobierz broszurę #ipn z serii #patroninaszuchulic: cutt.ly/nt32pSOv -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zrównanie Armii Krajowej z UPA stanowi obrazę pamięci ofiar ukraińskiego nacjonalizmu.
➡️ Armia Krajowa była siłą zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego, częścią Wojska Polskiego, które u boku aliantów walczyło przez całą wojnę przeciw Rzeszy Niemieckiej i jej sojusznikom. Podlegała legalnym władzom Rzeczypospolitej Polskiej przebywającym na emigracji. Przeciwstawiała się także sowieckiemu totalitaryzmowi, broniąc prawa Polski do niepodległego bytu państwowego w jej przedwojennych granicach. Armia Krajowa jest powodem do dumy Polaków, a jej dziedzictwo jest inspiracją dla nowych pokoleń – uniwersalnym wzorcem walki o wolność i niepodległość.
➡️ Ukraińska Powstańcza Armia była zorganizowaną i zhierarchizowaną bojówką Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, która w pierwszej kolejności realizowała ludobójczy plan eksterminacji ludności polskiej, a następnie walczyła z wkraczającymi na teren Wołynia i województw południowo-wschodnich II RP wojskami sowieckimi. Ofiarami zaplanowanych i konsekwentnie realizowanych ukraińskich ataków na polskie wsie była przede wszystkim ludność cywilna: kobiety, dzieci i osoby starsze. Takie działania – podobnie jak ludobójstwo dokonywane przez formacje niemieckie – nie mogą być wzorcem do naśladowania w jakichkolwiek cywilizowanych społecznościach.
ℹ️ W kolejnych tygodniach opublikujemy serię postów, w których przypomnimy, czym była Ukraińska Powstańcza Armia i jaką rolę odegrała w historii. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Położył ogromne zasługi na rzecz polskiego odrodzenia narodowego na terenie Białorusi, także w sferze szeroko rozumianej świadomości historycznej i pamięci narodowej.
🗓️ 16 czerwca 1990 roku został założony Związek Polaków na Białorusi, uhonorowany przez #ipn tytułem -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎬 Przez znaczący okres swojej twórczości Stanisław Bareja musiał zmagać się z negatywną postawą części środowiska filmowego, uwagami cenzury oraz opiniami nieprzychylnych dziennikarzy z prasy codziennej czy fachowej. Mierzył się z trudną i groteskową rzeczywistością, która nie pozostawała mu dłużna. Zaangażowanie w pracę przypłacił zdrowiem, a ostatecznie też życiem.
🎬 Nie należał do partii. Nie realizował filmów psychologicznych czy propagandowych. Wśród reżyserów tworzących tzw. kino wysokie, czyli artystyczne, jego komedie często były postrzegane jako gatunek gorszy, schlebiający gustom mniej wyrobionych odbiorców.
🎬 Większość filmów, jakie planował Bareja, nie powstała. Władze kinematografii odrzuciły kilkanaście scenariuszy. Propozycje te nie były dopuszczane nawet do etapu cenzury. Choć jego filmy miały wysoką frekwencję w kinach, to Bareja był ograniczany niskim budżetem oraz znikomą ilością taśmy filmowej, która w praktyce uniemożliwiała wykonywanie dubli.
🎬 Władza ludowa bała się śmiechu i nie tolerowała szyderstwa z ustroju. Przykładem takich obaw było wycięcie przez cenzurę na etapie scenariusza cytatu z filmu „Miś”:
💬 „nie śmiejcie się tak głośno, bo wszystko się zawali”
🎬 Jak wspominał sam reżyser, każdy film przypłacał utratą zdrowia. Najwięcej kosztowała Bareję kolaudacja filmu pt. „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz”. Opinie „kolegów” ze środowiska, wygłoszone po projekcji, doprowadziły do tego, że dwa tygodnie później przeszedł zawał serca. Kumulujący się przez lata stres powodował, że stan jego zdrowia pogarszał się z każdym ważnym wydarzeniem w życiu artysty. Tak też było z chwilą wprowadzenia stanu wojennego w grudniu 1981 r., a także w 1983 r. w czasie realizacji serialu „Alternatywy 4”, kiedy reżyser przeszedł kolejny zawał serca.
🗓️ Minęła 3⃣9⃣. rocznica śmierci Stanisława Barei. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 Mija 8⃣2⃣. rocznica bohaterskiej śmierci „Ponurego”. 16 czerwca 1944 r. pod Jewłaszami nad Niemnem w walce z Niemcami zginął porucznik Jan Piwnik – cichociemny, jeden z najwybitniejszych dowódców polowych Wojska Polskiego – Armii Krajowej.
💪🇵🇱 Był bohaterem i symbolem walki z okupantem, a jego brawurowe akcje zostały uznane za wzorcowe i stanowiły podstawę szkolenia jednostek dywersyjnych.
ℹ Został pochowany na wiejskim cmentarzu we wsi Wawiórka. Jego mogiłą opiekowała się miejscowa ludność polska.
🏴 Szczątki „Ponurego” złożono w klasztorze w Wąchocku. Jego uroczysty, ponowny pogrzeb w Górach Świętokrzyskich odbył się 10-12 czerwca 1988 r.
🇵🇱💪 Poznaj tę niezwykłą postać➡ ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/228101,Jan-Piwnik-Ponury-191… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Urodził się w Warszawie, oboje rodzice byli zaprzysiężonymi żołnierzami AK i brali udział w Powstaniu Warszawskim.
🏴 Po powstaniu wraz z rodzicami dostał się do niemieckiej niewoli i przez Pruszków trafił z matką na Śląsk. Ojciec został zamordowany w obozie koncentracyjnym w -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 15 czerwca 1944 roku oddział dyspozycyjny „A” Kedywu Okręgu Warszawskiego AK wykonał wyrok Rzeczypospolitej zabijając przy ul. Krasińskiego w Warszawie zbrodniarza niemieckiego, SS-Obersturmführera Herberta Junka, byłego komendanta więzienia na Pawiaku (1942-1943), odznaczającego się tam szczególnym sadyzmem.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ O jej fantazji i brawurze krążyły legendy. W czasie II wojny światowej agentkę brytyjskiego wywiadu wojskowego MI6, nazywano „ulubionym szpiegiem Churchilla”.
🗓 15 czerwca 1952 roku zmarła Krystyna Skarbek
➡ Urodziła się w Warszawie. Jej ojciec, Jerzy, pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej, a matka Stefania z d. Goldfeder – ze zasymilowanego żydowskiego rodu łódzkich bankierów.
➡ W 1929 roku uczestniczyła w konkursie Miss Polonia, wprawdzie nie wygrała, ale zajęła wysokie miejsce. Wielu widziało w niej uwodzicielkę i femme fatale.
➡ Na wieść o wybuchu wojny wyjechała wraz z mężem do Francji, skąd, już sama, przedostała się do Anglii. Tam, wykorzystując swe przedwojenne koneksje, zgłosiła się do służby w agencji brytyjskiego wywiadu SOE, powołanej przez Winstona Churchilla do dywersji na niemieckich tyłach. Od tej chwili występowała jako Christine Granville.
➡ Przyjmując nową tożsamość jako agentka, Krystyna odjęła sobie siedem lat i podawała odtąd za rok urodzenia 1915. Zbierała informacje wywiadowcze, które m. in. pomogły Churchillowi w uściśleniu przewidywanego terminu niemieckiej inwazji na Związek Sowiecki.
➡ W lipcu 1944 r. Krystynę zrzucono na spadochronie do partyzantów w południowej Francji, gdzie m. in. zorganizowała wykupienie z rąk gestapo kilku aresztowanych szefów dywersyjnej siatki. Gdy w Warszawie trwało powstanie, Krystyna dotarła do Londynu. Wielokrotnie składała prośby o przerzut do Polski, ale zawsze spotykała się z odmową.
➡ Po demobilizacji w 1945 r. Skarbek dostała... odprawę w wysokości 100 funtów i osobiste podziękowanie Churchilla. Pracowała jako pokojówka w hotelu, telefonistka, sprzedawczyni w londyńskim domu towarowym Harrods i wreszcie jako stewardessa na statkach pasażerskich.
🚢 W tym okresie poznała Iana Fleminga. Prawdopodobnie to właśnie ją Fleming opisał tworząc postać Vesper Lynd w swej pierwszej powieści o Jamesie Bondzie „Casino Royale”.
🚢 Podczas pracy na statku Skarbkówna poznała też stewarda, Dennisa Muldowney'a. To on w hotelu „Shelbourne” w Kensington pchnął ją nożem za odrzucenie oświadczyn.
🏴 Krystyna Skarbek zmarła w szpitalu 15 czerwca 1952 r., a zabójca został schwytany i skazany na śmierć. -
Instytut Pamięci Narodowej reposted
Centralny Przystanek Historia IPN
@PrzystanekH
🚨 Już dziś o 15:00 w @PrzystanekH!
„Jak rozpadała się Służba Bezpieczeństwa?” – spotkanie z dr. hab. Danielem Wincentym i dr. Witoldem Bagieńskim. Rozmowę poprowadzi @RafalDudkiewic1.
📍 Marszałkowska 107, Warszawa
📺 Transmisja na #ipntv: youtube.com/live/FRpHpyJZO24 -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Generał broni Stanisław Maczek patronem ulicy w Montbard.
➡️ Zobacz relację z uroczystości upamiętniających żołnierzy 10. Brygady Kawalerii Pancernej walczących podczas kampanii francuskiej 1940 r.This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📜🏠 „Skarby, które masz w domu, mogą zmienić sposób patrzenia na przeszłość”❗
⚠ Czasem najcenniejsze świadectwa historii leżą tuż obok – w starym albumie, pudełku z listami, zapomnianym pamiętniku. Choć mogą wydawać się niepozorne, to właśnie takie „okruchy historii” pozwalają odkrywać losy ludzi i wydarzenia, o których nie przeczytamy w podręcznikach.
🗄 Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej poszukuje właśnie takich materiałów: fotografii, dokumentów, nagrań czy wspomnień z lat 1917–1990. Zostają one nie tylko zabezpieczone, ale też opracowane i udostępnione szerokiemu gronu odbiorców – dzięki czemu prywatne historie zyskują nowe życie i znaczenie.
👥 Do projektu dołączyły już tysiące darczyńców z całego świata, którzy zdecydowali się podzielić historią swoich rodzin. Każdy z nich udowadnia, że pamięć może wyjść poza domowe archiwa i stać się częścią wspólnego dziedzictwa.
❗ Nie pozwól, by Twoje pamiątki zniknęły bez śladu. Ocal historię!
🔍 Więcej informacji o projekcie, zasadach przekazywania materiałów oraz możliwościach współpracy znajdziesz na stronie: archiwumpamieci.pl
📲 Sprawdź, jak w prosty sposób możesz włączyć się w budowanie wspólnej pamięci.
#archiwumpełnePamięci -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 9⃣2⃣ lata temu – 15 czerwca 1934 roku – na ul. Foksal w Warszawie Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów dokonała zamachu na ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego, pułkownika Wojska Polskiego i byłego legionistę. W wyniku odniesionych ran zmarł on tego samego dnia.
➡ Mordercą był Hryhorij Maciejko. Udało mu się zbiec za granicę. Zamach był odpowiedzią na aresztowania, których dokonały polskie władze po nieudanym napadzie OUN na pocztę w Gródku Jagiellońskim.
➡ Jesienią 1935 roku rozpoczął się proces, o którym mówiła cała Polska. Wśród sądzonych nie było jednak zamachowca, który ciągle pozostawał nieuchwytny (Maciejko zmarł w 1966 roku w Argentynie). Przesłuchiwano za to Stepana Banderę, przywódcę (prowidnyka) Egzekutywy Krajowej OUN, faktycznego inicjatora zamachu. Ten zaś konsekwentnie odmawiał posługiwania się językiem polskim i odpowiadał wyłącznie po ukraińsku. 13 stycznia 1936 roku usłyszał wyrok śmierci za nakłanianie do zabójstwa, dostarczenie broni zamachowcy i sfinansowanie przedsięwzięcia.
ℹ Bronisław Pieracki od młodych lat należał do Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. Po wybuchu wojny wstąpił do Legionów Polskich, z którym przeszedł szlak bojowy, a w bitwie pod Jastkowem został ciężko ranny. Brał udział w walkach z Ukraińcami o Lwów, będąc jednym z organizatorów obrony miasta. Po zakończeniu I wojny światowej ukończył kurs w Wyższej Szkole Wojennej i uzyskał awans na pułkownika. W 1928 roku objął stanowisko II zastępcy Szefa Sztabu Generalnego, następnie został mianowany na wiceministra spraw wewnętrznych, a w rządzie Walerego Sławka był wicepremierem. W latach 1931-1934 był ministrem spraw wewnętrznych.
🎖 Odznaczony Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, Orderem Polonia Restituta, czterokrotnie Krzyżem Walecznych i Złotym Krzyżem Zasługi. Pośmiertnie został awansowany na stopień generała brygady oraz odznaczony Orderem Orła Białego.
🟥 Warto dodać, że w II RP Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów była nielegalna.
📷 Bronisław Pieracki w latach 30. XX wieku / Narodowe Archiwum Cyfrowe
🔎 Dowiedz się więcej➡ przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ukraina/29257,Zabojstwo-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ️❗️Pierwsza mogiła odkryta w Hucie Pieniackiej
W czwartym dniu prac terenowych w Hucie Pieniackiej, w pobliżu wczoraj odkrytych fundamentów świątyni, odkryliśmy pierwsze szczątki osób pomordowanych. Zakładamy, że jest to miejsce pochówku zbiorowego. Wczesny etap odkrywania jamy nie pozwala na ten moment określić jej całkowitej powierzchni. Ujawniono szczątki ludzkie, częściowo spalone. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Huta Pieniacka – rozpoczęcie prac poszukiwawczych ofiar Zbrodni Wołyńskiej
➡️ Instytut Pamięci Narodowej rozpoczął prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej na Ukrainie, w dawnym województwie tarnopolskim. Działania te są realizowane we współpracy z ukraińskim partnerem Instytutu, przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”, oraz przy udziale @kultura_gov_pl i Stowarzyszenia Huta Pieniacka. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🎗️ Był jednym z najwybitniejszych badaczy dziejów ukraińskiej zbrodni na Polakach na Wołyniu.
📖 Prace dokumentacyjne, które prowadził wraz z córką Ewą, zostały uwieńczone wydaniem w 2000 r. monumentalnej dwutomowej monografii „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945”.
🗓️ 8 czerwca 1919 roku urodził się Zbigniew Siemaszko, wraz z córką Ewą, uhonorowany przez IPN tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: cutt.ly/vt2Heace -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇻🇦 🇵🇱 W trakcie VII pielgrzymki do Polski, 🗓️ 7 czerwca 1999 r., papież Jan Paweł II dokonał w Toruń beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego. Podczas nabożeństwa relikwie błogosławionego – kości dwóch palców oraz odlew maski pośmiertnej – niósł Stanisław Bieńka, były więzień Dachau i przyjaciel księdza.
➡ Ksiądz Frelichowski urodził się w Chełmży 22 stycznia 1913 r. Święcenia kapłańskie przyjął 14 marca 1937 r., a już 19 października 1939 r. został przez Niemców aresztowany i osadzony w Forcie VII w Toruniu. Przeszedł przez cztery obozy koncentracyjne: Stutthof, Grenzdorf, Sachsenhausen i Dachau. Podczas epidemii tyfusu plamistego, który rozprzestrzenił się w KL Dachau na przełomie lat 1944/1945, zainicjował akcję niesienia pomocy zarażonym. Poszedł do baraków zarażonych, aby pielęgnować chorych i jako kapłan nieść pomoc duchową umierającym.
➡ Odizolowani w tzw. barakach tyfusowych chorzy więźniowie umierali bez pomocy medycznej. Do opieki nad nimi zaczęli zgłaszać się osadzeni w obozie duchowni: księża, bracia zakonni i klerycy różnych narodowości, choć większość stanowili Polacy. Prekursorem tej akcji niesienia pomocy umierającym na tyfus był ks. Frelichowski. Dzięki badaniom archiwalnym prowadzonym przez s. Stefanię Annę Hayward, karmelitankę z klasztoru w Dachau, dysponujemy obecnie listą 35 nazwisk duchownych, którzy wzięli udział w tej akcji.
🟥 Jak większość uczestników tego dzieła miłosierdzia ks. Frelichowski zaraził się tyfusem. Zmarł na skutek zapalenia płuc, które było częstym powikłaniem po tej chorobie, pomimo wszelkiej możliwej pomocy, jakiej udzielili mu przyjaciele-współwięźniowie. Umarł w opinii świętości. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 Zgoda władz Ukrainy na przeprowadzenie ekshumacji w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu.
ℹ️ 4 czerwca 2026 r. otrzymaliśmy potwierdzenie, że Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało zgodę na przeprowadzenie przez Instytutu Pamięci Narodowej prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w powiecie lubomelskim na Wołyniu.
ℹ️ W dniach 21–30 kwietnia teren ten był badany przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej przy współpracy pracownika Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, ukraińskiego partnera Instytutu przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, oraz przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.
🪦 W wyniku prowadzonych prac odnaleziono dwa masowego groby i jeden grób pojedynczy. Na tej podstawie w maju złożyliśmy do władz Ukrainy wniosek o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych i poszukiwawczych w tych dwóch nieistniejących już dzisiaj miejscowościach. Zamieszkiwała je ludność polska, która 30 sierpnia 1943 r. padła ofiarą akcji pacyfikacyjnej UPA, w wyniku której śmierć poniosło ponad 1000 osób.
ℹ️ W miejscu tym w latach 1992, 2011 oraz 2015 prowadzono prace ekshumacyjne. Odnaleziono i godnie pochowano szczątki 674 osób. Obecne prace mają na celu odnalezienie kolejnych ok. 350 ofiar zbrodni popełnionych na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów.
🖊️ Jest to pierwsza zgoda na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych ofiar Zbrodni Wołyńskiej wydana na podstawie wniosku złożonego przez Instytut Pamięci Narodowej.
📣 O rozpoczęciu prac będziemy informować za pośrednictwem komunikatów i na naszych kanałach w mediach społecznościowych. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇻🇦🇵🇱 31 maja 1997 roku do Polski przybył papież Jan Paweł II rozpoczynając swoją VI pielgrzymkę do ojczyzny.
📲 Dowiedz się więcej o pontyfikacie papieża-Polaka, pobierz broszurę #ipn: archiwum.ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/ksiazki/15… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓 8⃣6⃣ lat temu stojący w warszawskich Łazienkach Królewskich pomnik Fryderyka Chopina stał się jedną z ofiar niemieckiego zbrodniarza Hansa Franka.
➡️ Kampanię wrześniową pomnik, uroczyście odsłonięty 14 listopada 1926 roku, przetrwał w stanie nienaruszonym. Jednak w związku z wyborem Belwederu na warszawską rezydencję generalnego gubernatora Hansa Franka, sąsiadujące z nim Łazienki zostały przez władze niemieckie zamknięte, co odcięło warszawiakom dostęp do pomnika.
➡️ W kwietniu 1940 r. Hans Frank wydał odezwę wzywającą do zbiórki metali na potrzeby zbrojeniowe armii niemieckiej. Jedną z pierwszych ofiar odezwy był właśnie pomnik Chopina. Nim władze miejskie zdołały zareagować, Hans Frank nakazał zniszczenie monumentu, twierdząc, że jest brzydki i psuje wygląd Łazienek.
🟥 31 maja 1940 r., szesnastotonowa, odlana z brązu rzeźba, została wysadzona, a następnie pocięta na mniejsze kawałki i koleją wywieziona do hut III Rzeszy. O tym, że wysadzenie nastąpiło nie tylko ze względów estetycznych, świadczy fakt, że Niemcy jednocześnie przystąpili do niszczenia jego kopii i zebranej w polskich muzeach dokumentacji.
➡️ 11 maja 1958 r., pomnik Fryderyka Chopina 🎼 ponownie stanął w warszawskich Łazienkach. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗ Już kilka lat przed wybuchem II wojny światowej Polacy zamieszkujący Związek Sowiecki poznali gorzki smak represji.
🗓️ 28 kwietnia 1936 r. Rada Komisarzy Ludowych przyjęła rezolucję nr 776-120 o przesiedleniu Polaków. W ramach ludobójczej polityki Sowietów tysiące polskich rodzin przesiedlono z terenów Ukraińskiej SRS aż do Kazachstanu. Ofiarą polityki przesiedleńczej padli Polacy mieszkający przy granicy sowieckiej Ukrainy z Polską.
⚠️ Akcję deportacyjną przeprowadzono w dwóch etapach. Pierwszy przypadł na przełom maja i czerwca 1936 roku – przesiedlono wówczas 5567 rodzin (przeszło 27 000 osób). Drugi etap akcji zorganizowano jesienią 1936 roku. We wrześniu i październiku wysiedlono 9433 rodzin, czyli blisko 43 000 ludzi.
➡️ Ofiarą deportacji padli nie tylko Polacy, ale też zamieszkujący te tereny Niemcy. Szacuje się, że pośród 70 000 tysięcy przesiedlonych wówczas ludzi blisko 76 procent stanowili nasi rodacy.
🟥 Związek Sowiecki uczynił z deportacji masowe i zinstytucjonalizowane narzędzie represji. Terror przesiedleń, niedola i śmierć wisiały nad obywatelami ZSRS ponad trzy dekady. W latach 1920-56 przeprowadzono około 130 akcji deportacyjnych, które objęły przeszło 12 milionów ludzi. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Sejmie RP odsłoniliśmy wystawę poświęconą bł. Stefanowi Wyszyńskiemu, zorganizowaną z okazji podwójnego jubileuszu: 125. rocznicy urodzin oraz 45. rocznicy śmierci Prymasa Tysiąclecia.
💬 – Komuniści z zadowoleniem przyjęli powołanie Stefana Wyszyńskiego na Prymasa Polski. Uznawali go za mało znaczącego hierarchę kościelnego, bez większego dorobku, bez mocnej pozycji. Ale okazało się, że dostaliśmy kardynała, który został Prymasem Tysiąclecia. Człowieka, który okazał się wybitny na tle epoki, w jakiej funkcjonował – powiedział zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
➡️ Wernisażowi towarzyszyła konferencja naukowa „Błogosławiony Stefan Kardynał Wyszyński – Prymas Wolności”, podczas której w swoim wykładzie dr hab. Karol Polejowski przybliżył postać kard. Wyszyńskiego, odnosząc się do jego działalności oraz postawy wobec wyzwań społecznych i politycznych XX wieku. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💔 Matka męczennika
➡ Jej życie związane było z wioską Okopy pod Suchowolą, gdzie z mężem Władysławem prowadziła gospodarstwo rolne. W czasie wojny urodziła pięcioro dzieci, z których dwoje zmarło. Jerzy (na chrzcie dano mu imię Alfons) był najmłodszy.
✝️ Marianna miała bardzo silną żywą wiarę, którą starała się zaszczepić swoim dzieciom. Powtarzała im, że mają „kochać Boga i ludzi, kochać sercem i czynami”. Jerzy usłyszał w sercu głos powołania kapłańskiego, postanowił wstąpić do seminarium. Został księdzem, który zawsze był bliski ludziom. Czasy były ciężkie, wszystko co miał, oddawał potrzebującym. Tak go wychowała matka.
➡ Marianna Popiełuszko wspominała, jak Jerzy przyjechał do domu we wrześniu 1984 r., bez zapowiedzi. Nie mówił wiele, ale ona wiedziała, że dzieje się coś niedobrego. Bała się o życie syna. Zostawił sutannę do zacerowania i powiedział:
💬 „Pamiętajcie, jeśli umrę, nie opłakujcie mnie”.
➡ Kiedy dowiedziała się, że ciało ks. Jerzego wyłowiono z Wisły, cierpiała, ale nigdy nie szukała odwetu, przebaczyła mordercom:
💬 „Otrzymałam dziecko od Boga i oddałam w jego ręce. Myślę, że został wybrany na męczennika, a ja pokutuję razem z nim”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱🇻🇦 Z Wadowic na Tron Piotrowy
⚠ Kiedy bolszewicy realnie zagrażali polskiej niepodległości, w Wadowicach na świat przyszedł chłopiec, który odegrał znaczącą rolę w historii świata. Jako papież Jan Paweł II – pierwszy w historii następca św. Piotra pochodzący z Europy Środkowo-Wschodniej – wydatnie przyczynił się do obalenia komunizmu.
➡️ Karol Wojtyła należał do pokolenia, które rodziło się w czasie wojny, dorastało w II RP i w czasie wojny wchodziło w dorosłość. Wychowany w miłości do ojczyzny i szacunku do innych, nie mógł pogodzić się z komunistycznym zniewoleniem, stając się jednocześnie problemem dla władz depczących ludzką godność i nadzieją dla spragnionych wolności nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie.
💬 – Wiecie, że urodziłem się w maju 1920 roku, gdy bolszewicy szli na Warszawę… Dlatego noszę w sobie od urodzenia wielki dług w stosunku do tych, którzy wówczas podjęli walkę z najeźdźcą i zwyciężyli, płacąc za to życiem – tymi słowami Ojciec Święty zwrócił się do wiernych w Radzyminie, w trakcie swojej pielgrzymki do Ojczyzny w 1999 roku.
💬 Podczas tej samej podróży apostolskiej, na wadowickim rynku, Jan Paweł II mówił: – Po synowsku całuję próg domu rodzinnego, wyrażając wdzięczność Opatrzności Bożej za dar życia przekazany mi przez moich rodziców, za ciepło rodzinnego gniazda, za miłość moich najbliższych.
‼️ To właśnie tak chętnie przywoływany przez Ojca Świętego dom rodzinny stanowił pierwszą szkołę świętości papieża-Polaka.
🔍 Kim byli rodzice i rodzeństwo Jana Pawła II? Co sprawiło, że to właśnie rodzina wywarła na przyszłego świętego tak wielki wpływ?
📰 Dowiedz się z tekstu: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/42279,Cieplo-rodzinnego-gniazda…
📷 Na zdjęciu: Karol Wojtyła z matką Emilią, 1920 rok. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Wielkość kardynała uwydatniała się nade wszystko w czasach trudnych, w sytuacjach krańcowych. Miał wtedy duszę miłosiernego Samarytanina, a równocześnie odziedziczoną po całych pokoleniach świadomość, że „Bóg mu powierzył honor Polaków…”
➡ Prymas Stefan Wyszyński powiedział o nim:
💬 – Była w tej sapieżyńsko-sanguszkowskiej krwi Pasterza krakowskiego jakaś właściwość orlęcia polskiego. Patrzyło mu to z twarzy! Bo to było orlę, które zrywało się do lotu wolności, choć dane mu było przez tyle lat pracować w iście jeremiaszowych czasach niedoli Ojczyzny. […] Kochał Polskę taką, jaką była – czy ozdobna jak królowa, czy uboga jak niewolnica, czy sieroca jak tułaczka. Wszystko jedno! Przecież zawsze matka, toć – Ojczyzna! Wstydzić się jej poszarpanych przez zawieruchy dziejowe szat nie będzie! […] Był wrażliwy na przyszłość narodu, duszą wyczuwał i wierzył, wierzył bez wahań, że taki naród, jak Polska, godzien jest życia, godzien wielkości”.
🗓 Kardynał Adam Stefan Sapieha urodził się 14 maja 1867 roku.
📰 Dowiedz się więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/kosciol/108152,Adam-Stef… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
✌️ Powstanie „Solidarności” było jednym z najważniejszych wydarzeń końca XX w. na świecie. Od samego początku wspierali ją polscy rolnicy.
🗓️ 12 maja 1981 roku, w wyniku licznych protestów i strajków, komunistyczny sąd zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W siedzibie #ipn w Warszawie gościli Javier Larrondo – prezes @PrisonersDFNdrs, organizacji broniącej więźniów politycznych, oraz José Daniel Ferrer – kubański dysydent, obrońca praw człowieka i lider opozycyjnej organizacji @Unpacuoficial.
🇵🇱🇨🇺 Spotkanie było okazją do rozmowy o polskich doświadczeniach transformacji ustrojowej po 1989 r. oraz o wyzwaniach związanych z dziedzictwem systemu komunistycznego. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
❗️ Doniesienia o publicznym wydarzeniu we Lwowie 2 maja, podczas którego obecne były symbole związane z 14. Dywizją Waffen-SS „Galizien” – jednostką złożoną z ukraińskich ochotników – budzą niepokój. Formacja ta była częścią niemieckiej struktury SS odpowiedzialnej za zbrodnie podczas II wojny światowej.
🟥 Po II wojnie światowej Waffen-SS została uznana za organizację przestępczą przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. Decyzja ta opierała się na jej udziale w zbrodniach wojennych, zbrodniach przeciwko ludzkości oraz roli w strukturze SS.
⚠️ W trudnej historii relacji polsko-ukraińskich, obejmującej pamięć o Zbrodni Wołyńskiej, tragediach takich jak Huta Pieniacka, a także kontrowersyjnym dziedzictwie historycznym związanym z postaciami takimi jak Stepan Bandera oraz ruchem nacjonalistycznym tamtego okresu, wszelkie formy gloryfikowania tego typu formacji podważają zasady uczciwej pamięci historycznej i dialogu.
‼️ Działania postrzegane jako gloryfikowanie organizacji powiązanych ze zbrodniami Niemiec podczas II wojny światowej mogą podważać wysiłki na rzecz rzetelnego dialogu historycznego i pojednania. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!”
-
Post not available here, view on X
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Decyzja o udzieleniu schronienia Żydom wymagała niezwykłej odwagi i determinacji. W utworzonym przez Niemców Generalnym Gubernatorstwie dla okupowanych ziem polskich za każdą formę pomocy Żydom groziła kara śmierci. Mimo stałego, codziennego, zagrożenia własnego życia, wielu naszych rodaków zdecydowało się jednak tę pomoc nieść – powiedział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
ℹ Ekspozycja dokumentuje szeroki wachlarz działań Polaków, którzy z narażeniem swojego życia ratowali Żydów podczas Zagłady. Na wybranych przykładach zostały także zaprezentowane osoby represjonowane za taką działalność oraz powojenne kontakty ocalonych z ich wybawicielami i losy dzieci żydowskich uratowanych przez Polaków.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💬 – Dzięki pracy uznanych polskich uczonych i popularyzatorów historii od dzisiaj w siedzibie Parlamentu Europejskiego można zwiedzać wystawę wyjątkową – bo dotyczącą zupełnie wyjątkowego wątku w historii II wojny światowej, niestety w znacznej mierze wciąż zapomnianego. To opowieść o zwykłych ludziach, którzy wykazali się niezwykłą odwagą w obliczu monstrualnego zła – napisał Prezydent RP dr @NawrockiKn w liście odczytanym przez zastępcę prezesa #ipn dr. hab. Karola Polejowskiego podczas wernisażu wystawy.
@arekmularczyk
@Bogdan_Rzonca -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W siedzibie #ipn w Warszawie zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski spotkał się z Alian Alejandro Collazo (@aliancollazo1), dyrektora wykonawczego @cubanfreedom_ oraz europosłem @arekmularczyk.
ℹ️ Cuban Freedom March to organizacja, której celem jest promowanie wolności, demokracji i praw człowieka na Kubie i poza jej granicami. Poprzez marsze, dyskusje panelowe i globalne kampanie wzmacnia głosy Kubańczyków, uświadamia świat o realiach komunizmu oraz jednoczy społeczności w dążeniu do wolnej i demokratycznej przyszłości dla wszystkich. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 8⃣6⃣ lat temu Sowieci zadekretowali i zaplanowali Zbrodnię Katyńską.
🗓️ 5 marca 1940 r. na wniosek szefa NKWD Ławrientija Berii Biuro Polityczne KC WKP(b) zdecydowało o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych przebywających po 17 września 1939 roku w sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze zajętych wschodnich województw Rzeczypospolitej.
❗️ W wyniku tej zbrodniczej decyzji zgładzono około 2️⃣2️⃣ 0️⃣0️⃣0️⃣obywateli polskich. Na wniosku Berii znajdują się podpisy Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa i Mikojana, a także ręczna notatka: „Kalinin - za, Kaganowicz - za”.
➡️ Beria tak pisał o przebywających w niewoli Polakach:
💬 „Wszyscy są zatwardziałymi wrogami władzy sowieckiej, pełnymi nienawiści do ustroju sowieckiego… Wszyscy czekają tylko na wyjście na wolność, aby móc aktywnie włączyć się do walki przeciw władzy sowieckiej. Organy NKWD w zachodnich obwodach Ukrainy i Białorusi wykryły szereg kontrrewolucyjnych organizacji powstańczych. We wszystkich tych kontrrewolucyjnych organizacjach przywódczą rolę odgrywali byli oficerowie armii polskiej, byli policjanci i żandarmi.”
🔍 Dowiedz się więcej ➡ katyn.ipn.gov.pl -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Oświadczenie Instytutu Pamięci Narodowej skierowane do władz Zamościa
Z oburzeniem przyjmujemy informację o planowanym przez władze Zamościa przywróceniu tablicy upamiętniającej komunistyczną działaczkę Różę Luksemburg. Działania te pozostają w sprzeczności z obowiązującym w Polsce porządkiem prawym –zakazem propagowania komunizmu oraz innych ustrojów totalitarnych w przestrzeni publicznej.
Tablica upamiętniająca Różę Luksemburg znajdowała się do 12 marca 2018 r. na jednej z kamienic Starego Miasta w Zamościu. Zgodnie z ustawą z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz.U. 2016, poz. 744), która stanowi, że nazwy i upamiętnienia nie mogą propagować ideologii totalitarnej została usunięta z przestrzeni publicznej. Warto przypomnieć, że kamienica, na której w 1979 r. umieszczono tablicę, nie była faktycznym miejscem jej zamieszkania.
W 2025 r. Instytut Pamięci Narodowej powziął informację, że władze Zamościa zamierzają przywrócić tablicę poświęconą Róży Luksemburg, określając ją jako obrończynię sprawy polskiej. Jednocześnie zaznaczyły, że „celem władz miasta nie jest jakiekolwiek gloryfikowanie, a jedynie upamiętnienie faktu narodzin Róży Luksemburg w Zamościu”. Na tę informację Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie zareagował, wystosowując 5 sierpnia 2025 r. do władz Zamościa pismo, w którym wyraził „głębokie zaniepokojenie w związku z informacjami dotyczącymi planowanego upamiętnienia postaci Róży Luksemburg w przestrzeni publicznej miasta Zamość”.
Róża Luksemburg była przeciwniczką dążeń niepodległościowych Polaków, wbrew przeważającej opinii środowiska polskiej lewicy, których przedstawicielami byli m. in. dwaj Ojcowie Niepodległości – Józef Piłsudski i Ignacy Daszyński. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku potępiła nurt niepodległościowy, uznając jej przedstawicieli za zdrajców idei socjalistycznych. Niepodległość była dla niej drobnomieszczańską utopią, a celem dążeń politycznych umacnianie walki klasowej proletariatu. Swoistym potwierdzeniem poglądów Róży Luksemburg było jednoznaczne poparcie dla przewrotu bolszewickiego w listopadzie 1917 r.
W 1918 r. napisała: Bolszewicy przedstawili […] jako cel […]przejęcia władzy całkowity i najrozleglejszy program rewolucyjny: nie zapewnienie demokracji burżuazyjnej, lecz dyktatura proletariatu w celu urzeczywistnienia socjalizmu. Tym samym zdobyli sobie nieprzemijającą zasługę dziejową: po raz pierwszy proklamowali cele socjalizmu jako bezpośredni program praktycznej polityki. To, co partia w historycznej dobie może zrealizować dzięki męstwu, zdolności działania, rewolucyjnej dalekowzroczności, to wszystko osiągnęli Lenin, Trocki i ich towarzysze”. Obce polskiej tradycji walki o niepodległość deklaracje ideologiczne Róży Luksemburg zostały potępione przez czołowych przedstawicieli polskiej lewicy niepodległościowej.
Przypominamy że art. 256 § 1 kodeksu karnego mówi: „Kto publicznie propaguje nazistowski, komunistyczny, faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Dalej § 1a. uzupełnia: „tej samej karze podlega, kto publicznie propaguje ideologię nazistowską, komunistyczną, faszystowską lub ideologię nawołującą do użycia przemocy w celu wpływania na życie polityczne lub społeczne”.
W związku z powyższym wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec jakichkolwiek działań zmierzających do rehabilitacji działaczy komunistycznych i oczekujemy od władz Zamościa natychmiastowego odstąpienia od pomysłu upamiętnienia Róży Luksemburg poprzez odsłonięcie poświęconej jej tablicy pamiątkowej.
dr hab. Karol Polejowski
zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
dr Mateusz Szpytma
zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Zbrodnia Wołyńska nie jest „tragedią wołyńską”, ani tym bardziej opowieścią ani narracją – jest ludobójstwem dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów ❗️
⚠️ W Polsce muszą oburzać słowa Ołeksandra Ałfiorowa – dyrektora Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, który określa Zbrodnię Wołyńską jako jedną z „państwotwórczych narracji” Polski, rzekomo postrzeganą bardziej przez pryzmat emocji, niż faktów.
➡️ Ludobójstwo na Wołyniu jest udokumentowanym faktem, którego nie da się unieważnić językiem narracji, relatywizacji ani politycznej kalkulacji.
‼️ Równie oburzające są kolejne słowa Ołeksandra Ałfiorowa, że dla większości Ukraińców Zbrodnia Wołyńska to „tylko lokalny epizod historii, bo działo się to wyłącznie na Wołyniu”. W polskiej historiografii terminem Zbrodnia Wołyńska określa się morderstwa popełnione na ludności polskiej przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1943–1945 z powodów etnicznych. Najwięcej ludności zginęło na Wołyniu. Skala zbrodni nie przestaje być zbrodnią tylko dlatego, że miała miejsce na określonym terytorium. Ponad 100 tysięcy zamordowanych obywateli polskich – w większości kobiet, dzieci i osób starszych – nie czyni z tego „epizodu”, lecz jedno z największych ludobójstw na ludności cywilnej w Europie XX wieku.
➡️ Relatywizowanie tej zbrodni i sprowadzanie jej do „lokalnego wydarzenia” jest formą jej bagatelizowania i zaprzeczania cierpieniu ofiar. Niepokój budzi także fakt, że współczesne państwo ukraińskie buduje elementy swojej tożsamości na kulcie osób i formacji odpowiedzialnych za te zbrodnie odrzucając fakty zapisane w powszechnie dostępnych źródłach historycznych.
🟥 Stepan Bandera był architektem nienawiści skierowanej wobec Polaków, a Roman Szuchewycz i inni dowódcy byli wykonawcami masowych mordów.
‼️ OUN i UPA nie są formacjami, którym należy oddawać cześć!
➡️ Ich działalność opierała się na terrorze i czystkach etnicznych, a nie na wartościach, które można uznać za fundament wolnego i demokratycznego państwa.
🚫 Prawdziwe pojednanie może się opierać wyłącznie na prawdzie, pamięci ofiar i jednoznacznym potępieniu sprawców. Polacy oczekują, że państwo ukraińskie wreszcie stanie po stronie prawdy, upamiętni ofiary i jednoznacznie potępi sprawców Zbrodni Wołyńskiej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Cieszmy się Niepodległą❗️
🇵🇱 Była zniewolona 1⃣2⃣3⃣ lata‼️To pięć pokoleń, a każde z nich miało swój wkład w to, co stało się w listopadzie 1918 roku.
⚔️ Legioniści Jana Henryka Dąbrowskiego, podchorążowie roku 1830, powstańcy styczniowi, bojowcy PPS z 1905...
🖋️🎨⚗️ Ale również poeci i pisarze, malarze, naukowcy, nauczyciele, księża i przemysłowcy. Wszyscy ci, którzy upominali się o Polskę, a później mogli stanąć na jej czele.
🇵🇱💪 Piłsudski, Dmowski, Paderewski, Witos, Daszyński, Korfanty – różne mieli wyobrażenia o Polsce, ale zgodni byli co do tego, że najpierw muszą ją wspólnie zdobyć. I zdobyli❗️ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 60 lat temu urodził się Tomasz Merta, historyk myśli politycznej, publicysta, w latach 2005–2010 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków.
🏴 Zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu prezydenckiego w Smoleńsku.
🎗️ W 2013 roku Tomasz Merta został uhonorowany przez #ipn tytułem #kustoszpamięciNarodowej.
📰 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/nagrody-i-odznaczenia-ipn/nagroda-kus… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie wręczyliśmy nagrodę #ipn „Semper Fidelis”. Obejrzyj relację z uroczystej gali!
This media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🖼️ W Auli Jana Pawła II przy kościele św. Stanisława w Rzymie uroczyście otworzyliśmy wystawę poświęconą losom sióstr katarzynek, które w 1945 roku poniosły męczeńską śmierć z rąk żołnierzy Armii Czerwonej.
🟥 W czasie wojny zginęło ponad 100 sióstr katarzynek. Przelały krew za wiarę, zginęły w obronie czystości ślubowanej Bogu, oddały życie dla bliźnich. W tej grupie jest piętnaście Męczennic i jedna Sługa Boża. Ich śmierć miała miejsce od 22 stycznia do 25 listopada 1945 roku.
❗️ W 2020 roku zespół @PoszukiwaniaIPN podczas prac ekshumacyjnych odnalazł szczątki siedmiu sióstr.
✝️ Dowiedz się więcej o siostrach katarzynkach, poznaj szczegóły uroczystości➡️ ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/231272,Moja-misja-jest-tu-pozos…
@PLinVatican -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📣 W Pradze odbyła się uroczystość, podczas której uczczono pamięć dziewięciu czechosłowackich bohaterów poległych w różnych okresach II wojny światowej. Wśród nich znaleźli się dwaj funkcjonariusze czechosłowackiej Straży Obrony Państwa, odnalezieni przez #ipn.
Jednym z gości honorowych wydarzenia był dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#komunikatipn
📢 W dniach 18-21 sierpnia 2025 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, na wniosek i we współpracy z Ministerstwem Obrony Republiki Czeskiej, przeprowadził prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Cmentarzu Komunalnym w Głubczycach (woj. opolskie). Celem badań było odnalezienie szczątków dwóch funkcjonariuszy czechosłowackiej Straży Obrony Państwa (SOS), zamordowanych w 1938 r. przez Niemców w Liptani (obecnie Czechy, region karniowski).
⚠️ W wyniku polsko-czeskich działań poszukiwawczo-ekshumacyjnych odnaleziono szczątki dwóch mężczyzn w pełnym umundurowaniu odpowiadającemu formacji poszukiwanych funkcjonariuszy SOS. Przy szczątkach jednego z nich znaleziono obrączkę z wygrawerowaną datą ślubu oraz imieniem żony. Również dokumentacja medyczna ofiar, w której posiadaniu była strona czeska, pozwoliła na potwierdzenie, iż odnalezione szczątki należą do żandarma Viléma Lehera i strażnika finansowego Ludvíka Svobody.
🔍 Czytaj dalej: ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/228374,Wspolne-prace-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Krwawa Niedziela na Wołyniu
🗓 11 lipca 1943 roku ukraińscy nacjonaliści zaatakowali Polaków w 99 miejscowościach przedwojennego województwa wołyńskiego na Kresach Wschodnich – wtedy zajętych już przez niemiecką III Rzeszę.
❗️ Tego dnia miało miejsce apogeum Zbrodni Wołyńskiej. O świcie oddziały UPA – często przy aktywnym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej – otoczyły i zaatakowały jednocześnie 99 polskich wsi w pow. kowelskim, włodzimierskim, horochowskim i częściowo łuckim. Doszło tam do eksterminacji ludności cywilnej i zniszczeń. Wsie były palone, a dobytek grabiony. Badacze obliczają, iż tylko tego jednego dnia mogło zginąć ok. 8 tys. Polaków – głównie kobiet, dzieci i starców. Ludność polska ginęła od kul, siekier, wideł, noży i innych narzędzi, nierzadko w kościołach podczas mszy św. i nabożeństw.
🟥 Za datę symboliczną dla ludobójstwa na Wołyniu uznaje się 10 lipca 1943 r., kiedy członkowie UPA rozerwali końmi wysłanego na pertraktacje z nimi przedstawiciela Polskiego Państwa Podziemnego Zygmunta Rumla. Po tej zbrodni rozpoczęły się masowe mordy na ludności polskiej na Wołyniu, a później w Małopolsce Wschodniej. Szacuje się, że ukraińscy nacjonaliści, wspierani przez chłopstwo, zaatakowali Polaków zamieszkałych w 4300 miejscowościach.
❗️ W pobliżu zniszczonych wsi i chutorów pozostały bezimienne masowe doły grobowe kryjące – najczęściej okaleczone – ciała polskich mieszkańców Kresów.
🟥 Celem ukraińskich nacjonalistów była jednak nie tylko fizyczna eliminacja polskiej społeczności, ale także wykarczowanie śladów świadczących o wielowiekowej obecności polskiej na Kresach. Dlatego równolegle z aktem ludobójstwa niszczyli polskie dobra kulturalne, zabytki, uderzali w kresową gospodarkę, wypalając polskie siedliska do fundamentów, ze szczególną zajadłością niszcząc katolickie kościoły❗️
ℹ️ W latach 1943–1945 na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ukraińscy nacjonaliści wymordowali od 80 do 120 tys. Polaków. Precyzyjna liczba ofiar nie jest możliwa do ustalenia.
#zbrodniawołyńska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🚫 Nie wolno było o niej mówić, nie wolno było pamiętać
➡W Sejmie RP otworzyliśmy wystawę „I nigdy nie wrócili do domu. Alfabet Obławy Augustowskiej”. Ekspozycja towarzyszy konferencji „Prawda i pamięć o Obławie Augustowskiej w 80. rocznicę zbrodni”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅8⃣5⃣ lat temu NKWD rozpoczęło trzecią ludobójczą, masową deportację polskich obywateli w głąb Związku Sowieckiego.
Więcej➡️przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wysiedlenia/31267,Wagony… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📅25 czerwca 1976 roku to jedna z najważniejszych dat w historii @RadomCity . Związana jest z robotniczymi strajkami i demonstracjami, które ogarnęły także inne ośrodki przemysłowe w Polsce, w tym Płock i Ursus.
➡️ Historycy szacują, że w różnego rodzaju akcjach protestacyjnych – wywołanych zapowiedzią podwyżek cen – wzięło wówczas udział 70-80 tys. ludzi w co najmniej 90 zakładach pracy na terenie 24 województw‼️
‼️ W Radomiu, Ursusie i Płocku doszło do pochodów i demonstracji, zakończonych starciami z MO, a w przypadku Radomia – dramatycznymi walkami ulicznymi. W kulminacyjnym momencie na ulicach demonstrowało ok. 20 tys. osób.
🟥 Władze skierowały do miasta oddziały ZOMO z Warszawy, Łodzi, Kielc i Lublina oraz Wyższej Szkoły Oficerskiej MO w Szczytnie. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 W PRL pomagał prześladowanym oraz współtworzył „Solidarność” – ruch, który stał się prawdziwym fenomenem społecznym. Jako Prezydent RP bronił prawa innych narodów do samostanowienia. Dzięki niemu polityka pamięci zyskała nowy wymiar. Zginął lecąc do Katynia, aby uczcić ofiary sowieckiego ludobójstwa.
🗓️ 18 VI 1949 roku urodził się Lech Kaczyński. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 85 lat temu Niemcy skierowali z Tarnowa do KL #auschwitz pierwszy transport więźniów politycznych, złożony z 728 Polaków.
🟥 Dzień ten uznawany jest za początek funkcjonowania obozu. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
7️⃣9️⃣ lat temu, 8 czerwca 1946 roku, w Londynie odbyła się defilada, która uczciła zwycięstwo aliantów nad III Rzeszą i Japonią. Zabrakło w niej polskich żołnierzy, którzy walczyli od pierwszego do ostatniego dnia wywołanej przez Niemców wojny.
➡️ Brytyjczycy nie zaprosili przedstawicieli Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ponieważ nie chcieli narażać się władzom Związku Sowieckiego. W ostatniej chwili zaproszono co prawda pilotów słynnego Dywizjonu 303, ale ci w zaistniałej sytuacji solidarnie odmówili udziału w uroczystości.
➡️ Rząd Clementa Attlee wystosował za to zaproszenie do Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, który prawie rok wcześniej został uznany przez aliantów za jedyny legalny rząd polski. Jednak przedstawiciele ludowego Wojska Polskiego ostatecznie nie pojawili się na paradzie. Oficjalnym powodem odmowy było to, iż władze brytyjskie umożliwiły generałowi Tadeuszowi Borowi-Komorowskiemu podróż do USA. W rzeczywistości, zdominowany przez komunistów TRJN bał się Stalina (żołnierze Armii Czerwonej nie wzięli udziału w tym wydarzeniu).
➡️ Kiedy świat świętował pokonanie Niemiec, w Polsce pełną parą działał zainstalowany przez Sowietów aparat komunistycznego terroru. Funkcjonowały katownie UB i NKWD, dochodziło do skrytobójstw i bezpodstawnych procesów. Radość z pokonania okupantów spod znaku swastyki przeradzała się w strach przed czerwonymi „wyzwolicielami”. Dodatkowo Związek Sowiecki bezprawnie odebrał nam wschodnie terytoria z Wilnem, Grodnem i Lwowem na czele.
‼️ Wszystko to pomimo faktu, że Polska poniosła olbrzymią ofiarę podczas wojny – zginęło blisko 6️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ obywateli II RP. Jako pierwsi staraliśmy się powstrzymać niemiecką agresję w Europie. Mieliśmy także olbrzymi wkład militarny oraz naukowy w ostateczne zwycięstwo. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ Obchodzone 1 maja „Święto Pracy” przez 45 lat istnienia PRL było jednym z najważniejszych dla władzy ludowej.
✌️ W latach 80. w wielu miastach opozycja zorganizowała niezależne demonstracje, tzw. kontrpochody.
📷 Zobacz zdjęcia z #archiwumipn: rzeszow.ipn.gov.pl/pl8/aktualnosci/96732,Nielegalne-obcho… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 85 lat temu Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o utworzeniu w Syrii Brygady Strzelców Karpackich pod dowództwem płk. Stanisława Kopańskiego.
🌎 Dowiedz się więcej, odwiedź specjalny portal przygotowany przez #ipn: szlakinadziei.ipn.gov.pl
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 28 lutego 1944 roku we wsi Huta Pieniacka w powiecie brodzkim (woj. tarnopolskie) doszło do jednej z największych masakr podczas ludobójstwa ukraińskiego na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
⚖️ W śledztwie #ipn ustalono, że pacyfikacji wsi dokonali ochotnicy ukraińscy z 14 Dywizji SS „Galizien”, którym pomagały okoliczne oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz oddział paramilitarny składający się z ukraińskich nacjonalistów.
🏴 Życie straciło około 850 osób narodowości polskiej, rzeź przeżyło około 160 osób.
#zbrodniawołyńska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Autor bestsellerów ścigany przez bolszewików❗️
⚠️ Dziś nie funkcjonuje w powszechnej świadomości, choć przed wojną jego książki rozchodziły się w milionowych nakładach na całym świecie.
8️⃣0️⃣ lat temu zmarł Ferdynand Ossendowski – wielki pisarz i żarliwy antykomunista, skazany w czasach PRL na zapomnienie.
➡️ Urodził się w Inflantach Polskich w 1876 roku, w szlacheckiej rodzinie. W Kamieńcu Podolskim, dokąd rodzina się przeniosła, zaczął chodzić do rosyjskiego gimnazjum. W Petersburgu studiował nauki przyrodnicze. Stamtąd ruszał na wyprawy naukowe – na Kaukaz, nad Dniestr, jezioro Bajkał, dotarł też do Chin, na Sumatrę i do Japonii.
➡️ Później zaczyna się jego niezwykły i tajemniczy etap w życiorysie, który znajdzie tak pasjonujące odbicie w twórczości: wojna rosyjsko-japońska, wyrok śmierci (przed którym uciekł), Mandżuria, więzienie. W momencie, gdy nadeszła bolszewicka rewolucja, Ossendowski stanął po stronie tzw. białych. Walczył z bolszewikami w Mongolii, przeżył mnóstwo niebezpiecznych i tajemniczych przygód.
📖 Na przełomie lat 1920/21 ukazała się w Nowym Jorku, później w Londynie i Warszawie, książka „Zwierzęta, ludzie, bogowie”, która przyniosła mu światową sławę, a opisywała ucieczkę z rewolucyjnej Rosji. Doczekała się dziewiętnastu tłumaczeń.
🇵🇱 Do odrodzonej Polski wrócił w 1922 roku. Poświęcił się głównie pisaniu. Wydał 7️⃣7️⃣ książek, przetłumaczonych na 2️⃣0️⃣ języków. Porównywano go z Kiplingiem, Londonem i Mayem. Łączny nakład jego książek sięgnął 8️⃣0️⃣ milionów.
‼ Jego antykomunizm widoczny był w wielu książkach, ze słynnym „Leninem” na czele, w której uderzył w mit wodza rewolucji. W ciekawy sposób sportretował w niej twórcę sowieckiej bezpieki. Ossendowski umieścił scenę, w której Dzierżyński jest bliski... zabicia Lenina.
💬 „Dzierżyński postąpił krok naprzód i szybkim, drapieżnym ruchem pochylił głowę.
– Przyszedłem... – syknął – aby przypomnieć wam naszą pierwszą rozmowę w pałacu Taurydzkim w dzień powstania... Przyrzekliście postawić mnie na czele rządu polskiego, towarzyszu...
– Wyznaczyłem Worosziłowa – odpowiedział Lenin. – Musi to być Rosjanin, gdyż Rosja będzie prowadziła wojnę z Polską.
– Towarzyszu... – podniósł głos Dzierżyński, grożąc oczami – towarzyszu, rzekliście słowo" – pisał Ossendowski.
❌ Ta i inne publikacje spowodowały, że w powojennej, rządzonej przez komunistów Polsce, został objęty zakazem druku, a książki usuwano z bibliotek.
🏴 Ferdynand Ossendowski zmarł 3 stycznia 1945 r.
🟥 NKWD nie dało mu spokoju nawet po śmierci, nakazując rozkopanie grobu, aby upewnić się, że zagorzały antykomunista na pewno nie żyje... -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🗓️ 29 XII 2012 roku zmarł biskup Ignacy Tokarczuk.
✝️ Po otrzymaniu w 1965 r. nominacji na ordynariusza diecezji przemyskiej, przez swój bezkompromisowy stosunek do PRL i odważne wystąpienia przeciwko zakłamaniu i ateizacji społeczeństwa, uzyskał miano „biskupa niezłomnego”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇵🇱 Jestem gotów stoczyć bój o Polskę❗️
📢 To już pewne! Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr @NawrockiKn kandydatem obywatelskim na Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej! Wielokrotnie podkreślał, że Polska to wielka sprawa, dlatego nie boi się wziąć odpowiedzialności za losy kraju.
💬 – Jestem gotowy do tego, aby reprezentować wszystkich Polaków. Żyję jak wielu z Was – skromnie, ale zawsze godnie i zawsze z Polską w sercu – powiedział prezes #ipn. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Czerwona zaraza rozlewa się na Polskę❗️
🗓 17 września 1939 roku Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła na teren II Rzeczpospolitej. Napaść na Polskę była częścią tajnego paktu Ribbentrop-Mołotow, zawartego przez Niemcy i Związek Sowiecki.
❗ Stalin uznał, że wszelkie układy zawarte uprzednio z Polską (w tym traktat ryski z 1921 r. i pakt o nieagresji z 1932 r.) nie obowiązują, Polska bowiem przestała istnieć. W chwili, gdy komisarz ludowy spraw zagranicznych Potiomkin odczytywał ambasadorowi Grzybowskiemu treść noty dyplomatycznej, Armia Czerwona rozpoczęła już zbrojną napaść na całej długości wschodniej granicy II RP.
🇵🇱 W wielu punktach wzdłuż granicy oraz w głębi polskiego terytorium, m .in. pod Kowlem, Sarnami, Baranowiczami, Dubnem, Oranami i Tarnopolem, agresorowi opór stawiały oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza i Wojska Polskiego. Do rangi symbolu urosła obrona Grodna (20–21 września). W dniach 18–19 września broniło się Wilno. Pod Lwów pierwsze jednostki sowieckie dotarły w nocy z 18 na 19 września.
🟥 W ślad za oddziałami Armii Czerwonej na tereny polskie wkraczały oddziały specjalne NKWD. Zaczęły się masowe aresztowania i egzekucje lokalnych elit zgodnie z przygotowanymi uprzednio listami proskrypcyjnymi. Ziemie polskie zalał czerwony terror❗ -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Niemcy wywołują wojnę
‼️ „Nie miejcie litości. Bądźcie brutalni. (...) Działajcie z największym okrucieństwem!” – rozkaz Adolfa Hitlera przed najazdem Wehrmachtu na Polskę.
🔥 1 września 1939 roku wódz III Rzeszy podpalił świat, dając początek najstraszliwszemu konfliktowi zbrojnemu w dziejach. Najazd Niemiec na Rzeczpospolitą był zapowiedzią prawie sześcioletniej okupacji ziem polskich, naznaczonej terrorem, zbrodniami i eksterminacją całych narodów.
💥 Od samego początku agresji na Polskę, zgodnie z rozkazem Hitlera, niemieccy żołnierze dokonywali zbrodni na cywilach i jeńcach wojennych. Skala okrucieństwa była zatrważająca.
⚠ Symbolem tragedii sprzed 8️⃣5️⃣ lat są dramatyczne losy Kazimiery Miki (na grafice), która w jednym z nalotów straciła siostrę.
📷 Fotografie płaczącej dziewczynki, uwiecznione przez amerykańskiego korespondenta Juliena Bryana, szybko obiegły świat, stając się dowodem niemieckiego bestialstwa.
🔍 Poznaj niemieckie zbrodnie: ksiegarniaipn.pl/ksiazka/czas-bestii-terror-w-okupowanej-…
#czasbestii -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠ Każda krzywda wymaga zadośćuczynienia ‼️
🔥 Polska była pierwszą ofiarą II wojny światowej, wywołanej przez Niemcy pod rządami Adolfa Hitlera. Zaatakowani 1 września 1939 roku, trwaliśmy w nierównym boju ponad miesiąc. Nie zaniechaliśmy walki o niepodległość. Stworzyliśmy Polskie Państwo Podziemne, sformowaliśmy Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Walczyliśmy do ostatnich dni tego straszliwego konfliktu.
ℹ W tym czasie, przez niemal sześć lat (1939-1945), Niemcy konsekwentnie wyniszczali Polskę i mordowali jej mieszkańców. Wśród niezliczonych zbrodni, jakich się dopuścili okupanci, były:
➡ eksterminacja Polaków i Żydów
➡ terror i zniszczenie
➡ wysiedlenia
➡ egzekucje
➡ pacyfikacje
➡ rabunek dzieci
➡ niewolnicza praca
➡ kradzież dóbr kultury
❗️ W trakcie wojny śmierć poniosło blisko 6️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ obywateli Polski. Potencjał demograficzny odbudowaliśmy po ponad 30 latach.
❗️ Wysokość strat wojennych poniesionych w wyniku agresji i okupacji niemieckiej oszacowano na 6️⃣2️⃣2️⃣0️⃣6️⃣0️⃣9️⃣ mln PLN (sześć bilionów dwieście dwadzieścia miliardów sześćset dziewięć milionów złotych)
❗️ To ok. 125% całego budżetu Unii Europejskiej na lata 2021–2027.
❌ NIE – dla przemilczenia
✅ TAK – dla zadośćuczynienia
#reparacjedlapolski
📈 Dane liczbowe za: Instytut Strat Wojennych im. Jana KarskiegoThis media couldn't be displayed. See it on the original post. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📌W związku z 40. rocznicą śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Belwederze odbyła się konferencja naukowa „Zło Dobrem Zwyciężaj” zorganizowana przez Kancelarię Prezydenta RP @prezydentpl i @UKSW_Warszawa. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa #ipn dr hab. Karol Polejowski.
📷Fot. Łukasz Błasikiewicz/KPRP -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1945 r. oddziały 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa zajęły Bolonię.
🔎 Dowiedz się więcej: ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/95793,Bitwa-o-Bolon…
📲 Odwiedź portal #ipn: szlakinadziei.ipn.gov.pl
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🏴 Z głębokim żalem przyjęliśmy informację o śmierci Tadeusza Stankiewicza, 🇵🇱 Polaka ratującego Żydów pod niemiecką okupacją, prezesa Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
‼️ W czasie II wojny światowej, wraz z rodzicami i siostrą, uczestniczył w akcji ukrycia i żywienia ok. 60 Żydów. W 2000 r. otrzymał 🎗️ tytuł #sprawiedliwywśródNarodówŚwiata.
🎖️ Został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2009) oraz Medalem „Pro Patria” (2017).
🏴 Pogrzeb Tadeusza Stankiewicza odbędzie się w Milanówku.
🔎 Dowiedz się więcej o polskim Sprawiedliwym: cutt.ly/8w89VmfX
#polacyratującyŻydów -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 Nie da się w pełni przedstawić historii Holokaustu bez opowieści o polskich bohaterach, którzy narażali swe życie, aby ratować żydowskich sąsiadów. Za najmniejszą pomoc groziła kara śmierci❗️
⚠️ Wielu Polaków nie dało się zastraszyć. Symbolem ratunku dla Żydów jest błogosławiona Rodzina Ulmów, zamordowana przez Niemców 8⃣0⃣ lat temu. Wiktoria, Józef i ich siedmioro dzieci (jedno w łonie matki) zginęli tylko dlatego, że okazali człowieczeństwo w nieludzkich czasach.
‼️ Niebawem historia o bohaterstwie i męczeństwie Ulmów może zniknąć ze szkolnych lekcji historii.
💬 Prezes IPN o propozycji nowej podstawy programowej @MEN_GOVPL: „Apeluję, aby w dalszych pracach nad programem nauczania historii nie kierować się przesłankami ideologicznymi, a wyłącznie dobrem uczniów”.
🔎 Poznaj historię polskich męczenników: rodzinaulmow.ipn.gov.pl
#tegosięNieDowiesz -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Już 2️⃣5️⃣ lat pracujemy dla Polski i Polaków ‼ 🇵🇱
⚠ Upamiętniamy bohaterów i przywracamy im godność, prowadzimy badania historyczne, popularyzujemy wiedzę o najnowszych dziejach Polski, edukujemy z wykorzystaniem innowacyjnych technologii, bronimy dobrego imienia Rzeczypospolitej, opowiadamy trudną historię naszego kraju. Wszystko to od 2️⃣5️⃣ lat ‼
#czywieszze w tym czasie:
✅ Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zgromadziło ponad 9️⃣3️⃣ km akt ‼ To wielkość porównywalna z dystansem z Warszawy do Siedlec ‼
✅ Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN zidentyfikowało około 2️⃣6️⃣0️⃣ ofiar zbrodniczych totalitaryzmów, przywracając im tożsamość ‼
✅ Biuro Nowych Technologii IPN wydało bestsellerową „Grę szyfrów", którą pobrało już ponad 1️⃣5️⃣5️⃣ 0️⃣0️⃣0️⃣ osób ‼️ To liczba porównywalna z populacją Zabrza ‼️
ℹ 25 lat temu w życie weszły przepisy ustawy z 18 XII 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
🔎 Dowiedz się więcej o naszej działalności: ipn.gov.pl/pl/o-ipn/o-ipn/24154,O-IPN.html -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 W siedzibie @PLinHungary w Budapeszcie zainaugurowaliśmy działalność kolejnego Przystanku Historia.
ℹ️ W wydarzeniu uczestniczyli m. in. prezes #ipn dr @NawrockiKn, ambasador RP w Budapeszcie Sebastian Kęciek oraz dyrektor Biura @PrzystanekH Łukasz Witek.
🌍 W stolicy Węgier zaprezentowaliśmy też wystawę „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”.
#szlakinadziei -
Post not available here, view on X
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
– Dzięki tysiącom Polaków uratowano dziesiątki tysięcy Żydów. I każdego dnia rodzą się potomkowie tych, którzy wtedy zostali uratowani, więc ich ofiara nie poszła na darmo – mówił wiceprezes #ipn dr Mateusz Szpytma.
🔎 Więcej o debacie na stronie #ipn: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/191860,Debata-Milosc-blizniego-… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1920 r. zwycięstwem wojsk polskich nad siłami Rosji bolszewickiej kończy się bitwa nad Niemnem.
#wojnapolskobolszewicka
🔎 Więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wojna-polsko-bolszewick/… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1926 r. Utworzono przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe.
🔎 Zobacz mapę kolei #iirp: edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/plakaty-hist… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 #tegodnia 1939 r., wypełniając sojusz z Hitlerem, Rosja stalinowska przystąpiła do wojny po stronie Niemiec i bez wypowiedzenia dokonała agresji na Polskę.
#sowieckiezbrodnie
#wrzesień1939
🔎 Przeczytaj więcej w artykule prezesa #ipn dr @NawrockiKn: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/150154,Agresja-17-wrzesnia-1939… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
W @MuzeumMarkowa odbyła się uroczystość, podczas której do grona #zawołaniPoImieniu @InstPileckiego włączono rodzinę Ulmów. Wzięli w niej udział przedstawiciele rodziny, w tym Mateusz Szpytma, wiceprezes IPN, krewny Wiktorii i krewni Saula Goldmana zamordowanego wraz z Ulmami.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1941 r. w wyniku śmiertelnego zastrzyku z fenolu zmarł o. Maksymilian Kolbe, który podczas apelu w niemieckim obozie Auschwitz dobrowolnie zgłosił się na śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia.
#niemieckiezbrodnie
📷 Wystawa #ipn: edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/145… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1940 r. rozpoczęła się #bitwaoanglię.
Niemcy skierowali przeciwko Wielkiej Brytanii ofensywę lotniczą, która miała przygotować grunt pod operację desantową.
W bitwie o Anglię walczyło 145 polskich pilotów 🇵🇱.
🔎 Czytaj więcej:
przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/71082,Bitwa-o-Anglie-i-p…
#szlakinadziei -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 11 lipca przypada 80. rocznica tzw. krwawej niedzieli na Wołyniu – apogeum ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach, które w ciągu kilku lat pochłonęło nawet 120 tys. ofiar. #zbrodniawołyńska
🔍 Wydarzenia i inicjatywy #ipn: ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/187105,80-rocznica-Zbrodni-Woly… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
💥 W nocy z 5 na 6 czerwca 1944 r. oddział #ak Antoniego Hedy „Szarego” rozbił niemieckie więzienie w Końskich, uwalniając ponad 60 osób.
📓 Polecamy komiks #ipn: archiwum.ipn.gov.pl/pl/publikacje/komiksy/76891,W-imieniu… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🇺🇸🇵🇱 #tegodnia 2004 r. zmarł Ronald #reagan, prezydent USA w latach 1981-1989, przyjaciel Polski i jej dążeń do odzyskania niepodległości. Wspierał działaczy „Solidarności” w walce z komunizmem.
🔍 Więcej: przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/78029,Ronald-Reagan-od-a… -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 80 lat temu oddział #upa dokonał rzezi ludności polskiej wsi Parośla I na Wołyniu, w bestialski sposób mordując od 149 do 173 osób – w tym dzieci, kobiety i osoby starsze. Historycy uznają te krwawe wydarzenia za początek zbrodni wołyńskiej.
#zbrodniawołyńska #rzeźWołyńska -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Na rzymskim uniwersytecie @UnivSantaCroce, z udziałem wiceprezesa IPN dr hab. Karola Polejowskiego odbył się wernisaż wystawy „Wyszyńskiego i Wojtyły gramatyka życia”, przygotowanej przez #ipn i @MT5_14. Prezentacja ekspozycji w Wiecznym Mieście to efekt współpracy z @PLinVatican
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Ulicami Warszawy po raz 15. przeszedł Katyński Marsz Cieni. Przemarsz ok. 300 rekonstruktorów jest hołdem dla blisko 22 tys. obywateli polskich zamordowanych przez Sowietów w 1940 r. w Katyniu i innych miejscach kaźni na Wschodzie. Współorganizatorem wydarzenia jest #ipn.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Prezes #ipn dr Jarosław Szarek oraz @jkardanowski, wiceprzewodniczący RP NIKiDW podpisali w @KPUWBydgoszcz porozumienie o współpracy #ipn z @NarodowyI. Współpraca obejmować ma m.in. prowadzenie kwerend i badań naukowych dotyczących obszarów wiejskich.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
Prezes #ipn dr Jarosław #szarek przyjął od delegacji harcerzy @ZHP_PL Betlejemskie Światło Pokoju, roznoszone w tym roku pod hasłem "Światło służby". Hasło wzywa do niesienia bezinteresownej pomocy na co dzień oraz działania na rzecz lokalnych społeczności i ich otoczenia.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
🟥 W rocznicę zamordowania ks. #jerzypopiełuszko obchodzimy #narodowydzieńPamięciDuchownychNiezłomnych ✌️
📅 Został uchwalony przez @KancelariaSejmu w 2018 r. Każdego 19 października składamy hołd - jak mówi ustawa - „bohaterom, niezłomnym obrońcom wiary i niepodległej Polski”. -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
4️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ mieszkańców Sosnowca i okolic wstąpiło do #armiaochotnicza1920, przyczyniając się do największego militarnego zwycięstwa nad #armiaczerwona w historii💪 Poparcie w regionie dla ochotników było ogromne! Obywatelski Komitet Obrony Państwa powołał 27 komitetów werbunkowych.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 1⃣0⃣2⃣ lata temu przyjęto deklarację niepodległości, powołując do życia Demokratyczną Republikę Gruzji. Suwerenna #gruzja odrodziła się po 117 latach rosyjskiej niewoli. Od początku 🇵🇱Polskę i Gruzję🇬🇪️ łączyło wspólne zagrożenie➡ #bolszewicy❗
#ipn @GeoEmbPoland -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
7⃣4⃣ lata temu do Krakowa przybyło 26 wagonów z odzyskanymi dziełami sztuki zrabowanymi przez Niemców w czasie #iiwŚ. Wśród nich był też #ołtarzMariacki Wita Stwosza❗Bezcenny #zabytek odnalazła grupa prof. K. #estreicher.a
🎥Obejrzyj film z @finagovpl⤵
#zabytki #sztuka #kultura -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
☣Dziennie miał 1⃣0⃣0⃣ nowych chorych i 30-50 zgonów. Brakowało łóżek i lekarstw. Mimo to Władysław Gabler powstrzymał epidemię cholery i tyfusu w obozie dla jeńców #armiaczerwona w Strzałkowie w czasie #wojna1920, ratując tysiące z nich. Nie ma hasła w @wikipedia_pl. Pomożecie❓
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
#tegodnia 109 lat temu urodził się #ronaldreagan–aktor, polityk i 40 prezydent #usa🇺🇸 który walnie przyczynił się do przegranej #zsrs w #zimnawojna👉poprzez narzucenie tempa wyścigu zbrojeń i wspieranie ruchów antykomunistycznych na całym świecie, w tym #solidarnośc.i w Polsce🇵🇱
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
⚠Większą część życia poświęciła sprawie Polski oraz żołnierzom i weteranom walczącym o #niepodległa jednak nie znajdziesz jej na @wikipedia_pl❗
1⃣3⃣3⃣ lata temu urodziła się #agnieszkawisła-działaczka polonijna.
📖#broszuraipn #bohaterowieniepodległej👉 przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-…
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
📢 Po publikacji naszej informacji o #agnieszkawisła 🇵🇱 na #tt i #fb, @wikipedia_pl stworzyła hasło o polskiej bohaterce❗️
ℹ️ Poznaj jej życiorys➡️pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_Wisła
Dalej będziemy rozpowszechniać wiedzę o bohaterach polskiej drogi do #niepodległośc.i❗️
📷Fot. #archiwumipn -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
6️⃣8⃣ lat temu #kongresusa powołał komisję do wyjaśnienia Zbrodni Katyńskiej, na czele której stanął Ray J.#madden (stąd #komisjamaddena).
‼Po przesłuchaniu wielu świadków komisja nie miała wątpliwości, że to #związekSowiecki odpowiada za #zbrodniakatyńska♦
#sowieckiezbrodnie -
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
♦️ Więzienie na Zamku w #lublin.ie to jedno z największych, obok #pawiak.a w Warszawie i #montelupich w Krakowie, niemieckich więzień w #okupowanapolska. #tegodnia 7️⃣5️⃣ lat temu, przed opuszczeniem Lublina, Niemcy zamordowali blisko 300 więźniów zamku. #niemieckiezbrodnie #iiwŚ
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
15 V 1977, przy udziale ponad 70 tys. wiernych, kard. Karol #wojtyła dokonał konsekracji „Arki” – pierwszego kościoła✝️ w #nowahuta. Ta wielka manifestacja wiary zakończyła 10-letni okres okres budowy świątyni, naznaczony borykaniem się z piętrzonymi przez komunistów trudnościami
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
♦️27 i 28 III 1945 #nkwd podstępnie aresztowało przywódców #polskiepaństwoPodziemne 🇵🇱. Pod pretekstem rozmów o przyszłości Polski zaproszono ich do willi w Pruszkowie, gdzie zostali ujęci, a następnie wywiezieni do Moskwy i postawieni przed sądem w tzw. #processzesnastu.
-
Instytut Pamięci Narodowej
@ipngovpl
34 lata temu w Warszawie odbył się pogrzeb ks. #jerzypopiełuszko, bestialsko zamordowanego przez funkcjonariuszy komunistycznego aparatu represji. W ostatniej drodze kapelanowi #solidarność towarzyszyło ponad 600 tys. wiernych oraz blisko tysiąc duchownych. #zbrodniekomunistyczne









































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































